నాచు

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search

Moss
Temporal range: Carboniferous[1] – recent
Haeckel Muscinae.jpg
"Muscinae" from Ernst Haeckel's Kunstformen der Natur, 1904
Scientific classification
Kingdom:
Division:
Bryophyta

Classes [2]

నాచులు చిన్న, మెత్తటి మొక్కలు, ఇవి సాధారణంగా 1–10 cm (0.4–4 in) ఎత్తులో ఉంటాయి, కొన్ని రకాల నాచులు ఇంకా పెద్దవిగా కూడా ఉంటాయి. ఇవి మామూలుగా తేమ లేదా నీడ కలిగిన ప్రాంతాల్లో తోపులు లేదా పొదల రూపంలో కలిసి పెరుగుతాయి. వీటికి పూలు లేదా విత్తనాలు ఉండవు, వీటి మామూలు ఆకులు పలుచటి తీగల్లాంటి కాడలను కప్పుతూ ఉంటాయి. కొన్ని సందర్భాలలో నాచులు సిద్ధబీజ నాళికలను తయారు చేసుకుంటాయి, ఇవి పలుచటి కాడలపైన పుట్టి, పక్షిముక్కును పోలిన నాళికల రూపంలో కనపడుతుంటాయి.

పుష్ప రహిత మొక్కల విభాగం లో 12,000 నాచు జాతులు వర్గీకరించబడి ఉన్నాయి.[2] పుష్పరహిత మొక్కలు విభాగంలో నాచులు మాత్రమే కాక లివర్‌వోర్ట్ మరియు హార్న్‌వోర్ట్ మొక్కలు కూడా ఉంటున్నాయి. పుష్పరహిత మొక్కలులోని ఈ రెండు ఇతర గ్రూపులు ఇప్పుడు తరచుగా వాటి స్వంత విభాగంలో ఉంచబడుతుంటాయి.

భౌతిక లక్షణాలు[మార్చు]

వివరణ[మార్చు]

వృక్షశాస్త్రపరంగా, నాచులు పుష్పరహిత మొక్కలు లేదా రక్త-నాళాలు లేని మొక్కలు. ఇతర వ్యత్యాసాలు అన్ని నాచులకు, మరియు లైవ్‌వోర్ట్‌లకు సార్వత్రికం కాదు కాని, పూర్తిగా భిన్నంగా ఉండే "కాడ" లేదా "ఆకు"ల స్థానంలో లంబంగా లేదా చిన్న చిన్న తునకలుగా ఉండే ఆకులు మరియు మూడు శ్రేణులలో అమర్చిన ఆకులే లేకపోవడం వంటి లక్షణాలు ఈ మొక్కను నాచు రకంలోకి చేరుస్తుంటాయి. ఇతర వ్యత్యాసాలు అన్ని నాచులకు, మరియు లైవ్‌వోర్ట్‌లకు సార్వత్రికం కాదు కాని, పూర్తిగా భిన్నంగా ఉండే "కాడ" లేదా "ఆకు"ల స్థానంలో లంబంగా లేదా చిన్న చిన్న తునకలుగా ఉండే ఆకులు మరియు మూడు శ్రేణులలో అమర్చిన ఆకులే లేకపోవడం వంటి లక్షణాలు ఈ మొక్కను నాచు రకంలోకి చేరుస్తుంటాయి.

రక్తనాళ వ్యవస్థ లేకపోవడానికి అదనంగా, నాచులు సంయుక్తబీజ ప్రాబల్య జీవిత చక్రాన్ని కలిగి ఉంటాయి, అంటే మొక్క కణాలు దాని మొత్తం జీవిత చక్రంలో ఏక క్రోమోజోమ్‌తో ఉంటాయి. సిద్ధబీజ నాచులు (అంటే ద్వయస్థితి శరీరం కలవి) తక్కువ కాలం జీవిస్తుంటాయి మరియు సంయుక్తబీజంపై ఆధారపడి ఉంటాయి. చాలా వరకు "ఎత్తైన" మొక్కలు మరియు చాలా జంతువులలో ప్రదర్శితమయ్యే చట్రంతో పోలిస్తే ఈ లక్షణం వ్యత్యాసంతో ఉంటుంది. విత్తన సహిత మొక్కలులో, ఉదాహరణకు, ఏక క్రోమోజోమ్ తరం పుప్పొడి మరియు బీజకోశం కలిగి ఉండగా, ద్వయస్థితి తరం పుష్పించే మొక్క రూపం పోలి ఉంటుంది.

