పర్షియన్ వికీపీడియా
 | |
Screenshot  2011 జూన్లో పర్షియన్ వికీపీడియా ప్రధాన పేజీ | |
Type of site | అంతర్జాల విజ్ఞానసర్వస్వం |
|---|---|
| Available in | పర్షియన్ |
| Owner | వికీమీడియా ఫౌండేషన్ (లాభాపేక్షలేని సంస్థ) |
| URL | fa.wikipedia.org |
| Commercial | లేదు |
| Registration | ఐచ్ఛికం (రక్షిత పేజీలను సవరించడం, పేజీలు సృష్టించడం లేదా ఫైళ్లను ఎక్కించడం వంటి కొన్ని పనులకు మాత్రమే అవసరం) |
| Users | 11 జూలై 2022 నాటికి 1,133,601 నమోదిత వినియోగదారులు[1] |
| Launched | 2003 డిసెంబరు 19 |
Content license | క్రియేటివ్ కామన్స్ ఆపాదింపు/ షేర్-అలైక్ 4.0 (చాలా వచనం GFDL కింద ద్వంద్వ లైసెన్సుతో కూడా అందుబాటులో ఉంది) మీడియా లైసెన్సులు భిన్నంగా ఉంటాయి |
పర్షియన్ వికీపీడియా అనేది పర్షియన్ భాషలోని వికీపీడియా సంచిక. పర్షియన్ వికీపీడియా 2003 డిసెంబరులో ప్రారంభించబడింది. ఆగస్టు 2026 నాటికి ఇందులో 10,84,327 వ్యాసాలు, 15,50,706 నమోదిత వినియోగదారులు, 99,733 దస్త్రాలు ఉన్నాయి. వ్యాసాల సంఖ్య పరంగా ఇది వికీపీడియాలలో 19వ అతి పెద్ద సంచికగా ఉండగా, వ్యాస లోతు పరంగా 22వ స్థానంలో ఉంది. ఇది 2004 డిసెంబర్ 16న 1,000 వ్యాసాలను, 2012 జూలై 10న 2 లక్షల వ్యాసాలను దాటింది. రూజ్బెహ్ పౌర్నాదర్ ఈ ప్రాజెక్టుకు తొలి నిర్వాహకుడు, అభివృద్ధికర్త, బ్యూరోక్రాట్.
ఇది ఇరాన్, ఆఫ్ఘానిస్తాన్లో అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన వికీపీడియా భాషా సంచిక.
వ్యాసాల సంఖ్య
[మార్చు]ప్రస్తుతం ఇందులో 10,84,327 వ్యాసాలు ఉన్నాయి. వ్యాసాల సంఖ్య పరంగా ఇది వికీపీడియాలో 19వ అతిపెద్ద సంచికగా ఉంది.
వ్యాసాల సంఖ్య చరిత్ర:
- 19 డిసెంబర్ 2003: ప్రారంభం
- 18 ఫిబ్రవరి 2006: 10,000 వ్యాసాలు చేరుకుంది
- 30 అక్టోబర్ 2008: 50,000 వ్యాసాలు చేరుకుంది
- 25 ఆగస్టు 2010: 100,000 వ్యాసాలు చేరుకుంది
- 9 జూలై 2012: 200,000 వ్యాసాలు చేరుకుంది
- 19 ఫిబ్రవరి 2013: 300,000 వ్యాసాలు చేరుకుంది
- 18 జూలై 2014: 400,000 వ్యాసాలు చేరుకుంది
- 27 జూలై 2016: 500,000 వ్యాసాలు చేరుకుంది
- 3 మే 2018: 600,000 వ్యాసాలు చేరుకుంది[2]
- 8 నవంబర్ 2019: 700,000 వ్యాసాలు చేరుకుంది
- 26 మే 2021: 800,000 వ్యాసాలు చేరుకుంది
- 13 ఏప్రిల్ 2022: 900,000 వ్యాసాలు చేరుకుంది
- 22 ఏప్రిల్ 2024: 10,00,000 వ్యాసాలు చేరుకుంది
వ్యాస లోతు
[మార్చు]154 వ్యాస లోతుతో, పర్షియన్ వికీపీడియా ప్రస్తుతం అన్ని వికీపీడియాలలో 23వ స్థానంలో ఉంది.[3]
సమస్యలు
[మార్చు]ప్రభుత్వ జోక్యం
[మార్చు]మానవ హక్కుల న్యాయవాది షాదీ సదర్, రేడియో ఫ్రీ యూరప్/రేడియో లిబర్టీ, ఇరాన్వైర్, ఇరాన్ ఇంటర్నేషనల్, జస్టిస్ ఫర్ ఇరాన్, ఓపెన్ డెమోక్రసీ, రేడియో జమానెహ్, ఇతర వార్తా సంస్థల నివేదికల ప్రకారం, ఇస్లామిక్ సంస్కృతి, మార్గదర్శకత్వ మంత్రిత్వ శాఖ, ఇరానియన్ సైబర్ ఆర్మీ పర్షియన్ వికీపీడియాలో జోక్యం చేసుకుని ఉండవచ్చని ఆరోపణలు ఉన్నాయి. అయితే వికీమీడియా ఫౌండేషన్ మాత్రం ఎటువంటి దుర్వినియోగం జరుగుతోందని నిర్ధారించలేదని తెలిపింది.[4][5][6][7][8][9][10]
