Jump to content

పర్షియన్ గల్ఫ్

లంకెలను మార్చు
వికీపీడియా నుండి
పర్షియన్ గల్ఫ్
అంతరిక్షం నుండి పర్షియన్ గల్ఫ్
స్థానంపశ్చిమాసియా
నిర్దేశాంకాలు26°N 52°E / 26°N 52°E / 26; 52
రకంగల్ఫ్
సరస్సులోకి ప్రవాహంగల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్, షాట్ అల్-అరబ్
పరీవాహక దేశాలుఇరాన్, ఇరాక్, కువైట్, సౌదీ అరేబియా, బహ్రెయిన్, కతార్, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, ఒమన్ (ముసండమ్ గవర్నరేట్)
గరిష్ట పొడవు989 km (615 mi)
ఉపరితల వైశాల్యం251,000 km2 (97,000 sq mi)
సరాసరి లోతు50 m (160 ft)
8,780 km3 (2,100 cu mi)
అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రం (ISS) నుండి రాత్రి పూట పర్షియన్ గల్ఫ్, 2020.

పర్షియన్ గల్ఫ్ (పర్షియన్: خلیج فارس, అరేబియన్: الخليج الفارسي), కొన్నిసార్లు అరేబియన్ గల్ఫ్ అని పిలుస్తారు, ఇది పశ్చిమాసియాలోని ఒక మధ్యధరా సముద్రం. ఈ నీటి భాగం అరేబియా సముద్రం, అరేబియా ద్వీపకల్పం, ఇరాన్ (పర్షియా) మధ్య ఉన్న విశాలమైన హిందూ మహాసముద్రం పొడిగింపు.[1][2] ఇది తూర్పున హోర్ముజ్ జలసంధి ద్వారా గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్‌తో అనుసంధానించబడి ఉంది. షాట్ అల్-అరబ్ నదీ డెల్టా వాయువ్య తీరప్రాంతాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.

పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో అనేక ఫిషింగ్ మైదానాలు, విస్తృతమైన దిబ్బలు (ఎక్కువగా రాళ్లు, కానీ పగడపు దిబ్బలు కూడా ఉన్నాయి), సమృద్ధిగా ముత్యపు ఆల్చిప్పలు ఉన్నాయి; అయితే, పారిశ్రామికీకరణ, చమురు చారల కారణంగా దాని ఆవరణశాస్త్రం దెబ్బతింది.

పర్షియన్ గల్ఫ్ సెనోజోయిక్ మూలానికి చెందిన పర్షియన్ గల్ఫ్ బేసిన్‌లో ఉంది. ఇది జాగ్రోస్ పర్వతాల క్రింద అరేబియా ప్లేట్ అణిచివేతకు సంబంధించినది.[3] హోలోసీన్ హిమనదీయ తిరోగమనం సముద్ర మట్టం పెరగడం వల్ల ఈ బేసిన్ ప్రస్తుత వరదలు 15,000 సంవత్సరాల క్రితం ప్రారంభమయ్యాయి.[4]

భౌగోళికం

[మార్చు]

అంతర్జాతీయ హైడ్రోగ్రాఫిక్ ఆర్గనైజేషన్ పర్షియన్ గల్ఫ్ దక్షిణ పరిమితిని "గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్ వాయువ్య పరిమితి"గా నిర్వచించింది. ఈ పరిమితిని "అరేబియా తీరంలోని రాస్ లిమా (25°57'N), ఇరాన్ తీరంలోని రాస్ అల్ కుహ్ (25°48'N) లను కలిపే రేఖ"గా నిర్వచించారు.[5]

సుమారు 251,000 square kilometres (96,912 sq mi) విస్తీర్ణమున్న ఈ లోతట్టు సముద్రం తూర్పున హోర్ముజ్ జలసంధి ద్వారా గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్‌తో అనుసంధానించబడి ఉంది. దీని పశ్చిమ చివరన యూఫ్రటీస్, టైగ్రిస్ జలాలను తీసుకువెళ్ళే షాట్ అల్-అరబ్ ప్రధాన నదీ డెల్టా ఉంది. ఇరాన్‌లో దీనిని "అర్వాండ్ రుడ్" (వేగవంతమైన నది) అని పిలుస్తారు.

దీని పొడవు 989 kilometres (615 miles), ఇరాన్ ఉత్తర తీరంలో ఎక్కువ భాగాన్ని, సౌదీ అరేబియా దక్షిణ తీరంలో ఎక్కువ భాగాన్ని కవర్ చేస్తుంది. పర్షియన్ గల్ఫ్ హోర్ముజ్ జలసంధి వద్ద దాని ఇరుకైన ప్రదేశంలో సుమారు 56 km (35 mi) వెడల్పు ఉంటుంది. ఈ జలాలు చాలా నిస్సారంగా ఉంటాయి, గరిష్ట లోతు 90 metres (295 feet), సగటు లోతు 50 metres (164 feet).

పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో తీరప్రాంతాన్ని కలిగి ఉన్న దేశాలు (ఉత్తరం నుండి సవ్యదిశలో): ఇరాన్; ఒమన్ ముసండమ్ ఎక్స్‌క్లేవ్; యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్; సౌదీ అరేబియా; సౌదీ తీరంలో ఒక ద్వీపకల్పంపై ఉన్న కతార్; ద్వీప దేశమైన బహ్రెయిన్; కువైట్; వాయువ్యంలో ఇరాక్. పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో వివిధ చిన్న ద్వీపాలు కూడా ఉన్నాయి, వాటిలో కొన్ని ఈ ప్రాంతంలోని రాష్ట్రాల మధ్య ప్రాదేశిక వివాదాలకు సంబంధించినవి.

ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలి

[మార్చు]

పర్షియన్ గల్ఫ్‌లోని ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలాలు:[6][7]

సంఖ్య దేశం విస్తీర్ణం (కి.మీ2)
1 Iran97,860
2 United Arab Emirates52,455
3 Saudi Arabia33,792
4 Qatar31,819
5 Kuwait11,786
6 Bahrain8,826
7 Oman3,678
8 ఇరాక్540
మొత్తం పర్షియన్ గల్ఫ్240,756

తీరప్రాంతాలు

[మార్చు]

తీరరేఖ పొడవు వారీగా దేశాలు:[మూలాలు అవసరం]

సంఖ్య దేశం పొడవు (కి.మీ)
1 Iran1,536
2 Saudi Arabia1,300
3 United Arab Emirates900
4 Qatar563
5 Kuwait499
6 Bahrain161
7 Oman100
8 ఇరాక్58
మొత్తం పర్షియన్ గల్ఫ్5,117

దీవులు

[మార్చు]
అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రం నుండి డ్యూరత్ అల్ బహ్రెయిన్, 2011

పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో అరబ్ రాజ్యమైన బహ్రెయిన్ వంటి అనేక ద్వీపాలు ఉన్నాయి. భౌగోళికంగా, పర్షియన్ గల్ఫ్‌లోని అతిపెద్ద ద్వీపం ఇరాన్‌కు చెందిన, హోర్ముజ్ జలసంధిలో ఉన్న కేశ్మ్ ద్వీపం. పర్షియన్ గల్ఫ్‌లోని ఇతర ముఖ్యమైన ద్వీపాలలో ఇరాన్ నిర్వహణలోని గ్రేటర్ తున్బ్, లెస్సర్ తున్బ్, కిష్, కువైట్ నిర్వహణలోని బుబియాన్, సౌదీ అరేబియా నిర్వహణలోని టరౌట్, యుఎఇ నిర్వహణలోని దాల్మా ఉన్నాయి. ఇటీవలి సంవత్సరాలలో, దుబాయ్‌లోని వరల్డ్ ఐలాండ్స్, దోహాలోని పెరల్ ఐలాండ్ వంటి పర్యాటక ఆకర్షణల కోసం కృత్రిమ ద్వీపాలు కూడా చేర్చబడ్డాయి. పర్షియన్ గల్ఫ్ ద్వీపాలు చారిత్రక ప్రాముఖ్యతను కూడా కలిగి ఉన్నాయి, గతంలో పోర్చుగీస్, బ్రిటిష్ వంటి వలస శక్తులు తమ వాణిజ్యంలో లేదా తమ సామ్రాజ్యాల కోసం వీటిని ఉపయోగించుకున్నాయి.[8]

సముద్ర శాస్త్రం

[మార్చు]

పర్షియన్ గల్ఫ్ హోర్ముజ్ జలసంధి ద్వారా హిందూ మహాసముద్రంతో అనుసంధానించబడి ఉంది. పర్షియన్ గల్ఫ్ కోసం నీటి సమతుల్యత బడ్జెట్ చూస్తే, ఇరాన్, ఇరాక్ నుండి వచ్చే నదీ ప్రవాహాలు (సెకనుకు సుమారు 2,000 cubic metres (71,000 cu ft)గా అంచనా వేయబడింది), అలాగే సముద్రంపై కురిసే వర్షపాతం కేశ్మ్ ద్వీపంలో సంవత్సరానికి సుమారు 180 mm (7.1 in) ఉంటుంది. బాష్పీభవన రేటు ఎక్కువగా ఉండటం వలన, నదీ ప్రవాహం, వర్షపు సహకారాలను పరిగణనలోకి తీసుకున్న తర్వాత కూడా, సంవత్సరానికి 416 cubic kilometres (100 cu mi) లోటు ఉంటుంది.[9]

