Jump to content

ధాదింగ్ జిల్లా

వికీపీడియా నుండి
ధాదింగ్ జిల్లా
धादिङ जिल्ला
జిల్లా
బాగ్మతి ప్రదేశ్‌లో జిల్లా స్థానం
బాగ్మతి ప్రదేశ్‌లో జిల్లా స్థానం
దేశం   Nepal
ప్రావిన్స్బాగ్మతి
పరిపాలనా కేంద్రంధాదింగ్ బెసి, నీలకంఠ
Government
 • Typeసమన్వయ కమిటీ
 • Bodyడీసీసీ, ధాదింగ్
Area
 • Total
1,926 కి.మీ2 (744 చ. మై)
Population
 (2011)[1]
 • Total
3,36,067
 • Density170/కి.మీ2 (450/చ. మై.)
Time zoneUTC+05:45 (NPT)

ధాదింగ్ జిల్లా , బాగ్మతి ప్రావిన్స్ లోని జిల్లాలలో ఒకటి, నేపాల్‌లోని డెబ్బై ఏడు జిల్లాలలో ఒకటి. ఈ జిల్లాకు పరిపాలనా కేంద్రంగా ధాదింగ్ బెసి (నీలకంఠ మున్సిపాలిటీ [en]) ఉంది. జిల్లా మొత్తం వైశాల్యం 1926 చదరపు కిలోమీటర్లు. 2001 జనాభా లెక్కల ప్రకారం జనాభా 3,38,658 కాగా,[2] 2011లో అది 3,36,067గా నమోదైంది.[1]

నామవ్యుత్పత్తి

[మార్చు]

స్థానిక సంప్రదాయం ప్రకారం, "ధాదింగ్" అనే పేరు స్థానిక ఆదివాసీ చేపాంగ్ (ప్రజా) ప్రజల భాష నుండి ఉద్భవించినదిగా భావిస్తారు. చేపాంగ్ భాషలో “ధా” అంటే దేవత, “డింగ్” అంటే అగ్నిజ్వాల. ప్రాచీన కాలం నుంచే చేపాంగ్ ప్రజలు ఈ ప్రాంతంలో నివసిస్తూ ఉండటంతో పాటు, అగ్నిజ్వాల రూపంలో పూజించబడే జ్వాలాముఖి దేవి ఆలయం కూడా ఈ జిల్లాలో ఉండటం వల్ల, "ధాదింగ్" అనే పేరు చేపాంగ్ భాష నుంచే వచ్చినదని విస్తృతంగా నమ్ముతారు.[3]

చరిత్ర

[మార్చు]

ప్రస్తుత ధాదింగ్ జిల్లాలోని కొన్ని ప్రాంతాలు, ముఖ్యంగా త్రిశూలీ నది అవతల ఉన్న భూభాగాలు, నేపాల్ ఏకీకరణకు ముందు చారిత్రకంగా గోర్ఖా రాజ్యం ప్రభావ పరిధిలో ఉండేవి.[4] ఈ ప్రాంతం దివ్యోపదేశంలో, అంటే పృథ్వీ నారాయణ షా రాజకీయ ఉపదేశాలు, స్మృతులలో ప్రస్తావించబడింది. ఆ గ్రంథం ప్రకారం, ఆయన తన సైనిక యాత్రల సమయంలో కల్లేరి ఘాట్ దాటి, గోర్ఖా రాజధాని వైపు ప్రయాణిస్తూ ధాదింగ్ ప్రాంతంలోని కొండలను అధిరోహించాడు.[5]

