నేపాల్ అధ్యక్షుడు
| నేపాల్ ఫెడరల్ డెమోక్రటిక్ రిపబ్లిక్ అధ్యక్షుడు
నేపాలకో రాష్ట్రపతి | |
|---|---|
.svg) నేపాల్ చిహ్నం | |
 నేపాల్ జెండా | |
| నేపాల్ ప్రభుత్వం నేపాల్ సాయుధ దళాలు | |
| విధం | ది రైట్ హానరబుల్ హిజ్ ఎక్సలెన్సీ |
| రకం | రాష్ట్ర అధిపతి సైన్యాధ్యక్షుడు |
| అధికారిక నివాసం | రాష్ట్రపతి భవన్ |
| నియమించినవారు | పరోక్ష ఎన్నికలు |
| కాలవ్యవధి | ఐదు సంవత్సరాలు, ఒకసారి పునరుద్ధరించదగినది |
| ఏర్పరచిన చట్టం | నేపాల్ రాజ్యాంగం (2015) |
| ప్రారంభ హోల్డర్ | రామ్ బరన్ యాదవ్ |
| ఏర్పాటు | 28 మే 2008 |
| ఉపపదవి | నేపాల్ ఉపాధ్యక్షుడు |
| జీతం | रु1,05,015 నెలకు[1] |
| వెబ్సైటు | నేపాల్ అధ్యక్షుడి కార్యాలయం |
.jpg)
నేపాల్ అధ్యక్షుడు (ISO : నేపాల్కో రాష్ట్రపతి ) ఫెడరల్ డెమోక్రటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ నేపాల్ దేశాధినేత. అధ్యక్షుడు నామమాత్రపు కార్యనిర్వాహక అధిపతి, దేశ ప్రథమ పౌరుడు & నేపాల్ సాయుధ దళాల సుప్రీం కమాండర్. రామ్ చంద్ర పౌడెల్ 2023 మార్చి 13 నుండి అధ్యక్షుడిగా ఉన్నారు. నేపాల్ ఫెడరల్ పార్లమెంట్, నేపాల్లోని ఏడు ప్రావిన్సులలోని ప్రతి ప్రావిన్షియల్ అసెంబ్లీలతో కూడిన ఎలక్టోరల్ కాలేజీ ద్వారా అధ్యక్షుడిని పరోక్షంగా ఎన్నుకుంటారు, వీరందరూ ప్రత్యక్షంగా ఎన్నికవుతారు.
దేశాన్ని గణతంత్ర రాజ్యంగా ప్రకటించిన తర్వాత మే 2008లో ఈ కార్యాలయం సృష్టించబడింది.
జనవరి 2007లో ఆమోదించబడిన తాత్కాలిక రాజ్యాంగం ప్రకారం నేపాల్ రాజు నుండి అన్ని పాలనా అధికారాలు తొలగించబడ్డాయి, 2008 రాజ్యాంగ సభ ఎన్నికల్లో ఎన్నికైన నేపాల్ రాజ్యాంగ సభ తన మొదటి సమావేశంలో రాచరికాన్ని కొనసాగించాలా లేదా గణతంత్ర రాజ్యంగా ప్రకటించాలా అని నిర్ణయించుకోవలసి ఉంది. రాచరికం నిలిపివేయబడిన సమయంలో అప్పటి నేపాల్ ప్రధాన మంత్రి ప్రచండ దేశాధినేతగా వ్యవహరించారు. అసెంబ్లీ రాచరికాన్ని రద్దు చేయాలని 28 మే 2008న ఓటు వేసింది. రామ్ బరన్ యాదవ్ రాజ్యాంగ సభలో చారిత్రాత్మక ఓటు ద్వారా ఎన్నికయ్యాడు, 247 సంవత్సరాల రాచరికాన్ని ముగించి దేశ మొదటి అధ్యక్షుడిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.
ఎంపిక ప్రక్రియ
[మార్చు]అర్హత
[మార్చు]నేపాల్ రాజ్యాంగం 2015 లోని 6వ భాగం, ఆర్టికల్ 64 ప్రకారం, ఒక వ్యక్తి ఈ క్రింది అర్హతలను కలిగి ఉంటే అధ్యక్షుడిగా ఉండటానికి అర్హులు:
- తప్పక:
- ఫెడరల్ పార్లమెంట్ సభ్యుడిగా అర్హత పొందండి.
- కనీసం 45 సంవత్సరాల వయస్సు నిండి ఉండాలి,
- ఏ చట్టం ద్వారా అనర్హులు కాకూడదు.
- నిబంధన (1)లో ఏమి ఉన్నప్పటికీ, ఇప్పటికే రెండు పర్యాయాలు అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికైన వ్యక్తి, రాష్ట్రపతి ఎన్నికలకు రాష్ట్రపతి అభ్యర్థిగా ఉండటానికి అర్హులు కారు.
