నెమోంటే నెక్విమో
నెమోంటే నెన్క్విమో స్వదేశీ కార్యకర్త, రచయిత, ఈక్వెడార్ అమెజానియన్ ప్రాంతానికి చెందిన వౌరాని నేషన్ సభ్యురాలు . ఆమె వౌరాని ఆఫ్ పాస్తాజా యొక్క మొదటి మహిళా అధ్యక్షురాలు, స్వదేశీ నేతృత్వంలోని లాభాపేక్షలేని సంస్థ సీబో అలయన్స్ సహ వ్యవస్థాపకురాలు, అమెజాన్ రెయిన్ఫారెస్ట్ను రక్షించడానికి, దాని జీవవైవిధ్యాన్ని రక్షించడానికి, అమెజాన్ యొక్క స్వదేశీ సంరక్షకత్వాన్ని బలోపేతం చేయడానికి పనిచేసే లాభాపేక్షలేని అమెజాన్ ఫ్రంట్లైన్స్ సహ వ్యవస్థాపకురాలు. 2020లో, ప్రపంచంలోని 100 మంది అత్యంత ప్రభావవంతమైన వ్యక్తుల టైమ్ 100 జాబితాలో ఆమె పేరు పెట్టారు, జాబితాలో ఉన్న ఏకైక స్వదేశీ మహిళ, దాని చరిత్రలో పేరు పొందిన రెండవ ఈక్వెడార్. ఆమె చేసిన కృషికి గుర్తింపుగా, 2020లో ఐక్యరాజ్యసమితి పర్యావరణ కార్యక్రమం ఆమెకు ప్రేరణ, చర్య విభాగంలో " ఛాంపియన్స్ ఆఫ్ ది ఎర్త్ " అవార్డును ఇచ్చింది.[1]
ఈక్వెడారియన్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా దాఖలు చేసిన దావాలో నెన్క్విమో వాది, ఇది అమెజాన్ వర్షారణ్యంలోని అర మిలియన్ ఎకరాల వౌరాని పూర్వీకుల భూమిని చమురు త్రవ్వకం నుండి రక్షించే 2019 తీర్పుతో ముగిసింది.
ప్రారంభ జీవితం, నమ్మకాలు
[మార్చు]నెన్క్విమో 1985లో ఈక్వెడార్ అమెజాన్లోని పాస్తాజా ప్రాంతంలోని నెమోంపేర్ కమ్యూనిటీలో జన్మించింది . ఆమె వేటగాళ్ల-కోతకోసేవారి వయోరాని జాతి సభ్యురాలు . ఆమె తాత, పియెమో, నేడు యాసుని నేషనల్ పార్క్ అని పిలువబడే ప్రాంతంలో నివసించి వేటాడిన ఒక పురాణ వయోరాని యోధుడు, నెన్క్విమోకు ఆమె పేరు పెట్టారు. వావో భాషలో, నెమోంటే అయేబే అంటే "నక్షత్రాల కూటమి", "విరిగిన నది యొక్క పొడవైన చేప", "పాడే పక్షి".[2]
ఐదు సంవత్సరాల వయస్సు నుండి, నెన్క్విమోని వారణి పెద్దలు నాయకురాలు కావాలని ప్రోత్సహించారు. ఆమెకు 12 సంవత్సరాల వయసులో, నెన్క్విమో తండ్రి ఆమెను చమురు బావికి సమీపంలో నివసించే ఆమె అత్తలను చూడటానికి తీసుకువెళ్ళారు. ఈ ప్రాంతంలో చమురు బావి గణనీయమైన సామాజిక, పర్యావరణ ప్రభావాన్ని ఆమె చూసినందున ఇది ఆమెకు ఒక నిర్మాణాత్మక అనుభవం.
"నాకు 12 సంవత్సరాలు,, చమురు బావి నుండి మంటలు, పొగ కాల్పులు చూడటం చాలా బలంగా ఉంది... ప్రజలు అక్కడ ఎలా జీవించగలరో నాకు తెలియదు, ఆ శబ్దంతో, ఇది నెమన్పేర్లోని నా ఇంటి లాంటిది కాదు, ఇక్కడ మీరు రాత్రిపూట చూసేది నక్షత్రాలు, మీరు వినేది జంతువులు మాత్రమే".
నెన్క్విమో తరతరాలుగా తన భూమిపై ప్రేమను వ్యక్తం చేసింది. ఆమె సమాజం, వౌరానీ నేషన్, 1958లో మొదటిసారిగా క్రైస్తవ మిషనరీలచే వలసరాజ్యం చేయబడింది. 1960లలో, చమురు నిక్షేపాలచే నడపబడుతున్న ఈక్వెడార్ ప్రభుత్వం రోడ్లు నిర్మించడం, వారి అడవులను నాశనం చేయడం ప్రారంభించింది. చమురు వెలికితీత కోసం వేలం వేయడానికి ప్రభుత్వం వౌరానీ భూమిని కూడా విభజించింది. దీని వల్ల ఈక్వెడార్ అమెజాన్లో ఎక్కువ భాగం ప్రభావితమైంది, ఆరు బ్లాక్లను వౌరానీకి చెందిన చమురు కంపెనీలకు వేలం వేయబడింది. ఈ బ్లాక్లలో ఒకటి నెన్క్విమో జన్మస్థలం నెమోంపేర్. ఫలితంగా, వౌరానీ ప్రజలు బయటి ప్రపంచం నుండి స్వతంత్రంగా ఉండటానికి పోరాటంలో మరింత అడవిలోకి వెళ్లవలసి వచ్చింది.