అదే గ్రంథంలో, పృథ్వీ నారాయణ షా తన సేనాధిపతులైన మాన్సింగ్ రోకాయా, రంజిత్ బస్న్యాత్‌లను ప్రస్తుత ధాదింగ్ జిల్లాలోని మైదీ ప్రాంతానికి పిలిపించినట్లు కూడా పేర్కొనబడింది.[6] దివ్యోపదేశం ప్రకారం, పృథ్వీ నారాయణ షా స్థానిక దేవత సాల్యాంకోట్ దేవిని ఆరాధించడానికి సాల్యాంకోట్‌ను సందర్శించాడు. అక్కడ ఆయనకు ఆ దేవత తన విజయయాత్రను ఆశీర్వదించినట్లు ఒక స్వప్నం కలిగిందని పేర్కొనబడింది. అనంతరం మేకను బలిగా సమర్పించి, బోర్లాంగ్ ఘాట్, సమీపంలోని తార్ ప్రాంతాలలోని భూములను ఆలయానికి ధార్మిక దానంగా (ఎండౌమెంట్‌గా) అనుగ్రహించాడు.[7] అదే గ్రంథంలో కొండ ప్రాంతాల పరిపాలనా వ్యవస్థ గురించి కూడా ప్రస్తావించబడింది. సల్ల్యాని (ప్రస్తుత ధాదింగ్ ప్రాంతం), లిగ్లిగ్, ధాదింగ్‌లలో సమర్థవంతంగా పనిచేసిన అధికారులను ప్రశంసిస్తూ, గోర్ఖాలీ రాజ్యం విస్తరణ కాలంలో ధాదింగ్ ప్రాంతానికి ఉన్న ప్రాధాన్యతను సూచించింది.[8]

జాతీయవాద ప్రధానమంత్రి భీంసేన్ థాపా నిర్మించిన ఉద్యానవనాలు, పౌవాలు (విశ్రాంతి గృహాలు), దేవాలయాల అవశేషాలు ఇప్పటికీ బుంగ్‌కోట్‌ఘాట్ ప్రాంతంలో కనిపిస్తాయి. అయితే వాటిలో చాలా ప్రస్తుతం శిథిలావస్థలో మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయి.[9]

భౌగోళిక స్వరూపం, వాతావరణం

[మార్చు]

ధాదింగ్ జిల్లా 27°40′ నుండి 28°17′ ఉత్తర అక్షాంశాల మధ్య, 84°17′ నుండి 84°35′ తూర్పు రేఖాంశాల మధ్య విస్తరించి ఉంది.[10] జిల్లాలో ప్రధాన పర్వతశ్రేణి గణేశ్ హిమాల్. ఈ శ్రేణిలోని కొన్ని శిఖరాలు 7,000 metres (23,000 ft) కంటే ఎక్కువ ఎత్తు కలిగి ఉన్నాయి. జిల్లాలోని అత్యున్నత శిఖరం 7,104 మీటర్ల ఎత్తుగల పాబిల్ శిఖరం.[11]

8,000-metre (26,000 ft) ఎత్తుగల మనాస్లు పర్వతం ధాదింగ్ జిల్లాలోని అనేక ప్రాంతాల నుండి స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది, అయితే అది గోర్ఖా జిల్లా పరిధిలో ఉంది.

ఖాట్మండు, చిత్వన్, పోఖరాలను కలిపే అంతర్జాతీయ ప్రాధాన్యత కలిగిన పృథ్వీ హైవే జిల్లా దక్షిణ భాగం గుండా వెళుతుంది. దీనివల్ల ఖాట్మండు లోయకు సులభ రవాణా సౌకర్యం లభిస్తుంది. ఈ రహదారి త్రిశూలీ నదికి సమాంతరంగా సాగుతుంది. జిల్లాకు పశ్చిమ సరిహద్దుగా బుధి గండకి నది ప్రవహిస్తూ గోర్ఖా జిల్లాతో సరిహద్దును ఏర్పరుస్తుంది.

