Jump to content

నేపాల్ లో మతం

వికీపీడియా నుండి

నేపాల్‌లో మతం (2021)[1]

  హిందూమతం (81.19%)
  బౌద్ధమతం (8.21%)
  ఇస్లాం (5.09%)
  కిరాత ముంధుమ్ (3.17%)
  క్రైస్తవ మతం (1.76%)
  ప్రకృతి (జీవాత్మవాదం) (0.35%)
  బోన్ (0.23%)
  సిక్కుమతం (0.01%)
  జైనమతం (0.01%)
రాజధాని ఖాట్మండు లోని పశుపతినాథ్ ఆలయం ఒక ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం.

నేపాల్‌లో మతం అనేక రకాల సమూహాలు, నమ్మకాలను కలిగి ఉంది.[2] నేపాల్ హిందూ ఆధిక్యత గల దేశం. తాత్కాలిక రాజ్యాంగం (భాగం 1, ఆర్టికల్ 4) ప్రకారం నేపాల్‌లో లౌకికవాదం అనేది "మతపరమైన, సాంస్కృతిక స్వేచ్ఛతో పాటు ప్రాచీన కాలం నుండి వస్తున్న మతం, సంస్కృతి సంరక్షణ" అని నిర్వచించబడింది. అంటే, దేశవ్యాప్తంగా "మతపరమైన", "సాంస్కృతిక" స్వేచ్ఛను ప్రాథమిక హక్కులుగా కాపాడుతూనే, హిందూ మతాన్ని రక్షించడానికి, పెంపొందించడానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కట్టుబడి ఉంది.[3][4][5]

నేపాల్‌లో హిందూమతం మెజారిటీ మతం, ఇది అక్కడి సామాజిక నిర్మాణాన్ని, రాజకీయాలను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేస్తుంది. బౌద్ధమతం (టిబెటన్ బౌద్ధమతం) హిందూమతం ద్వారా బలంగా ప్రభావితమైన రూపాలలో కొన్ని నిర్దిష్ట జాతుల సమూహాల (నెవార్ ప్రజలు వంటి వారు) చేత ఆచరించబడుతుంది. కిరాత మతం అనేది కిరాత జాతికి చెందిన ప్రజల స్థానిక మతం. ముఖ్యంగా తూర్పు నేపాల్‌లోని చిన్న జనాభా ఇస్లాం, క్రైస్తవ మతం, సిక్కుమతం, జైనమతం, బోన్, బహాయి విశ్వాసం వంటి వాటిని అనుసరిస్తారు.

నేపాల్ జనాభా పరంగా రెండవ అతిపెద్ద హిందూ జనాభాను, శాతం పరంగా ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద హిందూ జనాభాను కలిగి ఉంది.[6][7] యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం అయిన పశుపతినాథ్ ఆలయం వంటి అనేక ప్రముఖ హిందూ పుణ్యక్షేత్రాలు నేపాల్‌లోనే ఉన్నాయి. హిందూ పురాణం రామాయణం ప్రకారం, జనక మహారాజు పాలించిన మిథిల రాజ్యంలో దేవత సీత జన్మించింది.[8] నేపాల్ జాతీయ జంతువు ఆవు.[9] హిందూమతంలో ఆవును పవిత్రమైన జంతువుగా భావిస్తారు,[10] నేపాల్‌లో గోవధ చట్టవిరుద్ధం.[11]

నేపాల్ సిద్ధార్థ గౌతముడు జన్మస్థలంగా పరిగణించబడుతుంది. అందువల్ల, ఈ దేశంలో బౌద్ధమతం సాంస్కృతిక ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉంది, కొన్ని సమాజాలలో హిందూమతంతో ముడిపడి ఉంది.[7][12][13]

నేపాలీ రాజ్యాంగం మత స్వేచ్ఛకు హామీ ఇస్తుంది. హిందూమతం నుండి ఇతర మతాలలోకి బలవంతపు మతమార్పిడి చట్టానికి విరుద్ధం, ముఖ్యంగా ప్రత్యక్షంగా లేదా పరోక్షంగా డబ్బును ఆశ చూపించి మార్పిడి చేసినప్పుడు ఇది వర్తిస్తుంది. 2006 ప్రారంభంలో ప్రజాస్వామ్య ఉద్యమం, 2008లో జ్ఞానేంద్ర రాజు పతనం కాకముందు ఈ దేశం అధికారికంగా హిందూ రాజ్యంగా ఉండేది. ప్రస్తుత రాజ్యాంగం కూడా హిందూ మతాన్ని సంరక్షిస్తుంది, ప్రోత్సహిస్తుంది. జాతీయవాదులు కొన్నిసార్లు లౌకికవాదం పై నిరసనలు వ్యక్తం చేశారు, కొందరు నేపాల్‌ను హిందూ-ప్రజాస్వామ్య దేశంగా చూడాలని కోరుకుంటున్నారు.[14] సీనియర్ मंत्री ప్రేమ్ అలే నేపాల్‌ను రాజ్యాంగబద్ధంగా హిందూ దేశంగా ప్రకటించాలని గట్టిగా వాదించారు.[15]

