Jump to content

పట్టుచిలకలు

వికీపీడియా నుండి

పట్టుచిలకలు
ఆటోగ్రాఫా గామా
ఆర్క్టియా కాజా
Scientific classification Edit this classification
Unrecognized taxon (fix): Lepidoptera
ప్రధాన విభాగాలు
Synonyms

హెటెరోసెరా

పట్టుచిలకలు (Moths) అనేవి లెపిడోప్టెరా క్రమానికి చెందిన రెక్కల కీటకాలు సమూహం. ఈ క్రమంలోని మరొక ప్రసిద్ధమైన కీటకాలు సీతాకోకచిలుకలు. ఇవి చీకటి లేదా నిస్తేజమైన రంగుల విన్యాసాలు కలిగిన రెక్కలను కలిగి ఉంటాయి.[1] వీటిని పూర్వం హెటెరోసెరా అనే ఉపక్రమంలో వర్గీకరించారు, కానీ ఈ సమూహం సీతాకోకచిలుకలతో (ఉపక్రమం రోపలోసెరా) పోలిస్తే పారాఫైలేటిక్గా ఉంటుంది. ఆధునిక వర్గీకరణలలో ఈ రెండు ఉపవర్గాలను ఉపయోగించడం లేదు. ఈ క్రమంలో పట్టుచిలకలే మెజారిటీ సంఖ్యలో ఉంటాయి. ఇందులో సుమారు 1,60,000 జాతులు ఉన్నాయి,[2] వీటిలో చాలా వరకు ఇంకా వివరించబడలేదు. చాలా వరకు పట్టుచిలకల జాతులు రాత్రిచరులు, అలాగే కొన్ని సంధ్యాసమయచరులు, పగలు సంచరించేవి కూడా ఉన్నాయి.

పట్టుచిలకలు బహుళ దశల జీవిత చక్రం కలిగి ఉండి, సంపూర్ణ రూపాంతరీకరణ చెందుతాయి. రెక్కలు కలిగిన ప్రౌఢ కీటకాలు సాధారణంగా మొక్కల ఆకులపై లేదా వాటికి సమీపంలో గుడ్లు పెడతాయి. వాటి లార్వాలు (గొంగళి పురుగులు) ఈ ఆకులను తింటాయి. చాలావరకు మొక్కలకు సంబంధించిన పదార్థాలను తింటున్నప్పటికీ, యుపిథీసియా ఓరిక్లోరిస్ వంటి కొన్ని జాతులు మాంసాహార కీటకాహారులుగా ఉంటాయి.[3][4] గొంగళి పురుగులు వేగంగా పెరిగి, పూర్తి పరిణతి చెందిన తర్వాత పట్టుతో గూడును నిర్మించుకుని ప్యూపా దశకు చేరుకుంటాయి. రూపాంతరీకరణ పూర్తయిన తర్వాత, ప్యూపా చర్మం చీలిపోయి, ప్రౌఢ కీటకం వెలుపలికి వచ్చి, ఎగరడానికి ముందు తన రెక్కలను ఆరబెట్టుకుని గట్టిపడేలా విస్తరిస్తుంది.

పట్టుచిలకలు దుస్తులు, వస్త్రాలను తింటాయని భావిస్తారు, అయితే వాటి గొంగళి పురుగులు (లార్వాలు) మాత్రమే సహజ దారాలను తింటాయి.[5]

పట్టుచిలకలు వివిధ రకాల భౌగోళిక ఆవాసాలలో విస్తృతంగా వ్యాపించి ఉన్నాయి. అంటార్కిటికా మినహా అన్ని ఖండాలలో ఇవి కనిపిస్తాయి.[6][7][8]

చిమ్మట లేపిడోప్టెరా క్రమానికి చెందిన ఒక కీటకం. సీతాకోకచిలుకలు మినహా ఈ క్రమంలోని మిగిలిన అన్ని కీటకాలను చిమ్మటలుగా పరిగణిస్తారు. ఇవి ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరించి ఉన్న అతిపెద్ద కీటకాల సమూహాలలో ఒకటి.