జిల్లా సరిహద్దులు:

నేపాల్‌లో గణేశ్ హిమాల్ పర్వత ప్రాంతాల నుండి తరై ప్రాంతంలోని చురేవార్ ప్రాంతం (చిత్వన్) వరకు విస్తరించిన ఏకైక జిల్లా ధాదింగ్. జిల్లా వైశాల్యం 1926 చదరపు కిలోమీటర్లు కాగా, 2001 జనాభా లెక్కల ప్రకారం జనాభా 3,38,658.[2]

నేపాల్‌లో అత్యధిక గ్రామీణ మున్సిపాలిటీలు (11) కలిగిన జిల్లా కూడా ధాదింగ్ే. జిల్లా భూభాగంలో సుమారు 80% వ్యవసాయ భూమి కాగా, 20% అటవీ ప్రాంతం. జిల్లాకు పశ్చిమ సరిహద్దుగా ప్రవహించే బుధి గండకి నది గోర్ఖా జిల్లాతో సహజ సరిహద్దును ఏర్పరుస్తుంది.

వాతావరణ మండలం[12] ఎత్తు పరిధి వైశాల్యంలో శాతం
ఎగువ ఉష్ణమండల 300 నుండి 1,000 మీటర్లు
1,000 నుండి 3,300 అడుగులు		 39.7%
ఉపఉష్ణమండల 1,000 నుండి 2,000 మీటర్లు
3,300 నుండి 6,600 అడుగులు		 35.1%
సమశీతోష్ణ 2,000 నుండి 3,000 మీటర్లు
6,400 నుండి 9,800 అడుగులు		 10.8%
ఉపఆల్పైన్ 3,000 నుండి 4,000 మీటర్లు
9,800 నుండి 13,100 అడుగులు		 7.7%
ఆల్పైన్ 4,000 నుండి 5,000 మీటర్లు
13,100 నుండి 16,400 అడుగులు		 3.2%
నివాల్ 5,000 మీటర్లకు పైగా 2.5%

జిల్లా ప్రజల్లో దక్షిణ భాగంలో ప్రధానంగా బ్రాహ్మణులు, ఛేత్రీలు నివసిస్తారు. ఉత్తర భాగంలో తామాంగ్, గురుంగ్లు అధికంగా ఉంటారు. మధ్య ప్రాంతంలో నేవార్లు ఎక్కువగా నివసిస్తారు. నేపాల్ స్థాపక రాజు పృథ్వీ నారాయణ షా జన్మస్థలమైన గోర్ఖాకు వెళ్లే మార్గం ధాదింగ్ జిల్లా గుండా వెళ్తుంది.

నదులు

[మార్చు]

ధాదింగ్ జిల్లాలోని ప్రధాన నది బుడి గండకి నది. ఇది గణేశ్ హిమాల్ పర్వత శ్రేణి నుండి ఉద్భవించి, అరుఘాట్ బజార్, సల్యంతర్ గుండా ప్రవహించి, నర్సింఘ ధామ్ వద్ద అంఖు ఖోలాతో సంగమిస్తుంది. బుడి గండకి నది ధాదింగ్ జిల్లాను గోర్ఖా జిల్లా నుండి వేరు చేస్తుంది.

త్రిశూలి నది, నువాకోట్ నుండి ఉద్భవించి, ధాదింగ్ జిల్లా గుండా ప్రవహిస్తుంది. జిల్లాలో మొత్తం 25 చిన్న నదులు ఉన్నాయి. వాటిలో ప్రధానమైనవి:

  • చరౌది
  • మలేఖు
  • గల్తు ఖోలా
  • బెల్ఖు ఖోలా
  • చిరౌది ఖోలా
  • మహేశ్ ఖోలా
  • ఆంసి
  • థోపాల్
  • మను ఖోలా
  • కస్తే ఖోలా
  • మస్తే ఖోలా

ఇవికాకుండా, జిల్లాలో 1,743 కంటే ఎక్కువ చిన్న నదులు, ఊటలు, కాలానుగుణ వాగులు ఉన్నాయి.[13]

జనాభా గణాంకాలు

[మార్చు]
చారిత్రికంగా జనాభా
సంవత్సరంజనాభా±%
1981 2,43,401—    
1991 2,78,068+14.2%
2001 3,38,658+21.8%
2011 3,36,067−0.8%
2021 3,22,751−4.0%
Source: Citypopulation[14]

2021 నేపాల్ జనాభా లెక్కలు ప్రకారం ధాదింగ్ జిల్లాలో మొత్తం జనాభా 3,25,710 మంది.