జీవిత చక్రం[మార్చు]

చాలా రకాల మొక్కలు వాటి పెరుగుదల కణాలలో రెండు రకాల క్రోమోజోములు కలిగి ఉంటాయి మరియు ద్వయస్థితిలో ఉంటాయి అంటే, ప్రతి క్రోమోజోమ్ తనను పోలిన జన్యు సమాచారంతో కూడిన భాగస్వామిని కలిగి ఉంటుంది. పోల్చి చూడగా, నాచు మొక్కలు ఇతర పుష్పరహిత మొక్కలు ఒకే రకమైన క్రోమోజోముల వ్యవస్థను కలిగి ఉంటాయి కాబట్టి ఏక క్రోమోజోమ్‌‌తో ఉంటాయి (అంటే, ప్రతి క్రోమోజోమ్ కూడా కణంలోపల విశిష్ట నమూనాగా ఉనికిలో ఉంటుంది.) రెండు జతల క్రోమోజోములను కలిగి ఉన్నప్పుడు, నాచు జీవిత చక్రంలో కొన్ని దశలున్నాయి కాని ఇది స్పోరోఫైట్ దశలో మాత్రమే జరుగుతుంటుంది.

లైఫ్ సైకిల్ ఆఫ్ ఏ టిపికల్ మోస్ (పాలీట్రిచుమ్ కొమ్మునే)

నాచు జీవితం ఏక క్రోమోజోమ్ సిద్ధబీజం నుంచి ప్రారంభమవుతుంది. సిద్ధబీజం ప్రోటోనీమా (pl. ప్రోటోనెమాటా) ను ఉత్పత్తి చేయానికి మొలకెత్తుతుంది, ఇవి దారం వంటి ఫిలామెంట్లు లేదా థలోయిడ్ (ఫ్లాట్ మరియు తాల్లస్ వంటిది) రకం నాచు. నాచు ప్రోటోనెమాటా సాధారణంగా పలుచటి ఆకుపచ్చ ఫ్యాబ్రిక్‌లాగా కనిపిస్తుంది, చిత్తడి నేల, చెట్టు బెరడు, శిలలు, కాంక్రీట్ లేదా ఇతరత్రా స్థిరంగా ఉండే ఉపరితలంపై ఇది పెరుగుతుంది. ఇది నాచు జీవితంలో పరివర్తక దశ కాని, ప్రోటోనెమా దశ నుండి సంయోగబీజం ("సంయోగ-వాహకం") పెరుగుతుంది, ఇది కాడలు మరియు ఆకులకు పూర్తిగా భిన్నమైనది. ప్రొటోనెమటా యొక్క ఏక తలం పలు సంయోగ బీజాలను వృద్ధి చేస్తుంటాయి, ఇది నాచు తోపులా మారుతుంది.

సంయోగబీజ దళాల కాడలు లేదా కొమ్మల కొనలనుంచి నాచుమొక్కల లైంగిక అవయవాలు వృద్ది చెందుతాయి. ఫిమేల్ ఆర్గాన్లను ఆర్చిగోనియా (సింగ్. ఆర్చిగోనియమ్) అని పిలుస్తారు మరియు ఇవి పెరిచేటమ్ (ప్లూరల్, పెరిచేటా) అని పిలిచే సవరించబడిన ఆకుల సముదాయం రక్షణలో ఉంటాయి. ఆర్చిగోనియా అనేవి కణాల యొక్క చిన్న ఫ్లాస్క్ రూపంలోని పొదలు వీటికి కిందిభాగంలో సంవృత మెడ (వెంటర్) ఉంటుంది ఇక్కడే పురుష వీర్యకణం కదులాడుతుంటుంది. పురుష అవయవాలు ఆంథెరిడియా (సింగ్. అంథెరిడియం) గా పిలువబడతాయి, ఇవి పెరిగోనియం (pl. పెరిగోనియా) అని పిలువబడే పెరిగిన ఆకుల చేత చుట్టబడి ఉంటాయి. కొన్ని నాచుల చు్ట్టూ ఉన్న ఆకులు స్ప్లాష్ కప్ రూపంలో ఉంటాయి, ఇవి కప్‌లో ఉన్న వీర్యకణాన్ని నీటి బిందువుల రూపంలో ఇతర కాడలమీదికి చల్లుతూ ఉంటాయి.