వ్యుత్పత్తి

[మార్చు]

ఆధునిక ఆంగ్ల పదం moth అనేది పాత ఆంగ్ల పదం moððe నుండి ఉద్భవించింది. జర్మన్ భాషలోని Motte, డచ్ భాషలోని mot వంటి పదాలతో దీనికి పోలికలు ఉన్నాయి. తొలినాళ్లలో ఈ పదాన్ని దుస్తులను నాశనం చేసే లార్వా లేదా గొంగళి పురుగులను సూచించడానికి ఉపయోగించేవారు.

వర్గీకరణ

[మార్చు]
చిమ్మట ప్రాథమిక గుర్తింపు లక్షణాలు

లేపిడోప్టెరా కీటకాల సమూహంలో దాదాపు 90% చిమ్మటలు ఉంటాయి (మిగిలిన 10% సీతాకోకచిలుకలు).[9] ఇప్పటివరకు శాస్త్రవేత్తలు సుమారు 1,60,000 జాతులను గుర్తించారు.[10][11] ఉష్ణమండల ప్రాంతాలలో ఇంకా గుర్తించబడని వేలాది జాతులు ఉన్నట్లు అంచనా వేస్తున్నారు. ఆధునిక వర్గీకరణలో హెటెరోసిరా (Heterocera) పదాన్ని అధికారికంగా వాడకపోయినప్పటికీ, సీతాకోకచిలుకలు కాని లేపిడోప్టెరా జీవులను సాధారణంగా ఇలా పిలుస్తారు.[12]

లేపిడోప్టెరాలోని 125 కుటుంబాలలో, ఏడు సీతాకోకచిలుక కుటుంబాలు తప్ప మిగిలిన 118 కుటుంబాలు చిమ్మటలకే చెందుతాయి.[12]

మొత్తం చిమ్మటల జాతుల సంఖ్య దాదాపు 5,00,000 వరకు ఉండవచ్చని అంచనా. ఇటీవలి కాలంలో ఏటా దాదాపు 1,000 కొత్త లేపిడోప్టెరా జాతులను శాస్త్రవేత్తలు నమోదు చేస్తున్నారు.[13][14]

ఎరెబిడే (Erebidae), నాక్టుయిడే (Noctuidae), జియోమెట్రిడే (Geometroidea), పైరాలిడే (Pyralidae) ఇవి అతిపెద్ద చిమ్మట కుటుంబాలలో కొన్ని.[15][16]

సీతాకోకచిలుకలు, చిమ్మటల మధ్య తేడాలు

[మార్చు]

సీతాకోకచిలుకలు ఒకే మూలం (మోనోఫైలేటిక్) నుండి వచ్చిన సమూహం కాగా, చిమ్మటలు అలా కావు. లేపిడోప్టెరాను విభజించడానికి జరిగిన అనేక ప్రయత్నాలు విఫలమయ్యాయి.[17]

ఈ రెండింటినీ వేరు చేయడానికి కొన్ని ముఖ్యమైన లక్షణాలు ఉన్నాయి. సీతాకోకచిలుకలకు సన్నని స్పర్శశృంగాలు (Antennae) ఉండి, వాటి కొన భాగంలో చిన్న బంతి వంటి నిర్మాణం ఉంటుంది. చిమ్మటల స్పర్శశృంగాలు ఈకల వలే ఉండి, కొన భాగంలో బంతి వంటి నిర్మాణాలు ఉండవు. లేపిడోప్టెరా జీవులు కార్బోనిఫెరస్ కాలంలో పరిణామం చెందగా, క్రెటేషియస్ కాలంలో పుష్పించే మొక్కల ఆవిర్భావంతో పాటు ద్రవాలను పీల్చే తుండం (Proboscis) వ్యవస్థను సంతరించుకున్నాయి.[18]

చిమ్మటల శరీర భాగాలపై సీతాకోకచిలుకల కంటే ఎక్కువ సంఖ్యలో ఈకల వంటి పొలసులు ఉంటాయి.[16]