ఈ వ్యత్యాసాన్ని హోర్ముజ్ జలసంధిలోని ప్రవాహాలు భర్తీ చేస్తాయి. పర్షియన్ గల్ఫ్ నుండి వచ్చే నీరు అధిక లవణీయతను కలిగి ఉంటుంది, కాబట్టి జలసంధి దిగువ నుండి బయటకు వెళుతుంది, అయితే తక్కువ లవణీయత ఉన్న సముద్రపు నీరు పైభాగం ద్వారా లోపలికి ప్రవహిస్తుంది. మరొక అధ్యయనం పర్షియన్ గల్ఫ్ కోసం నీటి మార్పిడికి సంబంధించి క్రింది సంఖ్యలను వెల్లడించింది: బాష్పీభవనం = -1.84 m (6.0 ft)/సంవత్సరం, వర్షపాతం = 0.08 m (0.26 ft)/సంవత్సరం, జలసంధి నుండి లోపలికి వచ్చే ప్రవాహం = 33.66 m (110.4 ft)/సంవత్సరం, జలసంధి నుండి బయటకు వెళ్ళే ప్రవాహం = -32.11 m (105.3 ft)/సంవత్సరం, సమతుల్యత 0 m (0 ft)/సంవత్సరం.[10] వివిధ త్రీడీ కంప్యుటేషనల్ ఫ్లూయిడ్ మెకానిక్స్ నమూనాల నుండి వచ్చిన డేటాను, సాధారణంగా 3 kilometres (1.9 mi) ప్రాదేశిక రిజల్యూషన్, 1–10 metres (3.3–32.8 ft) లోతు ఉన్న ఎలిమెంట్‌ను ప్రధానంగా కంప్యూటర్ నమూనాలలో ఉపయోగిస్తారు.[మూలాలు అవసరం]

పేరు

[మార్చు]

చారిత్రక పేర్లు

[మార్చు]
పర్షియన్ గల్ఫ్ పటం. గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్ అరేబియా సముద్రానికి దారి తీస్తుంది. మధ్యప్రాచ్యం పెద్ద పటం నుండి వివరాలు.

ప్రస్తుత పేరును స్వీకరించడానికి ముందు, పర్షియన్ గల్ఫ్ ఇతర పేర్లతో పిలువబడేది. నయా-అస్సిరియన్ సామ్రాజ్యవాదులు దీనిని "బిట్టర్ సీ" అని పిలిచారు.[11] క్రీ.పూ 550లో, అకెమెనిడ్ సామ్రాజ్యం ఇరానియన్ పీఠభూమి నైరుతి ప్రాంతంలో పర్సిస్ (పార్స్ లేదా ఆధునిక ఫార్స్, పర్షియా అని కూడా పిలుస్తారు) లో మొదటి ప్రాచీన సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించింది.[12] పర్యవసానంగా, గ్రీకు మూలాలలో, ఈ ప్రావిన్స్ సరిహద్దులో ఉన్న నీటి భాగాన్ని "పర్షియన్ గల్ఫ్" అని పిలవడం ప్రారంభించారు.[13] ఇండికే (క్రీ.పూ 300) అని పిలువబడే నియర్కస్ పుస్తకంలో, "పర్సికాన్ కొల్పోస్" అనే పదం పర్షియన్ గల్ఫ్‌ను సూచిస్తూ అనేకసార్లు ప్రస్తావించబడింది.[14]

క్రీ.పూ 550–330లో, అకెమెనిడ్ పర్షియన్ సామ్రాజ్యం ఈ ప్రాంతంపై సార్వభౌమాధికారం వహించిన సమయంలో, "పర్షియన్ (పార్స్) సముద్రం" అనే పేరు లిఖిత గ్రంథాలలో తరచుగా కనిపిస్తుంది.[2]

క్రీ.పూ ఐదవ శతాబ్దం నాటి డేరియస్ ది గ్రేట్ శిలాశాసనం, చెక్కడం ఇలా పేర్కొంది:[2] కింగ్ డేరియస్ ఇలా చెప్పాడు:[15]

నైలు (పిరావా) అని పిలువబడి, ఈజిప్టు (ముద్రాయా) లో ప్రవహించే నది నుండి పర్షియా (పార్సా) లో ప్రారంభమయ్యే సముద్రం వరకు ఈ కాలువను తవ్వమని నేను ఆదేశించాను. అందువల్ల, నేను ఆదేశించినట్లుగా ఈ కాలువ తవ్వబడినప్పుడు, నా ఉద్దేశ్యం ప్రకారం, ఓడలు ఈజిప్టు నుండి ఈ కాలువ గుండా పర్షియాకు వెళ్ళాయి.

— డేరియస్ I, డేరియస్ ది గ్రేట్ సూయజ్ శాసనాలు

పర్షియన్ సాసానియన్ సామ్రాజ్యంలో (క్రీ.శ. 224-651), పర్షియన్ గల్ఫ్‌ను ప్యూడిగ్ అని పిలిచేవారు, ఇది బుండాహిష్న్‌లో పేర్కొన్న పూయిటికా అనే పదం నుండి వచ్చింది.[16]


ఆధునిక నామకరణ వివాదం

[మార్చు]
పర్షియన్ పదం సెన్సార్ చేయబడిన ఒక దుబాయ్ మ్యూజియంలో పర్షియన్ గల్ఫ్ చారిత్రక పటం [17][18]

ఈ నీటి భాగం చారిత్రకంగా, అంతర్జాతీయంగా పర్షియన్ గల్ఫ్ అని పిలువబడుతుంది.[19][20][21] ఇది సముద్రాలు, మహాసముద్రాల పరిమితుల మూడవ ఎడిషన్‌లో "గల్ఫ్ ఆఫ్ ఇరాన్ (పర్షియన్ గల్ఫ్)"గా, 2002 నాటి డ్రాఫ్ట్ నాల్గవ ఎడిషన్‌లో "పర్షియన్ గల్ఫ్"గా జాబితా చేయబడింది.[22][23] అరబ్ ప్రభుత్వాలు దీనిని అరేబియన్ గల్ఫ్ లేదా ది గల్ఫ్ అని పిలుస్తాయి.[24][25] గల్ఫ్ ఆఫ్ ఇరాన్ అనే పేరును అంతర్జాతీయ హైడ్రోగ్రాఫిక్ ఆర్గనైజేషన్ ఉపయోగిస్తోంది.[22]

పేరుపై వివాదం 1960ల నుండి ప్రత్యేకించి ప్రబలంగా మారింది.[26] ఇరాన్, కొన్ని అరబ్ దేశాల మధ్య ఉన్న వైరం, పాన్-అరబిజం, అరబ్ జాతీయవాదం ఆవిర్భావంతో, "అరేబియన్ గల్ఫ్" అనే పేరు చాలా అరబ్ దేశాలలో ప్రధానంగా మారింది.[27][28] చారిత్రకంగా తక్కువ ప్రాచుర్యం పొందినప్పటికీ, 1950లు, 1960లలో అరబ్ జాతీయవాదం ఉచ్ఛస్థితిలో ఉన్న సమయంలో కొన్ని అరబ్ దేశాలు "అరేబియన్ గల్ఫ్" పదాన్ని మొదట ఉపయోగించడం ప్రారంభించాయి.[29] వివాదం ఉన్నప్పటికీ, ఎన్సైక్లోపీడియా బ్రిటానికా అరబ్ దేశాల వెలుపల "అరేబియన్ గల్ఫ్" అనే పేరుకు విస్తృత గుర్తింపు లభించలేదని పేర్కొంది.[30]

చరిత్ర

[మార్చు]

ప్రాచీన చరిత్ర

[మార్చు]

పర్షియన్ గల్ఫ్ ప్రాంతం పాతరాతియుగం నుండి నివాసిత ప్రాంతంగా ఉంది.[31] చివరి మంచు యుగం (115,000–11,700 సంవత్సరాల క్రితం) చాలా భాగంలో, సముద్ర మట్టాలు తగ్గడం వల్ల (చివరి గ్లాసియల్ మాక్సిమమ్ సమయంలో ప్రస్తుత విలువల కంటే సుమారు 125 metres (410 ft) మీటర్ల దిగువకు చేరుకుంది) గల్ఫ్ నిస్సార లోతుతో కలిపి (సగటున సుమారు 35 metres (115 ft), గరిష్టంగా సుమారు 100 metres (330 ft) మీటర్ల లోతు) పర్షియన్ గల్ఫ్ చాలా వరకు పొడి భూమిగా బహిర్గతమైంది,[32] అనేక నదులు కలిసే ఒక చదునైన వరద మైదానాన్ని ఏర్పరుస్తుంది.

కాలానుగుణ హైపరారిడ్ వాతావరణ డోలనాల సమయంలో ప్రారంభ మానవులకు ఈ ప్రాంతం పర్యావరణ ఆశ్రయంగా పనిచేసి ఉండవచ్చు. సుమారు 12,000 నుండి 6,000 సంవత్సరాల క్రితం ప్రారంభ హోలోసీన్ కాలంలో సముద్ర మట్టం పెరిగినప్పుడు ఆధునిక సముద్ర గల్ఫ్ ఏర్పడింది. గల్ఫ్ పొంగిపొర్లడం వల్ల గల్ఫ్‌కు ఆనుకుని ఉన్న మధ్యప్రాచ్య ప్రాంతాలలో నియోలిథిక్ వ్యవసాయ సంస్కృతుల అభివృద్ధికి ఊతం లభించి ఉండవచ్చు.[31]

పర్షియన్ గల్ఫ్‌కు సంబంధించి అకెమెనిడ్ పర్షియన్ సామ్రాజ్యాన్ని వర్ణించే పటం.
1809లో రాస్ అల్ ఖైమా తీరంలో బ్రిటిష్ ఎక్స్‌పెడిషనరీ ఫోర్స్‌ను వర్ణించే పెయింటింగ్.