చరిత్ర

[మార్చు]

ఈ ప్రాంతంలో నమోదైన చరిత్ర ప్రారంభం నుండి నేపాల్‌లో హిందూమతం ఉనికిలో ఉంది. 11వ శతాబ్దం ప్రాంతంలో ముస్లింలు ఈ దేశానికి వచ్చి, తమతో పాటు ఇస్లాంను తీసుకువచ్చారు. 18వ శతాబ్దంలో సిక్కుమతం నేపాల్‌లోకి ప్రవేశించి దేశవ్యాప్తంగా వ్యాపించింది, 19వ శతాబ్దంలో జైనమతం నేపాల్‌కు వచ్చినప్పటికీ అది కేవలం ఖాట్మండు, నేపాల్ లోని కొన్ని జిల్లాలకే పరిమితమైంది.

నేపాల్ రాజ్యం లోని బౌద్ధ సన్యాసులకు భీమ్‌సేన్ థాపా ప్రధానమంత్రిత్వంలో హిందూ షా పాలకుడు రాజేంద్ర బిక్రమ్ షా విక్రమ శకం 1884 ఫాల్గుణ శుద్ధ ద్వాదశి నాడు జారీ చేసిన రాజాజ్ఞలలో మతపరమైన సహనం కనిపిస్తుంది:

మీరు సాంప్రదాయ మతపరమైన పద్ధతులను (ధర్మం) పాటించినంత కాలం మిమ్మల్ని ఎవరూ వేధించకూడదని మా తండ్రి [రాజు గిర్వాణ యుద్ధ బిక్రమ్ షా] రాగి పలక శాసనాన్ని జారీ చేశారు. మేము ఆ ఉత్తర్వును ఇందుమూలంగా పునరుద్ఘాటిస్తున్నాము.

— Royal Order to Jhimuryas of Tukucha-గుంబా [16]

2021 జనాభా గణన ప్రకారం, నేపాల్ జనాభాలో 81.19% హిందువులు, 8.21% బౌద్ధులు, 4.39% ముస్లింలు, 3.17% కిరాతీయులు (స్థానిక జాతి మతం), 1.76% క్రైస్తవులు, 0.01% సిక్కులు, 0.01% జైనులు ఉన్నారు.[1] ఇది 2001 జనాభా గణనతో విభేదిస్తుంది, అప్పట్లో నేపాలీలలో 80.62% హిందువులు, 10.74% బౌద్ధులు, 4.20% ముస్లింలు,[17] 3.60% కిరాతీలు, 0.45% క్రైస్తవులు ఉండగా, మిగిలిన 0.4% మంది బోన్ వంటి ఇతర సమూహాలుగా వర్గీకరించబడ్డారు. ఆసియాలోని ఏ దేశంలోనైనా అత్యధిక సంఖ్యలో క్వేకర్లు ఉన్న దేశం నేపాల్. 2017 నాటికి 7,600 మంది క్వేకర్లు ఉన్నారు, వారిలో ఎక్కువ మంది ఎవాంజెలికల్ క్వేకరిజానికి చెందినవారు.[18]

1971లో హిందువులు జనాభాలో 89.4%, బౌద్ధులు 7.5%, కిరాతీలు గణాంకాల ప్రకారం 0% ఉన్నారు. ద్వంద్వ-విశ్వాస పద్ధతుల ప్రాబల్యం – ముఖ్యంగా హిందువులు, బౌద్ధుల మధ్య – మతపరమైన సమూహాల గణాంకాలను సంక్లిష్టం చేస్తుంది.

1990ల ప్రారంభంలో నేపాల్‌లోని ప్రతి ప్రాంతంలో హిందువులు జనాభాలో కనీసం 87% ఉన్నారు. బౌద్ధుల అతిపెద్ద సమూహాలు తూర్పు కొండలు, ఖాట్మండు లోయ, మధ్య తరాయ్ ప్రాంతాలలో కనిపించాయి; ప్రతి ప్రాంతంలో దాదాపు 10% జనాభా బౌద్ధులుగా ఉన్నారు. బౌద్ధమతం నెవార్, టిబెటో-నెపాల్ సమూహాలలో ఎక్కువగా వ్యాపించి ఉంది. టిబెటో-నెపాల్ ప్రజలలో హిందూమతం ద్వారా ఎక్కువగా ప్రభావితమైన వారు మగర్, సునువార్, రాయ్ ప్రజలు. గురుంగ్, లింబు, యక్ఖా, తమాంగ్, థకాలి సమూహాలలో హిందూ ప్రభావం తక్కువగా ఉంది, వారు తమ మతపరమైన వేడుకల కోసం బౌద్ధ సన్యాసులను నియమించుకోవడం కొనసాగించారు. హిందూమతం, బౌద్ధమతం రెండూ భారతీయ మతాలు కావడం వల్ల, వాటి పద్ధతులు సాధారణంగా ఒకదానికొకటి పూరకంగా ఉంటాయి, చాలామంది రెండింటి కలయికను ఆచరిస్తారు. 2015లో కొత్త రాజ్యాంగం ఆమోదించబడింది, నేపాల్‌లోని అన్ని మతాలకు సమాన హక్కులు కల్పించబడ్డాయి.

