Jump to content

పంజాబ్ - హర్యానా ఉన్నత న్యాయస్థానం

పంజాబ్, హర్యానా హైకోర్టు
పూర్వపు పేర్లు:
తూర్పు పంజాబ్ హైకోర్టు (1947–1950)
పంజాబ్ హైకోర్టు (1950–1966)
స్థాపితం1947 ఆగస్టు 15; 78 సంవత్సరాల క్రితం (1947-08-15)
ప్రదేశంసిమ్లా (1947–1955)
చండీగఢ్ (1955–ప్రస్తుతం)
సంవిధాన పద్ధతిహైకోర్టు కొలీజియం సిఫార్సుపై, భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తితో కూడిన సుప్రీంకోర్టు కొలీజియం సలహా, సమ్మతితో రాష్ట్రపతిచే నియామకం.
అధికారం పొందినదిభారత రాజ్యాంగం
న్యాయమూర్తుల పదవీ కాలం62 సంవత్సరాల వయస్సులో తప్పనిసరి పదవీ విరమణ
స్థానాల సంఖ్య85 (64 శాశ్వత, 21 అదనపు)
ప్రధాన న్యాయమూర్తి
ప్రస్తుతంజస్టిస్ అశ్వని కుమార్ మిశ్రా (తాత్కాలిక)
అప్పటినుండి2 జూన్ 2026

పంజాబ్, హర్యానా హైకోర్టు భారతదేశంలోని పంజాబ్, హర్యానా రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతమైన చండీగఢ్లకు ఉమ్మడి హైకోర్టు. ఇది చండీగఢ్లో ఉంది. ఈ హైకోర్టు మంజూరైన న్యాయమూర్తుల సంఖ్య 85, ఇందులో ప్రధాన న్యాయమూర్తితో సహా 64 మంది శాశ్వత న్యాయమూర్తులు, 21 మంది అదనపు న్యాయమూర్తులు ఉన్నారు. 14 సెప్టెంబర్ 2023 నాటికి, హైకోర్టులో 58 మంది న్యాయమూర్తులు పనిచేస్తున్నారు, వీరిలో 36 మంది శాశ్వత, 22 మంది అదనపు న్యాయమూర్తులు ఉన్నారు.[1]

ఈ కోర్టు భవనాన్ని ప్యాలెస్ ఆఫ్ జస్టిస్ అని పిలుస్తారు. దీనిని లే కొర్బూసియెర్ రూపొందించాడు, ఇది, అతని ఇతర నిర్మాణాలు జూలై 2016లో యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశాలుగా గుర్తించబడ్డాయి.[2][3] పంజాబ్, హర్యానా హైకోర్టులో ప్రాక్టీస్ చేస్తూ, 1 నవంబర్ 1956 నుండి 2 ఫిబ్రవరి 1964 వరకు పంజాబ్ అడ్వకేట్ జనరల్‌గా పనిచేసిన సర్వ్ మిత్ర సిక్రీ, బార్ నుండి నేరుగా 3 ఫిబ్రవరి 1964న భారత సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా నియమితులైన మొదటి వ్యక్తి. ఆ తరువాత, 22 జనవరి 1971న బార్ నుండి నేరుగా భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి అయిన ఇద్దరిలో మొదటి వ్యక్తిగా నిలిచాడు.

గత న్యాయమూర్తులలో మదన్ మోహన్ పుంఛీ, పి. సదాశివం, తీరత్ సింగ్ ఠాకూర్, జగదీష్ సింగ్ ఖేహర్, రంజన్ గొగోయ్, సూర్యకాంత్ ఉన్నారు. వీరు భారత సుప్రీంకోర్టుకు పదోన్నతి పొంది, భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తులు అయ్యారు.[4][5][6]

చరిత్ర

[మార్చు]

ఏర్పాటు

[మార్చు]
లాహోర్ హైకోర్టు భవనం, సుమారు 1880.

పంజాబ్, హర్యానా హైకోర్టును గతంలో లాహోర్ హైకోర్టు అని పిలిచేవారు, ఇది 21 మార్చి 1919న స్థాపించబడింది. ఆ కోర్టు అధికార పరిధి విభజించబడని పంజాబ్, ఢిల్లీలను కవర్ చేసింది. 1920 నుండి 1943 వరకు, బ్రిటిష్ కాన్సులర్ జిల్లా అయిన కాష్గర్లో భాగమైన చైనా ప్రాంతంపై కోర్టుకు భూభాగేతర అధికార పరిధి (extraterritorial jurisdiction) ఇవ్వబడింది, ఇది గతంలో చైనాలోని బ్రిటిష్ సుప్రీంకోర్టు అధికార పరిధిలో ఉండేది.[7] చైనాలో ఎక్స్‌ట్రా-టెరిటోరియల్ హక్కుల వదులుకోవడానికి ఉద్దేశించిన బ్రిటిష్-చైనీస్ ఒప్పందం ఆమోదంతో ఇది ముగిసింది.[8]

స్వాతంత్ర్యంతో వచ్చిన విభజన

[మార్చు]

14-15 ఆగస్టు 1947 అర్ధరాత్రి భారతదేశ స్వాతంత్ర్యం, విభజన తరువాత, అప్పటి తూర్పు పంజాబ్ ప్రావిన్స్, అప్పటి ఢిల్లీ ప్రావిన్స్‌లలో చేర్చబడిన భూభాగాల కోసం సిమ్లాలోని చారిత్రాత్మక పీటర్‌హాఫ్ భవనంలో 1947 భారత స్వాతంత్ర్య చట్టంలోని సెక్షన్ 9 కింద గవర్నర్ జనరల్ జారీ చేసిన హైకోర్టుల (పంజాబ్) ఆర్డర్, 1947 ద్వారా ప్రత్యేక తూర్పు పంజాబ్ హైకోర్టు సృష్టించబడింది. ఇది పాటియాలా, ఈస్ట్ పంజాబ్ స్టేట్స్ యూనియన్, తూర్పు పంజాబ్ ప్రావిన్స్‌ల పూర్వ భూభాగాలపై అధికార పరిధిని కలిగి ఉంది. ఇది ఇప్పుడు భారత పంజాబ్, ఢిల్లీ, హిమాచల్ ప్రదేశ్, హర్యానా ప్రాంతాలను కవర్ చేస్తుంది. 1948-49లో మహాత్మా గాంధీని హత్య చేసిన నాథురామ్ గాడ్సే విచారణ ఈ పీటర్‌హాఫ్‌లోనే జరిగింది.[9]

26 జనవరి 1950న భారత రాజ్యాంగం అమలులోకి వచ్చిన తరువాత, తూర్పు పంజాబ్ రాష్ట్రాన్ని పంజాబ్ అని పిలవడం ప్రారంభించారు. తదనుగుణంగా, హైకోర్టు పేరును కూడా పంజాబ్ హైకోర్టుగా మార్చారు. అదే సమయంలో, 15 జూలై 1948న ఎనిమిది రాచరిక రాష్ట్రాలను ఏకం చేయడం ద్వారా సృష్టించబడిన పాటియాలా, ఈస్ట్ పంజాబ్ స్టేట్స్ యూనియన్ (PEPSU) కూడా పార్ట్ 'B' రాష్ట్రంగా మార్చబడి ప్రత్యేక పాటియాలా, ఈస్ట్ పంజాబ్ స్టేట్స్ యూనియన్ (PEPSU) హైకోర్టు ఏర్పాటు చేయబడింది. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 214(2) ప్రకారం, ఇతర హైకోర్టులతో పాటు ఈ హైకోర్టును కొనసాగించాలి.

17 జనవరి 1955 నుండి, కోర్టు చండీగఢ్‌లోని ప్రస్తుత ప్రదేశానికి మార్చబడింది.[10]

1956 రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం ద్వారా, పాటియాలా, ఈస్ట్ పంజాబ్ స్టేట్స్ యూనియన్ (PEPSU) 1 నవంబర్ 1956న పంజాబ్ రాష్ట్రంలో విలీనం చేయబడింది. పాటియాలా, ఈస్ట్ పంజాబ్ స్టేట్స్ యూనియన్ హైకోర్టు న్యాయమూర్తులు పంజాబ్ హైకోర్టు న్యాయమూర్తులు అయ్యారు. వాస్తవానికి 8 మంది న్యాయమూర్తులున్న పంజాబ్ హైకోర్టు బలం 13కు పెరిగింది.

