Jump to content

నార్డికు రాతి యుగం

వికీపీడియా నుండి

నార్డిక్ రాతి యుగం స్కాండినేవియా రాతి యుగాన్ని సూచిస్తుంది. వీచ్సెలియను హిమానీనదం సమయంలో (115,000 - 11,700 సంవత్సరాల క్రితం) దాదాపు అన్ని స్కాండినేవియా మందపాటి శాశ్వత మంచు కవచం కింద ఖననం చేయబడింది. అందువల్ల రాతి యుగం ఈ ప్రాంతానికి చాలా ఆలస్యంగా వచ్చింది. మంచు యుగం ముగిసే సమయానికి వాతావరణం నెమ్మదిగా వేడెక్కడంతో మధ్య ఐరోపా నుండి సంచార వేటగాళ్ళు అప్పుడప్పుడు ఈ ప్రాంతాన్ని సందర్శించారు. అయితే దాదాపు క్రీ.పూ. 12,000 వరకు ఈ ప్రాంతంలో శాశ్వత, కానీ సంచార నివాసం వేళ్ళూనుకుంది.

టండ్రా ప్రకృతి దృశ్యంలో రెయిన్‌డీర్

[మార్చు]

మంచు తగ్గుముఖం పట్టడంతో డెన్మార్క్ దక్షిణ స్వీడన్‌లోని ఉద్భవిస్తున్న టండ్రా మైదానాలలో రెయిన్‌డీర్‌లు మేసేవి. ఇది హాంబర్గు సంస్కృతి యుగం, 1,00,000 చ.కి.మీ కంటే ఎక్కువ విస్తీర్ణంలో ఉన్న విస్తారమైన భూభాగాల్లో వేటాడే తెగలు, బంజరు టండ్రా అంతటా రెయిన్‌డీర్ కాలానుగుణ వలసల తరువాత టీపీలలో సంచార జాతులుగా నివసించారు. ఈ భూమి మీద అప్పుడప్పుడు ఆర్కిటిక్ వైట్ బిర్చ్, రోవాను మినహా వృక్షజాలం తక్కువగా ఉంది. నెమ్మదిగా టైగా అడవి కనిపించింది.

సుమారు క్రీ.పూ. 11,400 దక్షిణ స్కాండినేవియాలో బ్రోమ్ సంస్కృతి ఉద్భవించింది. ఇది సర్వవ్యాప్త రెయిన్‌డీర్ కంటే ఇతర గణనీయమైన వేట జంతువులకు అవకాశాన్ని అందించే వేగంగా వేడెక్కుతున్న యుగం. పూర్వ వేటగాళ్ల సేకరణ సంస్కృతులుగా బ్రోమ్ సంస్కృతి ఇప్పటికీ ఎక్కువగా రెయిన్‌డీర్ మీద ఆధారపడి ఉంది. సంచార జీవితాన్ని గడిపింది. కానీ వారి శిబిరాలు గణనీయంగా వైవిధ్యభరితంగా ఉన్నాయి. దక్షిణ స్కాండినేవియా (దక్షిణ బాల్టిక్ ప్రాంతం) శాశ్వత, అయినప్పటికీ ఇప్పటికీ సంచార ప్రాతిపదికన స్థిరపడిన మొదటి వ్యక్తులు వారు.

క్రీ.పూ. 10,500 ప్రాంతంలో స్థానిక వాతావరణ మార్పులు సాంస్కృతిక మార్పులతో స్కాండినేవియా ఉత్తర భాగాలలో మొదటి స్థిరనివాసం రెండింటినీ ప్రారంభించాయి. ప్రారంభంలో వెయ్యి సంవత్సరాల పాటు కొనసాగిన వాతావరణ శీతలీకరణ టైగా స్థానంలో టండ్రాను మార్చింది. స్థానిక సంస్కృతి రెయిను డీర్ వేట మీద దృష్టి సారించి పూర్వ సంప్రదాయాలకు తిరిగి వచ్చింది. ఈ సంస్కృతిని ఇప్పుడు అహ్రెన్సు‌బర్గ్ సంస్కృతి అని పిలుస్తారు. క్రీ.పూ. 9,500 ప్రాంతంలో పూర్వ-బోరియలు యుగం ఉద్భవించడంతో స్థానిక వాతావరణం మళ్లీ వేడెక్కింది. ఇది అహ్రెన్సు‌బర్గ్ ఉత్తర స్కాండినేవియా ఉద్భవిస్తున్న టండ్రాలో స్థిరపడటానికి ప్రేరేపించింది. తరువాతి రెండు వేల సంవత్సరాలు బోరియలు అని పిలువబడే వాతావరణ దశ స్కాండినేవియను ప్రాంతంలో పాలించింది.