ఎన్నికలు
[మార్చు]రాజ్యాంగంలోని పార్ట్ 6, ఆర్టికల్ 62 ప్రకారం నేపాల్ అధ్యక్షుడి ఎన్నికల ప్రక్రియ ఈ క్రింది విధంగా ఉంది:
- ఫెడరల్ పార్లమెంట్ సభ్యులు, ఏడుగురు ప్రావిన్షియల్ అసెంబ్లీ సభ్యులతో కూడిన ఎలక్టోరల్ కాలేజీ అధ్యక్షుడిని ఎన్నుకుంటుంది. ఫెడరల్ పార్లమెంట్ సభ్యులు, ప్రావిన్షియల్ అసెంబ్లీ సభ్యుల ఓటింగ్లో వెయిటేజీలో తేడాతో చట్టంలో అందించిన విధంగా ఇది జరుగుతుంది. దేశంలోని మొత్తం జనాభాను మొత్తం ప్రావిన్షియల్ అసెంబ్లీ సీట్లతో భాగిస్తారు, ఇది ప్రావిన్షియల్ సభ్యుల ఓట్ల "బరువు"ని ఇస్తుంది. ఈ బరువును 1.64తో గుణించి, గుండ్రంగా చేసి, ఫెడరల్ పార్లమెంటరీ సభ్యుల బరువును ఇస్తుంది. 2018, 2023లో, ప్రావిన్షియల్ అసెంబ్లీల 550 మంది సభ్యులు ఒక్కొక్కరికి 48 మంది చొప్పున, దిగువ సభలోని 275 మంది సభ్యులు, ఎగువ సభలోని 59 మంది సభ్యులు ఒక్కొక్కరికి 79 మంది చొప్పున ఓటు వేశారు.[2][3]
- నిబంధన (1)లో ఏమి ఉన్నప్పటికీ, ఏ ప్రావిన్స్లోనూ ప్రావిన్షియల్ అసెంబ్లీ ఎన్నికలు నిర్వహించలేదనే కారణంతో రాష్ట్రపతి ఎన్నిక కోసం ఎలక్టోరల్ కాలేజీ ఏర్పాటును నిరోధించడానికి ఇది ఉపయోగపడదని భావించకూడదు.
- నిబంధన (1)లో పేర్కొన్న విధంగా ఎలక్టోరల్ కాలేజీలోని మొత్తం సభ్యుల సంఖ్యలో మెజారిటీ ఓట్లు పొందిన వ్యక్తి అధ్యక్షుడిగా ఎన్నుకోబడతారు.
- నిబంధన (3) ప్రకారం ఏ అభ్యర్థి అయినా మెజారిటీ ఓట్లను పొందలేకపోతే, అత్యధిక ఓట్లు పొందిన ఇద్దరు అభ్యర్థుల మధ్య రెండవ రౌండ్ ఓటింగ్ ఉంటుంది, ఎలక్టోరల్ కాలేజీలోని మొత్తం సభ్యుల సంఖ్యలో యాభై శాతం కంటే ఎక్కువ ఓట్లు పొందిన వ్యక్తి అధ్యక్షుడిగా ఎన్నుకోబడతారు.
- క్లాజ్ (4) కింద జరిగిన ఓటింగ్లో ఇద్దరు అభ్యర్థులలో ఎవరికీ యాభై శాతం కంటే ఎక్కువ ఓట్లు రాకపోతే, మూడవ రౌండ్ నిర్వహించబడుతుంది. ఈ రీ-ఓటింగ్లో చెల్లుబాటు అయ్యే ఓట్లలో ఎక్కువ శాతం పొందిన వ్యక్తి అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికవుతారు.
- అధ్యక్ష పదవికి ఎన్నికైన వ్యక్తి ఇప్పటికే ఎన్నిక, నామినేషన్ లేదా నియామకం ద్వారా రాజకీయ పదవిని కలిగి ఉంటే, అటువంటి వ్యక్తి కలిగి ఉన్న పదవి స్వయంచాలకంగా ఖాళీ అవుతుంది.
- అధ్యక్షుడి ఎన్నిక, ఇతర సంబంధిత ఏర్పాట్లు చట్టం ప్రకారం అందించబడతాయి.
పార్ట్ 6, ఆర్టికల్ 70 ప్రకారం, అధ్యక్షుడు, ఉపాధ్యక్షుడి ఎన్నికలు వేర్వేరు లింగం /లేదా సంఘాలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే విధంగా నిర్వహించబడాలి. ఇది దేశంలోని రెండు అత్యున్నత కార్యాలయాలలో మహిళా, మైనారిటీ వర్గాల ప్రాతినిధ్యం కోసం అనుమతిస్తుంది.