పేరు మార్పు, అధికార పరిధి తగ్గింపు

[మార్చు]

పంజాబ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 1966 ద్వారా 1 నవంబర్ 1966న హర్యానా, కేంద్రపాలిత ప్రాంతమైన చండీగఢ్ ఏర్పాటుకు మార్గం సుగమమైంది. ఆ ఏర్పాటు పంజాబ్ హైకోర్టు పేరును పంజాబ్, హర్యానా హైకోర్టుగా మార్చడానికి కూడా దారితీసింది. పంజాబ్ హైకోర్టు న్యాయమూర్తులు, పంజాబ్ హైకోర్టు అధికారాలు, అధికార పరిధితో ఉమ్మడి హైకోర్టు న్యాయమూర్తులు అయ్యారు. అయితే, హైకోర్టు ప్రధాన పీఠం చండీగఢ్‌లోనే కొనసాగింది.[10] పంజాబ్, హర్యానా హైకోర్టు (చండీగఢ్) చండీగఢ్ (కేంద్రపాలిత ప్రాంతం, పంజాబ్, హర్యానా రాజధాని), పంజాబ్, హర్యానాలకు సంబంధించిన అన్ని విషయాలపై అసలైన, అప్పీలేట్, పర్యవేక్షక అధికార పరిధిని కలిగి ఉంది.[11] పంజాబ్, హర్యానా హైకోర్టు 1 నవంబర్ 1966 నుండి ప్రస్తుత రూపంలో పనిచేస్తోంది.[10]

పంజాబ్ హైకోర్టు సర్క్యూట్ బెంచ్ 1952 నుండి ఢిల్లీలో పనిచేస్తుండేది. ఢిల్లీ హైకోర్టు చట్టం, 1966 కింద 31 అక్టోబర్ 1966న ఢిల్లీ కేంద్రపాలిత ప్రాంతానికి ప్రత్యేక హైకోర్టును ఏర్పాటు చేయడం ద్వారా అది భర్తీ చేయబడింది.[12] పంజాబ్ హైకోర్టుకు చెందిన ముగ్గురు న్యాయమూర్తులను ఢిల్లీ హైకోర్టుకు బదిలీ చేశారు. వారిలో ప్రసిద్ధ న్యాయమూర్తి హన్స్ రాజ్ ఖన్నా ఉన్నారు.

పంజాబ్ రాష్ట్రంలోని ఈ క్రింది ప్రాంతాలు, అంటే సిమ్లా, కాంగ్రా, కులు, లాహౌల్, స్పితి జిల్లాలు; అంబాలా జిల్లాలోని నలగఢ్ తహసీల్; లోహరా, అంబ్, ఉనా కనుంగో సర్కిల్‌లు, సంతోఖ్‌గఢ్ కనుంగో సర్కిల్‌లో కొంత భాగం, హోషియార్‌పూర్ జిల్లా ఉనా తహసీల్‌లో మరికొంత నిర్దేశిత ప్రాంతం; గురుదాస్‌పూర్ జిల్లా పఠాన్‌కోట్ తహసీల్‌లోని ధార్ కలాన్ కనుంగో సర్కిల్‌లో కొన్ని భాగాలు పంజాబ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 1966లోని సెక్షన్ 5 ప్రకారం 1 నవంబర్ 1966న హిమాచల్ ప్రదేశ్‌లో విలీనం చేయబడ్డాయి. దీంతో హైకోర్టు అధికార పరిధి తగ్గింది.

30 ఏప్రిల్ 2022న, ముఖ్యమంత్రులు, హైకోర్టుల ప్రధాన న్యాయమూర్తుల సంయుక్త సమావేశంలో, పంజాబ్, హర్యానా రాష్ట్రాలు ఒక్కో రాష్ట్రానికి వేర్వేరు హైకోర్టులను ఏర్పాటు చేయాలని ప్రతిపాదించాయి.[13] హర్యానా ముఖ్యమంత్రి మనోహర్ లాల్ ఖట్టర్ చండీగఢ్‌లో హర్యానా హైకోర్టును ప్రతిపాదించగా, పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రి భగవంత్ మాన్ న్యూ చండీగఢ్‌లో పంజాబ్ హైకోర్టును ప్రతిపాదించాడు. హర్యానా శాసనసభ 2002, 2005, 2017లలో ప్రత్యేక హైకోర్టు కోసం తీర్మానాలు జారీ చేసింది.[14]

చండీగఢ్ కోర్టు భవన నిర్మాణం

[మార్చు]

చండీగఢ్ మాస్టర్ ప్లాన్‌ను రూపొందించిన లే కొర్బూసియర్‌ను హైకోర్టు నిర్మాణ ప్రాజెక్టును అమలు చేయడానికి ఎంపిక చేశారు. భారతదేశ మొదటి ప్రధానమంత్రి జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ఈ ప్రాజెక్టుకు ఉత్సాహంగా మద్దతు ఇచ్చాడు, దాని అమలుపై నిరంతర ఆసక్తిని కనబరిచాడు. 2 ఏప్రిల్ 1952న ఆయన ఈ ప్రాజెక్టును సందర్శించినప్పుడు, "ఇది గత సంప్రదాయాలకు కట్టుబడని స్వేచ్ఛా భారతదేశానికి ప్రతీకగా నిలిచే కొత్త పట్టణంగా మారుగాక. భవిష్యత్తుపై దేశానికి ఉన్న విశ్వాసానికి ప్రతిరూపం" అని ప్రకటించాడు.[15]

ప్రధాన న్యాయమూర్తి, న్యాయమూర్తులు

[మార్చు]

మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తులు

[మార్చు]
  • గుర్తులు:
    • ACJ – తాత్కాలిక ప్రధాన న్యాయమూర్తి
    • Res – రాజీనామా చేశారు

ప్రధాన న్యాయమూర్తుల జాబితా.[16]

జాబితా

[మార్చు]
# చిత్రం ప్రధాన న్యాయమూర్తి పదవీ బాధ్యతలు చేపట్టిన తేదీ పదవీ విరమణ చేసిన తేదీ
పంజాబ్ చీఫ్ కోర్ట్ (1880–1919)
1 సర్ హెన్రీ మెరెడిత్ ప్లోడెన్ 18801895
2 సర్ చార్లెస్ ఆర్థర్ రోయ్ 18951898
3 సర్ విలియం ఓవెన్స్ క్లార్క్ 18981909
4 సర్ ఆర్థర్ హే స్టీవర్ట్ రీడ్ 19091914
5 సర్ ఆల్ఫ్రెడ్ కెన్సింగ్టన్ 19141915
6 సర్ డొనాల్డ్ కాంప్‌బెల్ జాన్‌స్టోన్ 19151917
7 సర్ హెన్రీ అడాల్ఫస్ రాటిగన్ 19171919
లాహోర్ హైకోర్టు (1920–1947)
8 సర్ షాదీ లాల్ 19201934
9 సర్ జాన్ డగ్లస్ యంగ్ 19341943
10 సర్ ఆర్థర్ ట్రెవర్ హారిస్ 19431946
11 సర్ అబ్దుల్ రషీద్ 19461947