సీతాకోకచిలుకలు పగటిపూట సంచరిస్తే, చాలావరకు చిమ్మటలు రాత్రిపూట మాత్రమే తిరుగుతాయి. అయితే సిన్నాబార్ (Cinnabar) చిమ్మట వంటి కొన్ని మినహాయింపులు కూడా ఉన్నాయి.[19][20]

జీవిత చక్రం, వివరణ

[మార్చు]

ఆండ్రోత్పత్తి (Eggs) ద్వారా వీటి జీవిత చక్రం ప్రారంభమవుతుంది. ఆడ చిమ్మటలు గ్రుడ్ల చుట్టూ పోషకాల పొరను లేదా రక్షణ రసాయనాలను ఏర్పాటు చేస్తాయి. గ్రుడ్ల పరిమాణం, ఆకారం, రంగు వేర్వేరుగా ఉంటాయి.[5]

గొంగళి పురుగు (Caterpillar)

[మార్చు]
ఆకు దిగువ భాగంలో ఎర్రటి వెంట్రుకలతో ఉన్న గొంగళి పురుగు
Ardices canescens ఆకును తింటున్న దృశ్యం

గ్రుడ్డు నుండి వెలువడిన లార్వాను గొంగళి పురుగు అంటారు. ఇవి మొదట తమ గుడ్డు పెంకును తింటాయి. వీటి నోటి భాగాలు నమలడానికి అనుకూలంగా ఉంటాయి. పట్టును ఉత్పత్తి చేయడానికి ప్రత్యేక గ్రంథి (Spinneret) ఉంటుంది. ఆహార లభ్యత, ఉష్ణోగ్రతపై ఆధారపడి లార్వా దశ 4 నుండి 8 వారాలు ఉంటుంది. శీతాకాలంలో సుప్తచేతనావస్థ (Diapause) లోకి వెళ్లే జాతులకు 10 నెలలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ సమయం పట్టవచ్చు.[21][5]: 242 [22]

గొంగళి పురుగులు ఎక్కువగా వృక్షసంబంధిత పదార్థాలను తింటాయి.[23]

దశ ముగిసే సమయంలో ఇవి కోశస్థ దశలోకి మారడానికి అనువైన ప్రదేశాన్ని ఎంచుకుంటాయి. కొన్ని నేలబొరియలలో, కొన్ని పట్టు గూడు (Cocoon) నిర్మాణంలో ప్యూపాగా మారుతాయి.[24][5]: 50 [25]

Curoba sangarida కోశస్థ దశ (Pupa)

కోశస్థ దశ (Pupa)

[మార్చు]

ఈ దశలో జీవి కదలికలు లేకుండా ఉంటుంది. ఈ సమయంలో రూపవిపరిణామం (Metamorphosis) జరుగుతుంది. వెలుపలి పొర గట్టిగా, మెరుస్తూ ఉంటుంది.[16] పట్టు గూడును బలహీనపరిచి బయటకు రావడానికి కొన్ని జాతులు పొటాషియం హైడ్రాక్సైడ్ రసాయనాన్ని స్రవిస్తాయి.[5]: 53 

ప్రౌఢ జీవి (Adult)

[మార్చు]

ప్రౌఢ దశ ముఖ్యంగా ప్రత్యుత్పత్తి, వ్యాప్తి కోసం ఉద్దేశించబడింది. కోశస్థ దశ నుండి వెలువడిన ప్రౌఢ జీవులు రెక్కలు విచ్చుకుని ఆరడానికి కొన్ని గంటల సమయం పడుతుంది. చిమ్మటల రెక్కలపై చిన్న పొలసులు ఉంటాయి. ఇవి శరీరానికి వేడిని అందించడమే కాకుండా వివిధ వర్ణకాలను కలిగి ఉండి ఆకర్షణీయమైన రంగులను ఇస్తాయి.[5]: 66 [26]