ప్రపంచంలో అత్యంత పురాతనమైన నాగరికత (సుమేర్) పర్షియన్ గల్ఫ్, దక్షిణ మెసొపొటేమియా వెంబడి అభివృద్ధి చెందింది.[31] ప్రపంచంలో సముద్ర ప్రయాణ నౌకల పురాతన ఆధారం కువైట్‌లోని H3 వద్ద కనుగొనబడింది, ఇది క్రీస్తుపూర్వం ఆరవ సహస్రాబ్ది మధ్యకాలానికి చెందినది, ఆ సమయంలో గల్ఫ్ అనేది మెసొపొటేమియాలోని ఉబైడ్ స్థావరాలు, మొత్తం గల్ఫ్ తీరం వెంబడి ఉన్న సంఘాలతో కూడిన విస్తృతమైన వాణిజ్య నెట్‌వర్క్‌లో భాగం.[33]

పర్షియన్ గల్ఫ్‌లోని స్థావరాల ప్రారంభ చరిత్రలో ఎక్కువ భాగం, దక్షిణ తీరాలను సంచార తెగల పరంపర పరిపాలించింది. నాల్గవ సహస్రాబ్ది పూర్వార్ధం చివరిలో, పర్షియన్ గల్ఫ్ దక్షిణ భాగంలో దిల్మున్ నాగరికత ఆధిపత్యం చెలాయించింది. చాలా కాలం పాటు, పర్షియన్ గల్ఫ్ దక్షిణ తీరంలో అత్యంత ముఖ్యమైన స్థావరం గెర్హా. రెండవ శతాబ్దంలో, ఇప్పుడు యెమెన్‌లో నివసించిన లఖుమ్ తెగ ఉత్తర దిశగా వలస వెళ్లి దక్షిణ తీరం వెంబడి లఖ్మిడ్ రాజ్యాన్ని స్థాపించింది. సాసానిడ్ పర్షియన్ సామ్రాజ్యం, లఖ్మిడ్ రాజ్యం మధ్య పర్షియన్ గల్ఫ్ తీరప్రాంతాల వెంబడి అప్పుడప్పుడు ప్రాచీన యుద్ధాలు జరిగాయి, వీటిలో అత్యంత ముఖ్యమైనది షాపూర్ II లఖ్మిడ్స్‌పై చేసిన దండయాత్ర, ఇది లఖ్మిడ్స్ ఓటమికి దారితీసింది, దక్షిణ తీరప్రాంతాల వెంబడి అరేబియాలోకి ముందుకు సాగింది.[34] 7వ శతాబ్దంలో, సాసానియన్ పర్షియన్ సామ్రాజ్యం దక్షిణ, ఉత్తర తీరాలతో సహా మొత్తం పర్షియన్ గల్ఫ్‌ను జయించింది.

క్రీ.పూ 625 నుండి క్రీ.శ 226 మధ్య, ఉత్తర భాగాన్ని మధ్యస్థ, అకెమెనిడ్, సెల్యూసిడ్, పార్థియన్ సామ్రాజ్యాలతో సహా పర్షియన్ సామ్రాజ్యాల పరంపర ఆధిపత్యం చెలాయించింది. అకెమెనిడ్ రాజు డేరియస్ ది గ్రేట్ (డేరియస్ I) నాయకత్వంలో, పర్షియన్ నౌకలు పర్షియన్ గల్ఫ్‌లోకి ప్రవేశించాయి.[35] పర్షియన్లు పర్షియన్ గల్ఫ్ ద్వీపాలలో మాత్రమే కాకుండా, సామ్రాజ్యంలో పశ్చిమాన షాట్-అల్-అరబ్, టైగ్రిస్, నైలుతో పాటు భారతదేశంలోని సింధ్ జలమార్గం వంటి వివిధ నదులలో గస్తీ తిరుగుతూ 100 నుండి 200 సామర్థ్యం గల నౌకలను కూడా కలిగి ఉన్నారు.[35]

అకెమెనిడ్ హై నావల్ కమాండ్ షాట్ అల్-అరబ్ నది, బహ్రెయిన్, ఒమన్, యెమెన్ వెంబడి ప్రధాన నావికా స్థావరాలను ఏర్పాటు చేసింది. పర్షియన్ నౌకాదళం త్వరలోనే షాట్ అల్-అరబ్ వెంబడి శాంతిభద్రతల పరిరక్షణకు మాత్రమే కాకుండా, పర్షియన్ గల్ఫ్ ద్వారా భారతదేశంతో వాణిజ్యానికి కూడా తలుపులు తెరిచింది.[35][36]

అకెమెనిడ్ సామ్రాజ్యం పతనం తరువాత, పార్థియన్ సామ్రాజ్యం పతనం తరువాత, సాసానియన్ సామ్రాజ్యం ఉత్తర భాగాన్ని, కొన్నిసార్లు పర్షియన్ గల్ఫ్ దక్షిణ భాగాన్ని పరిపాలించింది. పర్షియన్ గల్ఫ్, సిల్క్ రోడ్ తో పాటు, సాసానియన్ సామ్రాజ్యంలో ముఖ్యమైన వాణిజ్య మార్గాలు. పర్షియన్ సామ్రాజ్యాల వాణిజ్య ఓడరేవులు చాలా వరకు పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో లేదా చుట్టుపక్కల ఉన్నాయి. సిరాఫ్, పర్షియన్ గల్ఫ్ ఉత్తర తీరంలో ఉన్న ఒక పురాతన సాసానియన్ ఓడరేవు, ఇది ఇప్పుడు ఇరాన్ ప్రావిన్స్ అయిన బుషెహర్‌లో ఉంది, ఇది అటువంటి వాణిజ్య ఓడరేవుకు ఒక ఉదాహరణ. 185 AD లో ఫార్ ఈస్ట్‌తో మొదట సంబంధాన్ని ఏర్పరచుకున్న సిరాఫ్, నాల్గవ శతాబ్దం నాటికి చైనాతో అభివృద్ధి చెందుతున్న వాణిజ్య వ్యాపారాన్ని కలిగి ఉండటంలో కూడా ముఖ్యమైనది.[37]

వలసరాజ్యాల శకం

[మార్చు]

పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో పోర్చుగీస్ ప్రభావం 250 సంవత్సరాల పాటు కొనసాగింది.[38] 16వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి, పోర్చుగీస్ ఆధిపత్యం స్థానిక శక్తులు, ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యంతో పోరాడింది.[39] ఆంగ్లేయులు, డచ్‌ల రాక తర్వాత, సఫావిడ్ సామ్రాజ్యం 17వ శతాబ్దంలో సముద్రాలపై పోర్చుగీస్ ఆధిపత్యాన్ని సవాలు చేయడానికి కొత్తవారితో పొత్తు పెట్టుకుంది.[40]

హోర్ముజ్ ద్వీపంలోని పోర్చుగీస్ కోట, గ్యాస్పర్ కొర్రియా. "లెండాస్ డా ఇండియా", సుమారు 1556

వాస్కో డ గామా అన్వేషణ యాత్రల తరువాత 16వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో హిందూ మహాసముద్రంలోకి పోర్చుగీస్ విస్తరణ అఫోన్సో డి అల్బుకెర్క్ వ్యూహాత్మకంగా ఉన్న హోర్ముజ్ రాజ్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకోవడానికి దారితీసింది. పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో పోర్చుగీసు వారు ఒట్టోమన్లతో పోరాడారు. 1521లో, కమాండర్ ఆంటోనియో కొర్రెరియా నేతృత్వంలోని పోర్చుగీస్ దళం బహ్రెయిన్‌ను ఆక్రమించి దాని ముత్యాల పరిశ్రమ సృష్టించిన సంపదను తమ ఆధీనంలోకి తీసుకుంది. 1602 ఏప్రిల్ 29న, సఫావిడ్ పర్షియన్ సామ్రాజ్యానికి చెందిన పర్షియన్ చక్రవర్తి షా అబ్బాస్ ది గ్రేట్, పోర్చుగీసు వారిని బహ్రెయిన్ నుండి తరిమికొట్టాడు,[41] ఆ తేదీ ఇరాన్‌లో పర్షియన్ గల్ఫ్ జాతీయ దినోత్సవంగా స్మరించబడుతుంది.[42] బ్రిటిష్ నౌకాదళం మద్దతుతో, 1622లో 'అబ్బాస్ పోర్చుగీసు వారి నుండి హోర్ముజ్ ద్వీపాన్ని తీసుకున్నాడు; వాణిజ్యంలో ఎక్కువ భాగం బందర్ 'అబ్బాస్ పట్టణానికి మళ్ళించబడింది, దీనిని అతను 1615లో పోర్చుగీసు వారి నుండి తీసుకున్నాడు, దానికి అతని పేరు పెట్టాడు. పోర్చుగీస్, డచ్, ఫ్రెంచ్, బ్రిటీష్ వ్యాపారులతో పర్షియన్ గల్ఫ్ వర్ధిల్లుతున్న వాణిజ్యానికి తెరవబడింది, వారికి ప్రత్యేక అధికారాలు మంజూరు చేయబడ్డాయి.