జాబితా

[మార్చు]
పంజాబ్ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తులు (1947–1966)
# చిత్రం పేరు పదవీ కాలం ప్రమాణ స్వీకారం చేయించిన వారు
12 జస్టిస్ రామ్ లాల్ 15 ఆగస్టు 1947 18 జనవరి 1949 చందులాల్ మాధవ్‌లాల్ త్రివేది
13 జస్టిస్ సుధీ రంజన్ దాస్ 19 జనవరి 1949 21 జనవరి 1950
14 జస్టిస్ ఎరిక్ వెస్టన్ 21 జనవరి 1950 8 డిసెంబర్ 1952
15 జస్టిస్ అమర్ నాథ్ భండారి 9 డిసెంబర్ 1952 18 నవంబర్ 1959
16 జస్టిస్ గోపాల్ దాస్ ఖోస్లా 19 నవంబర్ 1959 14 డిసెంబర్ 1961 నరహర్ విష్ణు గాడ్గిల్
17 జస్టిస్ డొనాల్డ్ ఫాల్షా 15 డిసెంబర్ 1961 29 మే 1966
(Res)
18 జస్టిస్ మెహర్ సింగ్ 29 మే 1966 కొనసాగింపు ఉజ్జల్ సింగ్
పంజాబ్, హర్యానా హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తులు (1966-ఇప్పటి వరకు)
18 జస్టిస్ మెహర్ సింగ్ కొనసాగింపు 14 ఆగస్టు 1970
19 జస్టిస్ హర్బన్స్ సింగ్ 15 ఆగస్టు 1970 8 ఏప్రిల్ 1974 డి. సి. పావటే
20 జస్టిస్ దయా కిషన్ మహాజన్ 10 ఏప్రిల్ 1974 11 మే 1974 మహేంద్ర మోహన్ చౌదరి
21 జస్టిస్ రంజిత్ సింగ్ నరులా 11 మే 1974 31 నవంబర్ 1977
(Res)
22 జస్టిస్ ఓ. చిన్నప్ప రెడ్డి
(రంజిత్ సింగ్ నరులా పంజాబ్ యాక్టింగ్ గవర్నర్‌గా నియమితులైనప్పుడు)
28 జూన్ 1976 23 అక్టోబర్ 1976
23 జస్టిస్ ఆనంద్ దేవ్ కౌశల్ 1 నవంబర్ 1977 17 జూలై 1978 రంజిత్ సింగ్ నరులా
24 జస్టిస్ సుర్జిత్ సింగ్ సంధావాలియా 17 జూలై 1978 28 నవంబర్ 1983 జైసుఖ్ లాల్ హాథీ
25 జస్టిస్ ప్రేమ్ చంద్ జైన్ 28 నవంబర్ 1983 31 జూలై 1985 భైరబ్ దత్ పాండే
1 ఆగస్టు 1985 18 ఆగస్టు 1986 అర్జున్ సింగ్
26 జస్టిస్ హృదయ్ నాథ్ సేథ్ 18 ఆగస్టు 1986 14 అక్టోబర్ 1987 సిద్ధార్థ శంకర్ రే
27 జస్టిస్ దేబీ సింగ్ తెవాటియా 15 అక్టోబర్ 1987 29 అక్టోబర్ 1987
28 జస్టిస్ ఆర్. ఎన్. మిట్టల్ 30 అక్టోబర్ 1987 11 నవంబర్ 1987
29 జస్టిస్ వీరస్వామి రామస్వామి 12 నవంబర్ 1987 6 అక్టోబర్ 1989
30 జస్టిస్ శాంతి స్వరూప్ దేవాన్ 6 అక్టోబర్ 1989 23 అక్టోబర్ 1989
24 అక్టోబర్ 1989 31 డిసెంబర్ 1989
జస్టిస్ జితేంద్ర వీర్ గుప్తా 1 జనవరి 1990 8 జూలై 1990 నిర్మల్ ముఖర్జీ
31 9 జూలై 1990 1 మే 1991
(Res)
వీరేంద్ర వర్మ
32 జస్టిస్ గోకల్ చంద్ మిట్టల్ 19 మే 1991 4 ఆగస్టు 1991 ఓం ప్రకాష్ మల్హోత్రా
33 జస్టిస్ ఇక్బాల్ సింగ్ తివానా 5 ఆగస్టు 1991 19 సెప్టెంబర్ 1991
34 జస్టిస్ బిపిన్ చంద్ర వర్మ 19 సెప్టెంబర్ 1991 2 మే 1992 సురేంద్ర నాథ్
35 జస్టిస్ ఎం. రామజోయిస్ 3 మే 1992 31 ఆగస్టు 1992
36 జస్టిస్ ఎస్. ఎస్. సోధి 1 సెప్టెంబర్ 1992 12 నవంబర్ 1992
37 జస్టిస్ సుదర్శన్ దయాల్ అగర్వాల్ 13 నవంబర్ 1992 14 జనవరి 1994
38 జస్టిస్ సుధాకర్ పండిత్రావు కుర్దుకర్ 16 జనవరి 1994 27 మార్చి 1996
39 జస్టిస్ ఎం. ఎస్. లిబర్హాన్
(ఎస్. పి. కుర్దుకర్ పంజాబ్ యాక్టింగ్ గవర్నర్‌గా నియమితులైనప్పుడు)
10 జూలై 1994 16 ఆగస్టు 1994
40 జస్టిస్ ఆర్. పి. సేథీ 16 ఆగస్టు 1994
(ఎస్. పి. కుర్దుకర్ పంజాబ్ యాక్టింగ్ గవర్నర్‌గా నియమితులైనప్పుడు)
18 సెప్టెంబర్ 1994 సుధాకర్ పండిత్రావు కుర్దుకర్
27 మార్చి 1996 27 జూన్ 1996 బి. కె. ఎన్. చిబ్బర్
41 జస్టిస్ ఎం. ఎస్. లిబర్హాన్ 27 జూన్ 1996 30 జూలై 1996
42 జస్టిస్ కె. శ్రీధరన్ 30 జూలై 1996 18 అక్టోబర్ 1997
43 జస్టిస్ అమర్‌జీత్ చౌదరి 18 అక్టోబర్ 1997 7 నవంబర్ 1997
45 జస్టిస్ ఎ. బి. సహార్యా 7 నవంబర్ 1997 14 సెప్టెంబర్ 2002
46 జస్టిస్ జి. ఎస్. సింఘ్వి 28 జనవరి 2002 17 ఏప్రిల్ 2002 జె. ఎఫ్. ఆర్. జాకబ్
5 ఆగస్టు 2002 11 ఆగస్టు 2002
2 సెప్టెంబర్ 2002 8 సెప్టెంబర్ 2002
14 సెప్టెంబర్ 2002 14 అక్టోబర్ 2002
47 జస్టిస్ బినోద్ కుమార్ రాయ్ 14 అక్టోబర్ 2002 21 ఫిబ్రవరి 2005
48 జస్టిస్ జి. ఎస్. సింఘ్వి 21 ఫిబ్రవరి 2005 25 ఫిబ్రవరి 2005 సునీత్ ఫ్రాన్సిస్ రోడ్రిగ్స్
49 జస్టిస్ హెచ్. ఎస్. బేడీ 26 ఫిబ్రవరి 2005 11 మార్చి 2005
50 జస్టిస్ డి. కె. జైన్ 11 మార్చి 2005 9 ఏప్రిల్ 2006
51 జస్టిస్ హెచ్. ఎస్. బేడీ 10 ఏప్రిల్ 2006 2 అక్టోబర్ 2006
52 జస్టిస్ ఎస్. ఎస్. నిజ్జర్ 3 అక్టోబర్ 2006 28 నవంబర్ 2006
53 జస్టిస్ విజేందర్ జైన్ 28 నవంబర్ 2006 1 ఆగస్టు 2008
54 జస్టిస్ జగదీష్ సింగ్ ఖేహర్ 2 ఆగస్టు 2008 11 ఆగస్టు 2008
55 జస్టిస్ తీరత్ సింగ్ ఠాకూర్ 11 ఆగస్టు 2008 16 నవంబర్ 2009
56 జస్టిస్ జగదీష్ సింగ్ ఖేహర్ 17 నవంబర్ 2009 29 నవంబర్ 2009
57 జస్టిస్ మెహతాబ్ సింగ్ గిల్ 29 నవంబర్ 2009 5 డిసెంబర్ 2009
58 జస్టిస్ ముకుల్ ముద్గల్ 5 డిసెంబర్ 2009 3 జనవరి 2011
59 జస్టిస్ రంజన్ గొగోయ్ 4 జనవరి 2011 11 ఫిబ్రవరి 2011 శివరాజ్ పాటిల్
12 ఫిబ్రవరి 2011 22 ఏప్రిల్ 2012
60 జస్టిస్ ఆదర్శ్ కుమార్ గోయెల్
(రంజన్ గొగోయ్ సెలవులో ఉన్నప్పుడు)
2 ఫిబ్రవరి 2011 11 సెప్టెంబర్ 2011
61 జస్టిస్ ఎం. ఎం. కుమార్ 12 సెప్టెంబర్ 2011
(రంజన్ గొగోయ్ సెలవులో ఉన్నప్పుడు)
9 నవంబర్ 2011
23 ఏప్రిల్ 2012 8 జూన్ 2012
62 జస్టిస్ జస్బీర్ సింగ్ 8 జూన్ 2012 23 సెప్టెంబర్ 2012
63 జస్టిస్ ఎ. కె. సిక్రీ 23 సెప్టెంబర్ 2012 11 ఏప్రిల్ 2013
64 జస్టిస్ జస్బీర్ సింగ్ 12 ఏప్రిల్ 2013 31 మే 2013
65 జస్టిస్ సంజయ్ కిషన్ కౌల్ 1 జూన్ 2013 25 జూలై 2014
66 జస్టిస్ అశుతోష్ మొహుంతా 26 జూలై 2014 15 డిసెంబర్ 2014
67 జస్టిస్ షియావాక్స్ జల్ వజీఫ్దార్ 15 డిసెంబర్ 2014 6 ఆగస్టు 2016
7 ఆగస్టు 2016 3 మే 2018 కప్తాన్ సింగ్ సోలంకి
68 జస్టిస్ అజయ్ కుమార్ మిట్టల్ 4 మే 2018 2 జూన్ 2018 వి. పి. సింగ్ బద్నోర్
69 జస్టిస్ కృష్ణ మురారి 2 జూన్ 2018 22 సెప్టెంబర్ 2019
70 జస్టిస్ రాజీవ్ శర్మ 23 సెప్టెంబర్ 2019 5 అక్టోబర్ 2019
71 జస్టిస్ రవిశంకర్ ఝా 6 అక్టోబర్ 2019 13 అక్టోబర్ 2023
72 జస్టిస్ రీతూ బహ్రీ 14 అక్టోబర్ 2023 3 ఫిబ్రవరి 2024 బన్వరీలాల్ పురోహిత్
73 జస్టిస్ గుర్మీత్ సింగ్ సంధావాలియా 4 ఫిబ్రవరి 2024 8 జూలై 2024
74 జస్టిస్ శీల్ నాగు 9 జూలై 2024 1 జూన్ 2026

ప్రధాన న్యాయమూర్తులుగా పదోన్నతి పొందిన న్యాయమూర్తులు

[మార్చు]

ఈ విభాగంలో మాతృ హైకోర్టు పంజాబ్, హర్యానా అయి, ప్రధాన న్యాయమూర్తులుగా పదోన్నతి పొందిన న్యాయమూర్తుల జాబితా మాత్రమే ఉంటుంది. ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా నియమితులయ్యే సమయానికి పంజాబ్, హర్యానా హైకోర్టులో సేవలు అందించని న్యాయమూర్తులు కూడా ఈ జాబితాలో ఉంటారు, కానీ ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా నియమితులయ్యే సమయానికి పంజాబ్, హర్యానా హైకోర్టులో సేవలు అందిస్తూ, తమ మాతృ హైకోర్టు పంజాబ్, హర్యానా కాని వారు ఈ జాబితాలో ఉండరు.

