నేపాల్ ప్రభుత్వం
| నేపాల్ ప్రభుత్వం | |
|---|---|
| नेपाल सरकार | |
 .svg) నేపాల్ జాతీయ జెండా & చిహ్నం | |
| Overview | |
| Established | 2008 మే 28 |
| State | నేపాల్ |
| Leader | ప్రధాన మంత్రి ( బాలేంద్ర షా ) |
| Appointed by | నేపాల్ అధ్యక్షుడు ఫెడరల్ పార్లమెంట్ సలహా మేరకు |
| Main organ | మంత్రివర్గం |
| Ministries | 14 మంత్రిత్వ శాఖలు |
| Responsible to | నేపాల్ సమాఖ్య పార్లమెంటు |
| Annual budget |  రూ 1.86 ట్రిలియన్ (US$12 బిలియన్) (2024-25)[1] |
| Headquarters | సింఘా దర్బార్, ఖాట్మండు |
నేపాల్ ప్రభుత్వం (నేపాలి: నేపాల్ సరకార, రోమనీకరణం: నేపాల్ సరకార) అనేది ఫెడరల్ డెమోక్రటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ నేపాల్ కేంద్ర కార్యనిర్వాహక అధికారం. రాష్ట్రపతి దేశాధినేతగా ఉంటారు, ప్రధాన మంత్రి కార్యనిర్వాహక అధిపతిగా ఉంటారు. ప్రభుత్వ పనితీరును పార్లమెంటుచే నియమించబడిన ప్రధానమంత్రి ప్రభుత్వ కార్యకలాపాలను పూర్తిగా నిర్వహిస్తారు కాబట్టి, రాష్ట్రపతి పాత్ర చాలావరకు లాంఛనప్రాయమైనది. ప్రధాన మంత్రి మిగతా మంత్రులందరినీ ఎంపిక చేస్తారు, వారు కలిసి మంత్రివర్గాన్ని ఏర్పాటు చేస్తారు. ప్రధాన మంత్రి సిఫారసు మేరకు రాష్ట్రపతిచే నియమించబడిన అటార్నీ జనరల్ మినహా రాజ్యాంగ మండలి సిఫారసు మేరకు రాజ్యాంగ సంస్థల అధిపతులను రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు.[2]
2026 సార్వత్రిక ఎన్నికలలో రాష్ట్రీయ స్వతంత్ర పార్టీ ఘన విజయం సాధించిన తరువాత 2026 మార్చి 27 నుండి ప్రస్తుత ప్రభుత్వానికి బలేంద్ర షా నాయకత్వం వహిస్తున్నారు. [3]
చరిత్ర
[మార్చు]నేపాల్ ఏకీకరణకు ముందు
[మార్చు]భరదరి ప్రభుత్వం
[మార్చు]నేపాల్ రాజ్యం ప్రభుత్వ స్వభావం భరదార్ అని పిలువబడే మునుపటి గూర్ఖా కొండ రాజ్యం సంప్రదింపుల రాష్ట్ర సామర్థ్యం నుండి ఉద్భవించింది. ఈ భరదార్లు ఉన్నత కుల, రాజకీయంగా పలుకుబడి ఉన్న కుటుంబాల నుండి వచ్చేవారు.[4] ఉదాహరణకు, పూర్వపు గోర్ఖా కొండ సంస్థానంలోని థార్ ఘాన్ కులీన సమూహం . భరదార్లు కౌన్సిలర్లు, మంత్రులు, దౌత్యవేత్తలుగా రాజ్యంలోని అత్యంత ముఖ్యమైన విధుల కోసం ఒక సంప్రదింపుల సంస్థను ఏర్పాటు చేశారు.[4] పెద్ద వర్గపోటీలు, వరుస కుట్రలు, చట్టబద్ధ బహిష్కరణ కాకుండా హత్య ద్వారా ప్రత్యర్థి భరదార్ కుటుంబాలను బహిష్కరించడం ద్వారా కోర్టు రాజకీయాలు నడపబడుతున్నందున ఒకే ఒక్క విజయవంతమైన సంకీర్ణ ప్రభుత్వం లేదు.[4] మరొక కారణం 1777, 1847 మధ్య పాలించిన రాజు అల్పసంఖ్యాకం, ఇది అరాచక పాలన స్థాపనకు దారితీసింది.[5] ప్రభుత్వం బలమైన ప్రాథమిక మద్దతుతో రాజప్రతినిధులు, ముక్తియార్లు, రాజకీయ వర్గాల పొత్తులచే నియంత్రించబడిందని పేర్కొనబడింది.[5] 18వ శతాబ్దం చివరలో, కేంద్ర రాజకీయాలలో క్రమం తప్పకుండా రెండు ప్రముఖ రాజకీయ వర్గాలు ఆధిపత్యం చెలాయించాయి: థాపాలు & పాండేస్.[5] చరిత్రకారులు, సమకాలీన రచయిత ఫ్రాన్సిస్ హామిల్టన్ ప్రకారం, నేపాల్ ప్రభుత్వం కలిగి ఉంది.
- 1 చౌతరియా
- 4 కాజిస్
- 4 సిర్దార్/సర్దార్లు
- 2 సుబేదార్స్
- 1 ఖజాంచీ
- 1 కపర్దార్. [4]
రెగ్మి రాష్ట్రాల విషయానికొస్తే, నేపాల్ ప్రభుత్వం ఈ క్రింది వాటిని కలిగి ఉంది.
- 4 చౌతరియాలుచౌతారియాలు
- 4 కాజీలకాజిస్
- 4 సిర్దార్/సర్దార్లు. [4] తరువాత, 1799లో రాజు రాణా బహదూర్ షా తన సింహాసనాన్ని మైనర్ కుమారుడికి వదులుకున్న తరువాత ఈ సంఖ్య మారుతూ వచ్చింది.[4] రాజు రాణా బహదూర్ షా రాగి శాసనం ప్రకారం 95 మంది భరదార్లు ఉన్నారు.[4]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Budget of Nepal" (PDF). Retrieved 22 January 2026.
- ↑ "Constitution of Nepal". Nepal Law Commission. Retrieved 2026-03-04.[permanent dead link]
- ↑ "Balen Shah sworn in as new Prime Minister". Retrieved 27 March 2026.
- 1 2 3 4 5 6 7 Pradhan 2012, p. 8.
- 1 2 3 Pradhan 2012, p. 9.