ఒట్టోమన్ సామ్రాజ్యం 1871లో తూర్పు అరేబియాలో తిరిగి స్థిరపడింది.[43] ఒట్టోమన్ విలాయెట్ ఆఫ్ బాగ్దాద్ గవర్నర్ మిధాత్ పాషా సైనిక, రాజకీయ ఒత్తిడితో, పాలక అల్ థానీ తెగ ఒట్టోమన్ పాలనకు శాంతియుతంగా లొంగిపోయింది.[44] మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం ప్రారంభంతో, వివిధ ఇతర సరిహద్దులలో దళాల అవసరం కారణంగా ఒట్టోమన్లు ఆ ప్రాంతం నుండి వైదొలగవలసి వచ్చింది.[45]

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో, ఇరాన్‌పై ఆంగ్లో-సోవియట్ దండయాత్ర తరువాత, పాశ్చాత్య మిత్రదేశాలు చారిత్రకంగా "పర్షియన్ కారిడార్" అని పిలువబడే ఒక మార్గం ద్వారా USSRకు సైనిక, పారిశ్రామిక సరఫరాను రవాణా చేయడానికి ఇరాన్‌ను ఒక మార్గంగా ఉపయోగించాయి. ట్రాన్స్-ఇరానియన్ రైల్వేను ఉపయోగించుకోవడానికి బ్రిటన్ సరఫరా గొలుసు ప్రవేశ బిందువుగా పర్షియన్ గల్ఫ్‌ను ఉపయోగించుకుంది.[46] నాజీ దండయాత్రకు వ్యతిరేకంగా మిత్రదేశాలు సోవియట్ యూనియన్‌కు పరికరాలను రవాణా చేయడానికి పర్షియన్ గల్ఫ్ ఒక క్లిష్టమైన సముద్ర మార్గంగా మారింది.[47]

19వ శతాబ్దం వరకు పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో సముద్రపు దొంగల బెడద ప్రబలంగా ఉండేది. చాలా ముఖ్యమైన చారిత్రక సముద్రపు దొంగల సంఘటనలు అల్ ఖాసిమి తెగ చేత చేయబడ్డాయి. ఇది బ్రిటిష్ వారు 1819లో పర్షియన్ గల్ఫ్ దాడి చేయడానికి దారితీసింది.[48] ఈ దాడి బ్రిటిష్ వారు, అప్పటి "పైరేట్ కోస్ట్"గా పిలువబడే షేక్‌ల మధ్య 1820 నాటి జనరల్ మారిటైమ్ ఒప్పందం సంతకం చేయడానికి దారితీసింది. 1763 నుండి 1971 వరకు, బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యం యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ (మొదట ట్రూషియల్ స్టేట్స్ అని పిలువబడేది) తో సహా కొన్ని పర్షియన్ గల్ఫ్ రాష్ట్రాలపై వివిధ స్థాయిలలో రాజకీయ నియంత్రణను కొనసాగించింది,[49] పర్షియన్ గల్ఫ్ బ్రిటిష్ రెసిడెన్సీ ద్వారా బహ్రెయిన్, కువైట్, ఒమన్, కతార్‌లపైనా వివిధ సమయాల్లో తన ఆధిపత్యం కొనసాగించింది.

ఆధునిక చరిత్ర

[మార్చు]
ఆపరేషన్ ఎర్నెస్ట్ విల్: అక్టోబర్ 1987లో US నావికాదళ ఎస్కార్ట్ కింద ట్యాంకర్ కాన్వాయ్ నం. 12

పర్షియన్ గల్ఫ్ 1980-1988 నాటి ఇరాన్-ఇరాక్ యుద్ధంలో యుద్ధభూమిగా మారింది, ఇందులో ప్రతి పక్షం ఒకరి చమురు ట్యాంకర్లపై మరొకరు దాడి చేసుకున్నారు. ఇది 1991 గల్ఫ్ యుద్ధానికి పేరుగా నిలిచింది, ఇరాక్ కువైట్‌పై దాడి చేసిన తరువాత ఇది ప్రధానంగా వాయు, భూ-ఆధారిత సంఘర్షణగా మారింది. 20వ శతాబ్దం రెండవ భాగంలో పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో యునైటెడ్ స్టేట్స్ పాత్ర పెరిగింది.[50] 1988 జూలై 3న, ఇరాన్ ఎయిర్ ఫ్లైట్ 655 పర్షియన్ గల్ఫ్ మీదుగా ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు U.S. మిలిటరీ (విమానాన్ని నడుపుతున్న ఎయిర్‌బస్ A300ని ఇరానియన్ F-14 టామ్‌క్యాట్‌గా పొరబడింది) దానిని కూల్చివేసింది, విమానంలో ఉన్న 290 మంది మరణించారు.[51] ఈ ప్రాంతంలో యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ తన ఉనికిని కొనసాగిస్తోంది; కేవలం 2006లోనే, 1 మిలియన్లకు పైగా బ్రిటిష్ పౌరులు దుబాయ్‌ను సందర్శించారు.[52][53] 2018లో, UK పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో HMS జుఫైర్ అనే శాశ్వత సైనిక స్థావరాన్ని ప్రారంభించింది, 1971లో ఈస్ట్ ఆఫ్ సూయెజ్ నుండి వైదొలిగిన తరువాత ఇది మొదటిది, అలాగే ఒమన్‌లో మద్దతు సదుపాయాన్ని అభివృద్ధి చేస్తోంది.[54][55][56]

నగరాలు, జనాభా

[మార్చు]

ఎనిమిది దేశాలకు పర్షియన్ గల్ఫ్ వెంబడి తీరాలు ఉన్నాయి: బహ్రెయిన్, ఇరాన్, ఇరాక్, కువైట్, ఒమన్, కతార్, సౌదీ అరేబియా, యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్. పర్షియన్ గల్ఫ్ వ్యూహాత్మక ప్రదేశం దీనిని కాలక్రమేణా మానవ అభివృద్ధికి అనువైన ప్రదేశంగా మార్చింది. నేడు, మధ్యప్రాచ్యంలోని అనేక ప్రధాన నగరాలు ఈ ప్రాంతంలో ఉన్నాయి.

వన్యప్రాణులు

[మార్చు]

పర్షియన్ గల్ఫ్ భౌగోళిక విస్తరణ, ఇరుకైన హోర్ముజ్ జలసంధి ద్వారా మాత్రమే విచ్ఛిన్నమైన అంతర్జాతీయ జలాల నుండి దాని ఒంటరితనం కారణంగా ఇక్కడి వన్యప్రాణులు వైవిధ్యమైనవి, పూర్తిగా ప్రత్యేకమైనవి. పర్షియన్ గల్ఫ్ కొన్ని అత్యంత అద్భుతమైన సముద్ర జంతుజాలం, వృక్షజాలానికి ఆతిథ్యం ఇచ్చింది, వాటిలో కొన్ని స్థానిక విలుప్తానికి లేదా తీవ్రమైన పర్యావరణ ప్రమాదానికి గురవుతున్నాయి. పగడపు దీవుల నుండి డుగాంగ్‌ల వరకు, పర్షియన్ గల్ఫ్ అనేది మనుగడ కోసం ఒకదానిపై ఒకటి ఆధారపడే అనేక జాతులకు విభిన్నమైన ఊయల. అయినప్పటికీ, పర్షియన్ గల్ఫ్ ఎర్ర సముద్రం వలె జీవశాస్త్రపరంగా వైవిధ్యంగా లేదు.[57]

మొత్తంమీద, పర్షియన్ గల్ఫ్‌ వన్యప్రాణులకు ప్రపంచ కారకాల నుండి, ప్రాంతీయ, స్థానిక నిర్లక్ష్యం నుండి ముప్పు పొంచి ఉంది. ఎక్కువ కాలుష్యం ఓడల నుండి వస్తుంది; భూమి నుండి వచ్చే కాలుష్యం కాలుష్యానికి రెండవ అత్యంత సాధారణ వనరుగా పరిగణించబడుతుంది.[58]

జల క్షీరదాలు

[మార్చు]

పర్షియన్ గల్ఫ్, ఎర్ర సముద్రం, గల్ఫ్ ఆఫ్ కచ్, గల్ఫ్ ఆఫ్ సూయెజ్, గల్ఫ్ ఆఫ్ అకాబా, గల్ఫ్ ఆఫ్ ఏడెన్, గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్‌తో సహా అరేబియా సముద్రం మధ్యధరా ప్రాంతాల వెంబడి, డాల్ఫిన్‌లు, ఫిన్‌లెస్ పోర్పోయిస్‌లు అత్యంత సాధారణ సముద్ర క్షీరదాలు, అయితే నేడు పెద్ద తిమింగలాలు, ఓర్కాలు అరుదుగా ఉన్నాయి.[59] చారిత్రకంగా, పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో వాణిజ్యపరమైన వేట కారణంగా అవి అంతరించిపోవడానికి ముందు తిమింగలాలు పుష్కలంగా ఉండేవి.[60][61] 1960లు, 1970లలో సోవియట్ యూనియన్, జపాన్ దేశాలు జరిపిన అక్రమ సామూహిక వేట కారణంగా తిమింగలాల సంఖ్య మరింత తగ్గింది.[62]

బ్రైడ్స్ తిమింగలాలతో పాటు,[63][64][65][66] గల్ఫ్ ఆఫ్ ఏడెన్,[67] ఇజ్రాయెల్ తీరాలు,[68] హోర్ముజ్ జలసంధి వంటి లోతైన ఉపాంత సముద్రాలలో కూడా ఈ క్షీరదాలు కనిపిస్తాయి.[69] తీవ్ర ప్రమాదంలో ఉన్న అరేబియన్ హంప్‌బ్యాక్ తిమింగలం,[70] (చారిత్రకంగా గల్ఫ్ ఆఫ్ ఏడెన్‌లోనూ కనిపిస్తుంది,[71] 2006 నుండి గల్ఫ్ ఆఫ్ అకాబాతో సహా ఎర్ర సముద్రంలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది),[68] ఓమురాస్ తిమింగలం,[72] మింకే తిమింగలం, ఓర్కా వంటి ఇతర జాతులు కూడా పర్షియన్ గల్ఫ్‌లోకి ఈదుకుంటూ వస్తాయి.