వాతావరణ మార్పు ప్రభావాలను ఇది ప్రధాన స్రవంతి సంభాషణగా మారడానికి చాలా కాలం ముందుగానే తన ప్రజలు అనుభవించారని నెమోంటే నెన్క్విమో చెప్పారు. అబ్యులాస్ (వయోజన వౌరాని మహిళలు) మార్పు కోసం పోరాడటానికి జ్ఞానం, అభిరుచిని అందించారని కూడా ఆమె పేర్కొంది.
క్రియాశీలత
[మార్చు]2013లో, వర్షపు నీటి సేకరణ, నిల్వ ప్రాజెక్టులపై పనిచేస్తున్నప్పుడు, నెన్క్విమో, ఈక్వెడార్ అమెజాన్లోని కమ్యూనిటీలతో చమురు కార్పొరేషన్లు టెక్సాకో, చెవ్రాన్లతో వివాదంలో పనిచేసిన అమెరికన్ అయిన మిచ్ ఆండర్సన్ను కలిశారు. 2014లో, నెన్క్విమో, ఆండర్సన్ కలిసి సీబో అలయన్స్ను స్థాపించారు, ఇది ఈక్వెడార్, పెరూ, కొలంబియా అంతటా నాలుగు స్వదేశీ కమ్యూనిటీలను ఏకం చేసే సంఘం. వారి భూభాగం, సహజ వనరులకు సంబంధించిన ప్రభుత్వ చట్టాలను పరిష్కరించడానికి స్వదేశీ ప్రజలకు సమిష్టి ప్రాతినిధ్యాన్ని సృష్టించడానికి వారు సీబో అలయన్స్ను ఏర్పాటు చేశారు.
2018లో నెన్క్విమో వౌరానీ ఆర్గనైజేషన్ ఆఫ్ పాస్తాజా ప్రావిన్స్ (కాన్కోనావెప్)కి మొదటి మహిళా అధ్యక్షురాలిగా ఎన్నికయ్యారు. ఆమె అధ్యక్షురాలిగా ఉన్న కాలంలో, ఈక్వెడార్ ప్రభుత్వం తమ భూభాగంలోని కొన్ని భాగాలను చమురు సంస్థలకు విక్రయించడానికి వౌరానీ నుండి ముందస్తు అనుమతి పొందలేదని వాదిస్తూ, ఈక్వెడార్ మానవ హక్కుల అంబుడ్స్మన్తో కలిసి దావా వేసింది.[3][4][5][6]
2019 తీర్పు
[మార్చు]
2019లో, నెన్క్విమో ఈక్వెడార్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా ఈక్వెడార్ మానవ హక్కుల అంబుడ్స్మెన్తో కలిసి దావా వేశారు . నెన్క్విమో ఈ దావాలో వాది, పాస్తాజా ప్రావిన్షియల్ కోర్టుకు చెందిన ముగ్గురు న్యాయమూర్తుల ప్యానెల్ 2019లో ఈక్వెడార్లోని అమెజాన్ రెయిన్ఫారెస్ట్లోని అర మిలియన్ ఎకరాలను చమురు తవ్వకాల నుండి కాపాడుతుందని తీర్పు ఇచ్చింది. భూమిని వేలం వేయడానికి ముందు ఈక్వెడార్ ప్రభుత్వం అంతర్జాతీయ చట్టం, ఈక్వెడార్ రాజ్యాంగ న్యాయస్థానం ప్రమాణాల ప్రకారం ఉచిత, ముందస్తు, సమాచార సమ్మతి ప్రక్రియలో పాల్గొనాలని తీర్పు పేర్కొంది. ఈ తీర్పు ఇతర స్వదేశీ దేశాలకు స్వదేశీ భూభాగంలో వనరుల వెలికితీతను ఎదుర్కోవడానికి చట్టపరమైన ఉదాహరణను అందిస్తుంది.[3]
తూర్పు ప్రావిన్స్ పాస్తాజా ప్రాంతీయ రాజధాని పుయోలో 2019 ఏప్రిల్లో వందలాది వౌరానీ ప్రజల కవాతు ఈ తీర్పును జరుపుకుంది. హాజరు కావడానికి చాలా మంది చాలా దూరం ప్రయాణించారు.