మధ్య శిలాయుగం

[మార్చు]

ప్రధాన వ్యాసం: మధ్య శిలాయుగం

క్రీస్తుపూర్వం 7వ సహస్రాబ్దిలో స్కాండినేవియా పూర్వపు బోరియలు యుగం నుండి అట్లాంటికు కాలానికి మారుతున్నందున వాతావరణం వేడెక్కుతోంది. రెయిన్‌డీర్ వాటి వేటగాళ్ళు ఇప్పటికే ఉత్తర స్కాండినేవియా భూములకు వలస వెళ్లి నివసించారు. అడవులు స్థాపించబడ్డాయి. మాగ్లెమోసియను సంస్కృతి అని పిలువబడే సంస్కృతి డెన్మార్క్ దక్షిణ స్వీడను ప్రాంతాలలో నివసించింది. ఉత్తరాన, నార్వేలో, పశ్చిమ స్వీడను తీరం వెంబడి, ఫోస్నా-హెన్స్‌బాకా సంస్కృతి ఎక్కువగా తీరాల వెంబడి, ఇప్పుడు అభివృద్ధి చెందుతున్న అడవులకు దగ్గరగా మారుతున్న కాలానుగుణ శిబిరాలలో నివసించింది. అగ్ని, పడవలు, రాతి పనిముట్లను ఉపయోగించి ఈ రాతి యుగం గిరిజన సంస్కృతులు ఉత్తర ఐరోపాలో మనుగడ సాగించగలిగాయి. ఉత్తర వేటగాళ్ళు మందలు, సాల్మను పరుగులను అనుసరించారు. శీతాకాలంలో దక్షిణానికి వెళ్లారు. వేసవిలో మళ్ళీ ఉత్తరం వైపుకు వెళ్లారు. ఈ ప్రారంభ ప్రజలు సుదూర ఉత్తరాన ఉన్న ఇతర ప్రాంతాలలో ఆచరించే సాంస్కృతిక సంప్రదాయాలను అనుసరించారు. - ఆధునిక ఫిన్లాండ్, రష్యా, బెరింగు జలసంధి మీదుగా ఉత్తర అమెరికాలోని ఉత్తరాన ఉన్న ప్రాంతాలలో (నేటి అలాస్కా, కెనడాలోని భాగాలను కలిగి ఉంది) .

క్రీస్తుపూర్వం 6వ సహస్రాబ్ది కాలంలో స్కాండినేవియా వాతావరణం సాధారణంగా నేటి కంటే వెచ్చగా, తేమతో ఉండేది. దక్షిణ ప్రాంతాలు పచ్చని సమశీతోష్ణ విశాలమైన, మిశ్రమ అడవులతో కప్పబడి ఉండేవి. ఆరోచ్‌లు, విసెంటు, మూసు, ఎర్ర జింకలు వంటి పెద్ద జంతువులు అడవులలో స్వేచ్ఛగా తిరుగుతూ, ఇప్పుడు కొంగెమోసు సంస్కృతి అని పిలువబడే తెగలకు ఆహారంగా ఉండేవి. వారి పూర్వీకుల మాదిరిగానే, కొంగెమోసు తెగలు కూడా సీల్స్ వంటి సముద్ర జంతువులను వేటాడి, నిస్సార జలాల్లో చేపలు పట్టారు. కొంగెమోస్ ప్రజలకు ఉత్తరాన, దక్షిణ నార్వే, స్వీడన్‌లోని చాలా ప్రాంతాలలో ఇతర వేటగాళ్ళు నివసించారు. వీరిని ఇప్పుడు నోస్ట్వెటు, లిహుల్టు సంస్కృతులు అని పిలుస్తారు. ఇవి ఫోస్నా హెన్సు‌బాకా సంస్కృతుల వారసులు. క్రీస్తుపూర్వం 6వ సహస్రాబ్ది చివరి నాటికి సముద్ర మట్టాలు క్రమంగా పెరగడంతో ఈ ఉత్తర గిరిజన సంస్కృతులు తమ జీవన విధానాన్ని కొనసాగించాయి. అయితే కొంగెమోసు సంస్కృతిని ఎర్టెబోల్లె సంస్కృతి భర్తీ చేసింది. ఇది వారి దిగువన ఉన్న దక్షిణ ప్రాంతాలను మరింత తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసే వాతావరణ మార్పులకు అనుగుణంగా ఉంది. [1]