  • 5 సంవత్సరాల లోపు పిల్లలు – 7.38%
  • అక్షరాస్యత రేటు – 72.40%
  • లింగ నిష్పత్తి – ప్రతి 1000 మంది పురుషులకు 1048 మంది మహిళలు
  • మున్సిపాలిటీలలో నివసించే జనాభా – 87,977 మంది (27.01%)

[15]

ధాదింగ్ జిల్లాలో కులాలు/జాతి సమూహాలు (2021)[16]

  తామాంగ్ (22.19%)
  ఛేత్రీ (14.09%)
  బహున్ (13.55%)
  నేవార్ (9.13%)
  మగర్ (8.24%)
  గురుంగ్ (5.67%)
  చెపాంగ్ (5.27%)
  సర్కి (4.92%)
  కామి (4.25%)
  దమాయి (2.60%)
  ఘలే (2.26%)
  కుమాల్ (1.67%)
  ఠాకురి (1.11%)
  రాయ్ (1.05%)
  దశనామి (1.03%)
  ఇతర కొండ ప్రాంత జనజాతులు (1.81%)
  ఇతరులు (1.16%)

జాతి పరంగా చూస్తే, కొండ ప్రాంత జనజాతులు (హిల్ జనజాతీలు) జిల్లాలో అతిపెద్ద జనాభా సమూహంగా ఉండి, మొత్తం జనాభాలో దాదాపు 49% ఉన్నారు. వీరిలో తామాంగ్లు అతిపెద్ద జనజాతి సమూహం (22%) కాగా, మగర్లు సుమారు 8% జనాభాను కలిగి ఉన్నారు. ఛేత్రీ, బహున్లు కలిసి సుమారు 20% జనాభాను ఏర్పరుస్తున్నారు.[16]

ధాదింగ్ జిల్లా భాషలు (2021)[17]

  నేపాలీ (67.05%)
  తామాంగ్ (20.11%)
  చెపాంగ్ (2.95%)
  మగర్ (2.74%)
  గురుంగ్ (2.66%)
  ఘలే (1.52%)
  నేపాల్ భాష (నేవార్ భాష) (1.30%)
  ఇతర భాషలు (1.67%)

మాతృభాష పరంగా, జనాభాలో 67.05% మంది నేపాలీ, 20.11% మంది తామాంగ్, 2.95% మంది చెపాంగ్, 2.74% మంది మగర్, 2.66% మంది గురుంగ్, 1.59% మంది ఘలే,, 1.30% మంది నేపాల్ భాష (నేవార్ భాష)ను తమ మాతృభాషగా మాట్లాడుతున్నారు.[17]

2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, జిల్లాలో 70.7% మంది తమ మొదటి భాషగా నేపాలీ మాట్లాడేవారు.[18]

ధాదింగ్ జిల్లాలో మతాలు (2021)[19]
మతం శాతం
హిందూ మతం
  
 70.71%
బౌద్ధం
  
 20.26%
క్రైస్తవ మతం
  
 7.55%
కిరాత్ ముంధుమ్
  
 0.43%
ఇస్లాం
  
 0.41%
ఇతరులు లేదా పేర్కొననివారు
  
 0.64%

మతాల వారీగా జనాభాలో 70.71% మంది హిందువులు, 20.26% మంది బౌద్ధులు, 7.55% మంది క్రైస్తవులు, 0.43% మంది కిరాత్ ముంధుమ్ మతస్థులు, 0.41% మంది ముస్లింలు ఉన్నారు.[19]

మతపరమైన దేవాలయాలు

[మార్చు]

ధాదింగ్ జిల్లాలో అనేక మతపరమైన దేవాలయాలు ఉన్నాయి. వాటిలో జిల్లాకు ఉత్తర భాగంలో ఉన్న త్రిపురసుందరి మాయి ఆలయం ప్రముఖమైనది. సిద్ధలేఖ్ గ్రామీణ మున్సిపాలిటీలోని సిద్ధథాన్ ఒక ముఖ్యమైన హిందూ పుణ్యక్షేత్రం.