పేరు చిత్రం ఏ హైకోర్టులో సీజేగా నియమితులయ్యారు నియామక తేదీ పదవీ విరమణ తేదీ[a] పదవీ కాలం మూలాలు
న్యాయమూర్తిగా ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా న్యాయమూర్తిగా[b]
రామ్ లాల్ పంజాబ్, హర్యానా 1938 1947 ఆగస్టు 15 1949 జనవరి 18 1 సంవత్సరం, 157 రోజులు [17]
అమర్ నాథ్ భండారి పంజాబ్, హర్యానా 1944 ఫిబ్రవరి 5 1952 డిసెంబరు 9 1959 నవంబరు 18[RES] 6 సంవత్సరాలు, 345 రోజులు 15 సంవత్సరాలు, 287 రోజులు
గోపాల్ దాస్ ఖోస్లా పంజాబ్, హర్యానా 1944 నవంబరు 1 1959 నవంబరు 19 1961 డిసెంబరు 14 2 సంవత్సరాలు, 26 రోజులు 17 సంవత్సరాలు, 44 రోజులు [18]
డొనాల్డ్ ఫాల్షా పంజాబ్, హర్యానా 1946 సెప్టెంబరు 26 1961 డిసెంబరు 15 1966 మే 29[RES] 4 సంవత్సరాలు, 166 రోజులు 19 సంవత్సరాలు, 246 రోజులు
మెహర్ సింగ్ పంజాబ్, హర్యానా 1953 డిసెంబరు 24 1966 మే 30 1970 ఆగస్టు 14 4 సంవత్సరాలు, 77 రోజులు 16 సంవత్సరాలు, 234 రోజులు
ఇందర్ దేవ్ దువా ఢిల్లీ 1958 ఆగస్టు 11 1967 జూలై 17 1969 జూలై 31[‡] 2 సంవత్సరాలు, 15 రోజులు 10 సంవత్సరాలు, 355 రోజులు
హర్బన్స్ సింగ్ పంజాబ్, హర్యానా 1970 ఆగస్టు 15 1974 ఏప్రిల్ 8 3 సంవత్సరాలు, 237 రోజులు 15 సంవత్సరాలు, 241 రోజులు [19]
దయా కిషన్ మహాజన్ పంజాబ్, హర్యానా 1959 మే 11 1974 ఏప్రిల్ 10 1974 మే 10 31 రోజులు 15 సంవత్సరాలు, 0 రోజులు
హన్స్ రాజ్ ఖన్నా ఢిల్లీ 1962 మే 7 1969 ఆగస్టు 1 1971 సెప్టెంబరు 22[‡] 2 సంవత్సరాలు, 53 రోజులు 9 సంవత్సరాలు, 138 రోజులు [20]
రంజిత్ సింగ్ నరులా పంజాబ్, హర్యానా 1965 ఏప్రిల్ 1 1974 మే 11 1977 అక్టోబరు 31[RES] 3 సంవత్సరాలు, 174 రోజులు 12 సంవత్సరాలు, 214 రోజులు [18]
ఆనంద్ దేవ్ కౌశల్ పంజాబ్, హర్యానా 1968 మే 28 1977 నవంబరు 1 1978 జూలై 16[‡] 258 రోజులు 10 సంవత్సరాలు, 50 రోజులు
సుర్జిత్ సింగ్ సంధావాలియా పంజాబ్, హర్యానా, పాట్నాకు బదిలీ అయ్యారు 1978 జూలై 17 1987 జూలై 27 9 సంవత్సరాలు, 11 రోజులు 19 సంవత్సరాలు, 61 రోజులు
ప్రేమ్ చంద్ జైన్ పంజాబ్, హర్యానా, కర్ణాటకకు బదిలీ అయ్యారు 1968 జూన్ 24 1985 ఆగస్టు 1 1989 సెప్టెంబరు 16 4 సంవత్సరాలు, 47 రోజులు 21 సంవత్సరాలు, 85 రోజులు
మన్మోహన్ సింగ్ గుజ్రాల్ సిక్కిం 1969 ఆగస్టు 21 1976 మే 7 1983 మార్చి 14 6 సంవత్సరాలు, 312 రోజులు 13 సంవత్సరాలు, 206 రోజులు
దేబీ సింగ్ తెవాటియా పంజాబ్, హర్యానా, కలకత్తాకు బదిలీ అయ్యారు 1970 ఫిబ్రవరి 6 1987 అక్టోబరు 15 1988 మే 2[RES] 201 రోజులు 18 సంవత్సరాలు, 87 రోజులు
శాంతి స్వరూప్ దేవాన్ పంజాబ్, హర్యానా 1977 డిసెంబరు 14 1989 అక్టోబరు 24 1989 డిసెంబరు 31 69 రోజులు 12 సంవత్సరాలు, 18 రోజులు
జితేంద్ర వీర్ గుప్తా పంజాబ్, హర్యానా 1979 ఫిబ్రవరి 19 1990 జూలై 9 1991 మే 1[RES] 297 రోజులు 12 సంవత్సరాలు, 72 రోజులు
సుఖ్‌దేవ్ సింగ్ కాంగ్ జమ్మూ కాశ్మీర్ 1989 అక్టోబరు 24 1993 మే 14 3 సంవత్సరాలు, 203 రోజులు 14 సంవత్సరాలు, 85 రోజులు [21]
గోకల్ చంద్ మిట్టల్ ఢిల్లీ, రాజస్థాన్కు బదిలీ అయ్యారు 1991 ఆగస్టు 5 1995 మార్చి 3 3 సంవత్సరాలు, 211 రోజులు 16 సంవత్సరాలు, 13 రోజులు [22]
సర్వీందర్ సింగ్ సోధి అలహాబాద్ 1982 జూన్ 18 1994 ఏప్రిల్ 29 1995 ఏప్రిల్ 9 346 రోజులు 12 సంవత్సరాలు, 296 రోజులు [23]
మన్మోహన్ సింగ్ లిబర్హాన్ మద్రాస్, ఆంధ్రప్రదేశ్కు బదిలీ అయ్యారు 1987 ఫిబ్రవరి 11 1997 జూలై 7 2000 నవంబరు 10 3 సంవత్సరాలు, 127 రోజులు 13 సంవత్సరాలు, 274 రోజులు [24]
నరేష్ చంద్ర జైన్ గౌహతి 1988 జూన్ 27 2000 అక్టోబరు 19 2001 ఏప్రిల్ 5 169 రోజులు 12 సంవత్సరాలు, 283 రోజులు [25]
రవీందర్ సింగ్ మోంగియా గౌహతి 1990 జూన్ 15 2001 సెప్టెంబరు 21 2002 జూన్ 9 262 రోజులు 11 సంవత్సరాలు, 360 రోజులు
జవహర్ లాల్ గుప్తా కేరళ 1991 మార్చి 15 2002 నవంబరు 2 2004 జనవరి 21 1 సంవత్సరం, 81 రోజులు 12 సంవత్సరాలు, 313 రోజులు [26]
ఎన్. కె. సోధి కేరళ, కర్ణాటకకు బదిలీ అయ్యారు 2004 ఏప్రిల్ 6 2005 నవంబరు 29 1 సంవత్సరం, 238 రోజులు 14 సంవత్సరాలు, 260 రోజులు [27]
వినోద్ కుమార్ బాలి కేరళ 2006 జనవరి 22 2007 జనవరి 23 1 సంవత్సరం, 2 రోజులు 15 సంవత్సరాలు, 129 రోజులు [28]
హర్జిత్ సింగ్ బేడీ బాంబే 2006 అక్టోబరు 3 2007 జనవరి 11[‡] 101 రోజులు 15 సంవత్సరాలు, 303 రోజులు [29]
సురీందర్ సింగ్ నిజ్జర్ కలకత్తా 1996 ఏప్రిల్ 8 2007 మార్చి 7 2009 నవంబరు 16[‡] 2 సంవత్సరాలు, 255 రోజులు 13 సంవత్సరాలు, 223 రోజులు [30]
జగదీష్ సింగ్ ఖేహర్ ఉత్తరాఖండ్, కర్ణాటకకు బదిలీ అయ్యారు 1999 ఫిబ్రవరి 8 2009 నవంబరు 29 2011 సెప్టెంబరు 12[‡] 1 సంవత్సరం, 288 రోజులు 12 సంవత్సరాలు, 217 రోజులు
ఆదర్శ్ కుమార్ గోయెల్ గౌహతి, ఒరిస్సాకు బదిలీ అయ్యారు 2001 జూలై 2 2011 డిసెంబరు 20 2014 జూలై 6[‡] 2 సంవత్సరాలు, 199 రోజులు 13 సంవత్సరాలు, 5 రోజులు
మహేష్ మిట్టల్ కుమార్ జమ్మూ కాశ్మీర్ 2012 జూన్ 9 2015 జనవరి 4 2 సంవత్సరాలు, 210 రోజులు 13 సంవత్సరాలు, 187 రోజులు [21]
వీరేందర్ సింగ్ జార్ఖండ్ 2002 జూలై 2 2014 నవంబరు 1 2016 అక్టోబరు 6 1 సంవత్సరం, 341 రోజులు 14 సంవత్సరాలు, 97 రోజులు [31]
సతీష్ కుమార్ మిట్టల్ రాజస్థాన్ 2016 మార్చి 5 2016 ఏప్రిల్ 14 41 రోజులు 13 సంవత్సరాలు, 288 రోజులు [32]
హేమంత్ గుప్తా మధ్యప్రదేశ్ 2017 మార్చి 18 2018 నవంబరు 1[‡] 1 సంవత్సరం, 229 రోజులు 16 సంవత్సరాలు, 123 రోజులు
అజయ్ కుమార్ మిట్టల్ మేఘాలయ, మధ్యప్రదేశ్కు బదిలీ అయ్యారు 2004 జనవరి 9 2019 మే 28 2020 సెప్టెంబరు 29 1 సంవత్సరం, 125 రోజులు 16 సంవత్సరాలు, 265 రోజులు [33]
సూర్యకాంత్ హిమాచల్ ప్రదేశ్ 2004 జనవరి 9 2018 అక్టోబరు 5 2019 మే 23[‡] 231 రోజులు 15 సంవత్సరాలు, 134 రోజులు
అజయ్ లాంబా గౌహతి 2006 మార్చి 22 2019 అక్టోబరు 7 2020 సెప్టెంబరు 20 350 రోజులు 14 సంవత్సరాలు, 183 రోజులు [25]
రాజేష్ బిందాల్ అలహాబాద్ 2021 అక్టోబరు 11 2023 ఫిబ్రవరి 12[‡] 1 సంవత్సరం, 125 రోజులు 16 సంవత్సరాలు, 327 రోజులు
జస్వంత్ సింగ్ త్రిపుర 2007 డిసెంబరు 5 2023 ఫిబ్రవరి 15 2023 ఫిబ్రవరి 22 8 రోజులు 15 సంవత్సరాలు, 80 రోజులు [34]
అగస్టీన్ జార్జ్ మసీహ్ రాజస్థాన్ 2008 జూలై 10 2023 మే 30 2023 నవంబరు 8[‡] 163 రోజులు 15 సంవత్సరాలు, 121 రోజులు
రీతూ బహ్రీ ఉత్తరాఖండ్ 2010 ఆగస్టు 16 2024 ఫిబ్రవరి 4 2024 అక్టోబరు 10 250 రోజులు 14 సంవత్సరాలు, 56 రోజులు [35]
గుర్మీత్ సింగ్ సంధావాలియా హిమాచల్ ప్రదేశ్ 2011 సెప్టెంబరు 30 2024 డిసెంబరు 29 అధికారంలో ఉన్నారు 1 సంవత్సరం, 223 రోజులు 14 సంవత్సరాలు, 313 రోజులు
అరుణ్ పల్లి జమ్మూ కాశ్మీర్ 2013 డిసెంబరు 28 2025 ఏప్రిల్ 16 2026 జూన్ 1[‡] 1 సంవత్సరం, 47 రోజులు 12 సంవత్సరాలు, 156 రోజులు
లీసా గిల్ ఆంధ్రప్రదేశ్ 2014 మార్చి 31 2026 ఏప్రిల్ 25 అధికారంలో ఉన్నారు 106 రోజులు 12 సంవత్సరాలు, 131 రోజులు