మానవ అవశేషాల జన్యు విశ్లేషణ ప్రకారం స్కాండినేవియా దక్షిణ, ఉత్తర ప్రాంతాలలో నివసించే వేటగాళ్ళు రెండు జన్యుపరంగా విభిన్న సమూహాలను ఏర్పరుచుకున్నారు. వారు కనీసం రెండు వేర్వేరు వలస తరంగాలలో స్కాండినేవియాలోకి వచ్చారు. [2] దక్షిణ, ఆగ్నేయంలో, పశ్చిమ వేటగాళ్ళు-సంగ్రహకులు ఆధునిక జర్మనీ నుండి వచ్చి ఉత్తరం వైపుకు వెళ్లారు. ఉత్తర, పశ్చిమ ప్రాంతాలలో ఆధునిక రష్యాలోని ఎగువ వోల్గా ప్రాంతం నుండి వచ్చిన ప్రజలకు సంబంధించిన తూర్పు వేటగాళ్ళు-సంగ్రహకులు స్థిరపడి దక్షిణం వైపుకు వెళ్లారు. ఈ ప్రజలు స్కాండినేవియాలో కలిసిపోయారు స్కాండినేవియను వేటగాళ్ళు-సంగ్రహకుల ప్రత్యేకమైన సమూహాన్ని ఏర్పరచారు.

సుమారు క్రీ.పూ. 4400 నాటి నుండి స్కాండినేవియను చివరి మెసోలిథికు సమాజాలలోకి రాగి గొడ్డలి అరుదైన దిగుమతులు ఉన్నాయి. [3]

డోల్మెన్సు - ఫన్నెల్బీకరు సంస్కృతి

[మార్చు]
డోల్మెన్స్, ఫన్నెల్బీకర్ సంస్కృతి

క్రీస్తుపూర్వం 5వ సహస్రాబ్దిలో ఎర్టెబోల్లె ప్రజలు దక్షిణాన ఉన్న పొరుగు తెగల నుండి కుండలను నేర్చుకున్నారు. వారు భూమిని సాగు చేయడం, జంతువులను పెంచడం ప్రారంభించారు. త్వరలోనే వారు కూడా భూమిని సాగు చేయడం ప్రారంభించారు. సుమారుగా క్రీ.పూ. 4000లో వారు మెగాలిథికు ఫన్నెల్బీకరు సంస్కృతిలో భాగమయ్యారు. క్రీఫూ 4వ సహస్రాబ్దిలో ఈ ఫన్నెల్బీకరు తెగలు స్వీడన్ నుండి ఉప్లాండు వరకు విస్తరించాయి. నోస్ట్వెటు, లిహుల్టు తెగలు వ్యవసాయం కాకుండా అభివృద్ధి చెందుతున్న రైతుల నుండి కొత్త సాంకేతికతను నేర్చుకున్నారు.క్రీ.పూ. 4వ సహస్రాబ్ది చివరి నాటికి పిట్టెడు వేర్ సంస్కృతులుగా మారారు. ఈ పిట్టెడు వేర్ తెగలు రైతుల పురోగతిని నిలిపివేసి దక్షిణం వైపు నైరుతి స్వీడన్‌లోకి నెట్టారు. కానీ కొందరు రైతులను చంపలేదని లేదా తరిమికొట్టలేదని కానీ వారు స్వచ్ఛందంగా పిట్టెడు వేర్ సంస్కృతిలో చేరి వారిలో భాగమయ్యారని చెబుతారు. అల్వాస్ట్రా కుప్ప-నివాసం అయిన కనీసం ఒక స్థావరం మిశ్రమంగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది. క్రీ.పూ. 3500 నుండి ఫన్నెల్బీకరు సంస్కృతి ద్వారా రాగి లోహశాస్త్రం ఆచరించబడింది. [5][6]

