నరహర్ విష్ణు గాడ్గిల్
నరహర్ విష్ణు గాడ్గిల్ | |
|---|---|
 నరహర్ విష్ణు గాడ్గిల్ (1958) | |
| 3వ పంజాబ్ గవర్నర్ | |
| In office 15 సెప్టెంబర్ 1958 – 1 అక్టోబర్ 1962 | |
| ముఖ్యమంత్రి | ప్రతాప్ సింగ్ ఖైరాన్ |
| అంతకు ముందు వారు | చందేశ్వర్ ప్రసాద్ నారాయణ సింగ్ |
| తరువాత వారు | పట్టం థాను పిల్లై |
| భారతదేశపు మొదటి శక్తి మంత్రిత్వ శాఖ|విద్యుత్ శాఖ మంత్రి | |
| In office 15 ఆగస్టు 1947 – 12 డిసెంబర్ 1950 | |
| ప్రధాన మంత్రి | జవహర్లాల్ నెహ్రూ |
| అంతకు ముందు వారు | పదవి సృష్టించబడింది |
| తరువాత వారు | గుల్జారీలాల్ నందా |
| వ్యక్తిగత వివరాలు | |
| జననం | 10 జనవరి 1896 మల్హర్గఢ్ బ్రిటీష్ ఇండియా (ప్రస్తుతం మధ్యప్రదేశ్) |
| మరణం | 1966 జనవరి 12 (వయసు: 70) |
| రాజకీయ పార్టీ | భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ |
| చదువు | ఫర్గూసన్ కాలేజీ పూణే |
నరహర్ విష్ణు గాడ్గిల్ (10 జనవరి 1896 – 12 జనవరి 1966) భారత స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, రాజకీయ నాయకుడు, రచయిత. ఆయన మహారాష్ట్రకు చెందినవారు. స్వాతంత్ర్యానంతరం భారత ప్రభుత్వంలో మొదటి విద్యుత్ శాఖ మంత్రిగా పనిచేశారు. ఆయన కుమారుడు విత్తల్రావు గాడ్గిల్ కాంగ్రెస్ నాయకుడిగా పార్లమెంట్ సభ్యుడిగా పనిచేశారు. ఆయన మనవడు అనంత్ గాడ్గిల్ కూడా రాజకీయ నాయకుడే.[1]
ప్రారంభ జీవితం
[మార్చు]నరహర్ విష్ణు గాడ్గిల్ 1896 జనవరి 10న మల్హర్గఢ్ గ్రామంలో జన్మించారు. ఆయన ఫర్గూసన్ కాలేజీ, పూణేలో విద్యాభ్యాసం పూర్తి చేశారు. 1918లో బీఏ పట్టా పొందారు, 1920లో న్యాయశాస్త్రంలో పట్టా పొందారు.[2]
స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో పాత్ర
[మార్చు]భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమ సమయంలో బాలగంగాధర్ తిలక్, మహాత్మా గాంధీ, జవహర్లాల్ నెహ్రూ, సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ వంటి నాయకుల ప్రభావం ఆయనపై పడింది. 1920లో కాంగ్రెస్లో చేరి జాతీయ ఉద్యమంలో చురుకైన పాత్ర వహించారు. స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో పాల్గొనడం వలన ఎనిమిది సార్లు బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం ఆయనను జైలులో నిర్బంధించింది.[3]
1930లో జరిగిన ఉప్పు సత్యాగ్రహం సమయంలో మహారాష్ట్ర సివిల్ డిసొబిడియన్స్ కమిటీ మరియు పూణే వార్ కౌన్సిల్ సభ్యుడిగా ఉన్నారు. 1934లో సెంట్రల్ లెజిస్లేటివ్ అసెంబ్లీకి ఎన్నికయ్యారు.
స్వాతంత్ర్యం అనంతర సేవలు
[మార్చు]1947లో స్వతంత్ర భారతదేశపు మొదటి మంత్రివర్గంలో ఆయన విద్యుత్, గనులు ప్రజా పనుల శాఖ మంత్రిగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. భాక్రా నంగల్ ప్రాజెక్ట్, కోయ్నా ప్రాజెక్ట్, హీరాకుండ్ ప్రాజెక్ట్ వంటి పలు ముఖ్యమైన డ్యామ్లు, విద్యుత్ ప్రాజెక్టులను ఆయన ప్రారంభించారు. అలాగే పఠాన్కోట్ నుండి శ్రీనగర్ వరకు రహదారి నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించారు. 1958 నుండి 1962 వరకు పంజాబ్ గవర్నర్గా పనిచేశారు. తరువాత పూణే విశ్వవిద్యాలయం (ప్రస్తుత సావిత్రిబాయి ఫూలే పూణే విశ్వవిద్యాలయం) వైస్ ఛాన్సలర్గా 1964 నుండి ఆయన మరణం వరకు సేవలందించారు.
సాహిత్య రచనలు
[మార్చు]నరహర్ గాడ్గిల్ తెలుగులో కాకుండా మరాఠీ మరియు ఇంగ్లీష్ భాషల్లో అనేక పుస్తకాలు రచించారు. ఆయన 1962లో మరాఠీ సాహిత్య సదస్సుకి అధ్యక్షత వహించారు.
అతని రచనల్లో కొన్ని —
- పథిక్ (ఆత్మకథ)
- రాజ్య శాస్త్ర విచార్
- శుభ శాస్త్ర
- వక్తృత్వ శాస్త్ర
- జ్ఞానబాచే అర్థశాస్త్ర
- Government from Inside
- శిఖాన్చా ఇతిహాస్
గౌరవాలు
[మార్చు]1985లో భారత పోస్టల్ శాఖ ఆయన స్మారకంగా ఒక పోస్టల్ స్టాంప్ విడుదల చేసింది.[4]
మరణం
[మార్చు]ఆయన 1966 జనవరి 12న మరణించారు.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Marpakwar, Prafulla (18 June 2014). "Congress plays Brahmin card in Maharashtra, makes governor nominate Anant Gadgil to Vidhan Parishad". The Times of India. TNN.
- ↑ Who's who on Indian stamps. Pune: Mohan B. Daryanani. 1999. ISBN 84-931101-0-8.
- ↑ "PART II Bombay Presidency Police Abstracts of Intelligence" (PDF). Retrieved 3 January 2022.
- ↑ "Narhar Vishnu Gadgil". Indian Postage Stamp Site. Retrieved 10 January 2017.