నియోగము

నియోగం అనేది హిందూ సంప్రదాయంలో, ముఖ్యంగా ప్రాచీన కాలంలో భారత ఉపఖండంలో అనుసరించబడిన ఒక ఆచారం. ఈ నియోగ విధానం ప్రకారం, భర్త ద్వారా సంతానం లేని విధవలు లేదా భార్యలు మరో పురుషునితో సంతానోత్పత్తి చేయడానికి అనుమతించబడేవారు.^[1]^[2]^[3] నియోగం యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశ్యం కుటుంబ వంశ పరంపర కొనసాగింపును నిర్ధారించడం, అలాగే సంతానం లేని విధవ సమాజంలో ఎదుర్కొనే ఆర్థిక, సామాజిక అస్థిరతలను తగ్గించడం.^[4]

కలియుగంలో నియోగాన్ని ఋషి బృహస్పతితో పాటు ఇతర మనుస్మృతి రచయితలు నిషేధించారు.^[5] నియోగం బహుభర్తృత్వంతో సమానమైనది కాదని పండితులు పేర్కొన్నారు.^[6] సర్ హెన్రీ మేన్ అభిప్రాయం ప్రకారం, నియోగం అనేది లేవిరేట్ వివాహం (భర్తకు కుమారుడు లేకపోతే అతని సోదరుడు విధవను వివాహం చేసుకునే హీబ్రూ సంప్రదాయం) కంటే తరువాతి కాలంలో ఏర్పడిన ఆచారం. అయితే జే. డి. మేన్ అభిప్రాయం ప్రకారం, లేవిరేట్ అనేది భర్త మరణానంతరం అమలులోకి వచ్చే నియోగ పద్ధతికి విస్తరించిన రూపం మాత్రమే.^[7]

ఈ ఆచారం ప్రకారం, “ఉత్తమ బీజం” కలిగిన పురుషునితో సంయోగం ద్వారా సంతానం పొందేందుకు స్త్రీకి అవకాశం ఉండేది.^[8]

మనుస్మృతి

మనుస్మృతిలో నియోగంను IX.59–63 శ్లోకాలలో వివరిస్తూ, IX.64–68 శ్లోకాలలో అనుమతించబడిన ఆచారంగా పేర్కొన్నారు. IX.167 శ్లోకంలో నియోగం ద్వారా జన్మించిన శిశువును క్షేత్రజ (భార్యకు జన్మించిన సంతానం)గా పేర్కొన్నారు.^[9]

నియోగానికి సంబంధించిన నిబంధనలు

ఈ విధానానికి అనేక నియమాలు, పరిమితులు ఉండేవి:

స్త్రీ ఈ ప్రక్రియకు కేవలం ధర్మబద్ధమైన సంతాన ప్రాప్తి కోసమే అంగీకరించాలి; శారీరక సుఖం కోసం కాదు.^[10]
ఈ విధంగా జన్మించిన శిశువు, నియమించబడిన పురుషుని సంతానంగా కాకుండా, భార్యాభర్తల సంతానంగా పరిగణించబడాలి.
నియమించబడిన పురుషుడు భవిష్యత్తులో ఆ శిశువుపై తండ్రి హక్కు లేదా భావోద్వేగ సంబంధం కోరుకోకూడదు.
దుర్వినియోగం జరగకుండా ఉండేందుకు, ఒక పురుషుడు తన జీవితకాలంలో గరిష్టంగా మూడుసార్లు మాత్రమే ఈ విధంగా నియమించబడవచ్చు.
ఈ కార్యాన్ని పూర్తిగా ధర్మంగా పరిగణించాలి. ఇందులో పాల్గొనే పురుషుడు, స్త్రీ ఇద్దరూ కేవలం ధర్మబుద్ధితోనే ఉండాలి; కామం లేదా వాంఛ ఉండకూడదు. పురుషుడు దేవుని పేరిట స్త్రీకి సహాయం చేస్తున్న భావంతో వ్యవహరించాలి. స్త్రీ తనకు, తన భర్తకు సంతానం కలగడం కోసమే దీనిని అంగీకరించాలి.^[11]
ఈ ప్రక్రియలో ప్రేమక్రీడలు లేదా శరీరపు పైభాగానికి సంబంధం ఉండకూడదు. పురుషుడు, స్త్రీ ఇద్దరి శరీరాలకూ నెయ్యి పూయబడేది. ఒకరినొకరు ముఖం చూడకుండా మధ్యలో తెర ఏర్పాటు చేసేవారు, తద్వారా కామావేశం రాకుండా చూసేవారు. ప్రక్రియలో స్త్రీ కాళ్లు మాత్రమే బయట కనిపించేలా ఉంచేవారు.