ఇతర ప్రసిద్ధ ఆలయాలు:

  • సునౌలా బజార్‌లోని భైరబి దేవాలయం
  • సల్యంతర్‌లోని శ్రీ నృసింహ ధామ్ క్షేత్రం – వైదిక సనాతన హిందువులకు చారిత్రక ప్రాముఖ్యత కలిగిన క్షేత్రం. ఇక్కడ:
    • జగన్నాథ్ ఫౌండేషన్ – శ్రీ రూపానుగ పర విద్యాపీఠం
    • బిమలా దేవి ఆలయం
    • శేష దేవాలయం
    • సదాశివ ఆలయం
    • ప్రాచీన నృసింహదేవ ఆలయం
    • గంగా–జమునా దేవాలయం
  • జ్వాలాముఖి గ్రామీణ మున్సిపాలిటీలోని మైడి ప్రాంతంలోని కోట్ దేవి ఆలయం
  • ధునిబేసి మున్సిపాలిటీ వార్డు నం. 6లోని కాలిదేవి ఆలయం (దేవి మందిరం)
  • జ్వాలాముఖి ప్రాంతంలోని మహేశ్‌దోవన్‌లో ఉన్న అమ్లేశ్వర్ మహాదేవ్ ఆలయం
  • జిల్లా ప్రధాన కేంద్రం ధాదింగ్ బెసీలోని పశుపతిపతి ఆలయం, కృష్ణ మందిరం
  • పాల్పా బెసీలోని మదేవ్థాన్ కూడా ఒక ముఖ్యమైన మతపరమైన స్థలం
  • ధోలా ప్రాంతంలోని ధోలా మండలి ఆలయం ప్రసిద్ధ హిందూ దేవాలయం. ప్రతి మంగళవారం ఇక్కడ భక్తులు మేకలను బలిగా సమర్పించే ఆచారం ఉంది.
  • ముస్తాంగ్‌లోని ప్రసిద్ధ ముక్తినాథ్ ఆలయం మూలస్థానం ధాదింగ్ జిల్లాలోనే ఉందని స్థానిక విశ్వాసం. ధాదింగ్‌లోని ముక్తినాథ్ ఆలయం సిద్ధలేఖ్ గ్రామీణ మున్సిపాలిటీలో, కాళూపాండా మార్గం సమీపంలో ఉంది.

పరిపాలన

[మార్చు]

ధాదింగ్ జిల్లాలో రెండు మున్సిపాలిటీలు, పదకొండు గ్రామీణ మున్సిపాలిటీలు ఉన్నాయి.

మున్సిపాలిటీలు

[మార్చు]

గ్రామీణ మున్సిపాలిటీలు

[మార్చు]

ప్రముఖ వ్యక్తులు

[మార్చు]

ధాదింగ్ జిల్లాలో జన్మించిన, జిల్లాతో సంబంధం కలిగిన లేదా జిల్లాను పాలించిన ప్రముఖ వ్యక్తుల జాబితా:

