పన్నెండు-స్వరాల పద్ధతి
పన్నెండు-స్వరాల పద్ధతి (డోడెకాఫోనీ, పన్నెండు-స్వరాల సీరియలిజం, పన్నెండు-స్వరాల కూర్పు) అనేది ఒక సంగీత కూర్పు పద్ధతి. ఈ టెక్నిక్ అనేది 12 పిచ్ తరగతుల క్రమాలు అయిన టోన్ వరుసలను ఉపయోగించడం ద్వారా, ఒక సంగీత భాగంలో ఏ ఒక్క నోట్‌పైనా ప్రాధాన్యతను నివారించి, క్రోమాటిక్ స్కేల్‌లోని 12 నోట్లన్నీ సమానంగా ధ్వనించేలా చూసే ఒక మార్గం . ఈ విధంగా 12 స్వరాలన్నింటికీ దాదాపు సమాన ప్రాముఖ్యత ఇవ్వబడుతుంది, సంగీతం ఒక నిర్దిష్ట స్వరస్థాయిలో ఉండదు.
ఈ పద్ధతిని మొదట ఆస్ట్రియన్ స్వరకర్త జోసెఫ్ మథియాస్ హౌయర్ రూపొందించారు. 1919లో తన "పన్నెండు స్వరాల నియమాన్ని" ప్రచురించిన వ్యక్తి. 1923లో, ఆర్నాల్డ్ షోన్‌బెర్గ్ (1874–1951) 12-టోన్ టెక్నిక్‌కు తనదైన, మరింత ప్రసిద్ధమైన రూపాన్ని అభివృద్ధి చేశారు. ఈ టెక్నిక్ ఉనికిలోకి వచ్చిన తొలి దశాబ్దాలలో దీనిని ప్రధానంగా ఉపయోగించిన " సెకండ్ వియెనీస్ స్కూల్ " స్వరకర్తలతో ఈ టెక్నిక్ ముడిపడి ఉంది. కాలక్రమేణా, ఈ పద్ధతికి ప్రజాదరణ బాగా పెరిగి, చివరికి 20వ శతాబ్దం మధ్యకాలపు స్వరకర్తలపై విస్తృత ప్రభావాన్ని చూపింది. ఆరోన్ కోప్లాండ్, ఇగోర్ స్ట్రావిన్స్కీ వంటి, మొదట్లో ఈ పద్ధతిని అంగీకరించని లేదా తీవ్రంగా వ్యతిరేకించిన అనేక ముఖ్యమైన స్వరకర్తలు, చివరికి దానిని వారి సంగీతంలో స్వీకరించారు.
షోన్‌బెర్గ్ స్వయంగా ఈ వ్యవస్థను "ఒకదానితో ఒకటి మాత్రమే సంబంధం ఉన్న పన్నెండు స్వరాలతో కూర్పు చేసే పద్ధతి" అని వర్ణించాడు. దీనిని సాధారణంగా సీరియలిజం ఒక రూపంగా పరిగణిస్తారు.
షోన్‌బెర్గ్ స్వదేశీయుడు, సమకాలికుడైన హౌయర్ కూడా, షోన్‌బెర్గ్ పన్నెండు-స్వరాల పద్ధతి అభివృద్ధికి సంబంధం లేకుండా, క్రమరహిత హెక్సాకార్డ్‌లు లేదా ట్రోప్‌లను ఉపయోగించి ఇలాంటి వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేశాడు. ఇతర స్వరకర్తలు క్రోమాటిక్ స్కేల్‌ను క్రమబద్ధంగా ఉపయోగించారు, కానీ షోన్‌బెర్గ్ పద్ధతి చారిత్రకంగా, సౌందర్యపరంగా అత్యంత ముఖ్యమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది.
