పర్యాయపద నిఘంటువు
.jpg)
పర్యాయపద నిఘంటువు (థెసారస్, థెసౌరీ, థెసారసెస్ ), కొన్నిసార్లు అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది పదాలను వాటి అర్థాల ప్రకారం అమర్చే ఒక రిఫరెన్స్ గ్రంథం (లేదా సరళంగా చెప్పాలంటే, ఇతర పదాలతో సారూప్య అర్థాలు కలిగిన విభిన్న పదాలను కనుగొనగలిగే పుస్తకం), [1] [2] కొన్నిసార్లు విస్తృత, సంకుచిత పదాల క్రమానుగత శ్రేణిగా, కొన్నిసార్లు కేవలం పర్యాయపదాలు, వ్యతిరేకపదాల జాబితాలుగా ఉంటుంది. ఒక ఆలోచనను వ్యక్తపరచడానికి ఉత్తమమైన పదాన్ని కనుగొనడంలో సహాయపడటానికి రచయితలు వీటిని తరచుగా ఉపయోగిస్తారు:
పర్యాయపద నిఘంటువులకు సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంది. 'థెసారస్' అనే పదాన్ని 1852లో పీటర్ మార్క్ రోజెట్ తన 'రోజెట్స్ థెసారస్' కోసం ఉపయోగించారు.
రోజెట్ థెసారస్ వంటి "థెసారస్" అని పిలువబడే కొన్ని రచనలు పదాలను భావనల క్రమానుగత హైపర్నిమిక్ వర్గీకరణలో సమూహపరుస్తాయి, మరికొన్ని అక్షర క్రమంలో [3] [2] లేదా మరేదైనా విధంగా నిర్వహించబడతాయి.
చాలా పర్యాయపద నిఘంటువులలో నిర్వచనాలు ఉండవు, కానీ అనేక నిఘంటువులలో పర్యాయపదాల జాబితాలు ఉంటాయి.
కొన్ని థెసారస్లు, నిఘంటువు పర్యాయపదాల గమనికలు సారూప్య పదాల మధ్య వ్యత్యాసాలను వాటి "భావార్థాలు, విభిన్న అర్థ ఛాయల"పై గమనికలతో వివరిస్తాయి. [4] కొన్ని పర్యాయపద నిఘంటువులు ప్రధానంగా పర్యాయపదాలను వాటి అర్థం, వాడుక ఆధారంగా వేరు చేయడానికి కృషి చేస్తాయి. ఫౌలర్స్ డిక్షనరీ ఆఫ్ మోడరన్ ఇంగ్లీష్ యూసేజ్ లేదా గార్నర్స్ మోడరన్ ఇంగ్లీష్ యూసేజ్ వంటి వాడుక మాన్యువల్స్ తరచుగా పర్యాయపదాల వాడకాన్ని సూచిస్తాయి.
రచయితలు కొన్నిసార్లు పదాల పునరావృత్తిని నివారించడానికి థెసారస్లను ఉపయోగిస్తారు – సొగసైన వైవిధ్యం – దీనిని వాడుక మాన్యువల్లు తరచుగా విమర్శిస్తాయి: "రచయితలు కొన్నిసార్లు వాటిని తమ పదజాలాన్ని వైవిధ్యపరచడానికి మాత్రమే కాకుండా, వాటిని మరీ ఎక్కువగా అలంకరించడానికి కూడా ఉపయోగిస్తారు".
వ్యుత్పత్తి
[మార్చు]"థెసారస్" అనే పదం లాటిన్ పదం ' థెసారస్ ' నుండి వచ్చింది, అది ప్రాచీన గ్రీకు θησαυρός నుండి ఉద్భవించింది. ( థెసారస్ ) 'నిధి, ఖజానా, నిల్వ గృహం'. థెసారస్ అనే పదం యొక్క వ్యుత్పత్తి అనిశ్చితంగా ఉంది. [5]
19వ శతాబ్దం వరకు, థెసారస్ అనేది ఏదైనా నిఘంటువు లేదా ఎన్సైక్లోపీడియా, థెసారస్ లింగువే లాటినే ( లాటిన్ భాష నిఘంటువు, 1532), థెసారస్ లింగ్వే గ్రేకే ( గ్రీకు భాష నిఘంటువు, 1572). 1852లో "అర్థం ప్రకారం అమర్చబడిన పదాల సేకరణ" అనే అర్థాన్ని పరిచయం చేసింది రోజెట్.
చరిత్ర
[మార్చు]
శాస్త్రీయ ప్రాచీన కాలంలో , బైబ్లోస్కు చెందిన ప్రాచీన గ్రీకు రచయిత ఫిలో, ఇప్పుడు థెసారస్ అని పిలవబడే మొదటి గ్రంథాన్ని రచించాడు.