ఈ తొలి స్కాండినేవియన్లు మాట్లాడిన భాష తెలియదు. కానీ క్రీ.పూ. 3వ సహస్రాబ్ది చివరి నాటికి వారు కొత్త తెగలచే ఆక్రమించబడ్డారు వారు ప్రోటో-ఇండో-యూరోపియను (లేదా మరింత ఖచ్చితంగా, "ప్రీ-జర్మనికు ఇండో-యూరోపియను" మాండలికం), కార్డెడు వేర్ సంస్కృతి (స్కాండినేవియాలో బాటిల్-యాక్సు సంస్కృతి అని పిలుస్తారని [7]) చాలా మంది మేధావులు విశ్వసిస్తున్నారు. యూరప్ జన్యు చరిత్ర ఈ భాషను మోస్తున్న ప్రజలను ప్రస్తుత ఉక్రెయిన్ నుండి ఉద్భవించే యమ్నాయ సంస్కృతితో కలుపుతుంది . వై-క్రోమోజోమ్ హాప్లోగ్రూపు ఆర్1a ను ఒక ముఖ్యమైన జన్యు గుర్తుగా ఉపయోగిస్తుంది. [8] ఈ కొత్త ప్రజలు ఉప్లాండు. ఓస్లోఫ్‌జోర్డు వరకు అభివృద్ధి చెందారు. వారు బహుశా ఆధునిక స్కాండినేవియను భాషలకు పూర్వీకుడైన ప్రోటో-జర్మనికు భాషను అందించారు. ఈ కొత్త తెగలు యుద్ధ గొడ్డలిని హోదా చిహ్నంగా ఉపయోగించారు. పశువుల కాపరులుగా ఉన్నారు. వారితో పాటు దక్షిణ స్కాండినేవియాలో ఎక్కువ మంది నియోలిథికు కాలంలోకి ప్రవేశించారు. సింగిలు గ్రేవ్ సంస్కృతి అనేది కోర్డెడు వేర్ సంస్కృతి మరొక వైవిధ్యం ఇది క్రీ.పూ. 2,800–2,200 మధ్య దక్షిణ స్కాండినేవియా, ఉత్తర యూరోపియను మైదానంలో వ్యాపించింది.

సుమారు 2400 సమూహాల తరువాత బెల్ బీకరు సంస్కృతితో సంబంధం కలిగి ఉన్నవారు. జట్లాండు‌లోకి వలస వచ్చారు. మైనింగు, సెయిలింగు‌లో కొత్త నైపుణ్యాలను తీసుకువచ్చారు. వారు ఉత్తర జట్లాండు‌లో ఫ్లింటు‌ను తవ్వి, ఫ్లింటు బాకులను భారీగా ఉత్పత్తి చేశారు. తరువాత వాటిని స్కాండినేవియాలోని చాలా ప్రాంతాలకు పంపిణీ చేశారు. [9] అందువల్ల సుమారు క్రీ.పూ. 2400-1800 మధ్య కాలాన్ని డాగరు పీరియడు అని కూడా పిలుస్తారు. [10] సుమారు క్రీ.పూ. 2400 నుండి రాగి లోహశాస్త్రం చిన్న స్థాయిలో అభ్యసించబడింది. ఫ్లింటు బాకుల ఆకారం రాగి, కాంస్య నమూనాలను అనుకరించింది. [11] After సుమారు క్రీ.పూ. 2000 తర్వాత యునిటిసు సంస్కృతిలో కనిపించే వాటికి సమానమైన పెద్ద 'ప్రధానంగా' ఇళ్ళు దక్షిణ స్కాండినేవియాలో కనిపిస్తాయి. ఇది మరింత ర్యాంకు పొందిన సామాజిక సంస్థ అభివృద్ధిని సూచిస్తుంది. .[12][13] క్రీ.పూ. 2000 కూడా కాంస్య పనిముట్ల పరిచయం, ఉపయోగాన్ని సూచిస్తుంది. తరువాత క్రీ.పూ. 1750 నుండి కాంస్య లోహపు పని సాంకేతికతను మరింత క్రమబద్ధంగా స్వీకరించారు. [14][15] The నియోలిథికు కాలం తర్వాత నార్డిక్ కాంస్య యుగం వచ్చింది.

