నింబార్కాచార్యుడు
.JPG){kind=icon}
బ్రహ్మసూత్రాలకు భాష్యాలు వ్రాసిన మహామహులలో మరొక ప్రముఖుడు నింబార్కుడు. నింబార్కాచార్యుడు, నింబార్క, నింబాదిత్య లేదా నియమానంద అని కూడా పిలుస్తారు, ఇతను ఒక హిందూ తత్వవేత్త, వేదాంతవేత్త, ద్వైతాద్వైత (ద్వైత-అద్వైత) లేదా ద్వంద్వ-ద్వైతం యొక్క వేదాంతానికి ప్రధాన ప్రతిపాదకుడు. అతను దైవ జంట రాధ, కృష్ణుల ఆరాధనను వ్యాప్తి చేయడంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించాడు, హిందూ శాఖ వైష్ణవ మతం యొక్క నాలుగు ప్రధాన సంప్రదాయాలలో ఒకటైన నింబర్క సంప్రదాయాన్ని స్థాపించాడు.
కాలం, జన్మస్థలం
[మార్చు]ఇతని జన్మస్థానం ఇథమిత్తంగా తెలియకపోయినా బళ్ళారిలోని నింబ గ్రామమనీ అందుకే ఇతనికి నింబార్కుడని పేరు వచ్చిందనీ అంటారు. మరొక ఊహ ప్రకారం ఇతనిది గోదావరీ తీరప్రాంతం. ఇతని జనన కాలంకూడా కచ్చితంగా తెలియదు. 11వ శతాబ్దం వాడని ఒక వాదమైతే 13వ శతాబ్దమని మరికొందరి లెక్క. ఇతడి తల్లిదండ్రులు జగన్నాథుడు, సరస్వతి.నింబార్క దాదాపు 11వ, 12వ శతాబ్దాల కాలంలో జీవించాడని నమ్ముతారు, అయితే మరికొందరు అతను 6వ లేదా 7వ శతాబ్దం CEలో శంకరాచార్య కంటే కొంత ముందు జీవించాడని సూచిస్తున్నారు.
ఇతను వైశాఖ మాసంలో 3వ శుక్ల పక్షంలో దక్షిణ భారతదేశంలోఒక తెలుగు బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించాడని చెబుతారు. ఇతని తల్లిదండ్రులు జగన్నాథ్, భాగవత సాధువు, ఇతని భార్య సరస్వతి ప్రస్తుత మహారాష్ట్రలోని పైథాన్లో ఉన్న ప్రతిష్ఠానలో నివసించారు.[1][2] అయితే మరికొన్ని కథనాలు ఇతని తల్లిదండ్రుల పేర్లు అరుణ రిషి, జయంతి దేవి అని సూచిస్తున్నాయి,[3] వీరు గోదావరి నదికి సమీపంలో ఒక ప్రదేశంలో నివసించారు, ఇది మహారాష్ట్రలో ఉండవచ్చు. నింబార్కుని అనుచరులు ఇతనిని విష్ణువు ఆయుధమైన సుదర్శన చక్రం అవతారంగా విశ్వసిస్తారు.[4][5]
'నింబార్క' (निंबार्क) అనే పదం రెండు సంస్కృత పదాల నుండి ఉద్భవించింది నింబ (निम्ब), అర్క (అర్క). నింబార్కకు అతని పుట్టినప్పుడు 'నియమానంద' అనే పేరు పెట్టబడిందని నమ్ముతారు. ఒక జానపద కథ ప్రకారం, నియమానందకు నింబార్క అనే పేరు వచ్చింది, ఎందుకంటే అతను వేప (నింబా) ఆకులలో సూర్యరశ్మి (అర్కా) యొక్క కొన్ని కిరణాలను బంధించాడు. అతని అనుచరులు అతన్ని నింబాదిత్య అని కూడా పిలుస్తారు. నింబార్కను తత్వవేత్త భాస్కరతో గుర్తించడం వల్ల కొన్నిసార్లు భాస్కరుడు అతని సారాంశంగా కూడా పరిగణించబడ్డాడు. అతను స్థాపించిన సంప్రదాయానికి అతని పేరు పెట్టారు.
వీరిది వైష్ణవసాంప్రదాయంలోని సనక సాంప్రదాయం. అనగా సనక మహర్షి నెలకొల్పిన సంప్రదాయం. వేదాంతపరంగా ఇతనిది ద్వైతాద్వైతం. దీనినే భేదాభేదవాదం అని కూడా అంటారు.