తుండం భాగంతో ఉన్న 'గ్రే డాగర్' చిమ్మట

దాదాపు అన్ని ప్రౌఢ చిమ్మటలకు పొడవైన తుండం (Proboscis) ఉంటుంది. దీని ద్వారా ఇవి మకరందం, నీరు, చెట్ల రసాలను తాగుతాయి.[27] వీటి కళ్ళలో 200 నుండి 27,000 వరకు నేత్రాంశాలు (Facets) ఉంటాయి.[5] శబ్దాలను పసిగట్టే అవయవాలు కడుపు భాగంలో ఉంటాయి. ఇవి గబ్బిలాల సంకేతాలను గ్రహించగలవు.[28][29][30]

ఆడ చిమ్మటలు ఫెరోమోన్లను విడుదల చేయడం ద్వారా మగ చిమ్మటలను ఆకర్షిస్తాయి. మగ చిమ్మటలు స్పర్శశృంగాల సహాయంతో కిలోమీటరు దూరంలో ఉన్న ఆడ జీవి వాసనను పసిగట్టగలవు.[31][32]

దక్షిణాసియాకు చెందిన అట్లాస్ చిమ్మట (Attacus atlas) అతిపెద్ద రకం, ఇది 300 మి.మీ వరకు రెక్కల విస్తిర్ణాన్ని కలిగి ఉంటుంది.[33] అత్యంత చిన్నవి 2.5 మి.మీ పరిమాణంలో ఉంటాయి.[16]

పరిణామం

[మార్చు]
Thaumetopoea pityocampa - రెక్కలను కలిపి ఉంచే ఫ్రメカ్యులమ్ భాగం

సీతాకోకచిలుకల కంటే ముందే చిమ్మటలు పరిణామం చెందాయి. దాదాపు 19 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం నాటి చిమ్మట శిలాజాలు లభించాయి. పుష్పించే మొక్కలతో పాటే ఇవి కూడా పరిణామం చెందాయని విశ్వసిస్తున్నారు. అతి పురాతనమైన ఆధారాల్లో Archaeolepis mane ఒక ముఖ్యమైనది.[34]

పారిశ్రామిక నలుపుదనం (Industrial Melanism)

[మార్చు]

పారిశ్రామిక విప్లవం తరువాత 'పెప్పర్డ్ చిమ్మట' (Peppered moth) లలో నల్లటి రంగు జీవుల సంఖ్య పెరగడం గమనించబడింది.[35] బొగ్గు పొగ వలన నల్లబడిన చెట్ల కాండాలపై నల్లటి చిమ్మటలు సులభంగా శత్రువుల కంట పడకుండా రక్షణ పొందాయి. ఇది ప్రకృతి ఎంపిక సిద్ధాంతానికి (Natural selection) గొప్ప ఉదాహరణగా నిలిచింది.[36]

శత్రువులు, పరాన్నజీవులు

[మార్చు]
బ్రాకోనిడ్ ఈగల పరాన్నజీవి గుడ్లతో ఉన్న گొంగళి పురుగు

గబ్బిలాలు, పక్షులు, బల్లులు, కప్పలు, ఎలుకలు ఇవి చిమ్మటలను ఆహారంగా తీసుకుంటాయి.[37] నిక్న్యుమోనిడే కుటుంబానికి చెందిన ఈగలు వీటి గొంగళి పురుగులపై పరాన్నజీవులుగా జీవిస్తాయి.[38]

గబ్బిలాలు విడుదల చేసే అల్ట్రాసోనిక్ శబ్దాలను వినగానే చిమ్మటలు కిందకు దిగి శత్రువుల నుండి తప్పించుకుంటాయి.[39] కొన్ని టైగర్ చిమ్మటలు గబ్బిలాల శబ్ద సంకేతాలను అయోమయానికి గురిచేసే ధ్వనులను చేయగలవు.[40]

Ophiocordyceps sinensis అనే శిలీంధ్రం చిమ్మటల లార్వాలను ఆశ్రయించి వాటిని నశింపజేస్తుంది.[41]