విధానం

భార్య లేదా విధవను వారసత్వం లేదా ఇతర ప్రయోజనాల కోసం బలవంతంగా నియోగానికి ఒప్పించకూడదు. బౌధాయనుడు, వసిష్ఠుడు వంటి ధర్మశాస్త్రకారుల ప్రకారం, నియోగం కోరుకునే విధవ కొంతకాలం — ఒక సంవత్సరాన్ని మించకుండా — మాంసం, తేనె మొదలైన వాటిని వర్జించాలి, నేలపై నిద్రించాలి. భర్త మరణించిన ఆరు నెలల తర్వాత, ఆమె భర్తకు శ్రాద్ధార్పణం సమర్పించేది. అనంతరం తన సోదరుడు లేదా తండ్రి, భర్త బంధువులు, కుటుంబ గురువుల ఆమోదం, సహాయంతో సంతానోత్పత్తి కోసం తగిన పురుషుణ్ని ఎంపిక చేసుకునేది.

చరిత్రహీనురాలు, మానసిక వికలాంగురాలు, రోగగ్రస్తురాలు లేదా అత్యంత వృద్ధురాలైన విధవకు నియోగ హక్కు ఉండేది కాదు. నియోగంకు అనుకూల సమయం స్త్రీ యౌవన ప్రాప్తి తర్వాత పదహారు సంవత్సరాల లోపుగా పరిగణించబడేది. అనారోగ్యంతో బాధపడే పురుషులను దూరంగా ఉంచేవారు. నియోగం కోసం నియమించబడిన వ్యక్తిపై ఆర్థికంగా ఆధారపడకూడదు. ఆహారం, లేపనాలు మొదలైన అవసరాల ఖర్చులను ఆమె స్వయంగా — అంటే తన భర్త ఆస్తి నుంచే — భరించాలి.^[12]

పరిమితులు

నియోగం అనే ఆచారాన్ని మనువు వివరించినప్పటికీ, తరువాత కాలంలో అదే మనువు దీనిని నిషేధించాడు. ఇందుకు కారణంగా నాలుగు యుగాల క్రమానుగత నైతిక పతనాన్ని పేర్కొన్నారు. సంప్రదాయ ధర్మశాస్త్రాల ప్రకారం ప్రస్తుత కలియుగంలో మానవులు నియోగాన్ని ఆచరించకూడదు. బ్రహ్మ పురాణం (వీరమిత్రోదయ, ఆదిత్య పురాణంలలో ఉదహరించబడినది) ప్రకారం — “ఔరస, దత్తక పుత్రులను మినహాయించి ఇతర విధానాల ద్వారా పుత్ర స్వీకారం, అలాగే నియోగం కలియుగంలో జ్ఞానులచే నిషేధించబడింది” అని పేర్కొనబడింది.^[13]

ఆపస్తంబుడు కూడా నియోగం (లేదా లేవిరేట్) క్షీణించిన తరువాతి యుగంలో అనుసరించడానికి అనర్హమని పేర్కొన్నాడు. అలాగే, వేద వివాహ మంత్రాలలో విధవ వివాహానికి ఆధారం లేదని మనువు పేర్కొంటూ విధవా వివాహాన్ని తిరస్కరించాడు. ఈ అభిప్రాయాన్ని స్మృతి-చంద్రికలో ఉదహరించబడిన బౌధాయనునికి ఆపాదించబడిన గ్రంథం కూడా సమర్థిస్తుంది.^[14]