రచనలు
[మార్చు]బ్రహ్మసూత్రాలకు నింబార్కుడు వ్రాసిన భాష్యం పేరు "వేదాంత పారిజాత సౌరభం". దీనిని అర్థం చేసుకోవటానికి ఆయన శిష్యుడైన శ్రీనివాసాచార్యుడు "వేదాంత కౌస్తుభం" అనే వ్యాఖ్యానం వ్రాయవలసి వచ్చింది. దీనిని మరింత సుబోధకం చేయటానికి కేశవ కాశ్మీరీభట్టు "వేదాంత కౌస్తుభ ప్రభ" అనే మరొక వ్యాఖ్యాన గ్రంథం వ్రాసాడు.[6][7]
వేదాంత కామధేను దశశ్లోకి
[మార్చు]దశశ్లోకి చాలా సరళమైనది, నైరూప్య తార్కిక సిద్ధాంతాలు, పీచు లాగడం లాంటి వివాదాలతో విసిగిపోవద్దు అని అనుకునే, సత్యాన్ని వెంటనే ఒక చిన్న గుళికలో పొందాలనుకునే భక్తుడికి తగినది.[8][9]
వేదాంత కామధేను దశశ్లోకి పై అనేక మంది పండితులు విస్తృతంగా వ్యాఖ్యానించారు. వాటిలో, మూడు ప్రాథమిక వ్యాఖ్యానాలు[10] ఈ క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:
- శ్రీ పురుషోత్తమాచార్యుని వేదాంతరత్నమంజూష[11][10]
- శ్రీ హరివ్యాస దేవాచార్యుని వేదాంత సిద్ధాంతరత్నాంజలి[12][13][14][10][15]
- శ్రీ గిరిధర దాస వేదాంతలఘుమంజూష[11][10]
మంత్రరహస్యషోడశి, ప్రపన్నకల్పవల్లి
[మార్చు]మంత్రరహస్యషోడశి అనేది 18 శ్లోకాలను కలిగి ఉన్న రచన, ఇందులో మొదటి 16 శ్లోకాలు పూజ్యమైన 18 అక్షరాల గోపాల మంత్ర వివరణ కోసం అంకితం చేయబడ్డాయి, ఇది నింబార్క సంప్రదాయం ప్రధాన అంశం. సుందర భట్టాచార్య ఈ గ్రంథంపై మంత్రార్థరహస్య పేరుతో ఒక వ్యాఖ్యానం రచించాడు.[16]
ప్రపన్నకల్పవల్లి ముకుంద శరణాగతి మంత్రాన్ని వివరిస్తుంది. దీనిపై, సుందర భట్టాచార్య ప్రపన్నసురతరుమంజరి పేరుతో విస్తృతమైన వ్యాఖ్యానం రాశాడు.[16]
తత్వశాస్త్రం
[మార్చు]నింబార్కుడి ద్వైతాద్వైత తత్వశాస్త్రం ద్వంద్వ అద్వైతాన్ని నొక్కి చెబుతుంది, ఇక్కడ ఆత్మ భగవంతుని నుండి భిన్నమైనది, అభిన్నమైనది రెండూ అవుతుంది. అతని బోధనలు కృష్ణుడు, రాధల పట్ల భక్తిని నొక్కి చెబుతాయి.[17]
బ్రహ్మం
[మార్చు]నింబార్కుడు ప్రకారం, అంతిమ వాస్తవికత లేదా బ్రహ్మం కృష్ణుడు, పురుషోత్తమ, హరి, భగవాన్ వంటి వివిధ పేర్లతో గుర్తించబడతాడు. అతనితో పాటు రాధ ఉంటుంది. బ్రహ్మం, నింబార్కుడు వర్ణించినట్లుగా, దోషరహితమైనది, శుభ లక్షణాలను కలిగి ఉంటుంది, కర్మ ప్రభావాన్ని అధిగమించి, జ్ఞానం, శక్తి, కరుణ వంటి గుణాలతో ఉంటుంది; బ్రహ్మం సృష్టి భౌతిక, సమర్థవంతమైన కారణం కూడా, నిర్దిష్ట ఫలితాలను దృష్టిలో ఉంచుకోకుండా సరదా కార్యకలాపాలలో నిమగ్నమయ్యే సార్వభౌమ చక్రవర్తితో పోల్చబడింది.[18]
జీవం