వినియోగ చరిత్ర
[మార్చు]పన్నెండు-స్వరాల పద్ధతిని చాలా తరచుగా ఆస్ట్రియన్ స్వరకర్త ఆర్నాల్డ్ షోన్‌బర్గ్‌కు ఆపాదిస్తారు. 1921లో దానిని ఉపయోగించినట్లు, రెండు సంవత్సరాల తరువాత విద్యార్థులకు దాని గురించి వివరించినట్లు అతను గుర్తుచేసుకున్నాడు. అదే సమయంలో, జోసెఫ్ మథియాస్ హౌయర్ తన రచనలలో ఇలాంటి సిద్ధాంతాన్ని రూపొందిస్తూ వచ్చారు. తన పుస్తకం Vom Wesen Des Musikalischen (సంగీత సారంపై, 1923) రెండవ సంచికలో, అటోనల్ శ్రావ్యత నియమం ప్రకారం పన్నెండు స్వరాలనూ పదేపదే వాయించాల్సి ఉంటుందని హౌయర్ రాశారు.
తరువాతి ఇరవై సంవత్సరాలలో ఈ పద్ధతిని దాదాపుగా ప్రత్యేకంగా రెండవ వియన్నా పాఠశాలకు చెందిన స్వరకర్తలు — ఆల్బన్ బెర్గ్, ఆంటోన్ వెబెర్న్, స్వయంగా షోన్‌బెర్గ్ మాత్రమే ఉపయోగించారు. అయితే, ఈ కాలంలోని మరో ముఖ్యమైన స్వరకర్త అయిన ఎలిసబెత్ లూటియన్స్, సీరియల్ పద్ధతిని ఉపయోగించి 50కి పైగా రచనలు చేశారు.
పన్నెండు స్వరాల పద్ధతికి ముందు 1908–1923 కాలంలోని "స్వేచ్ఛాయుతమైన" అటోనల్ రచనలు ఉండేవి, అవి "స్వేచ్ఛాయుతమైనవి" అయినప్పటికీ, తరచుగా ఒక "సమగ్ర అంశాన్ని" కలిగి ఉండేవి. ... ఒక నిమిషం అంతర కణం " ఇది విస్తరణకు అదనంగా టోన్ రో వలె రూపాంతరం చెందవచ్చు, దీనిలో వ్యక్తిగత స్వరాలు "ప్రాథమిక కణం అతివ్యాప్తి ప్రకటనలను లేదా రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ప్రాథమిక కణాలను అనుసంధానించడానికి అనుమతించే కీలక అంశాలుగా పనిచేస్తాయి". పన్నెండు-స్వరాల పద్ధతికి ముందు అలెగ్జాండర్ స్క్రియాబిన్, ఇగోర్ స్ట్రావిన్స్కీ, బేలా బార్టోక్, కార్ల్ రగ్గిల్స్, ఇతరుల రచనలలో స్వతంత్రంగా ఉపయోగించిన "నాన్డోడెకాఫోనిక్ సీరియల్ కంపోజిషన్" కూడా ఉంది. ఆలివర్ నైబర్ వాదన ప్రకారం, బార్టోక్ 1908లో తన పద్నాలుగు బాగాటెల్స్‌లో మూడవ దానితో "నిర్మాణాత్మక ప్రయోజనం కోసం పన్నెండు స్వరాల సమూహాన్ని స్పృహతో ఉపయోగించిన మొదటి స్వరకర్త". "సారాంశంలో, స్కోయెన్‌బర్గ్, హౌయర్ తమ సొంత డోడెకాఫోనిక్ ప్రయోజనాల కోసం 'ఆధునిక' సంగీత అభ్యాసంలో సర్వవ్యాప్త సాంకేతిక లక్షణమైన ఓస్టినాటోను వ్యవస్థీకరించారు, నిర్వచించారు". [1] అదనంగా, పెర్లే వంటి రచయితలు నొక్కిచెప్పిన ఈ రెండింటి మధ్య ఉన్న కఠినమైన వ్యత్యాసాన్ని అతిగా నొక్కిచెప్పారని జాన్ కోవాచ్ వాదిస్తున్నారు:
మరోవైపు, రెండవ వియన్నా పాఠశాల "కఠినమైన క్రమబద్ధీకరణ" "ఆచరణాత్మక పరిగణనల ద్వారా అనివార్యంగా మితంగా ఉండేది: వారు క్రమబద్ధమైన, క్రమరహిత పిచ్ సేకరణల మధ్య పరస్పర చర్య ఆధారంగా పనిచేశారు."