ఇవికూడా చూడండి

[మార్చు]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ See Doggerland as an extreme example of the consequence of the rising sea levels.
  2. ↑ Günther, Torsten; Malmström, Helena; Svensson, Emma M.; Omrak, Ayça; Sánchez-Quinto, Federico; Kılınç, Gülşah M.; Krzewińska, Maja; Eriksson, Gunilla; Fraser, Magdalena; Edlund, Hanna; Munters, Arielle R. (9 January 2018). Barton, Nick (ed.). "Population genomics of Mesolithic Scandinavia: Investigating early postglacial migration routes and high-latitude adaptation". PLOS Biology (in ఇంగ్లీష్). 16 (1): e2003703. doi:10.1371/journal.pbio.2003703. ISSN 1545-7885. PMC 5760011. PMID 29315301.{{cite journal}}: CS1 maint: article number as page number (link)
  3. ↑ Nørgaard, HW; Pernicka, E; Vandkilde, H (2019). "On the trail of Scandinavia's early metallurgy: Provenance, transfer and mixing". PLOS ONE. 14 (7): e0219574. Bibcode:2019PLoSO..1419574N. doi:10.1371/journal.pone.0219574. PMC 6655661. PMID 31339904.{{cite journal}}: CS1 maint: article number as page number (link)
  4. ↑ "The world's oldest bows". National Museum of Denmark.
  5. ↑ Gebauer, Anne Birgitte; et al. (2021). "First Metallurgy in Northern Europe: An Early Neolithic Crucible and a Possible Tuyère from Lønt, Denmark". European Journal of Archaeology. 24 (1): 27–47. doi:10.1017/eaa.2019.73. S2CID 219430892. Archived from the original on 17 May 2023. Retrieved 18 September 2023.
  6. ↑ Nørgaard, HW; Pernicka, E; Vandkilde, H (2019). "On the trail of Scandinavia's early metallurgy: Provenance, transfer and mixing". PLOS ONE. 14 (7): e0219574. Bibcode:2019PLoSO..1419574N. doi:10.1371/journal.pone.0219574. PMC 6655661. PMID 31339904.{{cite journal}}: CS1 maint: article number as page number (link)
  7. ↑ Malmström, Helena; Günther, Torsten; Svensson, Emma M.; Juras, Anna; Fraser, Magdalena; Munters, Arielle R.; Pospieszny, Łukasz; Tõrv, Mari; Lindström, Jonathan; Götherström, Anders; Storå, Jan (9 October 2019). "The genomic ancestry of the Scandinavian Battle Axe Culture people and their relation to the broader Corded Ware horizon". Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. 286 (1912): 20191528. doi:10.1098/rspb.2019.1528. PMC 6790770. PMID 31594508.{{cite journal}}: CS1 maint: article number as page number (link)
  8. ↑ Eriksson, Benny (2 March 2019). "NY DNA-forskning visar att svenskar framför allt härstammar från Ukraina". SVT Nyheter. Archived from the original on 14 January 2023. Retrieved 20 September 2019.
  9. ↑ Kristiansen, Kristian (2009). "Proto-Indo-European Languages and Institutions: An Archaeological Approach". In van der Linden, M.; Jones-Bley, C. (eds.). Journal of Indo-European Studies Monograph Series, No. 56: Departure from the Homeland. pp. 111–140. Archived from the original on 29 September 2022. Retrieved 12 August 2023.
  10. ↑ "The Hindsgavl Dagger". National Museum of Denmark. Archived from the original on 13 August 2023. Retrieved 18 September 2023.
  11. ↑ Nørgaard, HW; Pernicka, E; Vandkilde, H (2019). "On the trail of Scandinavia's early metallurgy: Provenance, transfer and mixing". PLOS ONE. 14 (7): e0219574. Bibcode:2019PLoSO..1419574N. doi:10.1371/journal.pone.0219574. PMC 6655661. PMID 31339904. experiments with casting copper axes and hammering sheet ornaments reappear in Bell Beaker environments in Jutland, 2400–2100 BC.{{cite journal}}: CS1 maint: article number as page number (link)