మనుస్మృతిలో నియోగంకు సంబంధించిన నిబంధనలు (IX.59–63) వివరించబడినప్పటికీ, అదే గ్రంథంలో దీనిని “జంతు ధర్మం” (పశు-ధర్మం)గా (IX.64–69) ఖండించారు. బృహస్పతి అభిప్రాయం ప్రకారం, ఈ విరుద్ధ అభిప్రాయాలను పరస్పర విరోధంగా లేదా గ్రంథంలో చొప్పించబడిన అంశాలుగా చూడకూడదు. భిన్న యుగాల్లో ఆచారం వర్తించడమా లేదా అనే విషయాన్ని సూచించే విధంగా వీటిని అర్థం చేసుకోవాలి.^[15]

చారిత్రక ఉదాహరణలు

హైహయ (కలచురి) పాలకుడు రాజా రాజ్ సింగ్ (సుమారు 1689–1712) తన బ్రాహ్మణ మంత్రుల సలహా మేరకు నియోగం ద్వారా సంతానం పొందినట్లు పేర్కొనబడింది.^[16]

ప్రజాదరణ పొందిన సంస్కృతిలో

నియోగం అంశం అనాహత్ అనే మరాఠీ చిత్రానికి ప్రధాన కథాంశంగా నిలిచింది. ఈ చిత్రానికి అమోల్ పాలేకర్ దర్శకత్వం వహించాడు. ఇది 2003లో జరిగిన భారత అంతర్జాతీయ చలనచిత్రోత్సవంలో ప్రదర్శించబడింది.

ఏకలవ్య: ది రాయల్ గార్డ్ చిత్రంలో కూడా నియోగ ఆచారం ప్రధాన కథాంశంగా ఉంటుంది. అమితాబ్ బచ్చన్ పోషించిన ప్రధాన పాత్ర, నియోగం ద్వారా జన్మించిన పిల్లల పట్ల తన భావోద్వేగాలు, తన విధి మధ్య సంఘర్షణకు గురవుతుంది.

1989లో వచ్చిన ఊంచ్ నీచ్ బీచ్ చిత్రంలో కూడా నియోగం చూపబడింది. ఇందులో ఒక సన్యాసి (కుల్‌భూషణ్ ఖర్బందా పోషించిన పాత్ర) తన గురువు ఆదేశాల మేరకు నియోగం ఆచరించవలసి వస్తుంది.