బ్లూ వేల్,[73] సేయి,[74] స్పెర్మ్ వేల్స్ వంటి అనేక ఇతర పెద్ద జాతులు గల్ఫ్ ఆఫ్ ఒమన్‌కు, లోతైన తీర జలాలకు వలస వచ్చేవి,[75] ఇప్పటికీ ఎర్ర సముద్రంలోకి వలసపోతున్నాయి,[76] కానీ ప్రధానంగా బయటి సముద్రాల లోతైన జలాల్లో కనిపిస్తాయి. 2017లో, అబుదాబితో పాటు పర్షియన్ గల్ఫ్ ఇండో-పసిఫిక్ హంప్‌బ్యాక్డ్ డాల్ఫిన్‌లకు సంబంధించి ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద జనాభాను కలిగి ఉన్నట్లు కనుగొనబడింది.[77][78][79]

ఇరాన్ చుట్టుపక్కల ఉన్న ఉత్తర జలాల్లో పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో నివసించే డాల్ఫిన్‌లు కూడా ప్రమాదంలో ఉన్నాయి. డాల్ఫిన్‌లు పర్స్ సీన్ ఫిషింగ్ వలలలో చిక్కుకునే ప్రమాదం ఉందని, చమురు, మురుగునీరు, పారిశ్రామిక రన్‌ఆఫ్‌ల ద్వారా కాలుష్యానికి గురయ్యే ప్రమాదం ఉందని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి.[80][81]

డుగాంగ్ ('డుగాంగ్ డుగాన్') పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో చూడవచ్చు. సీ గ్రాస్‌తో కూడిన వారి ఆహారం పర్షియన్ గల్ఫ్ తీరప్రాంతం వెంబడి జరుగుతున్న అభివృద్ధి పనుల వల్ల, ప్రత్యేకించి అరబ్ రాష్ట్రాల కృత్రిమ ద్వీపాల నిర్మాణం, "పర్షియన్ గల్ఫ్ యుద్ధం" సమయంలో చమురు చారల వల్ల కలిగే కాలుష్యం, ఇతర సహజ, కృత్రిమ కారణాల వల్ల ప్రభావితమైంది. అనియంత్రిత వేట కూడా డుగాంగ్‌ల మనుగడపై ప్రతికూల ప్రభావాన్ని చూపింది.[82] ఖతార్, బహ్రెయిన్, UAE, సౌదీ అరేబియా జలాలు డుగాంగ్స్ రెండవ అత్యంత ముఖ్యమైన నివాస స్థలం (ఆస్ట్రేలియా తరువాత), ఇక్కడ సుమారు 7,500 డుగాంగ్‌లు ఉన్నాయి. డుగాంగ్‌ల సంఖ్య తగ్గిపోతోంది, అవి ఎన్ని ఉన్నాయో లేదా వాటి పునరుత్పత్తి ధోరణి ఎలా ఉందో తెలియదు.[82][83]

పక్షులు

[మార్చు]
హోర్ముజ్ ద్వీపానికి సమీపంలో పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో పక్షులు

పర్షియన్ గల్ఫ్ అనేక వలస, స్థానిక పక్షులకు నిలయం. యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, ఒమన్‌ల రియల్ ఎస్టేట్ అభివృద్ధి పనుల వల్ల కాలర్డ్ కింగ్‌ఫిషర్‌ల కల్బెన్సిస్ ఉపజాతులు అంతరించిపోతాయనే ఆందోళనలను పర్యావరణ పరిరక్షకులు లేవనెత్తారు.[84] 2006 అంచనాల ప్రకారం ఈ పక్షికి దుబాయ్ నుండి సుమారు 80 miles (129 km) దూరంలో ఒకటి, ఒమన్‌లో రెండు చిన్న ప్రదేశాలు మాత్రమే జీవించదగిన గూడు ప్రదేశాలుగా అందుబాటులో ఉన్నాయి.[84]

మడ అడవులను బయోలాజికల్ రిజర్వ్‌గా రక్షించే UN ప్రణాళికను షార్జా ఎమిరేట్ విస్మరించింది, చిత్తడి నేల గుండా వెళ్ళే ఛానెల్ డ్రెడ్జింగ్, పక్కనే కాంక్రీట్ నడక మార్గం నిర్మాణాన్ని అనుమతించింది.[84] అరేబియాలో పర్యావరణ పరిరక్షకులు చాలా తక్కువ మంది ఉన్నారు, వన్యప్రాణుల కోసం వాదించే వారిని ప్రభుత్వ సంబంధాలు ఉన్న రియల్ ఎస్టేట్ డెవలపర్లు తరచుగా నిశ్శబ్దం చేస్తారు లేదా విస్మరిస్తారు.[84]

యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్, ఒమన్ పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో రియల్ ఎస్టేట్ అభివృద్ధి చేయడం వల్ల గ్రేటర్ ఫ్లెమింగో, బూటెడ్ వార్బ్లర్ వంటి జాతుల ఆవాసాలు నాశనం అవుతాయన్న ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.[84][85]

2009లో పర్షియన్ గల్ఫ్‌లోని పది ఇరానియన్ ద్వీపాలలో జరిగిన అధ్యయనంలో బ్రైడ్ల్డ్ టెర్న్ ('స్టెర్నా అనాథెటస్'), లెస్సర్ క్రెస్టెడ్ టెర్న్ ('థాలస్సియస్ బెంగాలెన్సిస్'), క్రాబ్ ప్లోవర్ ('డ్రోమాస్ ఆర్డియోలా') సహా 11 జాతులకు చెందిన 100,000 కంటే ఎక్కువ సంతానోత్పత్తి జలపక్షుల జంటలు నమోదయ్యాయి. ఈ దీవులు గూడు కట్టుకోవడానికి కీలకమైన ఆవాసాన్ని అందిస్తాయి, సముద్ర పక్షుల జనాభాలో హెచ్చుతగ్గులు ప్రాంతీయ పర్యావరణ ఆరోగ్యానికి జీవ సూచికలుగా ప్రతిపాదించబడ్డాయి.[86]

చేపలు, పగడపు దిబ్బలు

[మార్చు]
దుబాయ్-జుమేరా సీ, యుఏఇ నుండి ఎల్లోబార్ ఏంజెల్ ఫిష్ (పోమాకాంథస్ మాక్యులోసస్)

పర్షియన్ గల్ఫ్ 700కి పైగా చేపల జాతులకు నిలయం, వీటిలో ఎక్కువ భాగం స్థానికంగా ఉన్నాయి.[87] వీటిలో, 80% కంటే ఎక్కువ పగడపు దిబ్బలతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి.[87] ఈ దిబ్బలు ప్రాథమికంగా రాతితో కూడినవి, కానీ ఎర్ర సముద్రంతో పోలిస్తే, పర్షియన్ గల్ఫ్‌లోని పగడపు దిబ్బలు చాలా తక్కువగా ఉంటాయి.[88][89][90] ఇది ప్రధానంగా ప్రధాన నదుల ప్రవాహానికి అనుసంధానించబడి ఉంది, ప్రత్యేకంగా షాట్ అల్-అరబ్ (యూఫ్రటీస్, టైగ్రిస్), ఇవి పెద్ద మొత్తంలో అవక్షేపాన్ని తీసుకువెళతాయి (చాలా రీఫ్-బిల్డింగ్ పగడాలకు బలమైన కాంతి అవసరం), ఉష్ణోగ్రత, లవణీయతలో సాపేక్షంగా పెద్ద వైవిధ్యాలకు కారణమవుతాయి (పగడాలు సాధారణంగా పెద్ద వైవిధ్యాలకు తగినవి కావు).[88][89][90] అయినప్పటికీ, పర్షియన్ గల్ఫ్‌లోని అన్ని దేశాల తీరప్రాంతాల వెంబడి పగడపు దిబ్బలు కనుగొనబడ్డాయి.[90] పగడాలు పర్షియన్ గల్ఫ్ ఆరోగ్యాన్ని ప్రత్యక్షంగా ప్రతిబింబించే, అనేక సముద్ర జాతులకు మద్దతు ఇచ్చే కీలకమైన పర్యావరణ వ్యవస్థలు. ఇటీవలి సంవత్సరాలలో పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో పగడపు జనాభా భారీగా క్షీణించింది, దీనికి పాక్షికంగా గ్లోబల్ వార్మింగ్ కారణమైనప్పటికీ, ఎక్కువగా UAE, బహ్రెయిన్ వంటి అరబ్ దేశాలు డంపింగ్ చేయడం కారణం.[91] టైర్లు, సిమెంట్, రసాయన ఉప ఉత్పత్తుల వంటి నిర్మాణ వ్యర్థాలు ఇటీవలి సంవత్సరాలలో పర్షియన్ గల్ఫ్‌లోకి వచ్చాయి. పగడాలకు ప్రత్యక్ష నష్టంతో పాటు, నిర్మాణ వ్యర్థాలు సముద్ర జీవులకు ఉచ్చులుగా మారి, అందులో చిక్కుకుని చనిపోతాయి.[91] ఫలితంగా పగడపు జనాభా క్షీణించింది, తద్వారా తమ మనుగడ కోసం పగడాలపై ఆధారపడే జాతుల సంఖ్య తగ్గింది.