పదవీకాలం
[మార్చు]కార్యాలయ నిబంధనలు
[మార్చు]అధ్యక్ష పదవీకాలం ఐదు సంవత్సరాలు. ఒక అధ్యక్షుడిని వరుసగా రెండుసార్లు కంటే ఎక్కువసార్లు ఎన్నుకోలేరు. అయితే, పదవీకాలం ముగిసిన అధ్యక్షుడు వారి వారసుడిని ఎన్నుకుని ప్రమాణ స్వీకారం చేసే వరకు తాత్కాలిక ప్రాతిపదికన పదవిలో కొనసాగవచ్చు.
తొలగింపు
[మార్చు]రాజ్యాంగంలోని 6వ భాగం, ఆర్టికల్ 64 ప్రకారం రాష్ట్రపతి పదవిని కోల్పోయే పరిస్థితులు ఈ క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:
- రాతపూర్వక రాజీనామాను ఉపాధ్యక్షుడికి అందిస్తే.
- ఆర్టికల్ 101 ప్రకారం అధ్యక్షుడిపై అభిశంసన తీర్మానం ఆమోదించబడితే.
- పదవీకాలం ముగిసిపోతే.
- అతను/ఆమె చనిపోతే.
అధికారాలు
[మార్చు]అధ్యక్షుడి అధికారాలు దాదాపు పూర్తిగా ఆచారబద్ధమైనవి. కొన్ని పార్లమెంటరీ రిపబ్లిక్లలో , అధ్యక్షుడికి కార్యనిర్వాహక అధికారాలు కాగితంపై ఉంటాయి, కానీ ప్రధానమంత్రి, ప్రభుత్వం సలహా మేరకు వ్యవహరించడానికి సంప్రదాయం ప్రకారం కట్టుబడి ఉంటారు. అయితే, నేపాల్లో, అధ్యక్షుడు నామమాత్రపు చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ కూడా కాదు, ఎందుకంటే రాజ్యాంగంలోని సెక్షన్ 75 మంత్రుల మండలిలో కార్యనిర్వాహక అధికారాన్ని స్పష్టంగా ఉంచుతుంది , రాజ్యాంగంలోని సెక్షన్ 6, ఆర్టికల్ 61, సెక్షన్ 4 ప్రకారం అధ్యక్షుడు రాజ్యాంగ సంరక్షకుడని పేర్కొంది; రాజ్యాంగాన్ని పాటించడం, రక్షించడం అధ్యక్షుడి ప్రధాన విధులు. అధ్యక్షుడి ప్రాథమిక విధులు, విధులు, అధికారాలు రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 66లోని పార్ట్ 6 ద్వారా వివరించబడ్డాయి:
- ఈ రాజ్యాంగం, సమాఖ్య చట్టాల ద్వారా అందించబడిన తన హక్కులు, విధులను అధ్యక్షుడు నిర్వర్తించాలి.
- నిబంధన (1) కింద హక్కులను వినియోగించుకునేటప్పుడు, ఏదైనా ఏజెన్సీ లేదా అధికారి సిఫార్సు మేరకు పనులు స్పష్టంగా నిర్వహించాల్సిన సందర్భాలలో తప్ప, రాష్ట్రపతి అన్ని పనులను మంత్రి మండలి సమ్మతి, సిఫార్సుతో నిర్వహిస్తారు. అటువంటి సమ్మతి, సిఫార్సు ప్రధానమంత్రి ద్వారా రాష్ట్రపతికి చేయబడుతుంది.
- క్లాజు (2) ద్వారా అందించబడిన విధంగా అధ్యక్షుడి పేరుతో తీసుకున్న నిర్ణయం లేదా ఆదేశం, ఆ విషయంలో ఆధారాల ధృవీకరణ, సమాఖ్య చట్టం ద్వారా పేర్కొన్న విధంగా జరుగుతుంది.
ప్రయాణం
[మార్చు]అధ్యక్షుడు అంతర్జాతీయ ప్రయాణాల కోసం ప్రభుత్వ విమానయాన సంస్థ నేపాల్ ఎయిర్లైన్స్ ఎయిర్బస్ A330-200ను ఉపయోగిస్తుండగా , దేశంలోని ప్రయాణాల కోసం నేపాల్ ఆర్మీ VIP అగస్టా వెస్ట్ల్యాండ్ AW139 హెలికాప్టర్ను ఉపయోగిస్తున్నారు.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "How much are VIPs, including President and PM, paid monthly?". thehimalayantimes.com. 20 July 2016. Retrieved 26 March 2018.
- ↑ Candidacy nominations for new prez today Myrepublica
- ↑ Rastriya Samachar Samiti (28 December 2022). "Presidential elections by February 11: EC". The Himalayan Times (in ఇంగ్లీష్). TheHimalayanTimesOnline. Retrieved 31 December 2022..