ప్రారంభ ప్రతిపాదకులలో ఒకరైన రుడాల్ఫ్ రెటి ఇలా అంటారు: "ఒక నిర్మాణాత్మక శక్తిని (టోనాలిటీ) మరొకదానితో (పెరిగిన థీమాటిక్ ఏకత్వం) భర్తీ చేయడమే వాస్తవానికి పన్నెండు-స్వరాల టెక్నిక్ వెనుక ఉన్న ప్రాథమిక ఆలోచన", ఇది స్వేచ్ఛా అటోనాలిటీతో స్కోన్‌బర్గ్ నిరాశల నుండి ఉద్భవించిందని వాదించారు, అటోనాలిటీకి "సానుకూల ప్రాతిపదిక"ను . హౌయర్ సంచలనాత్మక రచన నోమోస్, Op. 19 (1919)లో, అతను పెద్ద అధికారిక విభజనలను గుర్తించడానికి పన్నెండు-స్వర విభాగాలను ఉపయోగించాడు, ఉదాహరణకు అదే పన్నెండు-స్వర శ్రేణి ప్రారంభ ఐదు ప్రకటనలు, ఐదు స్వరాల సమూహాలలో పేర్కొనబడి పన్నెండు ఐదు-స్వర పదబంధాలను ఏర్పరుస్తాయి.
ఫెలిక్స్ ఖునర్, హౌయర్ మరింత గణిత భావనను షోన్‌బెర్గ్ మరింత సంగీత విధానంతో పోల్చాడు. [2] ఈ పద్ధతిని అభివృద్ధి చేయడంలో షోయెన్‌బర్గ్ ఆలోచన ఏమిటంటే, "గతంలో స్వర సామరస్యాల ద్వారా అందించబడిన ఆ నిర్మాణ భేదాలను ఇది భర్తీ చేస్తుంది". అందువల్ల, పన్నెండు-స్వరాల సంగీతం సాధారణంగా అటోనల్‌గా ఉంటుంది, క్రోమాటిక్ స్కేల్‌లోని 12 సెమిటోన్‌లలో ప్రతిదానికీ సమాన ప్రాముఖ్యతను ఇస్తుంది. దీనికి విరుద్ధంగా, మునుపటి శాస్త్రీయ సంగీతం కొన్ని స్వరాలను (ముఖ్యంగా టానిక్, డామినెంట్ స్వరాలను ) ఇతరుల కంటే ఎక్కువ ముఖ్యమైనవిగా పరిగణించింది.
ఈ పద్ధతి యాభైల నాటికి విస్తృతంగా వాడుకలోకి వచ్చింది. మిల్టన్ బాబిట్, లూసియానో బెరియో, పియరీ బౌలెజ్, లూయిగి డల్లాపికోలా, ఎర్నెస్ట్ క్రెనెక్, రికార్డో మాలిపియెరో, బ్రూనో మడెర్నా వంటి స్వరకర్తలు, షోన్‌బెర్గ్ మరణానంతరం ఇగోర్ స్ట్రావిన్స్కీ కూడా దీనిని స్వీకరించారు. ఈ స్వరకర్తలలో కొందరు ఈ పద్ధతిని స్వరాల పిచ్‌లను మాత్రమే కాకుండా ఇతర అంశాలను (కాల వ్యవధి, ప్రారంభ పద్ధతి మొదలైనవి) నియంత్రించడానికి కూడా విస్తరించి, తద్వారా సీరియల్ సంగీతాన్ని సృష్టించారు. కొందరు సంగీతంలోని అన్ని అంశాలను కూడా క్రమానుగత ప్రక్రియకు గురిచేశారు.
