పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం
| దస్త్రం:Panjab University logo.png Seal of Panjab University | |
పూర్వపు నామము | తూర్పు పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం (1947–1950) |
|---|---|
| నినాదం | "तमसो मा ज्योतिर्गमय" |
ఆంగ్లంలో నినాదం | "Lead us into the Light from Darkness" |
| రకం | Public |
| స్థాపితం | 14 అక్టోబరు 1882 (as యూనివర్సిటీ ఆఫ్ పంజాబ్)[a] 1 అక్టోబరు 1947 (as Panjab University) |
విద్యాసంబంధ affiliations | |
| బడ్జెట్ | ₹868.46 crore (US$110 million)[1] (2025-26) |
| ఛాన్సలర్ | Vice President of India [2] |
| వైస్ ఛాన్సలర్ | Renu Vig[3] |
విద్యాసంబంధ సిబ్బంది | 971[4] |
| అండర్ గ్రాడ్యుయేట్లు | 9,956[4] |
| పోస్టు గ్రాడ్యుయేట్లు | 6,047[4] |
డాక్టరేట్ విద్యార్థులు | 2,854[4] |
| చిరునామ | Sector 14 and Sector 25, Chandigarh, India |
| కాంపస్ | Urban |
| రంగులు | |
 | |
పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం చండీగఢ్ లో ఉన్న ఒక భారతీయ కాలేజియేట్ ప్రభుత్వ రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయం. రాష్ట్ర, కేంద్ర ప్రభుత్వాల ద్వారా నిధులు సమకూర్చబడుతున్న ఈ సంస్థ రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయంగా పరిగణించబడుతోంది.[5] ఇది 1882లో స్థాపించబడిన లాహోర్ పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఉద్భవించింది. భారతదేశ విభజన తరువాత, ఈ విశ్వవిద్యాలయం 1947 అక్టోబరు 1న స్థాపించబడింది, దీనిని తూర్పు పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం అని పిలిచేవారు. మొదట సోలన్ కంటోన్మెంట్లో ఉండేది, తరువాత చండీగఢ్లో కొత్తగా నిర్మించిన క్యాంపస్కు మార్చబడింది. తరువాతి కాలంలో ఇది పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయంగా తన పేరును మార్చుకుంది. ఇది NAAC ద్వారా A + + గ్రేడ్ గుర్తింపును పొందింది.[6] చండీగఢ్లోని ప్రధాన ప్రాంగణంలో విశ్వవిద్యాలయంలో 78 బోధన, పరిశోధన విభాగాలు ఉన్నాయి. బోధన కోసం, పరిశోధన కోసం 10 కేంద్రాలు/పీఠాలు ఉన్నాయి. ఇది 201 అనుబంధ కళాశాలలను కలిగి ఉంది ఇది పంజాబ్ రాష్ట్రంలోని ఎనిమిది జిల్లాలలో, చండీగఢ్ కేంద్రపాలిత ప్రాంతంలో విస్తరించి ఉంది. ఇది భారతదేశంలోని మంచి ర్యాంక్ కలిగిన విశ్వవిద్యాలయాలలో ఒకటి .[7] ఈ విశ్వావిద్యాలయం చండీగఢ్ నగరంలోని సెక్టార్14, సెక్టార్ 25లలో 220 హెక్టార్ల (550 ఎకరాలు) విస్తీర్ణంలో ఉంది. ప్రధాన పరిపాలన, విద్యా భవనాలు సెక్టార్ 14లో ఉన్నాయి, ఆరోగ్య కేంద్రం, క్రీడా సముదాయం, వసతి గృహాలు ఉన్నాయి.[8]
చరిత్ర.