ఇవి కూడా చూడండి

యిబ్బుమ్

మూలాలు

↑ Thomas P. (1924). Kama Kalpa Or The Hindu R itual Of Love. p. 21.
↑ Walker, Benjamin (2019). Hindu World: An Encyclopedic Survey of Hinduism. Vol. 1. Taylor & Francis. p. 592. ISBN 978-0-429-62465-0. The levirate system of the ancient Jews was almost identical with the Hindu custom of niyoga, 'injunction', legalized by Manu
↑ Mishra, V. B. (1977). "The Practice of Niyoga in Ancient Literature of India: A Sociological Study". Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute. 58/59: 773–776. ISSN 0378-1143. JSTOR 41691747.
↑ Brick, D. (2023). "Widow Remarriage and Niyoga". Widows Under Hindu Law. Oxford University Press. pp. 15–101. doi:10.1093/oso/9780197664544.003.0002.
↑ Kane, Pandurang Kane (1941). History Of Dharmasastra Vol. 2, Part. 1. p. 29. Niyoga forbidden in the Kali age by Brhaspati and other smrti writers.
↑ Sarkar, S. C. (1928). Some Aspects Of The Earliest Social History Of India. p. 78. It has been held that 'niyoga' has nothing to do with polyandry.
↑ Starcke, Carl Nicolai (1889). The primitive family in its origin and development. University of Michigan. New York, D. Appleton and company. p. 144. Sir Henry Maine thinks that the Niyoga is of later date than the Levirate, but J. D. Mayne justified in regarding the Levirate as merely an enlarged form of the Niyoga, which came into effect after a man's death.
↑ Bhyrappa, S. L. (1979). Parva. p. 822. The Niyoga system, which enabled a woman to choose and invite a male with the desirable seed, and bear children.
↑ Bühler, George (1886). "Chapter IX". The Laws of Manu. Sacred Books of the East. Vol. 25.
↑ "The Laws of Manu IX". www.sacred-texts.com. Retrieved 2016-03-16.
↑ "नियोग और हिन्दू धर्म ग्रन्थ niyog in hinduism - Vedic Press". Archived from the original on 2017-07-23.
↑ " Pg.150 : A wife or a widow must not, however, be forced to have recourse to Niyoga for inheritance or similar purposes. Baudhāyana and Vasistha say that a widow desiring Niyoga should avoid meat, honey etc. and sleep on the ground for a short period not exceeding one year. After six months of the death of her husband, she offers a funeral oblation to her husband and with the approval and aid of her brother or father, and relatives of her husband, and also in consultation with the Gurus of her family, she chooses the man to have an issue by her. A characterless, mad, diseased or very aged widow is not entitled to Niyoga. She must be economically independent of the person whom she appoints for Niyoga and provide for the necessary expenses for food, unguents, etc. herself i.e. from the estate of her husband."Jatindra Bimal Chaudhuri (1945). Women In Vedic Ritual. p. 150.
↑ " Pg.491 : The Niyoga has been declared by Manu, and again prohibited by the same; on account of the successive deterioration of the four ages(Yuga) of the world, it must not be practised by mortals in the present (Kaliyuga) age according to law. " Pg.497 : Brahma Purana, cited in the Vira-Mitrodaya and Aditya Purana says "The niyoga, and the taking as sons other than the Aurasha and the Dattaka, are prohibited in the Kali age by the wise. " J.C. Ghose (1917). Principles of Hindu Law. Kerala State Library. p. 491,497. This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
↑ " Pg.2 : Niyoga or Levirate which Apastamba declares as unfit for practice in a degenerate later age or Manu's repudiation of widow-remarriage as unsupported by Vedic hymeneal Mantras or the text purporting to be Baudhayana's cited in the Smrti-candrika . "Batuknath Bhattacharya (1943). The Kalivarjyas Batuknath Bhattacharya 1943 (UOC). p. 2.
↑ " Pg.ix-x : When in almost the same breath the smrti indicates an institution like niyoga and the conditions which should govern its application, and also condemns it as an "animal practice" (paśu-dharma), Manusmriti, IX, 59-63 and IX, 64-69, the juxta-position of apparently opposed views should be treated not as an instance of inconsistency, or carelessness in composition, or of interpolation, but, as explained by Brhaspati, as an indication of applicability and inapplicability to different time-cycles or yugas. "Aiyangar, K.V. Rangaswami (1949). Aspects Of The Social And Political System Of Manusmrte. p. ix-x.
↑ P.L. Mishra (1969). "Mohansingh (The Last Kalachuri King)". Proceedings of the Indian History Congress. 31: 207. JSTOR 44138363.

బాహ్య లింకులు

[1] Thomas P. (1924). Kama Kalpa Or The Hindu R itual Of Love. p. 21.

[2] Walker, Benjamin (2019). Hindu World: An Encyclopedic Survey of Hinduism. Vol. 1. Taylor & Francis. p. 592. ISBN 978-0-429-62465-0. The levirate system of the ancient Jews was almost identical with the Hindu custom of niyoga, 'injunction', legalized by Manu

[3] Mishra, V. B. (1977). "The Practice of Niyoga in Ancient Literature of India: A Sociological Study". Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute. 58/59: 773–776. ISSN 0378-1143. JSTOR 41691747.

[4] Brick, D. (2023). "Widow Remarriage and Niyoga". Widows Under Hindu Law. Oxford University Press. pp. 15–101. doi:10.1093/oso/9780197664544.003.0002.