నాచులు డియోసియస్‌గాను (విత్తనాలు కలిగిన మొక్కలలోని డియోసియస్‌తో పోల్చండి) లేదా మోనోసియస్ గాను (పోల్చండి మోనోసియస్) ఉంటుంది. డియోసియస్ నాచుల్లో, స్త్రీ, పురుష లైంగిక అవయవాలు విభిన్న సంయోగ బీజ ముక్కలలో పుడుతుంటాయి. మోనిసియస్ (ఆటోసియస్ అని కూడా పిలువబడుతుంది) నాచులలో రెండూ ఒకే మొక్కలో పుడుతుంటాయి. నీరు ఉన్నప్పుడు, ఆంథెరిడియా నుంచి వీర్యకణ ఆర్చెగోనియాలో కదులాడుతుంటుంది మరియు ఫలదీకరణ జరుగుతుంటుంది. నాచుల వీర్యకణం ద్వికేశికగా ఉంటుంది, అంటే చోదనంలో సహాయపడటానికి వీటికి రెండు కేశాలు ఉంటాయి. వీర్యకణం తప్పనిసరిగా ఆర్చిగోనియంలో కదులాడాలి కాబట్టి, ఫలదీకరణ నీరు లేకుండా జరగదు. ఫలదీకరణ తర్వాత, అపరిపక్వ సిద్ధబీజం ఆర్చిగోనియల్ వెంటర్ గుండా ముందుకు వస్తుంది. సిద్ధ బీజం పరిపక్వం కావడానికి మూడు నెలలనంచి అర్థ సంవత్సరం పడుతుంది. సిద్ధబీజ శరీరం పొడవాటి కాడను కలిగి ఉంటుంది, దీన్ని సెటా అని పిలుస్తారు, మరియు కేప్ చుట్టబడిన నాళికను కవచం అని పిలుస్తారు. నాళిక మరియు కవచం అనేవి ఏక క్రోమోజోములను కలిగిన తొడిమ ద్వారా చుట్టబడి ఉంటాయి, ఇవి ఆర్చిగోనియల్ వెంటర్ అవశేషాలు. తొడిమ సాధారణంగా నాళిక పరిపక్వం చెందినప్పుడు రాలిపోతూ ఉంటుంది. నాళిక లోపల, సిద్ధబీజాన్ని తయారుచేసే కణాలు ఏక క్రోమోజోమ్ సిద్ధబీజాలను రూపొందించడానికి క్షయకరణ విభజనకు గురవుతుంటాయి, ఇక్కడినుంచే జీవిత చక్రం మళ్లీ ప్రారంభమవుతుంది. నాళిక నోరు సాధారణంగా పెరిస్ట్రోమ్ అని పిలువబడే జత పళ్ల ద్వారా చుట్టబడి ఉంటుంది. ఇది కొన్ని నాచులలో కనిపించక పోవచ్చు.

కొన్ని నాచులలో, ఉదా. ఉలోటా ఫిల్లాంతా లో, గెమ్మావ్ అని పిలువబడే ఆకు పచ్చ మొక్కల రూపాలు ఆకులు లేదా కొమ్మలపై పుడుతుంటాయి, ఇవి ఫలదీకరణ చక్రం అవసరం లేకుండానే విడిపోయి కొత్త మొక్కలను ఏర్పరుస్తుంటాయి. ఇది అలైంగిక పునరుత్పత్తికి సాధనం. జన్యుపరంగా ఒకే విధంగా ఉండే విభాగాలు క్లోన్ రూప మొక్కల పుట్టుకకు దారితీస్తుంటాయి.

వర్గీకరణ[మార్చు]

సాంప్రదాయికంగా, నాచులు పుష్ప రహిత మొక్కల (బ్రియోఫైటెస్) విభాగంలో లివర్‌వోర్ట్‌లు మరియు హోర్న్‌వోర్ట్‌లలో చేర్చబడుతుంటాయి, దీంట్లో నాచులు ముస్కీ తరగతిలో చేర్చబడతాయి. అయితే ఈ పుష్ప రహిత మొక్కల నిర్వచనం పారాఫిలెటిక్‌గా ఉంటుంది మరియు మూడు విభాగాలలోకి విభజించబడుతుంటుంది. ఈ వ్యవస్థలో, పుష్పరహిత మొక్కల విభాగం మొత్తంగా నాచులతోనే ఉంటుంది.

నాచులు సింగిల్ డివిజన్‌లోకి వర్గీకరించబడుతుంటాయి, ఇప్పుడు\ ఇది బ్రియోపిటా అని పిలువబడుతుంది మరియు ఎనిమిది తరగతులలోకి విభజించబడుతూ ఉంటుంది.