1962లో ఇచ్చిన ఒక ఇంటర్వ్యూలో చార్లెస్ వురినెన్ ఇలా అన్నారు, "చాలా మంది యూరోపియన్లు తాము పన్నెండు-స్వర వ్యవస్థను 'దాటిపోయామని', 'పూర్తిగా వినియోగించుకున్నామని' చెబుతున్నప్పటికీ", అమెరికాలో, "పన్నెండు-స్వర వ్యవస్థను జాగ్రత్తగా అధ్యయనం చేసి, ఇప్పటివరకు తెలిసిన వాటిలోకెల్లా అత్యంత ఆకట్టుకునే నిర్మాణంగా సాధారణీకరించారు."
టామ్ & జెర్రీ, డ్రూపీ డాగ్ వంటి చిత్రాలకు సంగీతం అందించినందుకు ప్రసిద్ధి చెందిన అమెరికన్ స్వరకర్త స్కాట్ బ్రాడ్లీ, తన రచనలో 12-టోన్ టెక్నిక్‌ను ఉపయోగించారు. బ్రాడ్లీ తన వాడకాన్ని ఈ విధంగా వివరించాడు:
ఉత్కంఠను పెంచడానికి బ్రాడ్లీ ఈ పద్ధతిని ఉపయోగించిన దానికి ఒక ఉదాహరణ, 1944 నాటి టామ్ & జెర్రీ లఘుచిత్రం " పుట్టిన్ ఆన్ ది డాగ్ "లో కనిపిస్తుంది. ఒక సన్నివేశంలో, కుక్క ముసుగు ధరించిన ఎలుక "మారువేషంలో" ఉన్న కుక్కల ఆవరణ గుండా పరిగెడుతుంది, ఒక క్రోమాటిక్ స్కేల్ ఎలుక కదలికలను, అనుమానాస్పద కుక్క సమీపించడాన్ని సూచిస్తుంది, ఇది తక్కువ ఆక్టేవ్‌లలో ప్రతిబింబిస్తుంది. [3] కార్టూన్ స్కోర్‌లలో తన పనితో పాటు, బ్రాడ్లీ కాలిఫోర్నియాలో కచేరీలలో ప్రదర్శించబడిన టోన్ పోయమ్స్‌ను కూడా స్వరపరిచాడు. [4]
రాక్ గిటారిస్ట్ రాన్ జార్జోంబెక్, బ్లాటెడ్ సైన్స్ వారి 'ది యానిమేషన్ ఆఫ్ ఎంటమాలజీ' అనే ఎక్స్‌టెండెడ్ ప్లేను స్వరపరచడానికి పన్నెండు-స్వరాల వ్యవస్థను ఉపయోగించారు. అతను ఆ నోట్లను ఒక గడియారంలో వేసి, వాటిని పక్కపక్కన లేదా వరుసగా ఉపయోగించేలా తిరిగి అమర్చాడు. అతను తన పద్ధతిని "విచ్ఛిన్నమైన వరుసలలో పన్నెండు-స్వరాలు" అని పిలిచాడు. [5]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని
<ref>ట్యాగు; "Perle 1977, 37" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు - ↑ Crawford and Khuner 1996, 28.
- ↑ Goldmark, Daniel (2007). Tunes for 'Toons: Music and the Hollywood Cartoon. Univ of California Press. p. 71. ISBN 978-0-520-25311-7.
- ↑ ఇంటర్నెట్ మూవీ డేటాబేసు లో Scott Bradley పేజీ
- ↑ Mustein, Dave (2 November 2011). "Blotted Science's Ron Jarzombek: The Twelve-tone Metalsucks Interview". MetalSucks. Retrieved 19 January 2021.