మనం రక్షింపబడము
[మార్చు]నెమోంటే తన భర్త మిచ్ ఆండర్సన్తో కలిసి యునైటెడ్ స్టేట్స్లో 'వి విల్ బి జాగ్వార్స్' అని పిలువబడే 'వి విల్ నాట్ బి సేవ్' అనే పుస్తకాన్ని సహ రచయితగా రాశారు. జూన్ 2024లో విడుదలైన ఈ పుస్తకం, వౌరాని తెగ చరిత్ర, శతాబ్దాల వలసరాజ్య స్థాపన, పాశ్చాత్య ప్రపంచం కలిగి ఉన్న పక్షపాత దృక్పథాల గురించి పాఠకులకు అవగాహన కల్పించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది.[7][8][9][10], వాతావరణ సంక్షోభానికి సంబంధించి, లోతైన నిజం ఏమిటంటే తల్లి ప్రకృతి రక్షించబడాలని కోరుకోవడం కాదు, కానీ ఆమె గౌరవించబడాలని కోరుకుంటుంది.[11]
అవార్డులు
[మార్చు]2020లో, ఆమె టైమ్ 100 జాబితాలో చోటు సంపాదించింది, ఆ సంవత్సరం ఏకైక స్వదేశీ మహిళ, పేరు పొందిన మొదటి అమెజోనియన్లలో ఒకరు. ఆమె నవంబర్ 23, 2020న ప్రకటించిన బిబిసి యొక్క 100 మంది మహిళల జాబితాలో కూడా ఉంది. 2020లో, గోల్డ్మన్ ఎన్విరాన్మెంటల్ ప్రైజ్ను పొందిన ఆరుగురు పర్యావరణ నాయకులలో నెన్క్విమో ఒకరు . 2024లో, ఆమె సహ-స్థాపించిన లాభాపేక్షలేని సంస్థ, అమెజాన్ ఫ్రంట్లైన్స్, "అట్టడుగు స్థాయి నిర్వహణ, న్యాయవాదం, చట్టపరమైన రక్షణ, జిపిఎస్ మ్యాపింగ్, డ్రోన్, కెమెరా ట్రాప్ నిఘా వంటి అత్యాధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని ఉపయోగించి డజన్ల కొద్దీ స్వదేశీ దేశాల వర్షారణ్య మాతృభూమిని మరింత మైనింగ్, డ్రిల్లింగ్, అటవీ నిర్మూలన నుండి శాశ్వతంగా రక్షించడంలో" చేసిన కృషికి అంతర్జాతీయ జ్యూరీ ద్వారా హిల్టన్ హ్యుమానిటేరియన్ బహుమతిని అందుకోవడానికి ఎంపిక చేయబడింది.[12][13][14][15]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Environment, U. N. (2020-12-09). "Nemonte Nenquimo". Champions of the Earth (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2020-12-24.
- ↑ Pinchetti, Sophie (September 23, 2020). "Indigenous Amazonian Leader Nemonte Nenquimo Is Named TIME 100 Most Influential People In The World". Amazon Frontlines.
- 1 2 Pinchetti, Sophie (April 26, 2019). "Waorani People Win Landmark Legal Victory Against Ecuadorian Government". Amazon Frontlines.
- ↑ DiCaprio, Leonardo (September 22, 2020). "The 100 Most Influential People of 2020: Nemonte Nenquimo". TIME. the original నుండి 2022-05-05 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
- ↑ Specter, Emma (October 14, 2019). "These Indigenous Activists Are Fighting for the Future of a Ravaged Amazon". Vogue.
- ↑ Nenquimo, Nemonte (October 20, 2020). "This is my message to the western world – your civilisation is killing life on Earth". The Guardian.
- ↑ Chandler, Mark (24 June 2021). "Wildfire signs rainforest campaigner Nenquimo's clarion call". The Bookseller. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 April 2024.
- ↑ "We Will Not Be Saved by Nemonte Nenquimo | WHSmith". 'WHSmith (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). the original నుండి 2022-05-11 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2022-02-17.
- ↑ Clark, Alex (25 May 2024). "'I want people to wake up': Nemonte Nenquimo on growing up in the rainforest and her fight to save it". The Guardian. London, United Kingdom. ISSN 0261-3077. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2024-05-30. Article describes her memoir.
- ↑ Sturges, Fiona (29 May 2024). "We will not be saved by Nemonte Nenquimo and Mitch Anderson review — voice of the Amazon". The Guardian. London, United Kingdom. ISSN 0261-3077. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2024-05-30. Book review.
- ↑ Chan, Emily (6 June 2024). "Mother Earth Is Not Asking To Be Saved; She's Demanding To Be Respected". Vogue. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2024-06-08.[permanent dead link]
- ↑ "Nemonte Nenquimo". www.rewild.org (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2022-02-17.
- ↑ "Nemonte Nenquimo". Goldman Environmental Prize. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: December 6, 2020.
- ↑ "The Goldman environmental prize winners 2020 – in pictures". The Guardian. November 30, 2020. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: December 6, 2020.
- ↑ Buschschlüter, Vanessa (30 November 2020). "The Indigenous Leader Named Environmental Hero". BBC News. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 April 2024.