వృక్షజాలం

[మార్చు]

పర్షియన్ గల్ఫ్‌లోని మడ అడవుల పెరుగుదలకు అలల ప్రవాహం, మంచినీరు, ఉప్పునీరు కలయిక అవసరం, అనేక సముద్ర పక్షులకు ఆహార వనరుగా ఉన్న అనేక పీతలు, చిన్న చేపలు, కీటకాలకు ఇవి నర్సరీలుగా పనిచేస్తాయి.[84] మడ అడవులు 'అవిసెన్నియా' లేదా 'రైజోఫోరా' జాతికి చెందిన విభిన్నమైన పొదలు, చెట్ల సమూహం, ఇవి పర్షియన్ గల్ఫ్‌లోని ఉప్పు నీటి ప్రాంతాలలో వృద్ధి చెందుతాయి, వాటిలో నివసించే చిన్న క్రస్టేసియన్‌లకు ఇవి అత్యంత ముఖ్యమైన ఆవాసాలు. ఇవి నీటి ఉపరితలంపై జీవ ఆరోగ్యానికి కూడా కీలక సూచిక. మడ అడవులు క్లిష్టమైన పరమాణు యంత్రాంగాల ద్వారా ఉప్పునీటిలో జీవించగల సామర్థ్యం, వాటి ప్రత్యేకమైన పునరుత్పత్తి చక్రం, అత్యంత ఆక్సిజన్ లేని జలాల్లో పెరగగల సామర్థ్యం కారణంగా పర్షియన్ గల్ఫ్‌లోని అననుకూల ప్రాంతాల్లో ఇవి విస్తృతంగా వృద్ధి చెందాయి.[92][93] అయినప్పటికీ, కృత్రిమ ద్వీపాభివృద్ధి రాకతో, వాటి ఆవాసాలు చాలా వరకు నాశనం చేయబడ్డాయి లేదా మానవ నిర్మిత నిర్మాణాలతో ఆక్రమించబడ్డాయి. ఇది మడ అడవులపై ఆధారపడే క్రస్టేసియన్‌లపై, వాటిని తినే జాతులపై ప్రతికూల ప్రభావాన్ని చూపింది.

చిత్రమాలిక

[మార్చు]

ఎగుమతులు

[మార్చు]

చమురు, వాయువు

[మార్చు]
చమురు, సహజవాయువు పైప్‌లైన్లు, క్షేత్రాలు

పర్షియన్ గల్ఫ్, దాని తీరప్రాంతాలు ప్రపంచంలోనే పెట్రోలియం అతిపెద్ద ఏకైక వనరు,[94] సంబంధిత పరిశ్రమలు ఈ ప్రాంతంలో ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్నాయి. ప్రపంచ శక్తి వ్యవస్థలో గల్ఫ్ ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తుంది. 2026 నాటికి, గ్లోబల్ LNG ఎగుమతులలో ఐదింట ఒక వంతు గల్ఫ్ నుండి ఉద్భవించాయి. ద్రవీకృత పెట్రోలియం గ్యాస్ (LPG), డీజిల్, జెట్ ఇంధనం వంటి శుద్ధి చేయబడిన ఇంధనాలను సరఫరా చేయడంలో కూడా ఈ ప్రాంతం కీలకమైనది.[95]

ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఆఫ్‌షోర్ చమురుక్షేత్రం అయిన సఫానియా ఆయిల్ ఫీల్డ్ పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో ఉంది. ఇక్కడ పెద్ద గ్యాస్ నిల్వలు కూడా ఉన్నాయి, కతార్, ఇరాన్ టెరిటోరియల్ మధ్యస్థ రేఖ (కతారీ సెక్టార్‌లో నార్త్ ఫీల్డ్; ఇరానియన్ సెక్టార్‌లో సౌత్ పార్స్ ఫీల్డ్) లో ఒక పెద్ద క్షేత్రాన్ని పంచుకుంటున్నాయి. ఈ వాయువును ఉపయోగించి, కతార్ ద్రవీకృత సహజవాయువు (LNG), పెట్రోకెమికల్ పరిశ్రమను నిర్మించింది.

2002లో, పర్షియన్ గల్ఫ్ దేశాలైన బహ్రెయిన్, ఇరాన్, ఇరాక్, కువైట్, కతార్, సౌదీ అరేబియా, UAE ప్రపంచ చమురు ఉత్పత్తిలో 25% ఉత్పత్తి చేశాయి, ప్రపంచ ముడి చమురు నిల్వలలో మూడింట రెండు వంతులు, ప్రపంచ సహజవాయువు నిల్వలలో 35% కలిగి ఉన్నాయి.[96][97] పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో తీరప్రాంతాన్ని కలిగి ఉన్న చమురు-సంపన్న దేశాలను (ఇరాక్ మినహా) పర్షియన్ గల్ఫ్ స్టేట్స్ అని పిలుస్తారు. ఇరాక్ పర్షియన్ గల్ఫ్‌కు ప్రవేశ మార్గం ఇరుకైనది, సులభంగా దిగ్బంధించదగినది. యూఫ్రటీస్, టైగ్రిస్ నదుల జలాలను తీసుకువెళ్ళే షాట్ అల్-అరబ్ చిత్తడి నదీ డెల్టాను ఇది కలిగి ఉంది, ఇక్కడ తూర్పు ఒడ్డు ఇరాన్ ఆధీనంలో ఉంది.

ఎరువులు

[మార్చు]

పర్షియన్ గల్ఫ్ ప్రపంచ ఎరువుల ఉత్పత్తి, ఎగుమతులకు ప్రధాన కేంద్రంగా కూడా ఉంది. యూరియా, అమ్మోనియాతో సహా నత్రజని ఎరువుల ఎగుమతిలో ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇరాన్, కతార్, సౌదీ అరేబియా, ఒమన్ వంటి దేశాలు ప్రపంచ అగ్రగామిగా ఉన్నాయి. 2020లలో ఈ ప్రాంతం గ్లోబల్ యూరియా ఎగుమతులలో సుమారు 30-35 శాతం, అమ్మోనియా ఎగుమతులలో 20-30 శాతం వాటాను కలిగి ఉంది. మొత్తంమీద, అంతర్జాతీయంగా వర్తకం చేయబడిన ఎరువులలో 30% వరకు సాధారణంగా హోర్ముజ్ జలసంధి గుండా రవాణా అవుతాయి.[95]

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]
  • తూర్పు అరేబియా
  • తూర్పు అరేబియా వంటకాలు
  • దక్షిణ ఇరాన్
  • నాగరికత ఊయల
  • డిల్యూజ్ (చరిత్రపూర్వ)
  • ఫార్స్ భూభాగం
  • ఫార్స్ ప్రావిన్స్
  • పర్సిస్
  • ముసండమ్ ద్వీపకల్పం
  • యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ చరిత్ర#ముత్యాల పరిశ్రమ, పోర్చుగీస్ సామ్రాజ్యం: 16వ - 18వ శతాబ్దం
  • సయీద్ బిన్ బట్టీ#పర్పెచ్యువల్ మారిటైమ్ ట్రూస్
  • ట్రూషియల్ స్టేట్స్
  • సుల్తాన్ బిన్ సఖర్ అల్ ఖాసిమి#పర్పెచ్యువల్ మారిటైమ్ ట్రూస్ ఆఫ్ 1853
  • పర్షియన్ గల్ఫ్ ప్రచారం 1809
  • పర్షియన్ గల్ఫ్ ప్రచారం 1819
  • జనరల్ మారిటైమ్ ట్రీటీ 1820

దేశాలు:

  • ఇరాన్ భౌగోళికం
  • సౌదీ అరేబియా భౌగోళికం
  • ఒమన్ భౌగోళికం
  • యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ భౌగోళికం
  • కతార్ భౌగోళికం
  • బహ్రెయిన్ భౌగోళికం
  • కువైట్ భౌగోళికం
  • ఇరాక్ భౌగోళికం