తాత్కాలిక ప్రధాన న్యాయమూర్తులుగా నియమితులైన వారు

[మార్చు]
పేరు[36] ఏ హైకోర్టులో ACJగా నియమితులయ్యారు న్యాయమూర్తిగా నియామక తేదీ తాత్కాలిక ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా వ్యవహరించిన కాలం పదవీ విరమణ తేదీ[a] ACJగా పదవీ కాలం న్యాయమూర్తిగా పదవీ కాలం వ్యాఖ్యలు
ప్రేమ్ చంద్ జైన్ పంజాబ్, హర్యానా 1968 జూన్ 24 1983 నవంబరు 28   1985 జూలై 31 1989 సెప్టెంబరు 16 1 సంవత్సరం, 246 రోజులు 21 సంవత్సరాలు, 85 రోజులు శాశ్వత న్యాయమూర్తి అయ్యారు
ఆర్. ఎన్. మిట్టల్ పంజాబ్, హర్యానా 1972 ఫిబ్రవరి 24 1987 అక్టోబరు 30   1987 నవంబరు 11 1988 ఏప్రిల్ 6 13 రోజులు 16 సంవత్సరాలు, 43 రోజులు --
శాంతి స్వరూప్ దేవాన్ పంజాబ్, హర్యానా 1977 డిసెంబరు 14 1989 అక్టోబరు 6   1989 అక్టోబరు 23 1989 డిసెంబరు 31 18 రోజులు 12 సంవత్సరాలు, 18 రోజులు శాశ్వత న్యాయమూర్తి అయ్యారు
జితేంద్ర వీర్ గుప్తా పంజాబ్, హర్యానా 1979 ఫిబ్రవరి 19 1990 జనవరి 1   1990 జూలై 8 1991 మే 1[RES] 189 రోజులు 12 సంవత్సరాలు, 72 రోజులు
గోకల్ చంద్ మిట్టల్ పంజాబ్, హర్యానా 1991 మే 2   1991 ఆగస్టు 4 1995 మార్చి 3 95 రోజులు 16 సంవత్సరాలు, 13 రోజులు ఢిల్లీ సీజేగా పదోన్నతి పొందారు
ఇక్బాల్ సింగ్ తివానా పంజాబ్, హర్యానా 1979 జూన్ 11 1991 ఆగస్టు 5   1991 సెప్టెంబరు 19 1991 నవంబరు 9 46 రోజులు 12 సంవత్సరాలు, 152 రోజులు --
సర్వీందర్ సింగ్ సోధి పంజాబ్, హర్యానా 1982 జూన్ 18 1992 సెప్టెంబరు 1   1992 నవంబరు 12 1995 ఏప్రిల్ 9 73 రోజులు 12 సంవత్సరాలు, 296 రోజులు
ఎం. ఎస్. లిబర్హాన్ పంజాబ్, హర్యానా 1987 ఫిబ్రవరి 11 1996 జూన్ 27   1996 జూలై 30 2000 నవంబరు 10 34 రోజులు 13 సంవత్సరాలు, 274 రోజులు
నరేష్ చంద్ జైన్ గౌహతి[37] 1988 జూన్ 27 1998 జూలై 30   1999 ఫిబ్రవరి 12 2001 ఏప్రిల్ 5 169 రోజులు 12 సంవత్సరాలు, 283 రోజులు
అమర్‌జీత్ చౌదరి పంజాబ్, హర్యానా 1997 అక్టోబరు 19   1997 నవంబరు 7 1998 సెప్టెంబరు 4 202 రోజులు 10 సంవత్సరాలు, 70 రోజులు
రవీందర్ సింగ్ మోంగియా గౌహతి 1990 జూన్ 15 2001 జూన్ 12   2001 సెప్టెంబరు 20 2002 జూన్ 9 101 రోజులు 11 సంవత్సరాలు, 360 రోజులు శాశ్వత న్యాయమూర్తి అయ్యారు
అశోక్ భాన్[38] కర్ణాటక 2000 జూన్ 27   2000 అక్టోబరు 20 2001 ఆగస్టు 16[‡] 116 రోజులు 11 సంవత్సరాలు, 63 రోజులు --
ఎన్. కె. సోధి కేరళ 1991 మార్చి 15 2004 జనవరి 22   2004 ఏప్రిల్ 5 2005 నవంబరు 29 75 రోజులు 14 సంవత్సరాలు, 260 రోజులు శాశ్వత న్యాయమూర్తి అయ్యారు
వి. కె. జాంజి[39] జమ్మూ కాశ్మీర్ 2002 ఏప్రిల్ 9   2002 మే 14 2006 మార్చి 22 36 రోజులు 15 సంవత్సరాలు, 8 రోజులు --
2003 మార్చి 5   2004 ఫిబ్రవరి 4 337 రోజులు
హెచ్. ఎస్. బేడీ పంజాబ్, హర్యానా 2005 ఫిబ్రవరి 26   2005 మార్చి 11 2007 జనవరి 11[‡] 14 రోజులు 15 సంవత్సరాలు, 303 రోజులు
2006 ఏప్రిల్ 10   2006 అక్టోబరు 2 193 రోజులు బాంబే సీజేగా పదోన్నతి పొందారు
ఎస్. ఎస్. నిజ్జర్ పంజాబ్, హర్యానా 1996 ఏప్రిల్ 8 2006 అక్టోబరు 3   2006 నవంబరు 28 2009 నవంబరు 16[‡] 57 రోజులు 13 సంవత్సరాలు, 223 రోజులు --
జగదీష్ సింగ్ ఖేహర్ పంజాబ్, హర్యానా 1999 ఫిబ్రవరి 8 2008 ఆగస్టు 2   2008 ఆగస్టు 10 2011 సెప్టెంబరు 12[‡] 9 రోజులు 12 సంవత్సరాలు, 217 రోజులు
2009 నవంబరు 17   2009 నవంబరు 28 12 రోజులు ఉత్తరాఖండ్ సీజేగా పదోన్నతి పొందారు
మెహతాబ్ సింగ్ గిల్ పంజాబ్, హర్యానా 1999 మే 14 2009 నవంబరు 29   2009 డిసెంబరు 5 2010 అక్టోబరు 29 7 రోజులు 11 సంవత్సరాలు, 169 రోజులు --
ఆదర్శ్ కుమార్ గోయెల్ గౌహతి 2001 జూలై 2 2011 నవంబరు 15   2011 డిసెంబరు 19 2014 జూలై 6[‡] 35 రోజులు 13 సంవత్సరాలు, 5 రోజులు శాశ్వత న్యాయమూర్తి అయ్యారు
అశుతోష్ మొహుంతా పంజాబ్, హర్యానా 2014 జూలై 26   2014 డిసెంబరు 15 2015 ఫిబ్రవరి 24 143 రోజులు 13 సంవత్సరాలు, 238 రోజులు --
ఎం. ఎం. కుమార్ పంజాబ్, హర్యానా 2012 ఏప్రిల్ 23   2012 జూన్ 8 2015 జనవరి 4 47 రోజులు 13 సంవత్సరాలు, 187 రోజులు జమ్మూ కాశ్మీర్ సీజేగా పదోన్నతి పొందారు
జస్బీర్ సింగ్ పంజాబ్, హర్యానా 2012 జూన్ 9   2012 సెప్టెంబరు 23 2014 జూలై 31 107 రోజులు 13 సంవత్సరాలు, 30 రోజులు --
2013 ఏప్రిల్ 12   2013 మే 31 50 రోజులు
వీరేందర్ సింగ్[40] జమ్మూ కాశ్మీర్ 2002 జూలై 2 2012 ఏప్రిల్ 2   2012 జూన్ 8 2016 అక్టోబరు 6 68 రోజులు 14 సంవత్సరాలు, 97 రోజులు
హేమంత్ గుప్తా పాట్నా 2016 అక్టోబరు 29   2017 మార్చి 14 2018 నవంబరు 1[‡] 137 రోజులు 16 సంవత్సరాలు, 123 రోజులు మధ్యప్రదేశ్ సీజేగా పదోన్నతి పొందారు
అజయ్ కుమార్ మిట్టల్ పంజాబ్, హర్యానా 2004 జనవరి 9 2018 మే 4   2018 జూన్ 2 2020 సెప్టెంబరు 29 30 రోజులు 16 సంవత్సరాలు, 265 రోజులు
రాజేష్ బిందాల్ జమ్మూ కాశ్మీర్ 2006 మార్చి 22 2020 డిసెంబరు 9   2021 జనవరి 3 2023 ఫిబ్రవరి 12[‡] 26 రోజులు 16 సంవత్సరాలు, 327 రోజులు కలకత్తాకు బదిలీ అయ్యారు
కలకత్తా 2021 ఏప్రిల్ 28   2021 అక్టోబరు 10 166 రోజులు అలహాబాద్ సీజేగా పదోన్నతి పొందారు
సబీనా హిమాచల్ ప్రదేశ్ 2008 మార్చి 12 2022 మే 25   2022 జూన్ 22 2023 ఏప్రిల్ 19 29 రోజులు 15 సంవత్సరాలు, 39 రోజులు --
2023 జనవరి 21   2023 ఏప్రిల్ 19 89 రోజులు ACJగా పదవీ విరమణ పొందారు
రీతూ బహ్రీ పంజాబ్, హర్యానా 2010 ఆగస్టు 16 2023 అక్టోబరు 14   2024 ఫిబ్రవరి 3 2024 అక్టోబరు 10 112 రోజులు 14 సంవత్సరాలు, 56 రోజులు ఉత్తరాఖండ్ సీజేగా పదోన్నతి పొందారు
గుర్మీత్ సింగ్ సంధావాలియా పంజాబ్, హర్యానా 2011 సెప్టెంబరు 30 2024 ఫిబ్రవరి 4   2024 జూలై 8 అధికారంలో ఉన్నారు 156 రోజులు 14 సంవత్సరాలు, 313 రోజులు --
  1. 1 2 దీనిలో రాజీనామా, మరణం, సుప్రీంకోర్టుకు పదోన్నతి పొందిన తేదీలు కూడా ఉంటాయి
  2. దీనిలో ప్రధాన న్యాయమూర్తిగా చేసిన పదవీ కాలం కూడా కలిసి ఉంటుంది