పర్యావరణ వ్యవస్థ

[మార్చు]
పువ్వు నుండి తేనె పీలుస్తున్న హమ్మింగ్‌బర్డ్ హాక్-చిమ్మట

తేనెటీగల వలే చిమ్మటలు కూడా ముఖ్యమైన పరాగసంపర్కాలుగా పనిచేస్తాయి. రాత్రిపూట వికసించే పూలకు ఇవి ప్రధాన పరాగసంపర్కాలు.[42] హిమాలయ పర్యావరణ వ్యవస్థలో నాక్టుయిడే, స్ఫింగిడే కుటుంబాలకు చెందిన చిమ్మటలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.[43]

పక్షులు, గబ్బిలాలు, చిన్న జీవులకు ఇవి ఆహార శృంఖలంలో ముఖ్యమైన ఆహార వనరుగా ఉంటాయి.[44]

ప్రవర్తన

[మార్చు]

కాంతి పట్ల ఆకర్షణ

[మార్చు]
విద్యుత్ దీపం చుట్టూ తిరుగుతున్న చిమ్మట

చిమ్మటలు కృత్రిమ కాంతుల చుట్టూ తిరగడం సర్వసాధారణమైన ప్రవర్తన (Positive phototaxis). దీనికి కచ్చితమైన కారణాలు ఇంకా తెలియరాలేదు. చంద్రుని వెలుగు ఆధారంగా దిశలను నిర్దేశించుకునే క్రమంలో కృత్రిమ వెలుగులు వీటిని గందరగోళానికి గురిచేస్తాయని భావిస్తారు.[45][46]

రాత్రిపూట పెరిగిన కాంతి కాలుష్యం (Light pollution) కారణంగా కొన్ని ప్రాంతాల్లో చిమ్మటల జనాభా గణనీయంగా తగ్గిపోతోందని అధ్యయనాలు చెబుతున్నాయి.[47]

మానవులతో సంబంధం

[మార్చు]

చిమ్మటల లార్వాలు తీవ్రమైన వ్యవసాయ తెగుళ్ళుగా మారుతాయి. ఉదాహరణకు మొక్కజొన్నను నాశనం చేసే తెగుళ్ళు, ప్రత్తి కాయ తొలుచు పురుగులు.[48]

టినియిడే (Tineidae) కుటుంబానికి చెందిన కొన్ని రకాల లార్వాలు ఉన్ని, పట్టు వస్త్రాలను ఆహారంగా తీసుకుని నాశనం చేస్తాయి.[49] చాలామంది భావించినట్లు ప్రౌఢ చిమ్మటలు దుస్తులను తినవు, కేవలం వాటి లార్వాలు మాత్రమే బట్టలను తింటాయి. అట్లాస్, లునా వంటి పెద్ద చిమ్మటలకు నోటి భాగాలు ఉండవు. ఇవి లార్వా దశలో నిల్వ చేసుకున్న ఆహారంపై కొన్ని రోజులు మాత్రమే జీవిస్తాయి.[50]

కొన్ని చిమ్మటలు ఆర్థికంగా ఎంతో ఉపయోగకరమైనవి. పట్టుపురుగు (Bombyx mori) కోశస్థ దశలో నిర్మించే గూడు నుండి పట్టును తయారుచేస్తారు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఏటా లక్షలాది కిలోల పట్టు ఉత్పత్తి అవుతుంది.[51]

ఆఫ్రికా ఖండంలోని అనేక ప్రాంతాలలో చిమ్మట లార్వాలను ఆహారంగా ఉపయోగిస్తారు. ఇవి శరీరానికి అవసరమైన మంచి పోషకాలను అందిస్తాయి.[52]

చిత్రమాలిక

[మార్చు]

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]
  • సీతాకోకచిలుక
  • పట్టుపురుగు
  • లేపిడోప్టెరా