గమనికలు

[మార్చు]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ "Persian Gulf summary | Britannica". www.britannica.com (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 22 February 2025.
  2. 1 2 3 United Nations Group of Experts on Geographical Names Working Paper No. 61 Archived 3 అక్టోబరు 2012 at the Wayback Machine, 23rd Session, Vienna, 28 March – 4 April 2006. accessed 9 October 2010
  3. ↑ A Brief Tectonic History of the Arabian basin. Retrieved from the website: http://www.sepmstrata.org/page.aspx?pageid=133 Archived 17 సెప్టెంబరు 2018 at the Wayback Machine
  4. ↑ "Coral bleaching; A hot survivor". The Economist. Vol. 419, no. 8984. 9 April 2016. ProQuest 1779560557.
  5. ↑ IHO 1953, p. [page needed].
  6. ↑ "EEZ". www.seaaroundus.org. Retrieved 25 February 2021.
  7. ↑ "Catches by Taxon in the waters of Oman (Musandam)". www.seaaroundus.org. Retrieved 25 February 2021.
  8. ↑ Ramerini, Marco. "Portuguese in the Arabia and the Persian Gulf". Archived from the original on 11 September 2015. Retrieved 27 November 2010.
  9. ↑ Pous, Stéphane; Lazure, Pascal; Carton, Xavier (2015). "A model of the general circulation in the Persian Gulf and in the Strait of Hormuz: Intraseasonal to interannual variability". Continental Shelf Research. 94: 55–70. Bibcode:2015CSR....94...55P. doi:10.1016/j.csr.2014.12.008.
  10. ↑ Xue, Pengfei; Eltahir, Elfatih A. B. (July 2015). "Estimation of the Heat and Water Budgets of the Persian (Arabian) Gulf Using a Regional Climate Model". Journal of Climate. 28 (13): 5041–5062. Bibcode:2015JCli...28.5041X. doi:10.1175/JCLI-D-14-00189.1. hdl:1721.1/101105.
  11. ↑ Bagg, Ariel M. (March 2020). "The unconquerable country: the Babylonian marshes in the Neo-Assyrian sources". Water History. 12 (1): 57–73. Bibcode:2020WatHi..12...57B. doi:10.1007/s12685-020-00245-5.
  12. ↑ Touraj Daryaee (2003). "The Persian Gulf Trade in Late Antiquity". Journal of World History. 14 (1). Archived from the original on 5 August 2013.
  13. ↑ "Documents on the Persian Gulf's name the eternal heritage ancient time by Dr.Mohammad Ajam".
  14. ↑ Nearchus (2013). "The Voyage of Nearchus from the Indus to the Euphrates". The Voyage of Nearchus. 1 (1).
  15. ↑ "DZ – Livius". www.livius.org. Retrieved 28 March 2019.
  16. ↑ Foundation, Encyclopaedia Iranica. "Welcome to Encyclopaedia Iranica". iranicaonline.org (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 8 March 2023.
  17. ↑ K Darbandi (27 October 2007). "Gulf renamed in aversion to 'Persian'". Asia Times. Archived from the original on 27 November 2010. Retrieved 30 November 2010.
  18. ↑ Mahan Abedin (9 December 2004). "All at sea over 'the Gulf'". Asia Times. Archived from the original on 21 May 2016. Retrieved 30 November 2010.
  19. ↑ Central Intelligence Agency (CIA). "The World Fact Book". Archived from the original on 10 January 2021. Retrieved 4 December 2010.
  20. ↑ nationsonline.org. "Political Map of Iran". Archived from the original on 27 November 2010. Retrieved 4 December 2010.
  21. ↑ United Nations. "United Nations Cartographic Section (Middle East Map)". Archived from the original on 30 June 2017. Retrieved 29 June 2017.
  22. 1 2 IHO 1953, p. 21.
  23. ↑ "Indian Ocean". Limits of Oceans and Seas|Draft 4th Edition, 2002. International Hydrographic Organization. 2002. Archived from the original on 2022-03-31. Retrieved 2026-08-01.
  24. ↑ Niusha Boghrati, Omission of 'Persian Gulf' Name Angers Iran Archived 9 జనవరి 2007 at the Wayback Machine, World Press.com, 28 December 2006
  25. ↑ Zraick, Karen (12 January 2016). "Persian (or Arabian) Gulf Is Caught in the Middle of Regional Rivalries". The New York Times. Retrieved 9 February 2022.
  26. ↑ Eilts, Hermann (Fall 1980). "Security Considerations in the Persian Gulf". International Security. 5 (2): 79–113. doi:10.2307/2538446. JSTOR 2538446.
  27. ↑ Abedin, Mahan (4 December 2004). "All at Sea over 'the Gulf'". Asia Times Online. Archived from the original on 21 May 2016.
  28. ↑ Bosworth, C. Edmund (1980). "The Nomenclature of the Persian Gulf". In Cottrell, Alvin J. (ed.). The Persian Gulf States: A General Survey. Baltimore, Maryland: Johns Hopkins University Press. pp. xvii–xxxvi. p. xxxiii: Not until the early 1960s does a major new development occur with the adoption by the Arab states bordering on the Persian Gulf of the expression al-Khalij al-Arabi as weapon in the psychological war with Iran for political influence in the Persian Gulf; but the story of these events belongs to a subsequent chapter on modern political and diplomatic history of the Persian Gulf.
  29. ↑ Obućina, Vedran (March 2015). "Symbolic Name Strategies: Iran and the Persian Gulf" (PDF). HH Sheikh Nasser al-Mohammad al-Sabah Publication Series. 14 (1): 1–18. Retrieved May 13, 2026.
  30. ↑ "Why Is It Called the Persian Gulf? | Countries, Map, Arabia, & Naming Dispute | Britannica". Encyclopedia Britannica (in ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 2026-02-21. Retrieved 2026-05-16.
  31. 1 2 3 Rose, Jeffrey I. (2010). "New Light on Human Prehistory in the Arabo-Persian Gulf Oasis". Current Anthropology. 51 (6): 849–883. doi:10.1086/657397. JSTOR 10.1086/657397. మూస:CORE output.
  32. ↑ Lambeck, Kurt (July 1996). "Shoreline reconstructions for the Persian Gulf since the last glacial maximum". Earth and Planetary Science Letters. 142 (1–2): 43–57. Bibcode:1996E&PSL.142...43L. doi:10.1016/0012-821X(96)00069-6.
  33. ↑ Carter, Robert (March 2006). "Boat remains and maritime trade in the Persian Gulf during the sixth and fifth millennia BC". Antiquity. 80 (307): 52–63. doi:10.1017/S0003598X0009325X.
  34. ↑ M. Th. Houtsma (1993). E.J. Brill's first encyclopaedia of Islam 1913–1936. BRILL. ISBN 978-90-04-09796-4. Retrieved 26 November 2010.
  35. 1 2 3 Kaveh Farrokh (2007). Shadows in the desert: ancient Persia at war. Osprey Publishing. p. 68. ISBN 978-1-84603-108-3.
  36. ↑ Pierre Briant (2006). From Cyrus to Alexander: A History of the Persian Empire. Eisenbrauns. p. 761. ISBN 978-1-57506-120-7.
  37. ↑ British Institute of Persian Studies. "Siraf". Archived from the original on 16 July 2011. Retrieved 24 November 2010.
  38. ↑ Flannery, John M. (2013). The Mission of the Portuguese Augustinians to Persia and Beyond (1602–1747) Por John M. Flannery. BRILL. ISBN 978-90-04-24382-8.
  39. ↑ "THE AGE OF COLONIALISM Persian Gulf States Table of Contents".
  40. ↑ Dashti, Naseer (October 2012). The Baloch and Balochistan: A Historical Account from the Beginning to the fall of Baloch state Por Naseer Dashti. Trafford. ISBN 978-1-4669-5896-8.
  41. ↑ Juan R. I. Cole (1987). "Rival Empires of Trade and Imami Shiism in Eastern Arabia, 1300–1800". International Journal of Middle East Studies. 19 (2): 177–203 [186]. doi:10.1017/s0020743800031834. JSTOR 163353. S2CID 162702326.
  42. ↑ Rahmani, Morteza (29 April 2020). "Persian Gulf: From rich history to security depth". Tehran Times (in ఇంగ్లీష్).
  43. ↑ Rahman 1979,[full citation needed] pp. 138–139
  44. ↑ Rogan, Eugene; Murphey, Rhoads; Masalha, Nur; Durac, Vincent; Hinnebusch, Raymond (November 1999). "Review of The Ottoman Gulf: The Creation of Kuwait, Saudi Arabia and Qatar by Frederick F. Anscombe; The Blood-Red Arab Flag: An Investigation into Qasimi Piracy, 1797–1820 by Charles E. Davies; The Politics of Regional Trade in Iraq, Arabia and the Gulf, 1745–1900 by Hala Fattah". British Journal of Middle Eastern Studies. 26 (2): 339–342. doi:10.1080/13530199908705688. JSTOR 195948.
  45. ↑ "Shaikh Abdullah Bin Jassim Al Thani – Amiri Diwan". Amiri Diwan. Archived from the original on 7 March 2018. Retrieved 7 March 2018.
  46. ↑ Martin Blumenson; Robert W. Coakley; Stetson Conn; Byron Fairchild; Richard M. Leighton; Charles V.P. von Luttichau; Martin Blumenson; Robert W. Coakley; Stetson Conn; Byron Fairchild; Richard M. Leighton; Charles V.P. von Luttichau; Charles B. MacDonald; Sidney T. Mathews; Maurice Matloff; Ralph S. Mavrogordato; Leo J. Meyer; John Miller, Jr.; Louis Morton; Forrest C. Pogue; Roland G. Ruppenthal; Robert Ross Smith; Earl F. Ziemke (1960). Command Decisions. Government Printing Office. p. 225.
  47. ↑ T. H. Vail Motter (1952). The Persian Corridor and aid to Russia, Volume 7, Part 1. Office of the Chief of Military History, Dept. of the Army.
  48. ↑ "Sheikh Saqr bin Mohammed al-Qasimi obituary". The Guardian. 1 November 2010.
  49. ↑ Donald Hawley (1970). Trucial States. Ardent Media. p. 172. ISBN 978-0-04-953005-8. Retrieved 19 November 2010.
  50. ↑ Potter, L. (5 January 2009). The Persian Gulf in History (in ఇంగ్లీష్). Springer. ISBN 978-0-230-61845-9.
  51. ↑ Ranter, Harro. "ASN Aircraft accident Airbus A300B2-203 EP-IBU Qeshm Island". www.aviation-safety.net. Retrieved 11 January 2020.
  52. ↑ Beaumont, Peter (23 December 2006). "Blair was dangerously off target in his condemnation of Iran". The Guardian. London. Archived from the original on 30 July 2016.
  53. ↑ "Classified document on Bahrain rankles Britain decades later". Reuters. 22 May 2015. Archived from the original on 30 January 2022. Retrieved 22 May 2015. The case shows how alive the history of British colonial rule still is in the Gulf today
  54. ↑ "UK to establish £15m permanent Mid East military base". BBC. 6 December 2014. Archived from the original on 24 November 2017. Retrieved 21 June 2018.
  55. ↑ "East of Suez, West from Helmand: British Expeditionary Force and the next SDSR" (PDF). Oxford Research Group. December 2014. Archived from the original on 2 July 2015. Retrieved 22 May 2015.
  56. ↑ Tossini, J. Vitor (20 February 2018). "The UK in Oman – A new support facility for the British Armed Forces". UK Defence Journal (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 10 April 2019.
  57. ↑ Pernetta, John. (2004). Guide to the Oceans. Buffalo, NY: Firefly Books, Inc. p. 205. ISBN 978-1-55297-942-6.
  58. ↑ Morteza Aminmansour/Pars Times. "Pollution in Persian Gulf". Archived from the original on 26 November 2010. Retrieved 24 November 2010.
  59. ↑ Dr. Gheilani A.M.H. Whales and Dolphins in Arabian Sea: Arabian Sea Survey (2007–2008) Archived 17 డిసెంబరు 2014 at the Wayback Machine. The Marine Science and Fisheries Center in the Ministry of Fisheries Wealth. Retrieved on 17 December 2014
  60. ↑ Jongbloed M. Whales and dolphins in the Gulf Archived 17 డిసెంబరు 2014 at the Wayback Machine. Al Shindagha. Retrieved on 17 December 2014
  61. ↑ Jackson J. 2006. Diving with Giants. pp.59. New Holland Publishers. ISBN 978-1-84537-180-7 Retrieved on 17 December 2014
  62. ↑ Clapham P., Ivashchenko Y. Marine Fisheries Review. Retrieved on 17 December 2014
  63. ↑ Lambros M.. Whale Watching In Kuwait Archived 21 సెప్టెంబరు 2017 at the Wayback Machine. LIVIN Q8. Retrieved on 21 September 2017
  64. ↑ Burahmah I.. 2013. Whale seen in kuwait seas Archived 20 నవంబరు 2018 at the Wayback Machine. YouTube. Retrieved on 21 September 2017
  65. ↑ جرائم ومحاكم. 2015. حوت يسبح قرب أبراج الكويت Archived 20 నవంబరు 2018 at the Wayback Machine. Youtube. Retrieved on 21 September 2017
  66. ↑ Khalaf N.. 2014. The 24-meters Blue Whale Skeleton at the Educational Science Museum in Kuwait City, State of Kuwait Archived 19 అక్టోబరు 2017 at the Wayback Machine. issuu. Retrieved on 21 September 2017
  67. ↑ "PBS – The Voyage of the Odyssey – Track the Voyage – Maldives". PBS. Archived from the original on 19 October 2017. Retrieved 3 September 2017.
  68. 1 2 "Summary review of cetaceans of the Red Sea" (PDF). Archived (PDF) from the original on 11 October 2021.
  69. ↑ 茂木陽一. "ホルムズ海峡でGTフィッシング②". Archived from the original on 10 March 2016. Retrieved 26 February 2016.
  70. ↑ Minton G.. 2017. Pre-print manuscript published on humpback whales in the Persian Gulf Archived 21 సెప్టెంబరు 2017 at the Wayback Machine. Arabian Sea Whale Network. Retrieved on 21 September 2017
  71. ↑ Mikhalev, Yuri A. (1997). "Humpback whales Megaptera novaeangliae in the Arabian Sea". Marine Ecology Progress Series. 149 (1/3): 13–21. Bibcode:1997MEPS..149...13M. doi:10.3354/meps149013. JSTOR 24857503.
  72. ↑ Babu R. 2017. Whale tracing us in a boat at Kuwait sea area Archived 20 నవంబరు 2018 at the Wayback Machine. Youtube. Retrieved on 21 September 2017
  73. ↑ de Boer, M. N.; Baldwin, R.; Burton, C. L. K.; Eyre, E. L.; Jenner, K. C. S.; Jenner, M-N.; Keith, S. G.; McCabe, K. A.; Parsons, E. C. M.; Peddemors, V. M.; Rosenbaum, H. C.; Rudolph, P.; Simmonds, M. P. (2002). Cetaceans in the Indian Ocean sanctuary: a review (PDF). Whale and Dolphin Conservation Society.[page needed]
  74. ↑ Hoath R.. 2009. A Field Guide to the Mammals of Egypt. pp.112. The American University in Cairo Press. Retrieved on 26 February. 2016
  75. ↑ Dr. Perrin F.W., Koch C.C. 2007. Encyclopedia of Marine Mammals. pp.611. Academic Press. Retrieved on 17 December 2014
  76. ↑ "Yemen". Archived from the original on 7 March 2016. Retrieved 26 February 2016.
  77. ↑ WAM. 2017. Abu Dhabi has world's largest population of humpback dolphins Archived 21 సెప్టెంబరు 2017 at the Wayback Machine. Emirates 24/7. Retrieved on 21 September 2017
  78. ↑ Gulf News. 2017. Abu Dhabi proves a haven for humpback dolphins Archived 20 సెప్టెంబరు 2017 at the Wayback Machine. Retrieved on 21 September 2017
  79. ↑ Sanker A.. 2017. Abu Dhabi leads world in humpback dolphin numbers Archived 21 సెప్టెంబరు 2017 at the Wayback Machine. Khaleej Times. Retrieved on 21 September 2017
  80. ↑ Mandana Javidinejad (2007). "Dolphins of Persian Gulf are in danger". Payvand News Agency. Archived from the original on 29 June 2011. Retrieved 25 December 2010.
  81. ↑ Vahid Sepehri (3 October 2007). "Iran: Spill, Dolphin Deaths Spark Alarm At Persian Gulf Pollution". Radio Free Europe, Radio Liberty. Archived from the original on 14 January 2011. Retrieved 25 December 2010.
  82. 1 2 "Case Study". American.edu. Archived from the original on 24 June 2009. Retrieved 10 July 2009.
  83. ↑ "Persian Gulf Mermaids Face Environmental Threats". Maurice Picow. 4 March 2010. Archived from the original on 14 January 2011. Retrieved 19 November 2010.
  84. 1 2 3 4 5 6 Jim Krane (3 July 2006). "Development in Persian Gulf Threatens Wildlife". Discovery Channel. Archived from the original on 23 September 2006. Retrieved 30 June 2008.
  85. ↑ Tim Thomas & Ian Robinson (2001). "Turtles Rehabilitated After Persian Gulf Oil Spills". Archived from the original on 6 October 2013. Retrieved 23 November 2010.
  86. ↑ Behrouzi-Rad, B. (2013). Breeding Species of Waterbirds on 10 Islands of Persian Gulf in 2009. Octa Journal of Environmental Research, 1(1), 52–64.
  87. 1 2 Jen/fishbase.org (30 June 2003). "Fish Species in Persian Gulf". Archived from the original on 2 July 2010. Retrieved 24 November 2010.
  88. 1 2 Debelius, H. (1993). Indian Ocean Tropical Fish Guide. Aquaprint Verlag GmbH. p. 5. ISBN 3-927991-01-5.
  89. 1 2 Emery, K. O. (1956). "Sediments and Water of Persian Gulf". AAPG Bulletin. 40. doi:10.1306/5CEAE595-16BB-11D7-8645000102C1865D.
  90. 1 2 3 Thomas Pohl; Sameh W. Al-Muqdadi; Malik H. Ali; Nadia Al-Mudaffar Fawzi; Hermann Ehrlich; Broder Merkel (2014). "Discovery of a living coral reef in the coastal waters of Iraq". Sci. Rep. 4 4250. Bibcode:2014NatSR...4.4250P. doi:10.1038/srep04250. PMC 3945051. PMID 24603901.
  91. 1 2 "Dumping by Construction Crews Killing Bahrain Coral". Maurice Picow. 16 June 2010. Archived from the original on 31 October 2010. Retrieved 19 November 2010.
  92. ↑ SunySB. "Mangals". Archived from the original on 6 December 2010. Retrieved 23 November 2010.
  93. ↑ Yamada, Akiyo; Saitoh, Takeo; Mimura, Tetsuro; Ozeki, Yoshihiro (Fall 1980). "Expression of mangrove allene oxide cyclase enhances salt tolerance in Escherichia coli, yeast, and tobacco cells". Plant and Cell Physiology. 43 (8): 903–910. doi:10.1093/pcp/pcf108. PMID 12198193.
  94. ↑ Northrup, Cynthia Clark (2013). Encyclopedia of World Trade: From Ancient Times to the Present. London, UK: Routledge – via Credo Reference.
  95. 1 2 Global Agrifood Implications of the 2026 Conflict in the Middle East (Report) (in ఇంగ్లీష్). Food and Agriculture Organization. 2026.
  96. ↑ Persian Gulf Online. "Persian Gulf Oil and Gas Exports Fact Sheet (U.S. Department of Energy)". Archived from the original on 14 July 2009. Retrieved 4 March 2011.
  97. ↑ U.S. Energy Information Administration (EIA). "Persian Gulf Oil and Gas Export Fact Sheet". EIA/DOE (Energy Information Administration/Department of Energy). Archived from the original on 2 January 2011.