డివిజన్ బ్రియోఫిటా
క్లాస్ టకకియోప్‌సిడా
క్లాస్ స్పహగ్నోప్‌సిడా
క్లాస్ ఆండ్రియాఇయోప్‌సిడా
క్లాస్ ఆండ్రియాఇయోబ్రియోప్‌సిడా
క్లాస్ ఓఇడిపోడియోప్‌ససిడా
క్లాస్ పాలీట్రిచోప్‌సిడా
క్లాస్ టెట్రాఫిడోప్‌సిడా
క్లాస్ బ్రియోప్‌సిడా

liverworts

hornworts

vascular plants

Bryophyta

Takakiopsida

Sphagnopsida

Andreaeopsida

Andreaeobryopsida

Oedipodiopsida

Tetraphidopsida

Polytrichopsida

Bryopsida

ప్రస్తుత పైలోజెనీ మరియు బ్రియోపిటా సమ్మేళనం.[2][3]
మోస్ ఇన్ ది అల్లెగ్‌హెనీ నేషనల్ ఫారెస్ట్, పెన్సిల్వేనియా, యూఎస్ఏ.

ఎనిమిదింటిలో ఆరు తరగతులు ఒక్కొక్కటి ఒకటి లేదా రెండు తరగతులను కలిగి ఉంటాయి. పోలిట్రికోప్సిడా 23 తరగతులతో కూడి ఉంటుంది మరియు బ్రియోప్సిడా వైవిధ్యపూరితమైన నాచు మొక్కలలో మెజారిటీని కలిగి ఉంటుంది దాదాపు 95% శాతం జీవజాతులు ఈ తరగతికే చెంది ఉంటాయి.

స్పాగ్నోప్సిడా, పీట్-మాసెస్ రెండు అంబుచానేనియా మరియు స్పాగ్నమ్‌ లతో పాటు శిలాజ సమూహంతో కూడి ఉంటుంది. అయితే, స్పాగ్నమ్ ప్రజాతివర్గం ఒక వైవిధ్యపూరితమైన, విస్తరించిన మరియు ఆర్థికంగా ముఖ్యమైన వర్గం. ఈ భారీ నాచులు చిత్తడినేలలలో విస్తృతమైన ఆమ్ల బురదను ఏర్పరుస్తుంటాయి. స్పాగ్నమ్ ఆకులు చాలా పెద్ద మృత కణాలను కలిగి ఉంటాయి ఇవి జీవ పోటోసింధటిక్ కణాలను తీసుకుని వస్తుంటాయి. మృత కణాలు నీటిని నిల్వ చేస్తుంటాయి. ఈ లక్షణానికి తోడుగా, విశిష్టమైన కొమ్మలు, థల్లోస్ (సమతలం మరియు విస్తరించిన) ప్రోటోనేమా మరియు విస్తృతంగా ఛిద్రమైన స్పోరంగియమ్ దీన్ని ఇతర నాచు మొక్కలనుంచి వేరు చేస్తుంటాయి.

ఆండ్రియోప్సిడా మరియు ఆండ్రియోబ్రియోప్సిడా అనేవి బైసెరియేట్ (కణాలకు చెందిన రెండు వరుసలు) రిజోయిడ్స్, మల్టీసెరియేట్ (కణాల పలు పరుసలు) ప్రోటోనేమా మరియు స్పోరాంగియమ్‌లతో విశిష్టంగా ఉంటాయి ఇవి రేఖాంశాలలో విభజింపబడుతుంటాయి. చాలా నాచులు పైభాగంలో తెరుచుకునే నాళికలను కలిగి ఉంటాయి.

పోలిట్రికోప్సిడా, సమాంతర సిద్ధ బీజాల జతలతో కూడిన ఆకులను, హరిత రేణువును కలిగిన కణాల యొక్క మడతలను కలిగి ఉంటాయి, ఇవి హీట్ సింక్‌లోని రెక్కల్లా కనిపిస్తుంటాయి. ఇవి కిరణజన్య సంయోగక్రియను నిర్వహిస్తుంటాయి మరియు పాక్షికంగా వాయు మార్పిడి ఉపరితలాలను మూసివేయడం ద్వారా చెమ్మను పరిరక్షించడంలో తోడ్పడుతుంటాయి. పెరుగుదల మరియు శారీరక నిర్మాణం వంటి ఇతర వివరాలకు సంబంధించి ఇతర నాచుమొక్కలతో పోలీట్రికోప్సిడా, విభేదిస్తుంటుంది. అలాగే ఇతర నాచులకంటే పెద్దగా మారుతుంది, ఉదా. పోలిట్రిచుమ్ కమ్యూన్ ఏర్పర్చే మెత్తలు 40 cm (16 in) ల వరకు పెరుగుతుంది. భూమ్మీది అతి పెద్ద నాచు పోలిట్రిచైడ్ మెంబర్ బహుశా డాసోనియా సుపర్బా కావచ్చు, ఇది న్యూజలాండ్ మరియు ఆస్ట్రేలియా లోని ఇతర ప్రాంతాలలో ఉంటుంది.