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ Heppner, J.B. (2008). "Moths (Lepidoptera: Heterocera)". In Capinera, J.L. (ed.). Encyclopedia of Entomology. Springer, Dordrecht. pp. 2491–2494. doi:10.1007/978-1-4020-6359-6_4705. ISBN 978-1-4020-6242-1.
  2. ↑ "Moths". Smithsonian Institution. Archived from the original on 2 జూలై 2018. Retrieved 12 జనవరి 2012.
  3. ↑ Montgomery, Steven L. (1983). "Carnivorous caterpillars: the behavior, biogeography and conservation of Eupithecia (Lepidoptera: Geometridae) in the Hawaiian Islands"". Biogeography an Plate Tectonics in the Pacific. 7 (6): 549–556. Bibcode:1983GeoJo...7..549M. doi:10.1007/BF00218529. JSTOR 41143203.
  4. ↑ Bassi, Margherita. "Researchers Discover a Rare, Carnivorous Caterpillar That Wears Dead Insect Parts to Fool Spiders". Smithsonian Magazine. Retrieved 23 మార్చి 2026.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 Majerus, Michael (2002). Moths (1st ed.). Collins. ISBN 978-0-00-220141-4.
  6. ↑ Capinera, John L (2004). Encyclopedia of Entomology. Springer. p. 2493. ISBN 978-1-4020-6242-1.
  7. ↑ "Moth ecology". butterfly-conservation.org. Retrieved 22 మార్చి 2026.
  8. ↑ "Butterflies and moths | Zoology | Research Starters | EBSCO Research". EBSCO. Archived from the original on 2 జనవరి 2026. Retrieved 22 మార్చి 2026.
  9. ↑ Small, Ernest (2 అక్టోబరు 2019). "In defence of the world's most reviled invertebrate 'bugs'". Biodiversity (in ఇంగ్లీష్). 20 (4): 168–221. doi:10.1080/14888386.2019.1663636. ISSN 1488-8386.
  10. ↑ "Moths | Smithsonian Institution". www.si.edu. Archived from the original on 2 జూలై 2018. Retrieved 22 మార్చి 2026.
  11. ↑ Erik J. Van Nieukerken. "Order Lepidoptera Linnaeus, 1758. In: Zhang, Z.-Q. (Ed.) Animal biodiversity: An outline of higher-level classification and sur". scholar.googleusercontent.com. Retrieved 22 మార్చి 2026.[permanent dead link]
  12. 1 2 Capinera, John L (2004). Encyclopedia of Entomology. Springer. p. 2493. ISBN 978-1-4020-6242-1.
  13. ↑ "Lepidoptera phylogeny and systematics: The state of inventorying moth and butterfly diversity". ResearchGate. Archived from the original on 29 జూలై 2023. Retrieved 22 మార్చి 2026.
  14. ↑ Mosher, Edna (2010). Classification of Lepidoptera. Kessinger Publishing. ISBN 978-1-164-51964-5.
  15. ↑ Hobern, Donald (16 ఫిబ్రవరి 2014). "Moth identification: miscellaneous notes". iNaturalist. Retrieved 23 మార్చి 2026.
  16. 1 2 3 4 Capinera, John L (2004). Encyclopedia of Entomology. Springer. p. 2493. ISBN 978-1-4020-6242-1.
  17. ↑ Scoble, MJ 1995. The Lepidoptera: Form, function and diversity. Oxford, UK: Oxford University Press; 404 p.
  18. ↑ Kawahara, Akito Y.; Plotkin, David; Espeland, Marianne; Meusemann, Karen; Toussaint, Emmanuel F. A.; Donath, Alexander; Gimnich, France; Frandsen, Paul B.; Zwick, Andreas; Reis, Mario dos; Barber, Jesse R. (5 నవంబరు 2019). "Phylogenomics reveals the evolutionary timing and pattern of butterflies and moths". Proceedings of the National Academy of Sciences. 116 (45): 22657–22663. Bibcode:2019PNAS..11622657K. doi:10.1073/pnas.1907847116. ISSN 0027-8424. PMC 6842621. PMID 31636187.