2019లో జర్మన్ వార్తా సంస్థ డాయిచ్ వెల్లె నివేదించిన ప్రకారం, వికీమీడియా ఫౌండేషన్ ఈ అంశంపై దర్యాప్తు ప్రారంభించింది.[11]
సెన్సార్ విధానం
[మార్చు]2013 నవంబరులో పెన్సిల్వేనియా విశ్వవిద్యాలయంకు చెందిన Center for Global Communication Studies ప్రచురించిన నివేదికలో పరిశోధకులు కొలిన్ ఆండర్సన్, నిమా నజేరీ పర్షియన్ వికీపీడియాలోని 8 లక్షల వ్యాసాలను పరిశీలించి, వాటిలో 963 పేజీలను ఇరాన్ ప్రభుత్వం నిరోధించిందని గుర్తించారు. రచయితల ప్రకారం, “ప్రభుత్వ ప్రత్యర్థులు, మైనారిటీ మత విశ్వాసాలు, అలాగే ప్రభుత్వం, అధికారులపై, పోలీసులపై విమర్శలకు సంబంధించిన వికీపీడియా పేజీలను సెన్సార్ అధికారులు పదేపదే లక్ష్యంగా చేసుకున్నారు. నిరోధించబడిన వికీ పేజీలలో సగానికి కొద్దిగా తక్కువ భాగం జీవిత చరిత్రలే; వాటిలో కొందరు వ్యక్తులను అధికారులు అరెస్టు చేసినట్లు లేదా హత్య చేసినట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయి.”[12]
ఆండర్సన్ అభిప్రాయం ప్రకారం, పర్షియన్ వికీపీడియా ఇరానియన్ ఇంటర్నెట్కు ఒక సూక్ష్మ ప్రతిబింబంలా ఉండి, “నిషేధించబడిన ఆన్లైన్ విషయాలను గుర్తించడానికి ఉపయోగకరమైన ప్రదేశం మాత్రమే కాకుండా, విస్తృత ఇంటర్నెట్లో అమలవుతున్న కీవర్డ్ నిరోధాలు, ఫిల్టరింగ్ నియమాలను గుర్తించేందుకు అద్భుత నమూనా”గా పనిచేస్తుంది.[13]
2020 మార్చి 2న, ఇరాన్లో COVID-19 మహమ్మారి సమయంలో, ఇరాన్ అత్యున్నత నాయకుడు అలీ ఖామెనీకు సన్నిహితుడైన మొహమ్మద్ మీర్మొహమ్మది మరణించిన తరువాత, పర్షియన్ వికీపీడియా ఇరాన్లో అంతరాయం కలిగినట్లు కనిపించింది.[14]
గ్యాలరీ
[మార్చు]
100,000 వ్యాసాల సంబరాల చిహ్నం (ఆగస్టు 2010)
300,000 వ్యాసాల సంబరాల చిహ్నం (ఫిబ్రవరి 2013)
400,000 వ్యాసాల సంబరాల చిహ్నం (జూలై 2014)
పర్షియన్ వికీపీడియా నౌరూజ్ చిహ్నం (మార్చి 2015)
పర్షియన్ వికీపీడియా నౌరూజ్ చిహ్నం (మార్చి 2016)
పర్షియన్ వికీపీడియా 500,000 వ్యాసాల చిహ్నం (జూలై 2016)
పర్షియన్ వికీపీడియా నౌరూజ్ చిహ్నం (మార్చి 2017)
600,000 వ్యాసాల సంబరాల చిహ్నం (మార్చి 2018)
పర్షియన్ వికీపీడియా నౌరూజ్ చిహ్నం (మార్చి 2019)
800,000 వ్యాసాల సంబరాల చిహ్నం (మే 2021)
900,000 వ్యాసాల సంబరాల చిహ్నం (ఏప్రిల్ 2022)
10,00,000 వ్యాసాల సంబరాల చిహ్నం (ఏప్రిల్ 2024)
.svg){kind=logo}
.svg){kind=logo}
.svg){kind=logo}
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ List of Wikipedias Archived 2022-07-11 at the Wayback Machine. Wikimedia.org. 13 January 2014. Retrieved 13 January 2014.