[మార్చు]శరీరం, ఇంద్రియాలు, మనస్సు వంటి చైతన్యం లేని మూలకాల నుండి దాన్ని వేరుచేసే స్వాభావిక జ్ఞానాన్ని (జ్ఞానం) జీవం కలిగి ఉంటుందని నింబార్కుడు పరిగణించాడు. ఈ స్వాభావిక జ్ఞానం మేల్కొనడం, కలలు కనడం, గాఢ నిద్రతో సహా జీవన ప్రతి స్థితిలోకి వ్యాపిస్తుంది. జీవం జ్ఞానం, తెలుసుకునేది రెండూ అని నింబార్కుడు వివరిస్తాడు, వాటి సంబంధాన్ని రత్నం, దాని ప్రకాశం అని పోల్చుతూ, అక్కడ అవి భిన్నంగా ఉన్నప్పటికీ విడదీయరానివిగా ఉండి, ఉపరితలం, లక్షణం సంబంధంలో ఉనికిలో ఉంటాయని చెబుతాడు.[19]
భేదాభేదవాదం
[మార్చు]బ్రహ్మము తాను సృజించిన జీవునికంటే వేరు కాడు. బ్రహ్మము అంశి. జీవుడు అంశం. అలాగే జగత్తు కూడా. అది బ్రహ్మం కంటే వేరు కాదు. సూర్యుని కాంతి కిరణాలు సూర్యుని కంటే ఎలా వేరు కావో అలాగే బ్రహ్మము కంటే జీవులు, జగత్తు వేరు కావు. బ్రహ్మానికి, వాటికి అభేదం ఉంది. అదే సమయంలో బ్రహ్మానికి, జీవజగత్తులకు భేదం కూడా ఉంది. సూర్యునికి, సూర్య కిరణాలకూ తేడా ఉంది. బ్రహ్మము స్వతంత్ర తత్త్వం. జీవజగత్తులు పరతంత్ర తత్త్వాలు. సూర్య కిరణాలమీద సూర్యుడు ఆధారపడి లేడు. సూర్యకిరణాలే సూర్యుడిమీద ఆధారపడి ఉన్నాయి. సూర్యుడు లేకపోతే సూర్యకిరణాలు లేవు. అలాగే బ్రహ్మముమీద జీవజగత్తులు ఆధారపడి ఉన్నాయి. బ్రహ్మము లేకపోతే అవి లేవు.
ఈవిధంగా ఒకే సమయంలో భేదం, అభేదం; ద్వైతం, అద్వైతం ఉండటంవలన ఈ సిద్ధాంతానికి భేదాభేదవాదమనీ, ద్వైతాద్వైతమని పేరు వచ్చింది.
బయటి లింకులు
[మార్చు]- http://nimbarka.wordpress.com Archived 2023-04-04 at the Wayback Machine
- http://www.dlshq.org/saints/nimbarka.htm
- http://www.golokdham.org Archived 2021-08-15 at the Wayback Machine
- https://web.archive.org/web/20160323010856/http://www.vps-international.org/
- http://shrijagatgurunimbarkacharyapeeth.org Archived 2020-01-22 at the Wayback Machine
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Ramnarace 2014, p. 113.
- ↑ Agarwal 2013, p. 62.
- ↑ Saraswati 1997, p. 174.
- ↑ Mukundananda 2014.
- ↑ Bhandarkar 1987.
- ↑ Agrawal 2013, p. 97.
- ↑ Dasgupta 1988, p. 402.
- ↑ Bose 2004, p. 920.
- ↑ Ramnarace 2014, p. 189.
- ↑ 10.0 10.1 10.2 10.3 Dasgupta 1988, p. 403.
- ↑ 11.0 11.1 Agrawal 2013, p. 269.
- ↑ Naganath, Dr S. Srikanta Sastri, English Translation by S. (2022-05-11). Indian Culture: A Compendium of Indian History, Culture and Heritage (in ఇంగ్లీష్). Notion Press. ISBN 978-1-63806-511-1.
{{cite book}}: CS1 maint: multiple names: authors list (link) - ↑ Upadhyay 1978, p. 305.
- ↑ Dasgupta 1988, p. 399.
- ↑ Bhandarkar 1987, p. 63.
- ↑ 16.0 16.1 Upadhyay 1978, p. 301.
- ↑ Dalal 2010b.
- ↑ Agrawal 1957, p. 110-111.
- ↑ Agrawal 1957, p. 100-101.