నవమోహన కృష్ణ ఆలయం

నవమోహన కృష్ణ ఆలయం
కాలియపై నృత్యం చేస్తున్న కృష్ణుడు
ఉత్తర ప్రదేశ్లో స్థానం
భౌగోళికం
భౌగోళికాంశాలు	27°27′N 77°43′E
దేశం	భారతదేశం
రాష్ట్రం	ఉత్తర ప్రదేశ్
జిల్లా	మథుర
ప్రదేశం	గోకుల్
సంస్కృతి
దైవం	కృష్ణుడు రుక్మిణి సత్యభామ

నవమోహన కృష్ణ ఆలయం, శ్రీ వైష్ణవ సంప్రదాయంలో తిరువాయ్పాడి అని కూడా పిలువబడుతుంది. ఇది దివ్యదేశాలలో ఒకటి. విష్ణుకు అంకితమైన ఈ 108 దేవాలయాలను 12 మంది కవి-సంతులు అయిన ఆళ్వారులు స్తుతించారు. ఇది ఆధునిక గోకులంలో, మథురా జిల్లాలో, భారతదేశంలోని ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఉంది. ఇది మథురా నగరానికి దక్షిణ-తూర్పు దిశలో సుమారు 15 కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఈ స్థలం కృష్ణుడు తన బాల్య క్రీడలను గడిపిన ప్రదేశంగా భావించబడుతుంది.

ఈ క్షేత్రాన్ని ఏకైక మహిళా ఆళ్వారైన ఆండాళ్ ప్రత్యేకంగా స్తుతించారు. అదేవిధంగా దీనికి, తమిళనాడులో ప్రాచీనమైన నప్పిన్నై ఆరాధన సంప్రదాయంతో కూడా దగ్గరి సంబంధం ఉంది.

పురాణ కథనం

హిందూ సంప్రదాయం ప్రకారం, విష్ణువు యొక్క అవతారం అయిన కృష్ణుడు తన బాల్యాన్ని గోకులంలో గడిపాడు. ఆయన యమునా నది తీరంలో కాలియ అనే సర్పంపై నృత్యం చేశాడు. ఈ దివ్య కార్యాన్ని గోకుల ప్రజలు, కృష్ణుని దత్తత తండ్రి నందుడు, అతని అన్న బలరాముడు దర్శించారు. అయిచార్ కురువై అనే గ్రంథంలోని ఒక అధ్యాయం ఈ సంఘటనను వివరిస్తుంది. నప్పిన్నై అనే గొర్రెల కాపరి యువతితో కృష్ణుడుకు ఉన్న అనుబంధం తమిళ సంప్రదాయానికి ప్రత్యేకమైనది; ఇదే విధంగా మురుగన్తో వల్లి అనే వేటగాళ్ల యువతికి ఉన్న అనుబంధం ప్రసిద్ధి చెందింది. కొంతమంది పండితుల అభిప్రాయం ప్రకారం, తరువాతి కాలంలో అభివృద్ధి చెందిన రాధా ఆరాధన సంప్రదాయం, తమిళనాడులోని ప్రాచీన నప్పిన్నై ఆరాధన సంప్రదాయానికి సమీపంగా ఉందని భావించబడుతుంది.

నిర్మాణం

నవమోహన కృష్ణ ఆలయం యమునా నది తీరంలో, మథురా నుండి సుమారు 15 కి.మీ (9.3 మైళ్ళు) దూరంలో ఉంది. ఇది మథురా నగరానికి యమునా నది అవతల వైపున ఉండడంతో, ఆలయానికి చేరుకోవడానికి నదిని దాటాల్సి ఉంటుంది. ప్రస్తుత ఆలయం ఆధునిక నిర్మాణంగా భావించబడుతుంది; పూర్వకాలంలో ఉన్న పురాతన దేవాలయం వివిధ రాజకీయ పరిణామాల కారణంగా ధ్వంసమైందని విశ్వసించబడుతుంది. ఆలయంలో చిన్న గర్భగుడి మరియు స్తంభాల మండపాలు ఉన్నాయి. గర్భగుడిలో బాలరూపంలో ఉన్న నవమోహన కృష్ణుని విగ్రహం ప్రతిష్ఠించబడింది. ఆలయానికి పడమర వైపున, యమునా నదికి సమాంతరంగా ఆలయ కుండ (పుష్కరిణి) ఉంది.