ఇవి రక్తనాళిక మొక్కల యొక్క అత్యంత సన్నిహిత సజీవ బంధువులుగా కనిపిస్తున్నాయి.

రెడ్ మోస్ క్యాప్‌సుల్స్, ఏ వింటర్ నేటివ్ ఆఫ్ ది యార్క్‌షైర్ డేల్స్ మూర్‌లాండ్.

భౌగోళిక చరిత్ర[మార్చు]

దాని మెత్తటి గోడలు మరియు పెళుసు స్వభావం కారణంగా నాచు యొక్క శిలాజ రికార్డు పలుచగా ఉంటుంది. స్పష్టమైన నాచు శిలాజాలు చాలా కాలం ముందే అంటార్కిటికా లోని పెర్మియన్ మరియు రష్యాలలో బయటపడ్డాయి, మరియు దీన్ని కార్బొనిఫెరస్ నాచులకోసం ఒక కేసును పంపడం జరిగింది.[4] సిలురియన్ నుండి గొట్టంలాంటి శిలాజాలు కాలిప్ట్రే వేరుపడిన నాచు శిథిలాలుగా ప్రకటించడమైనది.[5]

నివాసము[మార్చు]

డెన్సే మోస్ కాలనీస్ ఇన్ ఏ కూల్ కోస్టల్ ఫారెస్ట్
ఏ క్లోజప్ ఆఫ్ మోస్ ఆన్ ఏ రాక్
యంగ్ స్పోరోఫిటెస్ ఆఫ్ ది కామన్ మోస్ టోర్టులా మురలీస్ (వాల్ స్క్రీవ్-మోస్)
రీటెయినింగ్ వాల్ కవర్డ్ ఇన్ మోస్
దస్త్రం:Michiganmosspatch.jpg
ఏ స్మాల్ క్లంప్ ఆఫ్ మోస్.

నెమ్ము మరియు తక్కువ కాంతి కలిగిన ప్రాంతాలలో నాచులు ఉంటాయి. నాచు మొక్కలు సాధారణంగా చెట్లు, మొక్కలు పెరిగే ప్రాంతాల్లో, వాగుల అంచుల్లో పెరుగుతాయి. తేమ ఎక్కువగా ఉండే నగర వీధుల్లో పరచిన రాళ్ల మధ్య చీలికలలో కూడా నాచు కనిపిస్తూ ఉంటుంది. కొన్ని రకాల నాచులు నగర పరిసరాలకు అలవాటుపడి, నగరాలలో మాత్రమే కనిపిస్తాయి. ఫోంటినెయిల్స్ యాంటిపైరేటికా వంటి కొన్ని రకాల నాచు జాతులు పూర్తిగా జలసంబంధంగా ఉంటాయి మరియు స్పాగ్నమ్ వంటి నాచు జాతులు బురదనేలలు, ఊబి నేలలు మరియు మెల్లగా ప్రవహించే నీటి పాయలలో పెరుగుతాయి. అటువంటి జల సంబంధం లేదా అర్థ జల సంబంధ నాచులు భౌగోళిక నాచు జాతులలో కనిపించే సాధారణ పొడవు రకాలను దాటి పెరుగుతుంటాయి. ఉదాహరణకు, 20–30 cm (8–12 in) లేదా మరింత పొడవు ఉంటే విడి మొక్కలు స్పాగ్నమ్ జాతి నాచులలో ఉంటాయి.

వాటి చిన్న పరిమాణం, పలుచటి కణజాలం, చర్మం పై పొర లేకపోవడం (నీటి నష్టాన్ని నిరోధించడానికి వాక్స్ పూత వంటిది) మరియు ఫలదీకరణ పూర్తి కావడానికి ద్రవజలం అవసరం కావటం వంటి అంశాల కారణంగా అవి ఎక్కడ ఉన్నా, నాచు జాతులు మనగలగాలంటే తేమ ఉండాలి. కొన్ని నాచు జాతులు నీరు చేరిన కొద్ది గంటల లోగానే తిరిగి జీవం పోసుకుని మనగలుగుతాయి తేమను సంగ్రహించుకుంటాయి.