[మార్చు]పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం 1882 అక్టోబరు 14న లాహోర్ (ప్రస్తుతం పాకిస్తాన్లోని పంజాబ్లో ఉంది) లో స్థాపించబడింది.[9] 1947లో భారత విభజన తరువాత తూర్పు పంజాబ్ ప్రభుత్వం 1947 సెప్టెంబరు 27న కొత్త విశ్వవిద్యాలయాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి ఆర్డినెన్స్ తీసుకు వచ్చింది.[10] కొత్త విశ్వవిద్యాలయం సోలన్ (భారత పంజాబ్లోని సిమ్లా) లో 1947 అక్టోబరు 1న "తూర్పు పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం" గా స్థాపించబడింది.[10] 1947 తరువాత, దాదాపు ఒక దశాబ్దం పాటు విశ్వవిద్యాలయానికి సొంత క్యాంపస్ లేదు.[11] పరిపాలనా కార్యాలయం సోలన్లో ఉండగా, బోధనా విభాగాలు హోషియార్పూర్, జలంధర్, ఢిల్లీ, అమృత్సర్లలో పనిచేశాయి. తరువాత 1950లో ఈ పేరును పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయంగా కుదించారు. [ఆధారం అవసరం] [<span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2025)">citation needed</span>] 1956లో ఈ విశ్వవిద్యాలయాన్ని లీ కార్బూజియర్ మార్గదర్శకత్వంలో పియరీ జెనెరెట్ రూపొందించిన ఎర్ర ఇసుకరాయి ప్రాంగణంలో చండీగఢ్కు మార్చారు. 1966లో పంజాబ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ వరకు, విశ్వవిద్యాలయానికి రోహ్తక్, సిమ్లా, జలంధర్ లలో ప్రాంతీయ కేంద్రాలు ఉన్నాయి. దాని అనుబంధ కళాశాలలు ప్రస్తుత పంజాబ్, హర్యానా, హిమాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రాల్లో ఉన్నాయి. పంజాబ్ పునర్వ్యవస్థీకరణతో, ఈ విశ్వవిద్యాలయం కొత్తగా వ్యవస్థీకృతమైన పంజాబ్ రాష్ట్రానికి, చండీగఢ్ కేంద్ర భూభాగానికి అంతర్-రాష్ట్ర కార్పొరేట్ సంస్థగా మారింది.
క్యాంపస్
[మార్చు]
చండీగఢ్లోని ప్రధాన ప్రాంగణం 220 హెక్టార్ల విస్తీర్ణంలో ఉంది, బోధనా ప్రాంతం ఈశాన్యంలో ఉంది, సెంట్రల్ లైబ్రరీ, ఫైన్ ఆర్ట్స్ మ్యూజియం, గాంధీ భవన్ యొక్క మూడు రెక్కల నిర్మాణం దాని ప్రధాన భాగాన్ని ఏర్పరుస్తాయి-క్రీడా సముదాయం, ఆరోగ్య కేంద్రం, డాల్ఫినారియం, విద్యార్థి కేంద్రం, షాపింగ్ సెంటర్ మధ్యలో 16 విశ్వవిద్యాలయ వసతి గృహాలు, ఆగ్నేయంలో నివాస ప్రాంతం, ప్రక్కనే ఉన్న సెక్టార్ 25 వరకు విస్తరించి ఉంది, ఇందులో యూనివర్శిటీ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ అండ్ టెక్నాలజీ, డాక్టర్ హర్వాన్ష్ సింగ్ జడ్జ్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ డెంటల్ సైన్సెస్ అండ్ హాస్పిటల్, యుఐఏఎంఎస్, ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ బయోలాజికల్ సైన్స్లు ఉన్నాయి. [<span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2021)">citation needed</span>] సెక్టార్ 25 లోని క్యాంపస్ను దక్షిణ క్యాంపస్ అని కూడా పిలుస్తారు. పురుషుల కోసం ఎనిమిది వసతి గృహాలు, వర్కింగ్ ఉమెన్ హాస్టల్తో సహా పదకొండు మహిళా వసతి గృహాలతో సహా ఈ ప్రాంగణంలో పద్దెనిమిది వసతి గృహాలు ఉన్నాయి. క్రీడా జట్లను సందర్శించడానికి ఒక క్రీడా వసతి గృహాన్ని నిర్మించారు. బాలురు, బాలికల కోసం ఒక్కొక్కటి చొప్పున మరో రెండు వసతి గృహాలు నిర్మాణంలో ఉన్నాయి. ఒక అంతర్జాతీయ వసతి గృహం కూడా ఉంది. ఎన్ఆర్ఐ/విదేశీ జాతీయ బాలికల విద్యార్థులందరికీ అక్కడ వసతి కల్పిస్తారు.[12]