ఆధారాలు

[మార్చు]

మూస:Free-content attribution

మరింత చదవడానికి

[మార్చు]
  • ఫ్రోమ్హెర్జ్, అలెన్ జేమ్స్. ది సెంటర్ ఆఫ్ ది వరల్డ్: ఎ గ్లోబల్ హిస్టరీ ఆఫ్ ది పర్షియన్ గల్ఫ్ ఫ్రమ్ ది స్టోన్ ఏజ్ టు ది ప్రెసెంట్ (యూనివర్శిటీ ఆఫ్ కాలిఫోర్నియా ప్రెస్, 2024). ఈ పుస్తకం ఆన్‌లైన్ సమీక్ష.
  • ఫ్రోమ్హెర్జ్, అలెన్ జేమ్స్, ed. ది గల్ఫ్ ఇన్ వరల్డ్ హిస్టరీ: అరేబియా ఎట్ ది గ్లోబల్ క్రాస్‌రోడ్స్ (ఎడిన్‌బర్గ్ యూనివర్సిటీ ప్రెస్, 2018).
  • పాటర్, లారెన్స్ జి., ed. ది పర్షియన్ గల్ఫ్ ఇన్ హిస్టరీ (పాల్గ్రేవ్ మాక్‌మిలన్, 2009).

బయటి లింకులు

[మార్చు]
వీడియోలు
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=పర్షియన్_గల్ఫ్&oldid=4941673" నుండి వెలికితీశారు