- ↑ List of Wikipedias/Table Archived 2021-06-15 at the Wayback Machine meta.wikimedia.org, Statistics at 12:00, 18 July 2014 (UTC)
- ↑ "Wikipedia article depth - Meta". meta.wikimedia.org (in ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 9 November 2020. Retrieved 12 July 2022.
- ↑ "Persian Wikipedia: an independent source or a tool of the Iranian state?". openDemocracy (in ఇంగ్లీష్). Archived from the original on 2021-04-06. Retrieved 2021-06-15.
- ↑ Mehdi (2019-10-21). "چرا پاسخ بنیاد ویکیمدیا مبنی بر عدم دخالت جمهوری اسلامی در ویکیپدیای فارسی نادرست است؟". Justice for Iran (in పర్షియన్). Archived from the original on 2021-01-28. Retrieved 2021-06-15.
- ↑ فردا, رادیو (2021-06-15). "انتقاد سازمان عدالت برای ایران از "سانسور و مداخله جانبدارانه" در ویکیپدیای فارسی". رادیو فردا. Archived from the original on 2021-06-15. Retrieved 2021-06-15.
- ↑ "شادی صدر: از ویکیپدیا میخواهیم مثل فیسبوک و توییتر با ارتش سایبری جمهوری اسلامی برخورد کند – Justice for Iran". 2021-06-15. Archived from the original on 2021-06-15. Retrieved 2021-06-15.
- ↑ "شادی صدر: از ویکیپدیا میخواهیم مثل فیسبوک و توییتر با ارتش سایبری جمهوری اسلامی برخورد کند". IranWire | خانه (in పర్షియన్). Archived from the original on 2021-06-15. Retrieved 2021-06-15.
- ↑ "ویکیپدیای فارسی: منبعی مستقل یا ابزاری در دست دولت ایران؟". www.radiozamaneh.com (in పర్షియన్). 19 September 2019. Archived from the original on 2021-05-01. Retrieved 2021-06-15.
- ↑ "Critics Say Some Persian Wikipedia Content Manipulated By Iran's Government". RFE/RL (in ఇంగ్లీష్). 11 October 2019. Archived from the original on 2021-01-27. Retrieved 2021-06-15.
- ↑ Welle (www.dw.com), Deutsche. ""تحقیقات بنیاد ویکیمدیا درباره ویکیپدیای فارسی آغاز شده است" | DW | 10.10.2019". DW.COM (in పర్షియన్). Archived from the original on 2021-06-15. Retrieved 2021-06-15.
- ↑ Anderson, Colin; Nazeri, Nima (7 November 2013). "Citation Filtered: Iran's Censorship of Wikipedia" (PDF). Center for Global Communication Studies (University of Pennsylvania). Archived from the original (PDF) on 26 November 2018.
- ↑ "How Iran Uses Wikipedia To Censor The Internet". BuzzFeed. 12 November 2013. Archived from the original on 25 December 2018. Retrieved 8 September 2017.
- ↑ "Iranian Wikipedia disrupted amid coronavirus outbreak: Rights group". Al Arabiya English. 3 March 2020. Archived from the original on 6 August 2020. Retrieved 6 March 2020.
బాహ్య లింకులు
[మార్చు]
- పర్షియన్ వికీపీడియా మొబైల్ సంచిక (in Persian)