[KANE-5] Kane, Pandurang Kane (1941). History Of Dharmasastra Vol. 2, Part. 1. p. 29. Niyoga forbidden in the Kali age by Brhaspati and other smrti writers.

[SARKAR-6] Sarkar, S. C. (1928). Some Aspects Of The Earliest Social History Of India. p. 78. It has been held that 'niyoga' has nothing to do with polyandry.

[STARCKE-7] Starcke, Carl Nicolai (1889). The primitive family in its origin and development. University of Michigan. New York, D. Appleton and company. p. 144. Sir Henry Maine thinks that the Niyoga is of later date than the Levirate, but J. D. Mayne justified in regarding the Levirate as merely an enlarged form of the Niyoga, which came into effect after a man's death.

[BHYRAPPA-8] Bhyrappa, S. L. (1979). Parva. p. 822. The Niyoga system, which enabled a woman to choose and invite a male with the desirable seed, and bear children.

[Buhler-9] Bühler, George (1886). "Chapter IX". The Laws of Manu. Sacred Books of the East. Vol. 25.

[10] "The Laws of Manu IX". www.sacred-texts.com. Retrieved 2016-03-16.

[11] "नियोग और हिन्दू धर्म ग्रन्थ niyog in hinduism - Vedic Press". Archived from the original on 2017-07-23.

[BIMAL-12] " Pg.150 : A wife or a widow must not, however, be forced to have recourse to Niyoga for inheritance or similar purposes. Baudhāyana and Vasistha say that a widow desiring Niyoga should avoid meat, honey etc. and sleep on the ground for a short period not exceeding one year. After six months of the death of her husband, she offers a funeral oblation to her husband and with the approval and aid of her brother or father, and relatives of her husband, and also in consultation with the Gurus of her family, she chooses the man to have an issue by her. A characterless, mad, diseased or very aged widow is not entitled to Niyoga. She must be economically independent of the person whom she appoints for Niyoga and provide for the necessary expenses for food, unguents, etc. herself i.e. from the estate of her husband."Jatindra Bimal Chaudhuri (1945). Women In Vedic Ritual. p. 150.

[GHOSE-13] " Pg.491 : The Niyoga has been declared by Manu, and again prohibited by the same; on account of the successive deterioration of the four ages(Yuga) of the world, it must not be practised by mortals in the present (Kaliyuga) age according to law. " Pg.497 : Brahma Purana, cited in the Vira-Mitrodaya and Aditya Purana says "The niyoga, and the taking as sons other than the Aurasha and the Dattaka, are prohibited in the Kali age by the wise. " J.C. Ghose (1917). Principles of Hindu Law. Kerala State Library. p. 491,497. This article incorporates text from this source, which is in the public domain.

[BATUKNATH-14] " Pg.2 : Niyoga or Levirate which Apastamba declares as unfit for practice in a degenerate later age or Manu's repudiation of widow-remarriage as unsupported by Vedic hymeneal Mantras or the text purporting to be Baudhayana's cited in the Smrti-candrika . "Batuknath Bhattacharya (1943). The Kalivarjyas Batuknath Bhattacharya 1943 (UOC). p. 2.

[AIYANGAR-15] " Pg.ix-x : When in almost the same breath the smrti indicates an institution like niyoga and the conditions which should govern its application, and also condemns it as an "animal practice" (paśu-dharma), Manusmriti, IX, 59-63 and IX, 64-69, the juxta-position of apparently opposed views should be treated not as an instance of inconsistency, or carelessness in composition, or of interpolation, but, as explained by Brhaspati, as an indication of applicability and inapplicability to different time-cycles or yugas. "Aiyangar, K.V. Rangaswami (1949). Aspects Of The Social And Political System Of Manusmrte. p. ix-x.

[16] P.L. Mishra (1969). "Mohansingh (The Last Kalachuri King)". Proceedings of the Indian History Congress. 31: 207. JSTOR 44138363.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]