క్రీడలు
[మార్చు].jpg)
విశ్వవిద్యాలయంలో క్రీడా కార్యకలాపాల కోసం ఆట స్థలాలు, వ్యాయామశాల, ఈత కొలను ఉన్నాయి. క్రీడా డైరెక్టరేట్ ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 70 అంతర్ కళాశాల పోటీలు, నాలుగు నుండి ఐదు అంతర్ విశ్వవిద్యాలయం పోటీలను నిర్వహిస్తుంది. నిపుణులైన కోచ్ల పర్యవేక్షణలో ఈ ఆటలలో శిక్షణా శిబిరాలను ఏర్పాటు చేస్తుంది. ఈ విశ్వవిద్యాలయానికి మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్ (ఎం. ఎ. కె. ఎ.) ట్రోఫీ పదహారవ సారి లభించింది, తాజాగా 2021 సంవత్సరంలో రెండుసార్లు హ్యాట్రిక్ సాధించింది. మాకా ట్రోఫీ అనేది అంతర్జాతీయ, జాతీయ రంగాలలో ఇంటర్-యూనివర్శిటీ క్రీడలలో విశ్వవిద్యాలయ క్రీడాకారుల ప్రదర్శనకు భారత ప్రభుత్వం ఇచ్చే అత్యున్నత పురస్కారాన్ని సూచిస్తుంది.[13]
సంస్థ, పరిపాలన
[మార్చు]పరిపాలన
[మార్చు]విశ్వవిద్యాలయం యొక్క రోజువారీ కార్యకలాపాలకు వైస్ ఛాన్సలర్ నాయకత్వం వహిస్తారు.[14] డీన్ ఆఫ్ యూనివర్శిటీ ఇన్స్ట్రక్షన్ కార్యాలయం పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం, దాని ప్రాంతీయ కేంద్రాలకు విద్యా అధిపతిగా ఉంది.
రాజ్యాంగ కళాశాలలు
[మార్చు]- బాబా బలరాజ్ పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం రాజ్యాంగ కళాశాల, బాలచౌర్ (ఎస్బిఎస్ నగర్)
- పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం రాజ్యాంగ కళాశాల, మొఖం ఖాన్ వాలా (ఫిరోజ్పూర్)
- పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం రాజ్యాంగ కళాశాల, నిహాల్సింగ్ వాలా (మోగా)
- పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం రాజ్యాంగ కళాశాల, ధరమ్కోట్ (మోగా)
- పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం రాజ్యాంగ కళాశాల, సిక్వాలా (శ్రీ ముక్త్సర్ సాహిబ్)
- షహీద్ ఉధమ్ సింగ్ పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం రాజ్యాంగ కళాశాల, గురు హర్ సహాయ్ (ఫిరోజ్పూర్)
ప్రాంతీయ కేంద్రాలు
[మార్చు]వాస్తవానికి, ఈ విశ్వవిద్యాలయానికి మూడు ప్రాంతీయ కేంద్రాలు ఉన్నాయి, లూధియానా, రోహ్తక్ , సిమ్లాలో ఒక్కొక్కటి ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం, ఈ విశ్వవిద్యాలయం పంజాబ్ రాష్ట్రంలో ఈ క్రింది ప్రాంతీయ కేంద్రాలను కలిగి ఉందిః
- పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం ప్రాంతీయ కేంద్రం, లూధియానా
- పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం ప్రాంతీయ కేంద్రం, ముక్త్సర్
- పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం స్వామి సర్వానంద్ గిరి ప్రాంతీయ కేంద్రం, హోషియార్పూర్
గ్రామీణ ప్రాంతీయ కేంద్రాలు
[మార్చు]- పంజాబ్ విశ్వవిద్యాలయం గ్రామీణ కేంద్రం, కౌని
పూర్వ విద్యార్థులు
[మార్చు]- మన్మోహన్ సింగ్
- కిరణ్ బేడీ
- సత్యవ్రత శాస్త్రి
- రొమిల్లా థాపర్
- మహీ గిల్
- బ్రిజేందర్ నాథ్ గోస్వామి
- జగదీష్ నెహ్ర
- కిషన్ కాంత్ పాల్
- బిందు ఎ బంబాహ్