ఉత్తరార్థ అక్షాంశంలో, ఉత్తరం వైపు ఉన్న చెట్లు మరియు శిలలు ఇతర వైపులతో పోలిస్తే సగటున ఎక్కువ నాచును కలిగి ఉంటాయి (దక్షిణం వైపు పొడుచుకువచ్చిన భాగాల విషయం తెలీదు). సూర్యుడికి ఎదురుగా ఉన్న చెట్లపై పునరుత్పత్తికోసం తగినంత నీరు లేని కారణంగా ఇలా జరుగుతూ ఉంటుందని అంచనా భూమధ్యరేఖ దక్షిణప్రాంతంలో సరిగ్గా దీనికి వ్యతిరేకంగా ఉంటుందన్నది నిజం. దట్టమైన అరణ్యాలలో సూర్యకాంతి చొరలేని ప్రాంతాల్లో, నాచు చెట్టు మొదలులో అన్ని వైపులా సమానంగా పెరుగుతుంటాయి.[ఉల్లేఖన అవసరం]

సేద్యం[మార్చు]

నాచును పచ్చిక మైదానాల్లో కలుపు మొక్కలుగా భావిస్తుంటారు కాని, ఇది జపనీస్ గార్డెనింగ్ ద్వారా ప్రాతినిధ్యం వహించిన కళాత్మక సూత్రాలతో ఇది పెరిగేందుకు ప్రోత్సహిస్తుంటారు. పురాతన ఆలయ తోటల్లో, నాచు అటవీ దృశ్యానికి తివాచీ పడుతుండేది. నాచు తోట దృశ్యానికి ఒక ప్రశాంతతను, వయస్సును మరియు నిశ్శబ్దాన్ని జోడిస్తుందని భావిస్తుంటారు. నాచు సాగు నిబంధనలు విస్తృత స్థాయిలో రూపొందించబడలేదు. నాచు సేకరణలు తరచుగా నీరు నింపిన సంచిలో అడవినుంచి పెళ్లగించి తీసుకుని వచ్చిన నమూనాలను ఉపయోగించడం ద్వారా ప్రారంభమయ్యేవి. అయితే, కొన్ని నాచు జాతులను వాటి సహజ ప్రాంతాలనుంచి బయటకు తీసుకురావడం చాలా కష్టమవుతుంది, కాంతి, తేమ, గాలినుండి రక్షణ వంటి వాటి విశిష్ట సమ్మేళనలే దీనికి కారణం.

సిద్ధబీజాల నుంచి నాచును పెంచడం మరింత తక్కువ అదుపును కలిగి ఉంటుంది. నాచు సిద్ధ బీజాలు ఆరుబయట ఉన్న ఉపరితలాలపై నిరంతర వర్షంలో ఏర్పడుతుంటాయి; కొన్ని రకాల నాచు జాతులకు అనుకూలంగా ఉండే ఈ ఉపరితలాలను అవి తమ వలసగా మార్చుకుంటాయి, కొద్ది సంవత్సరాలు గాలి, వానకు గురియిందంటే ఈ ప్రాంతం మొత్తంలో నాచు అలుముకుంటుంది. రంధ్రాలు ఉండి తేమను గ్రహించే ఇటుక, కొయ్య వంటి పదార్ధాలు మరియు కొన్ని ముతక గట్టి పదార్ధాల సమ్మేళనలు నాచుకు అత్యంత అనుకూలంగా ఉంటాయి. ఉపరితలాలు మజ్జిగ, పెరుగు, మూత్రం, మరియు నాచు నమూనాల మృదువైన సమ్మేళనలైన నీరు మరియు ఎరికసేయస్ ఎరువు వంటి వాటితో కూడిన ఆమ్ల పదార్ధాలతో రూపొందించబడుతుంటాయి.

నాచు పెరుగుదలను నిరోధించడం[మార్చు]

నాచు పెరుగుదలను అనేక పద్ధతులతో నిరోధించవచ్చు:

  • మురుగునీటి కాలువ లేదా ప్రత్యక్ష మార్పుల ద్వారా నీటి లభ్యతను తగ్గించివేయడం.
  • ప్రత్యక్ష సూర్యకాంతిని పెంచడం.
  • పచ్చికలు వంటి పోటీ మొక్కలకోసం అందుబాటులో ఉన్న వనరుల సంఖ్యను పెంచడం.
  • సున్నం పూత ద్వారా మట్టి pHని పెంచడం.

భారీ ఎత్తున ట్రాఫిక్ లేదా నాచు ఉపరితలాన్ని చేతితో రేకు ద్వారా చెక్కి వేయడం వంటివి నాచు పెరుగులను నిరోధిస్తాయి.