  19. ↑ Majerus, Michael (2002). Moths (1st ed.). Collins. ISBN 978-0-00-220141-4.
  20. ↑ Trust, Woodland (23 ఏప్రిల్ 2021). "11 Day-flying Moths: UK Identification Guide". Woodland Trust. Retrieved 21 మార్చి 2026.
  21. ↑ "Caterpillars". Nature Spot. Retrieved 22 మార్చి 2026.
  22. ↑ Matsuoka, Yuji; Murugesan, Suriya Narayanan; Prakash, Anupama; Monteiro, Antónia (12 అక్టోబరు 2023). "Lepidopteran prolegs are novel traits, not leg homologs". Science Advances. 9 (41) eadd9389. Bibcode:2023SciA....9D9389M. doi:10.1126/sciadv.add9389. PMC 10569709. PMID 37824626.
  23. ↑ Trust, Woodland (7 జనవరి 2019). "What do caterpillars eat?". Woodland Trust. Retrieved 22 మార్చి 2026.
  24. ↑ Darby, Gene (1958). What is a Butterfly. Chicago: Benefic Press. p. 41.
  25. ↑ "Puss moth". butterfly-conservation.org. Retrieved 22 మార్చి 2026.
  26. ↑ Scoble (1995). Section Scales. pp. 63–66.
  27. ↑ Reinwald, Caroline; Bauder, Julia A.-S.; Karolyi, Florian; Neulinger, Michael; Jaros, Sarah; Metscher, Brian; Krenn, Harald W. (2022). "Evolutionary functional morphology of the proboscis and feeding apparatus of hawk moths (Sphingidae: Lepidoptera)". Journal of Morphology. 283 (11): 1390–1410. Bibcode:2022JMorp.283.1390R. doi:10.1002/jmor.21510. ISSN 1097-4687. PMC 9825987. PMID 36059242.
  28. ↑ "Mystery of Moths' Warning Sound". The Institute for Creation Research. Retrieved 22 మార్చి 2026.
  29. ↑ soundplanning (23 మే 2019). "The Moth: Ultrasonic Hearing". Sound Planning. Retrieved 22 మార్చి 2026.[permanent dead link]
  30. ↑ Barber, Jesse R.; Plotkin, David; Rubin, Juliette J.; Homziak, Nicholas T.; Leavell, Brian C.; Houlihan, Peter R.; Miner, Krystie A.; Breinholt, Jesse W.; Quirk-Royal, Brandt; Padrón, Pablo Sebastián; Nunez; Kawahara, Akito Y. (21 జూన్ 2022). "Anti-bat ultrasound production in moths is globally and phylogenetically widespread". Proceedings of the National Academy of Sciences. 119 (25) e2117485119. Bibcode:2022PNAS..11917485B. doi:10.1073/pnas.2117485119. PMC 9231501. PMID 35704762.
  31. ↑ "Physicists Solve Longstanding Puzzle of How Moths Find Distant Mates". today.ucsd.edu. Retrieved 23 మార్చి 2026.
  32. ↑ Stengl, Monika (2010). "Pheromone transduction in moths". Frontiers in Cellular Neuroscience. 4: 133. doi:10.3389/fncel.2010.00133. ISSN 1662-5102. PMC 3018772. PMID 21228914.
  33. ↑ "Attacus atlas". Cambridge Butterfly Conservatory. Retrieved 22 మార్చి 2026.
  34. ↑ Hoyt, Cathryn. "Evolution of Moths and Butterflies". Chihuahuan Desert Nature Center. Archived from the original on 6 జనవరి 2014. Studying the evolution of butterflies and moths is challenging, since fossils are so rare.
  35. ↑ "Famous peppered moth's dark secret revealed". BBC News. 1 జూన్ 2016. Retrieved 23 మార్చి 2026.
  36. ↑ Rudge, David (2005). "The Beauty of Kettlewell's Classic Experimental Demonstration of Natural Selection". BioScience. 55 (4): 369. doi:10.1641/0006-3568(2005)055[0369:TBOKCE]2.0.CO;2.
  37. ↑ "What eats butterflies (and moths!) | Kloof Conservancy The Leopard's Echo". Retrieved 23 మార్చి 2026.
  38. ↑ "Ichneumon Wasp". Field Guide to Common Texas Insects. Retrieved 23 మార్చి 2026.