సుప్రీంకోర్టుకు పదోన్నతి పొందిన న్యాయమూర్తులు

[మార్చు]

ఈ విభాగంలో మాతృ హైకోర్టు పంజాబ్, హర్యానా అయిన న్యాయమూర్తుల జాబితా మాత్రమే ఉంటుంది. భారత సుప్రీంకోర్టుకు పదోన్నతి పొందే సమయానికి పంజాబ్, హర్యానా హైకోర్టులో సేవలు అందించని న్యాయమూర్తులు కూడా ఇందులో ఉంటారు, కానీ పదోన్నతి పొందే సమయానికి పంజాబ్, హర్యానా హైకోర్టులో సేవలు అందిస్తూ, తమ మాతృ హైకోర్టు పంజాబ్, హర్యానా కాని వారు ఈ జాబితాలో ఉండరు.

# న్యాయమూర్తి పేరు చిత్రం నియామక తేదీ పదవీ విరమణ తేదీ పదవీ కాలం దీనికి ముందు నిర్వహించిన పదవి
మాతృ హైకోర్టులో సుప్రీంకోర్టులో హైకోర్టు(ల)లో సుప్రీంకోర్టులో మొత్తం పదవీ కాలం[a]
1 జీవన్ లాల్ కపూర్ 1949 జూన్ 6 1957 జనవరి 14 1962 డిసెంబరు 12 7 సంవత్సరాలు, 222 రోజులు 5 సంవత్సరాలు, 333 రోజులు 13 సంవత్సరాలు, 190 రోజులు పంజాబ్, హర్యానా హైకోర్టు న్యాయమూర్తి
2 అమర్ నాథ్ గ్రోవర్ 1957 అక్టోబరు 10 1968 ఫిబ్రవరి 11 1973 మే 31[RES] 10 సంవత్సరాలు, 124 రోజులు 5 సంవత్సరాలు, 110 రోజులు 15 సంవత్సరాలు, 234 రోజులు పంజాబ్, హర్యానా హైకోర్టు న్యాయమూర్తి
3 ఇందర్ దేవ్ దువా 1958 ఆగస్టు 11 1969 ఆగస్టు 1 1972 అక్టోబరు 3 10 సంవత్సరాలు, 355 రోజులు 3 సంవత్సరాలు, 64 రోజులు 14 సంవత్సరాలు, 54 రోజులు ఢిల్లీ హైకోర్టు 2వ ప్రధాన న్యాయమూర్తి
4 హన్స్ రాజ్ ఖన్నా 1962 మే 7 1971 సెప్టెంబరు 22 1977 మార్చి 11[RES] 9 సంవత్సరాలు, 138 రోజులు 5 సంవత్సరాలు, 171 రోజులు 14 సంవత్సరాలు, 309 రోజులు ఢిల్లీ హైకోర్టు 3వ ప్రధాన న్యాయమూర్తి
5 రంజిత్ సింగ్ సర్కారియా 1967 జూన్ 12 1973 సెప్టెంబరు 17 1981 జనవరి 15 6 సంవత్సరాలు, 97 రోజులు 7 సంవత్సరాలు, 121 రోజులు 13 సంవత్సరాలు, 218 రోజులు పంజాబ్, హర్యానా హైకోర్టు న్యాయమూర్తి
6 ఆనంద్ దేవ్ కౌశల్ 1968 మే 28 1978 జూలై 17 1982 మార్చి 6 10 సంవత్సరాలు, 50 రోజులు 3 సంవత్సరాలు, 233 రోజులు 13 సంవత్సరాలు, 283 రోజులు పంజాబ్, హర్యానా హైకోర్టు 11వ ప్రధాన న్యాయమూర్తి
7 మదన్ మోహన్ పుంఛీ 1979 అక్టోబరు 24 1989 అక్టోబరు 6 1998 అక్టోబరు 9 9 సంవత్సరాలు, 347 రోజులు 9 సంవత్సరాలు, 4 రోజులు 18 సంవత్సరాలు, 351 రోజులు పంజాబ్, హర్యానా హైకోర్టు న్యాయమూర్తి
8 అశోక్ భాన్ 1990 జూన్ 15 2001 ఆగస్టు 17 2008 అక్టోబరు 2 11 సంవత్సరాలు, 63 రోజులు 7 సంవత్సరాలు, 108 రోజులు 18 సంవత్సరాలు, 110 రోజులు కర్ణాటక హైకోర్టు న్యాయమూర్తి
9 హర్జిత్ సింగ్ బేడీ 1991 మార్చి 15 2007 జనవరి 12 2011 సెప్టెంబరు 4 15 సంవత్సరాలు, 303 రోజులు 4 సంవత్సరాలు, 236 రోజులు 20 సంవత్సరాలు, 174 రోజులు బాంబే హైకోర్టు 36వ ప్రధాన న్యాయమూర్తి
10 సురీందర్ సింగ్ నిజ్జర్ 1996 ఏప్రిల్ 8 2009 నవంబరు 17 2014 జూన్ 6 13 సంవత్సరాలు, 223 రోజులు 4 సంవత్సరాలు, 202 రోజులు 18 సంవత్సరాలు, 60 రోజులు కలకత్తా హైకోర్టు 33వ ప్రధాన న్యాయమూర్తి
11 జగదీష్ సింగ్ ఖేహర్ 1999 ఫిబ్రవరి 8 2011 సెప్టెంబరు 13 2017 ఆగస్టు 27 12 సంవత్సరాలు, 217 రోజులు 5 సంవత్సరాలు, 349 రోజులు 18 సంవత్సరాలు, 201 రోజులు కర్ణాటక హైకోర్టు 25వ ప్రధాన న్యాయమూర్తి
12 ఆదర్శ్ కుమార్ గోయెల్ 2001 జూలై 2 2014 జూలై 7 2018 జూలై 6 13 సంవత్సరాలు, 5 రోజులు 4 సంవత్సరాలు, 0 రోజులు 17 సంవత్సరాలు, 5 రోజులు ఒరిస్సా హైకోర్టు 26వ ప్రధాన న్యాయమూర్తి
13 హేమంత్ గుప్తా 2002 జూలై 2 2018 నవంబరు 2 2022 అక్టోబరు 16 16 సంవత్సరాలు, 123 రోజులు 3 సంవత్సరాలు, 349 రోజులు 20 సంవత్సరాలు, 107 రోజులు మధ్యప్రదేశ్ హైకోర్టు 23వ ప్రధాన న్యాయమూర్తి
14 సూర్యకాంత్ 2004 జనవరి 9 2019 మే 24 అధికారంలో ఉన్నారు 15 సంవత్సరాలు, 135 రోజులు 7 సంవత్సరాలు, 77 రోజులు 22 సంవత్సరాలు, 212 రోజులు హిమాచల్ ప్రదేశ్ హైకోర్టు 23వ ప్రధాన న్యాయమూర్తి
15 రాజేష్ బిందాల్ 2006 మార్చి 22 2023 ఫిబ్రవరి 13 2026 ఏప్రిల్ 15 16 సంవత్సరాలు, 328 రోజులు 3 సంవత్సరాలు, 62 రోజులు 20 సంవత్సరాలు, 25 రోజులు అలహాబాద్ హైకోర్టు 49వ ప్రధాన న్యాయమూర్తి