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. 1 2 "National Population and Housing Census 2011(National Report)" (PDF). నేపాల్ కేంద్ర గణాంకాల బ్యూరో. Government of Nepal. November 2012. the original (PDF) నుండి 2013-04-18 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  2. 1 2 "Nepal Census 2001". Nepal's Village Development Committees. Digital Himalaya. the original నుండి 12 October 2008 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 12 December 2008.
  3. ↑ "District Profile: Dhading". Ministry of Federal Affairs and Local Development, Government of Nepal. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 7 March 2026.
  4. ↑ Kirkpatrick, William (1811). An Account of the Kingdom of Nepaul. London: William Miller. p. 123.{{cite book}}: CS1 maint: publisher location (link)
  5. ↑ Shah, Prithvi Narayan (1952). Naraharinath, Yogi; Acharya, Baburam (eds.). Rashtrapita Shree 5 Maharaja Prithvi Narayan Shah Devko Divya Upadesh. Kathmandu. p. 4.
  6. ↑ Shah, Prithvi Narayan. Naraharinath, Yogi; Acharya, Baburam (eds.). Divya Upadesh. p. 4.
  7. ↑ Shah, Prithvi Narayan. Naraharinath, Yogi; Acharya, Baburam (eds.). Divya Upadesh. p. 10-12.
  8. ↑ Shah, Prithvi Narayan. Naraharinath, Yogi; Acharya, Baburam (eds.). Divya Upadesh. p. 25.
  9. ↑ Regmi, Mahesh Chandra (1976). Landownership in Nepal. University of California Press.
  10. ↑ "District Development Committee, Dhading". the original నుండి 2017-07-27 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-05-29.
  11. ↑ "Pabil, Peakvisor.com". ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: May 5, 2025.
  12. ↑ The Map of Potential Vegetation of Nepal - a forestry/agroecological/biodiversity classification system (PDF), Forest & Landscape Development and Environment Series 2-2005 and CFC-TIS Document Series No.110., 2005, ISBN 87-7903-210-9, the original (PDF) నుండి December 3, 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది, ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: Nov 22, 2013
  13. ↑ Book:Jilla Bastugat Biwaran:Dhading-2064, Page 3, Language: Nepali, Nepal Government Publication
  14. ↑ "NEPAL: Administrative Division". www.citypopulation.de (in ఇంగ్లీష్).
  15. ↑ "Provincial/District/Local reports: Bagmati Province" (PDF). Census Nepal 2021. Central Bureau of Statistics.
  16. 1 2 "Table 1: Caste/Ethnicity and sex". Census Nepal 2021. Central Bureau of Statistics. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2024-03-16.
  17. 1 2 "Table 5: Mother tongue and sex". Census Nepal 2021. Central Bureau of Statistics.
  18. ↑ "Social characteristics tables" (PDF). Central Bureau of Statistics. the original (PDF) నుండి 2024-09-23 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-05-29.
  19. 1 2 "Table 5: Religion and sex". Census Nepal 2021. Central Bureau of Statistics. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2024-03-16.
  20. ↑ Aashika Tamang
  21. ↑ Ayush Rijal
  22. ↑ Bhumi Tripathi
  23. ↑ Bimala Tamang
  24. ↑ Biraj Maharjan
  25. ↑ Dol Prasad Aryal
  26. ↑ Naba Raj Lamsal
  27. ↑ "About Us". Central Department of Physics. Tribhuvan University. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 7 March 2026.
  28. ↑ Amrit-Souvenir (PDF). Amrit Science Campus. p. 1.
  29. ↑ Prem Pariyar
  30. ↑ Prithvi Narayan Shah
  31. ↑ Rabindra Pratap Shah
  32. ↑ Rajendra Prasad Pandey
  33. ↑ Ram Nath Adhikari
  34. ↑ Rishi Dhamala
  35. ↑ Rudra Pandey
  36. ↑ Santoshi Shrestha
  37. ↑ Surendra Pandey
  38. ↑ Sushma Shimkhada
  39. ↑ "Israeli Ambassador Bass visits model farm in Dhading". Radio Nepal. 17 February 2025.

బాహ్య లింకులు

[మార్చు]

27°52′0″N 84°55′0″E / 27.86667°N 84.91667°E / 27.86667; 84.91667

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=ధాదింగ్_జిల్లా&oldid=4852645" నుండి వెలికితీశారు