  39. ↑ Jones, G; D A Waters (2000). "Moth hearing in response to bat echolocation calls manipulated independently in time and frequency". Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. 267 (1453): 1627–32. doi:10.1098/rspb.2000.1188. PMC 1690724. PMID 11467425.
  40. ↑ Kaplan, Matt (17 జూలై 2009). "Moths Jam Bat Sonar, Throw the Predators Off Course". National Geographic News. Archived from the original on 22 ఆగస్టు 2009.
  41. ↑ Baral, B (ఫిబ్రవరి 2017). "Entomopathogenicity and biological attributes of Himalayan treasured fungus Ophiocordyceps sinensis (Yarsagumba)". Journal of Fungi. 3 (1): 4. doi:10.3390/jof3010004. PMC 5715966. PMID 29371523.
  42. ↑ Fox, Alex. "Moths Work the Pollination Night Shift, Visiting Some Flowers Bees Skip". Smithsonian. Retrieved 30 అక్టోబరు 2022.
  43. ↑ Singh, Shiv Sahay (28 అక్టోబరు 2018). "Moths are key to pollination in Himalayan ecosystem". The Hindu. ISSN 0971-751X. Retrieved 4 నవంబరు 2018.
  44. ↑ Wagner, David L.; Fox, Richard; Salcido, Danielle M.; Dyer, Lee A. (12 జనవరి 2021). "A window to the world of global insect declines: Moth biodiversity trends are complex and heterogeneous". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 118 (2) e2002549117. doi:10.1073/pnas.2002549117.
  45. ↑ Christine Truxa and Konrad Fiedler (2012). "Attraction to light – from how far do moths (Lepidoptera) return to weak artificial sources of light?". European Journal of Entomology. 109.
  46. ↑ Fabian, Samuel T.; Sondhi, Yash; Allen, Pablo E.; Theobald, Jamie C.; Lin, Huai-Ti (30 జనవరి 2024). "Why flying insects gather at artificial light". Nature Communications. 15 (1): 689. Bibcode:2024NatCo..15..689F. doi:10.1038/s41467-024-44785-3. ISSN 2041-1723. PMC 10827719. PMID 38291028.{{cite journal}}: CS1 maint: unflagged free DOI (link)
  47. ↑ van Langevelde, Frank; Braamburg-Annegarn, Marijke; Huigens, Martinus E.; Groendijk, Rob; Poitevin, Olivier; van Deijk, Jurriën R.; Ellis, Willem N.; van Grunsven, Roy H. A.; de Vos, Rob (4 జనవరి 2018). "Declines in moth populations stress the need for conserving dark nights". Global Change Biology. 24 (3): 925–932. Bibcode:2018GCBio..24..925V. doi:10.1111/gcb.14008. ISSN 1354-1013. PMID 29215778. S2CID 205145880.
  48. ↑ Fernandez-Cornejo, Jorge; Caswell, Margriet (ఏప్రిల్ 2006). "The First Decade of Genetically Engineered Crops in the United States" (PDF). ers.usda.gov. USDA. Economic Information Bulletin Number 11. Archived from the original (PDF) on 14 జూన్ 2010. Retrieved 28 జూలై 2026.
  49. ↑ Scott, Thomas (1995). Concise Encyclopedia Biology. Walter de Gruyter. ISBN 3-11-010661-2.
  50. ↑ Konkel, Lindsey (28 జూలై 2012). "7 Things You Don't Know About Moths, But Should". Live Science. Retrieved 19 జనవరి 2021.
  51. ↑ "Table 74. Raw silk: production (including waste)". Food and Agriculture Organization of the United Nations. Retrieved 2 అక్టోబరు 2008.
  52. ↑ "Some Edible Species". Food-Insects.com. Archived from the original on 7 నవంబరు 2014. Retrieved 28 జూలై 2026.

వెలుపలి లంకెలు

[మార్చు]

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=పట్టుచిలకలు&oldid=4936000" నుండి వెలికితీశారు