నేపాల్ రాజ్యాంగం ఎవరికీ సువార్త ప్రచారం చేసే లేదా మరొకరిని వేరే మతంలోకి మార్చే హక్కును ఇవ్వదు. నేపాల్ 2017లో మరింత కఠినమైన మతమార్పిడి నిరోధక చట్టాన్ని కూడా ఆమోదించింది.[19]

గణాంకాలు

[మార్చు]
నేపాల్‌లోని ప్రధాన మత సమూహాల జనాభా పోకడలు[20][1]
సంవత్సరం హిందువులు బౌద్ధులు ముస్లింలు కిరాతీలు క్రైస్తవులు ఇతరులు/
పేర్కొనబడనివారు
1952-54
N/a N/a
1961
N/a N/a
1971
N/a
1981
N/a
1991
2001
2011
2021
నేపాల్‌లో మతం (2021 జనాభా గణన)[21]
మతం జనాభా శాతం
హిందూమతం 23,677,744
బౌద్ధమతం 2,393,549
ఇస్లాం 1,483,066
కిరాత 924,204
క్రైస్తవ మతం 512,313
ఇతరులు 173,702
మొత్తం 29,164,578

చిత్రమాల

[మార్చు]

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. 1 2 3 National Statistics Office (2024). National Population and Housing Census 2021: Population Composition of Nepal (PDF). National Statistics Office, Nepal. p. 52. Retrieved 18 May 2024.
  2. ↑ Interim Constitution of Nepal - Equal Rights Trust
  3. ↑ "The Interim constitution of Nepal (2015), privileges Hinduism as the state sponsored religion". Scroll In. 20 September 2015. Archived from the original on 2021-07-19. Retrieved 2021-05-06.
  4. ↑ "Constitution of Nepal". Nepal Law Commission. Archived from the original on 2021-07-14. Retrieved 2021-07-21.
  5. ↑ "A history of religion in Nepal". Archived from the original on 2021-07-09. Retrieved 2021-07-21.
  6. ↑ Shcheglov, Serguei (2019-01-15). "Countries With The Largest Hindu Populations". WorldAtlas (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2026-03-27.
  7. 1 2 "Nepal". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Archived from the original on 2026-01-29. Retrieved 2026-01-29.
  8. ↑ "10 UNESCO World Heritage Sites of Nepal". Adventure Holidays in Nepal (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 2017-06-29. Archived from the original on 2019-07-01. Retrieved 2019-07-01.
  9. ↑ "Cow becomes national animal of Nepal". News18. 21 September 2015. Archived from the original on 2019-07-01. Retrieved 2019-07-01.
  10. ↑ "Sanctity of the cow: Hinduism". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 2019-07-01. Retrieved 2019-07-01.
  11. ↑ Ojo, Kehinde (2 November 2018). "Nepal's Cattle Slaughter Ban: Impacts on Dairy Producers' Profit". Agrilinks. Archived from the original on 1 July 2019. Retrieved 1 July 2019.
  12. ↑ "Same Same But Different: Religion in Nepal". Inside Himalayas (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 2018-06-20. Archived from the original on 2021-02-01. Retrieved 2019-07-01.
  13. ↑ "Nepal Adopts New Constitution, Becomes a Secular State: 5 Facts". NDTV. Archived from the original on 2020-11-12. Retrieved 2019-07-01.
  14. ↑ "Religious freedom in Nepal 'teetering on the edge'". World Watch Monitor (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 23 October 2017. Archived from the original on 2021-02-04. Retrieved 2019-07-31.
  15. ↑ "Nepal minister supports demand to declare country a Hindu state". The print. 31 March 2022.
  16. ↑ Regmi 1987, p. 18.
  17. ↑ "MUSLIMS of NEPAL: Becoming an assertive minority". October 13, 2007. Archived from the original on August 3, 2019. Retrieved August 3, 2019.
  18. ↑ "FWCC World Map 2017" (PDF). FWCC-AWPS. July 2017. Retrieved August 1, 2024.
  19. ↑ Christian Solidarity Worldwide, 2022 report
  20. ↑ "Population Monograph of Nepal Volume II (Social Demography)" (PDF). Archived (PDF) from the original on 2021-11-26. Retrieved 2020-11-25.
  21. ↑ https://censusnepal.cbs.gov.np/results/files/caste/Religion_NPHC_2021.xlsx National Statistics Office.

వనరులు

[మార్చు]
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=నేపాల్_లో_మతం&oldid=4894358" నుండి వెలికితీశారు