సంస్కృతంలో అమరకోశం అనేది 4వ శతాబ్దంలో పద్య రూపంలో వ్రాయబడిన ఒక పర్యాయపదకోశం.
18వ శతాబ్దపు తత్వశాస్త్రంలో పర్యాయపదాల అధ్యయనం ఒక ముఖ్యమైన ఇతివృత్తంగా మారింది, ఎటియెన్ బోనోట్ డి కొండిలాక్ పర్యాయపదాల నిఘంటువును వ్రాశాడు, కానీ దానిని ఎప్పుడూ ప్రచురించలేదు.
తొలి పర్యాయపద నిఘంటువులలో కొన్ని:
- జాన్ విల్కిన్స్, 'యాన్ ఎస్సే టువర్డ్స్ ఎ రియల్ క్యారెక్టర్, అండ్ ఎ ఫిలసాఫికల్ లాంగ్వేజ్ అండ్ ఆల్ఫాబెటికల్ డిక్షనరీ' (1668) అనేది "పేర్లు పెట్టవలసిన అన్ని విషయాలు, భావనల యొక్క క్రమబద్ధమైన గణన, వివరణ". అవి స్పష్టంగా పర్యాయపద నిఘంటువులు కావు — నిజానికి, అవి "పర్యాయపదం" అనే పదాన్ని కూడా ఉపయోగించవు — కానీ అవి పర్యాయపదాలను ఒకచోట చేర్చుతాయి. [6]
- గాబ్రియేల్ గిరార్డ్, లా జస్టేస్సే డి లా లాంగ్యూ ఫ్రాంకోయిస్, ఓయు లెస్ డిఫరెంటెస్ సిగ్నిఫికేషన్స్ డెస్ మోట్స్ క్వి పాసెంట్ పోర్ పర్యాయపదాలు (1718)
- జాన్ ట్రస్లర్, ఆంగ్ల భాషలో పర్యాయపదాలుగా పరిగణించబడే పదాల మధ్య వ్యత్యాసం;, వాటి సరైన ఎంపిక నిర్ణయించబడింది (1766)
- హెస్టర్ లించ్ పియోజ్జి, బ్రిటిష్ సినోనిమీ (1794)
- జేమ్స్ లెస్లీ, ఆంగ్ల భాషలోని పర్యాయపదాలు, సాంకేతిక పదాల నిఘంటువు (1806)
- జార్జ్ క్రాబ్, ఇంగ్లీష్ పర్యాయపదాలు వివరించబడ్డాయి (1818)
1805లో పీటర్ మార్క్ రోజెట్ మొదటిసారిగా సంకలనం చేసి, 1852లో ప్రచురించిన రోజెట్ థెసారస్, 1668 నాటి జాన్ విల్కిన్స్ యొక్క అర్థసంబంధమైన అమరికను అనుసరిస్తుంది. మునుపటి పర్యాయపద నిఘంటువుల వలె కాకుండా, ఇది నిర్వచనాలను చేర్చదు లేదా పర్యాయపదాల నుండి ఎంచుకోవడంలో వినియోగదారునికి సహాయపడటాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకోదు. ఇది 1852 నుండి నిరంతరంగా ముద్రించబడుతోంది, ఆంగ్లం మాట్లాడే ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతోంది. [7] రోజెట్ తన థెసారస్ను మొదటి ఎడిషన్ ముందుమాటలో వివరించాడు: [8]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "thesaurus, n.", OED Online (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్), Oxford University Press, retrieved 2023-01-21
- 1 2 Oxford thesaurus of English. Maurice Waite (3rd ed.). Oxford: Oxford University Press. 2009. ISBN 978-0-19-956081-3. OCLC 321014234.
{{cite book}}: CS1 maint: others (link) - ↑ The Merriam-Webster thesaurus. Springfield, Massachusetts: Merriam-Webster. 2005. ISBN 978-0-87779-637-4. OCLC 57506786.
- ↑ American Heritage Dictionary of the English Language, 5th edition, Houghton Mifflin Harcourt 2011, ISBN 9780547041018, p. xxvii
- ↑ ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని
<ref>ట్యాగు; "Harper" అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు - ↑ Natascia Leonardi, "An Analysis of a Seventeenth Century Conceptual Dictionary with an Alphabetical List of Entries and a Network Definition Structure: John Wilkins' and William Lloyd's An Alphabetical Dictionary (1668)" in Historical Dictionaries and Historical Dictionary Research, papers from the International Conference on Historical Lexicography and Lexicology, University of Leicester, 2002, Max Niemeyer Verlag 2004, ISBN 3484391235, p. 39-52
- ↑ Hüllen, Werner. "Introduction - Oxford Scholarship".
- ↑ Roget, P. M. (1982). "Prefact to the first edition, 1852". In Lloyd, Susan M. (ed.). Roget's Thesaurus of English Words and Phrases (New ed.). Harlow: Longman. p. xix.