ఫెర్రస్ సల్ఫేట్ లేదా ఫెర్రస్ అమ్మోనియం సల్ఫేట్ కలిగిన ఉత్పత్తులను చల్లితే మాస్ చనిపోతుంది, ఈ దినుసులు ప్రత్యేకించి వ్యాపారరీత్యా నాచు నియంత్రణ ఉత్పత్తులు మరియు ఎరువులుగా ఉన్నాయి. సర్ఫర్ మరియు ఐరన్ పచ్చికలు వంటి పోటీ మొక్కలకు అత్యవసరమైన పోషక పదార్థాలుగా ఉంటున్నాయి. నాచు పెరుగుదలకు అనుకూలమైన పరిస్థితులు మారనంతవరకు, నాచును చంపడం అనేది దాని పునఃపెరుగుదలను నిరోధించలేదు.[6]

మోసరీ[మార్చు]

19వ శతాబ్దంలో నాచును సేకరించడానికి వాడిన కదిలే ప్యాడ్ బ్రిటిష్ మరియు అమెరికా తోటలలో పలు మోసరీలను స్థాపించడానికి దారితీసింది. మోసరీ అనేది కొయ్య పలక, మరియు ఉత్తరం వైపున తెరిచి ఉన్న సమతలంగా ఉన్న రూఫ్ (షేడ్ నిర్వహణ కోసం) తో ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన సాధనం. నాచు నమూనాలను కొయ్య ఫలకల మధ్య ఉంచుతారు. మొత్తం నాచును ఆ తర్వాత క్రమపెరుగుదల కోసం నిత్యం నీటితో తడుపుతారు.

వాణిజ్య ఉపయోగం[మార్చు]

అడవినుంచి సేకరించిన నాచుమొక్కలకు గణనీయమైన మార్కెట్ ఉంది. నాచు ఉపయోగాలు ప్రధానంగా పూల వ్యాపారం మరియు గృహాలంకరణ రంగాల్లో ఉన్నాయి. ప్రజాతి స్పాగ్నమ్‌లో క్షీణిస్తున్న నాచు పీట్‌లో కూడా ప్రధాన భాగంగా ఉంది. దీన్ని ఉద్యానశాస్త్రపరమైన నేల సంకలితంగా మరియు స్కాచ్ విస్కీ ఉత్పత్తిలో పొగలు చిమ్మే స్మోకింగ్ మాల్ట్ లాగా ఇంధనంగా ఉపయోగించడానికి "గనుల నుండి తీస్తున్నారు"

స్పాగ్నమ్ నాచు, సాధారణంగా క్రిస్టటమ్ మరియు సబ్‌నిటెన్స్ జీవజాతులకు చెందినది, దీన్ని ఇంకా పెరుగుతుండగానే పెరికి, మొక్క యొక్క వృద్ధి చెందుతున్న మాధ్యమంగా నర్సరీలు మరియు ఉద్యాన శాస్త్ర రంగంలో ఉపయోగించడానికి ఎండబెట్టవచ్చు. పీట్ నాచును పండించడానికి చేసే అభ్యాసాన్ని నాచు పీట్‌ను పండించటంగా భావించి గందరగోళాన్ని సృష్టించకూడదు.

పీట్ నాచును భరించదగిన ప్రాతిపదికను పండించవచ్చు మరియు దాన్ని తిరిగి మొలకెత్తించేలా అనుమతించవచ్చు, అదే సమయంలో నాచు పీట్‌ను పండించటం అనేది గణనీయంగా పర్యావరణానికి చేటు కల్గిస్తుందని భావిస్తున్నారు, ఎందుకంటే పీట్‌ను పూర్తిగా పెరికివేస్తారు లేదా అది తిరిగి మొలకెత్తే అవకాశమే లేదు.

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో, సైనికుల గాయాలకు ప్రాథమిక చికిత్స డ్రెస్సింగ్ సామగ్రిలా స్పాగ్నమ్‌ నాచులను ఉపయోగించేవారు, ఎందుకంటే ఈ రకం నాచులకు అత్యధికంగా పీల్చెడు గుణం ఉంది మరియు స్వల్పస్థాయిలో యాంటీ బాక్టీరియల్ లక్షణాలను కూడా ఇది కలిగి ఉంది. చాలా కాలం క్రితమే దీనికి గల పీల్చెడు గుణం కారణంగా నాచును డయపర్‌గా ఉపయోగించారు[ఉల్లేఖన అవసరం]

గ్రామీణ యుకెలో, ఫాంటినలిస్ యాంటి పైరెటికాను మంటలను ఆర్పేందుకు సాంప్రదాయికంగా ఉపయోగించేవారు. మెల్లగా ప్రవహించే నదులలో ఇది చాలా పెద్ద పరిమాణంతో కనిపించేది మరియు నాచు అనేది పెద్ద పరిమాణంలో నీటిని నిల్వ ఉంచుకుంటుంది కాబట్టి ఇది మంటలను చల్లార్చడంలో ఉపయోగపడుతుంది. ఈ చారిత్రక ఉపయోగం దాని ప్రత్యేక లాటిన్/గ్రీక్ పేరులో ప్రతిఫలించింది, దీని కచ్చితమైన అర్థం "మంటకు వ్యతిరేకంగా".