16 అగస్టీన్ జార్జ్ మసీహ్ 2008 జూలై 10 2023 నవంబరు 9 అధికారంలో ఉన్నారు 15 సంవత్సరాలు, 122 రోజులు 2 సంవత్సరాలు, 273 రోజులు 18 సంవత్సరాలు, 30 రోజులు రాజస్థాన్ హైకోర్టు 41వ ప్రధాన న్యాయమూర్తి
17 అరుణ్ పల్లి 2013 డిసెంబరు 28 2026 జూన్ 2 12 సంవత్సరాలు, 156 రోజులు 68 రోజులు 12 సంవత్సరాలు, 224 రోజులు జమ్మూ కాశ్మీర్ హైకోర్టు 38వ ప్రధాన న్యాయమూర్తి
  1. హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా, సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తిగా చేసిన పదవీ కాలాన్ని కలిగి ఉంటుంది

డిజిటలైజేషన్

[మార్చు]

నిర్ణయాలు, పెండింగ్ కేసుల పూర్తి రికార్డును డిజిటలైజ్ చేసిన హైకోర్టు పంజాబ్, హర్యానా హైకోర్టు.[41] డిజిటలైజ్ చేయబడిన రికార్డు ఈ కింది అనేక ప్రత్యేక అప్లికేషన్లకు మార్గం సుగమం చేసింది:

  1. డిజిటల్ సంతకం ఉన్నందున డిజిటలైజ్డ్ రికార్డ్స్ డిపాజిటరీ నుండి నేరుగా ధృవీకరించబడిన కాపీల జారీ.
  2. కోర్టు సూచన కోసం నిర్ణయించబడిన, పెండింగ్ కేసుల రికార్డులు సాఫ్ట్ ఫామ్‌లో లభ్యత.
  3. DMS నుండి సాఫ్ట్ కాపీలో కేస్ ఫైళ్ల తనిఖీ సౌకర్యం (ఇ-ఇన్‌స్పెక్షన్).
  4. ఇ-డైరీ ఖాతాదారులందరికీ పేపర్ పుస్తకాలను అందించడం.
  5. కోర్టు ఇ-నోటీసుల జారీకి డిజిటలైజ్డ్ రికార్డుల వినియోగం.
  6. పేపర్ బుక్ హార్డ్ కాపీ ఏదైనా పోయినట్లయితే, అవసరమైతే ఎలాంటి సమయం వృధా కాకుండా తిరిగి పునర్నిర్మించవచ్చు.

పూర్తయిన పనుల గణాంకాలు ఈ క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:[42]

డిజిటలైజేషన్ గణాంకాలు: వివరాలు
స్కాన్ చేసిన జ్యుడీషియల్ ఫైల్స్ పేజీలు 14.71 కోట్లు
స్కాన్ చేసిన పేపర్ బుక్స్ 26.25 లక్షలు
స్కాన్ చేసిన ఆర్డర్లు 59.64 లక్షలు
స్కాన్ చేసిన పాత కాపీ పిటిషన్ల పేజీలు 10.38 లక్షలు
స్కాన్ చేసిన అడ్మినిస్ట్రేషన్ ఫైల్స్ పేజీలు 1.21 కోట్లు

వర్చువల్ ప్రైవేట్ నెట్‌వర్క్

[మార్చు]

హైకోర్టు గౌరవ న్యాయమూర్తులు తమ క్యాంప్ ఆఫీస్ నుండి లేదా మరేదైనా ప్రదేశం నుండి స్కాన్ చేసిన పేపర్ పుస్తకాల కోసం DMSను యాక్సెస్ చేయడానికి వీలుగా VPN కనెక్షన్ అందించబడింది.[43]

ఇ-డైరీ

[మార్చు]

ఇ-డైరీ అనేది ఖాతాదారులు తమ స్వంత కేస్ పోర్ట్‌ఫోలియోను నిర్వహించడానికి, వారు దాఖలు చేసిన లేదా ప్రాతినిధ్యం వహించిన కేసులను వీక్షించడానికి వీలు కల్పించే ఫీచర్. కేసు ఆన్‌లైన్ స్టేటస్‌తో పాటు మధ్యంతర, తుది ఆర్డర్లు/తీర్పులు ఇ-డైరీ ద్వారా అందుబాటులో ఉంచబడ్డాయి.[44] ఆదాయపు పన్ను శాఖ, బీమా కంపెనీ, యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా, పంజాబ్, హర్యానా అడ్వకేట్స్ జనరల్ వంటి వివిధ విభాగాల గుర్తింపు పొందిన కేసులన్నీ ఆటోమేటిక్‌గా వారి ఆన్‌లైన్ ఇ-డైరీ ఖాతాలకు పంపబడతాయి. ఇ-డైరీ సిస్టమ్‌తో పాటు, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కోర్ట్ కేస్ మానిటరింగ్ సిస్టమ్‌ను (CCMS) అభివృద్ధి చేస్తున్నాయి. దీని ద్వారా వారు భారత సుప్రీంకోర్టులో పెండింగ్‌లో ఉన్న కేసులను పర్యవేక్షిస్తారు.[45]

ఇ-ఫైలింగ్

[మార్చు]

24 గంటలూ కేసుల దాఖలు కోసం ఆన్‌లైన్ వెబ్ ఆధారిత ఇ-ఫైలింగ్ మాడ్యూల్ పనిచేస్తుంది. ఇ-ఫైల్ చేయబడిన కేసులు ఆర్డర్లు, సమన్ల కాపీల జారీని వేగవంతం చేస్తాయి. ఇది పేపర్‌లెస్ కోర్టు విధానం దిశగా ఒక అడుగు. ఆన్‌లైన్‌లో కేసులు దాఖలు చేయడం తప్పనిసరి చేయబడింది.[46]

వ్యక్తిగత సమాచార వ్యవస్థ

[మార్చు]

జ్యుడీషియల్ అధికారి వ్యక్తిగత ప్రొఫైల్, సర్వీస్ రికార్డ్‌ను కలిగి ఉండే సాఫ్ట్‌వేర్ స్థానికంగా అభివృద్ధి చేయబడింది. అడ్మినిస్ట్రేటివ్ జడ్జి, రిజిస్ట్రార్ జనరల్, రిజిస్ట్రార్ విజిలెన్స్, జిల్లా జడ్జి, సంబంధిత అధికారి వంటి వివిధ స్థాయిలలో సంబంధిత సమాచారాన్ని యాక్సెస్ చేయడానికి అనుమతి ఇవ్వబడింది.