మతపరమైన ప్రాముఖ్యత

ఈ ఆలయం 7వ–9వ శతాబ్దాల వైష్ణవ సాహిత్య సంపుటి అయిన నాలాయిర దివ్య ప్రబంధంలో ప్రస్తావించబడింది. పెరియాళ్వార్ పది పాసురాలలో, ఆండాళ్ ఐదు పాసురాలలో, మరియు తిరుమంగై ఆళ్వార్ ఏడు పాసురాలలో ఈ క్షేత్రాన్ని స్తుతించారు. ఈ ఆలయం దివ్యదేశంగా వర్గీకరించబడింది. ఇది ఆళ్వారులు స్తుతించిన 108 విష్ణు దేవాలయాలలో ఒకటి.

విశేషాలు

ఆళ్వార్లు కీర్తించిన కోవెలగాని పెరుమాళ్లుగాని ఇప్పుడు లేవు. ఇపుడున్న సన్నిధులు తర్వాత నిర్మించినవే. గోకులమునకు 1 కి.మీ దూరములో పురాణ గోకులము గలదు. అచట ఆలయమునకు ముందుభాగమున యమునానది ప్రవహించును. నందగోపులు, యశోద, బలరాములు-ఊయలలో శ్రీ కృష్ణుడు ఉంటాడు. ఇచట రెండు సన్నిధులు ఉన్నాయి. భక్తులు రెండింటిని దర్శిస్తారు. ఇది శ్రీకృష్ణుడు పెరిగిన స్థలము-బలరాముని అవతార స్థలము. ప్రతి ఆదివారము రాసక్రీడ, జలక్రీడ ఉత్సవములు జరుగుతుంటాయి.

సాహిత్యం

శ్లో. గోకులే యమునా తీరే ప్రాచీముఖ లసత్ స్థితి:
   రుక్మిణీ సత్యభామాభ్యాం హేమకూట విమానగ:|
   నవమోహన కృష్ణ: శ్రీ నంద గోపాక్షి గోచర:|
   రథాంశ కలిజిత్ గోదా కులశేఖర సంస్తుత:||

పాశురాలు

పా. నాణి యినియోర్ కరుమ మిల్లై నాలాయలారు మఱిన్దొళీన్దార్
   పాణియాదెన్నై మరున్దు శెయ్‌దు పణ్డుపణ్డాక్కవుఱుదిరాగిల్
   మాణియురువా యులగళన్ద మాయనై క్కాణిల్ తవై మఱియుమ్;
   ఆణై యాల్‌నీరెన్నై క్కాక్కవేణ్డిల్‌ఆయ్‌ప్పాడిక్కే యెన్నైయుయ్‌త్తిడుమిన్.
         ఆణ్డాళ్-నాచ్చియార్ తిరుమొళీ 0-12-2

వివరాలు

ప్రధాన దైవం పేరు	ప్రధాన దేవి పేరు	ప్రదేశం	తీర్థం	ముఖద్వార దిశ	భంగిమ	కీర్తించిన వారు	విమానం	ప్రత్యక్షం
నవమోహన కృష్ణన్	రుక్మిణీ-సత్యభామ	గోకులము	యమునానది	తూర్పు ముఖము	నిలచున్న భంగిమ	నందగోపునకు ప్రత్యక్షము	హేమకూట విమానము	కులశేఖరాళ్వార్-పెరియాళ్వార్-ఆండాళ్

ఇవికూడా చూడండి

• వైష్ణవ దివ్యదేశాలు