  12. ↑ Kristiansen, Kristian (2009). "Proto-Indo-European Languages and Institutions: An Archaeological Approach". In van der Linden, M.; Jones-Bley, C. (eds.). Journal of Indo-European Studies Monograph Series, No. 56: Departure from the Homeland. pp. 111–140. Archived from the original on 29 September 2022. Retrieved 12 August 2023.
  13. ↑ Johannsen, Jens (2017). "Mansion on the Hill – A Monumental Late Neolithic House at Vinge, Zealand, Denmark". Journal of Neolithic Archaeology. 19. Archived from the original on 20 April 2023. Retrieved 12 August 2023.
  14. ↑ Kristiansen, Kristian (2010). "Decentralized Complexity: The Case of Bronze Age Northern Europe". Pathways to Power. Fundamental Issues in Archaeology. Springer, New York, NY. pp. 169–192. doi:10.1007/978-1-4419-6300-0_7. ISBN 978-1-4419-6299-7. Archived from the original on 5 April 2023. Retrieved 26 September 2022. The northern Bronze Age may be said to begin shortly after 2000 BC with the introduction and use of simple bronze tools, especially axes. At the same time, huge longhouses for large (chiefly) households emerged. With the more systematic adoption of metalworking bronze technology after 1750 BC, a diversified use of new tools, weapons, and ornaments made of bronze appeared, together with a new warrior elite.
  15. ↑ Vandkilde, Helle (2004). "Bronze Age Scandinavia". In Bogucki, Peter; Crabtree, Pam J. (eds.). Ancient Europe, 8000 B.C. to A.D. 1000: Encyclopedia of the Barbarian World. Charles Scribner's Sons. p. 73. ISBN 0-684-80668-1. The Bronze Age proper commenced c. 1700 B.C. and concluded c. 500 B.C., but metals became socially integrated by about 2000 B.C., during the Late Neolithic period—already a bronze age in all but name.
  16. ↑ "Genstandstabel for identificering, klassificering og datering af detektorgenstande (Abramsson 2018)" (PDF).
  17. ↑ Stafford, Michael (June 1998). "In search of Hindsgavl: experiments in the production of Neolithic Danish flint daggers". Antiquity. 72 (276): 339. doi:10.1017/S0003598X00086610. S2CID 163872884. Archived from the original on 28 December 2022. Retrieved 28 July 2023.
  18. ↑ Vandkilde, Helle (2007). "A Review of the Early Late Neolithic Period in Denmark". Archived from the original on 9 October 2023. Retrieved 12 August 2023. The form and decoration of the Danish lunulae are dependent on Anglo-Irish lunulae, which can be attributed to the Beaker Culture of western Europe. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (help)
  19. ↑ Johannsen, Jens (2017). "Mansion on the Hill – A Monumental Late Neolithic House at Vinge, Zealand, Denmark". Journal of Neolithic Archaeology. 19. Archived from the original on 20 April 2023. Retrieved 12 August 2023.
  20. ↑ Kristiansen, Kristian (2009). "Proto-Indo-European Languages and Institutions: An Archaeological Approach". In van der Linden, M.; Jones-Bley, C. (eds.). Journal of Indo-European Studies Monograph Series, No. 56: Departure from the Homeland. pp. 111–140. Archived from the original on 29 September 2022. Retrieved 12 August 2023.
  21. ↑ Johannsen, Jens (2017). "Mansion on the Hill – A Monumental Late Neolithic House at Vinge, Zealand, Denmark". Journal of Neolithic Archaeology. 19. Archived from the original on 20 April 2023. Retrieved 12 August 2023.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=నార్డికు_రాతి_యుగం&oldid=4839316" నుండి వెలికితీశారు