ఫిన్లాండ్‌లో, పీట్ నాచులను కరువుల సమయంలో బ్రెడ్ తయారీకి ఉపయోగించేవారు.[ఉల్లేఖన అవసరం]

మెక్సికోలో దీన్ని క్రిస్టమస్ అలంకరణ కోసం ఉపయోగించేవారు.

బయో టెక్నాలజీలో పైస్కోమిట్రెల్లా పెటెన్ ఉపయోగించడం పెరుగుతోంది. నాచు జీన్‌లను గుర్తించడం ప్రముఖ ఉదాహరణలు పంట మెరుగుదల లేదా మానవ ఆరోగ్యం [7] వంటి వాటిలో దీని ఉపయోగాలు మరియు నాచు జీవ రియాక్టర్‌లో సంక్లిష్ట బయో ఫార్మాసూటికల్స్ యొక్క రక్షిత ఉత్పత్తి కారణంగా రాల్ఫ్ రెస్కీ అతడి సహ-కార్మికులు వృద్ది చేశారు.[8]

ఇది కూడా చూడండి[మార్చు]

సూచనలు[మార్చు]

  1. Gensel, Patricia G. (1999). "Bryophytes". In Singer, Ronald (సంపాదకుడు.). Encyclopedia of Paleontology. Fitzroy Dearborn. pp. 197–204. ISBN 1884964966.
  2. 2.0 2.1 2.2 Goffinet, Bernard (2004). "Systematics of the Bryophyta (Mosses): From molecules to a revised classification". Monographs in Systematic Botany. Molecular Systematics of Bryophytes. Missouri Botanical Garden Press. 98: 205–239. ISBN 1-930723-38-5. Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)
  3. బక్, విలియమ్ ఆర్. అండ్ బెర్నార్డ్ గోఫినెట్. (2000). "మోర్ఫోలజీ అండ్ క్లాసిఫికేషన్ ఆఫ్ మోసెస్", పేజీలు 71-123 ఇన్ ఏ. జొనాథన్ షా అండ్ బెర్నార్డ్ గోఫినెట్ (ఈడీఎస్.), బ్రియోఫిటే బయాలజీ . (కేంబ్రిడ్జ్: కేంబ్రిడ్జ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్). ఐఎస్‌బీఎన్ 0-04-552022-4
  4. Thomas, B.A. (1972). "A probable moss from the Lower Carboniferous of the Forest of Dean, Gloucestershire". Annals of Botany. 36 (1): 155–161. ISSN 1095-8290.
  5. Kodner, R. B. (2001). "High-temperature, acid-hydrolyzed remains of Polytrichum (Musci, Polytrichaceae) resemble enigmatic Silurian-Devonian tubular microfossils". American Journal of Botany. 88 (3): 462–466. doi:10.2307/2657111. Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)
  6. Steve Whitcher, Master Gardener (1996). "Moss Control in Lawns" (Web). Gardening in Western Washington. Washington State University. Retrieved 2007-02-10.
  7. రల్ఫ్ రెస్కీ అండ్ వోల్ఫ్‌గ్యాంగ్ ఫ్రాంక్ (2005): మోస్ (సిస్కోమిట్రెల్లా పాటెన్స్) ఫంక్షనల్ జెనోమిక్స్ – జెనే డిస్కవరీ అండ్ టూల్ డెవలప్‌మెంట్ విత్ ఇంప్లికేషన్స్ ఫర్ క్రాప్ ప్లాంట్స్ అండ్ హ్యూమన్ హెల్త్. బ్రీఫింగ్స్ ఇన్ ఫంక్షనల్ జెనోమిక్స్ అండ్ ప్రొటియోమిక్స్ 4, 48-57.
  8. ఇవా ఎల్. డెకెర్ అండ్ రల్ఫ్ రెస్కీ (2007): మోస్ బయోరియాక్టర్ప్రొడ్యూసింగ్ ఇంప్రూవ్‌డ్ బయోఫార్మాస్యూటికల్స్. కరెంట్ ఒపీనియన్ ఇన్ బయోటెక్నాలజీ 18, 393-398.

వెలుపలి లింకులు[మార్చు]

Commons-logo.svg
వికీమీడియా కామన్స్‌లో కి సంబంధించిన మీడియా ఉంది.

మూస:Plant classification

"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=నాచు&oldid=1993957" నుండి వెలికితీశారు