పంచామృతం

పంచామృతం తయారీలో ఉపయోగించే ఐదు ప్రధాన పదార్థాలు: పాలు, పెరుగు, చక్కెర (లేదా బెల్లం), తేనె, నెయ్యి

పంచామృతం (Sanskrit: पञ्चामृतम्, అర్థం: "ఐదు అమృతాలు") అనేది హిందూమతం, జైనమతంలో పూజ, అభిషేకం, ఇతర ఆరాధనా క్రియల్లో ఉపయోగించే పవిత్రమైన ఐదు పదార్థాల మిశ్రమం. పూజల సమయంలో ఇది నైవేద్యంగా సమర్పించబడుతుంది. అనంతరం భక్తులకు ప్రసాదంగా పంపిణీ చేస్తారు.

పంచామృతంలోని ప్రధాన పదార్థాలు సాధారణంగా ఇవి:

• తేనె (मधु)
• చక్కెర (शर्करा)
• ఆవు పాలు (दुग्ध)
• పెరుగు (दधि)
• నెయ్యి (घृत)

అభిషేకంలో వినియోగం

అభిషేకం సాధారణంగా నెయ్యితో ప్రారంభమవుతుంది. శంఖంలో నింపిన ఆవు నెయ్యిని దేవతా విగ్రహం తలపై పోస్తారు. అది విగ్రహం పాదాల వరకు ప్రవహిస్తుంది. అనంతరం వరుసగా పాలు, పెరుగు, తేనె, చక్కెరతో అభిషేకం నిర్వహిస్తారు.

భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో ఏలకులు, అరటిపండు, కొబ్బరి నీరు, ఖర్జూరం వంటి అదనపు పదార్థాలను కూడా కలుపుతారు. అయినప్పటికీ, ప్రధాన ఐదు పదార్థాలు దేశవ్యాప్తంగా ఒకే విధంగా ఉంటాయి.

హిందూ సాంప్రదాయంలో ఎటువంటి శుభకార్యాలలో అయినా పంచామృతం తప్పనిసరిగా ఉంటుంది. దేవతా విగ్రహాలకు దోషాల నివారణ కోసం కూడా పంచామృత అభిషేకాలు నిర్వహిస్తుంటారు. ఆరోగ్యానికి కూడా ఇది ఎంతో మంచిది.

ప్రాంతీయ రూపాలు

తమిళనాడు

తమిళనాడులో పంచామృతాన్ని పంచామిర్తం (Tamil: பஞ்சாமிர்தம்) అని పిలుస్తారు. ఇది క్రింది పదార్థాలతో తయారవుతుంది:

• అరటిపండు
• నెయ్యి
• తేనె
• బెల్లం
• ఏలకులు

అదనంగా గింజలు తీసిన ఖర్జూరాలు, కలకండ (చక్కెర మిఠాయి) వంటి పదార్థాలను కూడా కలుపుతారు.

కేరళ

కేరళలో పంచామృతంలో కొబ్బరి నీటిని కూడా కలపడం సాధారణం. కొన్ని ప్రాంతీయ వంటకాలలో ద్రాక్షపండ్లు కూడా చేర్చబడతాయి.

పలని పంచామిర్తం

తమిళనాడులోని :contentReference[oaicite:0]{index=0} తన ప్రత్యేకమైన పంచామిర్తం కోసం ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇందులో పలని కొండల పరిసర ప్రాంతాల్లో పండే విరుపచ్చి (Virupatchi) కొండ అరటిపండ్లను ఉపయోగిస్తారు.

ఈ ప్రత్యేక పంచామిర్తానికి 2019లో భారత ప్రభుత్వం భౌగోళిక సూచిక (GI Tag) హోదాను మంజూరు చేసింది.

ఇవి కూడా చూడండి

• అభిషేకం

గ్రంథసూచి

• Apte, Vaman Shivram (1965), The Practical Sanskrit Dictionary (Fourth Revised and Enlarged ed.), Delhi: Motilal Banarsidass Publishers, ISBN 81-208-0567-4