- షంషేర్ సింగ్ దుల్లో
- యష్ పాల్
- వీణా టాండన్
- ఆచార్య దేవవ్రత్
- అల్కా పాండే
- లక్ష్మణ్ దాస్ మిట్టల్
- బీను రాజ్పూత్
- గజేంద్ర పాల్ సింగ్ రాఘవ్
- నిర్మల్ సైనీ
- ఆయుష్మాన్ ఖురానా
- జగ్జీత్ సంధు
- తుహిన్ కాంత పాండే
- వేద్ కుమారి ఘాయ్
- విక్రమ్ చంద్ర ఠాకూర్
- శోభన నారాయణ్
- ఉషా సంగ్వాన్
- సుష్మాస్వరాజ్
- రాధికా సేన్
- భీష్మ సహనీ
- కనికా మన్
- సునీల్ అరోరా
- సునీల్ గ్రోవర్
- తరుణ్ తేజ్పాల్
- ప్రీతి సింగ్
- వందన శివ
- మితా వశిష్ఠ్
గమనికలు
[మార్చు]- ↑ Although the senate of the university in 1947 had voted to divide the university between the two countries, the university was never officially partitioned. The Panjab University in Chandigarh nevertheless traces its origins to the university in Lahore.
సూచనలు
[మార్చు]- ↑ "PU Budget (2025-26)" (PDF).
- ↑ "Chancellor of Panjab University Chandigarh & Vice President of India : Official Website of Panjab University". Retrieved 11 August 2022.
- ↑ "Professor Renu Vig Vice Chancellor of Panjab University". Official Website of Panjab University Chandigarh. Retrieved 19 January 2023.
- ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 "NIRF 2023" (PDF). Ministry of Education, Government of India.
- ↑ "Chandigarh's Sector 14: A long way from Lahore". hindustan times (in ఇంగ్లీష్). 2018-07-11. Retrieved 2018-07-26.
- ↑ IQAC. "NAAC Accreditation". Internal Quality Assurance Cell (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2024-06-12.
- ↑ Joshua, Anita (2013-12-05). "Panjab University overtakes IITs, JNU in ranking". The Hindu (in Indian English). ISSN 0971-751X. Retrieved 2019-08-31.
- ↑ Vibhor MohanVibhor Mohan, TNN (15 July 2013). "'Preserve Chandigarh's rich urban and architectural legacy'". The Times of India. Retrieved 26 August 2015.
- ↑ "Panjab University". Exam Craze (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 2022-08-22. Retrieved 2022-08-22.
- ↑ 10.0 10.1 Lal, Chaman. "Panjab University: Journey and evolution" (in ఇంగ్లీష్). The Tribune (Chandigarh). Retrieved 2021-06-27.
- ↑ "UGC State Universities" (PDF). University Grants Commission. 27 May 2011. Archived from the original (PDF) on 15 May 2011. Retrieved 25 June 2011.
- ↑ Dean of Student Welfare (2019). Handbook of Hostel Rules, 2019-20 (PDF). Chandighar: Panjab University. 160014. Retrieved 17 July 2021.
- ↑ "National Sports Awards 2021 announced President of India will give away the awards on 13th November 2021". Ministry of Youth Affairs and Sports (India). Retrieved 2 November 2021.
- ↑ "PU is now my university, says V-C Raj Kumar". hindustan times (in ఇంగ్లీష్). 2018-07-24. Retrieved 2018-07-26.