తుది నిర్ణయం తర్వాత కేసు సమాచారం నవీకరణ

[మార్చు]

నిర్ణయించబడిన కేసులు హైకోర్టు వెబ్‌సైట్‌లో అందుబాటులో ఉన్నాయి. అనేక సందర్భాల్లో తుది తీర్పు సమీక్షించబడుతుంది/సవరించబడుతుంది, కోర్టులో అప్పీల్ దాఖలు చేయడం ద్వారా సవాలు చేయబడుతుంది. విషయం తుది పరిష్కారం తర్వాత స్టేటస్ చూపబడుతుంది, వెబ్‌సైట్ నుండి తుది ఆర్డర్ ప్రింట్ అవుట్ తీసుకున్నప్పుడు కూడా చూపబడుతుంది. ప్రింటవుట్ కేసు అప్‌డేట్ చేయబడిన స్టేటస్‌ను చూపే సందేశాన్ని కలిగి ఉంటుంది.

పూర్వదర్శక కేసులు

[మార్చు]

ఆవు-స్మగ్లింగ్ కేసుకు సంబంధించి, జంతువులను "చట్టపరమైన వ్యక్తి"గా పరిగణిస్తూ, పంజాబ్, హర్యానా హైకోర్టు "పక్షులు, జలచరాలతో సహా మొత్తం జంతుజాలం" "సజీవ వ్యక్తికి ఉండే హక్కులు, విధులు, బాధ్యతలతో కూడిన విలక్షణమైన చట్టపరమైన వ్యక్తిత్వాన్ని" కలిగి ఉంటుందని, జంతు సంక్షేమం, పశువైద్య చికిత్స, పశుగ్రాసం, ఆశ్రయం కోసం నిబంధనలను నిర్దేశిస్తూ మనుషులు వాటికి "లోకో పారెన్టిస్ (తల్లిదండ్రుల స్థానంలో)" వ్యవహరించాలని తప్పనిసరి చేసింది. ఉదాహరణకు, జంతువులు లాగే బండ్లలో నలుగురు మనుషుల కంటే ఎక్కువ మంది ఉండకూడదు. బరువు మోసే జంతువులపై నిర్దేశిత పరిమితులకు మించి భారం మోపకూడదు. ఎత్తు పల్లాల గుండా జంతువులు బరువు మోయవలసి వచ్చినప్పుడు ఆ పరిమితులను సగానికి తగ్గించాలి.[47]

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. "High Court of Punjab and Haryana". www.highcourtchd.gov.in. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-04-07.
  2. "The Architectural Work of Le Corbusier". UNESCO World Heritage Centre (in ఇంగ్లీష్). United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 19 July 2016.
  3. "Chandigarh's Capitol Complex is now a UNESCO heritage site". 18 July 2016. the original నుండి 19 July 2016 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 18 July 2016.
  4. Tribune News Service. "HC starts e-filing, gets Wi-Fi complex". the original నుండి 7 December 2014 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 December 2024.
  5. "Notice regarding e-filing of protection matters (run away couple's cases)" (PDF). the original (PDF) నుండి 2014-12-10 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
  6. "Hon'ble Chief Justice and Judges of the High Court of Punjab and Haryana".
  7. The China (Kashgar) Order in Council, 1920, "No. 31821". The London Gazette. 12 March 1920. pp. 3153–3163.
  8. "Treaty for the Relinquishment of Extra-Territorial Rights in China and the Regulation of Related Matters (Cmd. 6456)" (PDF). Foreign and Commonwealth Office. 11 January 1943. the original (PDF) నుండి 2 April 2015 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 May 2020., implemented by The China Order in Council, 1943, "No. 36029". The London Gazette. 25 May 1943. pp. 2331–2332.
  9. Heritage holidays. Outlook. 2004. p. 62. ISBN 9788190172455. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 15 December 2012.
  10. 1 2 3 Highcourt history
  11. "Chandigarh High Court". {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (help)
  12. The Delhi High Court Act, 1966 (Act 26). 1966.
  13. "Punjab and Haryana have demanded setting up of separate High Courts: Haryana CM". The Hindu. 30 April 2022. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 25 August 2024.
  14. Rao, Hitender; Sharma, Surender (2 July 2022). "Haryana CM Khattar writes to Amit Shah for separate high court". Hindustan Times. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 25 August 2024.
  15. "Historical Background of Chandigarh".
  16. Hinadigarh High Court
  17. "Punjab and Haryana High Court Chandigarh" (PDF).
  18. 1 2 "High Court of Punjab and Haryana". highcourtchd.gov.in (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 2025-12-07 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-02-27.
  19. "High Court of Punjab and Haryana". highcourtchd.gov.in (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 2025-12-14 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-02-27.
  20. "Justice H.R. Khanna | Welcome To Delhi High Court". www.delhihighcourt.nic.in. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-02-27.
  21. 1 2 "Jammu & Kashmir and Ladakh High Court". jkhighcourt.nic.in. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-02-27.
  22. "Justice G C Mittal | Welcome To Delhi High Court". delhihighcourt.nic.in. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-02-27.
  23. "Hon'ble Mr. Savinder Singh Sodhi". www.allahabadhighcourt.in. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-02-27.
  24. "High Court for the State of Telangana". tshc.gov.in (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 2025-05-14 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-02-27.
  25. 1 2 "Former Hon'ble Chief Justices of Gauhati High Court – THE GAUHATI HIGH COURT". ghconline.gov.in (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 2025-05-01 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-02-27.
  26. "Remembering Justice JL Gupta, the courtroom genius". The Indian Express (in ఇంగ్లీష్). 2023-01-22. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-02-27.
  27. "Former CJ of Kerala and Karnataka HC, Justice NK Sodhi passes away". The Indian Express (in ఇంగ్లీష్). 2021-12-29. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-02-27.
  28. "Former Kerala chief justice VK Bali passes away". Hindustan Times (in ఇంగ్లీష్). 2022-12-26. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-02-27.
  29. "Official Website of High Court of Bombay". bombayhighcourt.nic.in (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 2025-12-10 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-02-27.
  30. "Justice S.S. Nijjar | Supreme Court of India | India". www.sci.gov.in (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ నుండి 2026-01-19 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-02-27.
  31. "High Court of Jharkhand, India". jharkhandhighcourt.nic.in. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-02-27.
  32. "Rajasthan ex-CJ Satish Kumar Mittal is new lokpal of Punjab". Hindustan Times (in ఇంగ్లీష్). 2016-11-02. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-02-27.
  33. "Hon'ble Mr Justice Ajay Kumar Mittal | High Court of Meghalaya". meghalayahighcourt.nic.in. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-02-27.
  34. "Welcome to High Court of Tripura". thc.nic.in. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-02-27.
  35. "Hon'ble Ms. Justice Ritu Bahri | High Court of Uttarakhand | India" (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-02-27.
  36. "Former judges".
  37. "Judgement mentioning N. C. Jain as ACJ during this period".
  38. "Justice Ashok Bhan | Supreme Court of India | India". www.sci.gov.in (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). the original నుండి 2024-01-28 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-09-30.
  39. "High Court of Himachal Pradesh". highcourt.hp.gov.in (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). the original నుండి 2025-06-17 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2025-10-09.
  40. Excelsior, Daily (2014-10-21). "Justice Virender Singh elevated as CJ of Jharkhand HC". Daily Excelsior (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2026-04-11.
  41. "Punjab & Haryana HC Launches Project For Digitization Of Judicial Records In Subordinate Courts". Apoorva Mandhini. 27 October 2018. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 December 2018.
  42. "Justice Rajesh Bindal Chairman, Computer Committee Punjab and Haryana High Court, Chandigarh" (PDF). Justice Rajesh Bindal Chairman, Computer Committee Punjab and Haryana High Court, Chandigarh: 17. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 December 2018.
  43. "Punjab and Haryana High Court gets Virtual Private Network for hassle-free judgments". Apoorva Mandhani. 16 July 2014. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 December 2018.
  44. "All decided cases in Punjab and Haryana HC digitized; e-Filing and e-Diary software prepared". Apoorva Mandani. 5 April 2016. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 December 2018.
  45. "Govt issues guidelines on court cases". 16 July 2018. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 December 2018.
  46. "With e-filing beginning today, Punjab and Haryana HC all set to go paperless". Raghav Ohri. 16 April 2014. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 December 2018.
  47. Birds to holy rivers: A list of everything India considers “legal persons”, Quartz (publication), September 2019.

30°45′26″N 76°48′24″E / 30.7573°N 76.8066°E / 30.7573; 76.8066