Jump to content

పలావు

లంకెలను మార్చు
వికీపీడియా నుండి

Republic of Palau

Beluu er a Belau  (Palauan)
Flag of పలావు
జండా
Seal of పలావు
Seal
గీతం: Belau rekid
"Our Palau"మూస:Parabr
స్థాయిUN member state under a Compact of Free Association with the United States[1]
రాజధానిNgerulmud
7°30′N 134°37′E / 7.500°N 134.617°E / 7.500; 134.617
అతిపెద్ద నగరంKoror
7°20′N 134°29′E / 7.333°N 134.483°E / 7.333; 134.483
అధికార భాషలు
గుర్తించిన ప్రాంతీయ భాషలు
జాతులు
(2020 census[2])
మతం
(2020 census)[2]
పిలుచువిధంPalauan
ప్రభుత్వంUnitary presidential republic under a non-partisan democracy
• President
Surangel Whipps Jr.
Raynold Oilouch
శాసనవ్యవస్థPalau National Congress
• ఎగువ సభ
Senate
• దిగువ సభ
House of Delegates
Independence 
18 July 1947
• Constitution
2 April 1979
• Establishment of the Republic of Palau
1 January 1981
1 October 1994
విస్తీర్ణం
• మొత్తం
459 km2 (177 sq mi) (180th)
• నీరు (%)
negligible
జనాభా
• Estimate
21,503[3] (192nd)
• 2021[4] census
16,766
• జనసాంద్రత
38.375/km2 (99.4/sq mi)
GDP (PPP)2024 estimate
• Total
Increase $308 million[5]
• Per capita
Increase $18,209[5] (81st)
GDP (nominal)2024 estimate
• Total
Increase $322 million[5]
• Per capita
Increase $17,448[5]
హెచ్‌డిఐ (2022)Decrease 0.797[6]
high · 71st
ద్రవ్యంUnited States dollar (USD)
కాల విభాగంUTC+9 (PWT)
• Summer (DST)
not observed
తేదీ తీరుDD-MM-YYYY
వాహనాలు నడుపు వైపుright
ఫోన్ కోడ్+680
ISO 3166 codePW
Internet TLD.pw
  1. GDP estimate includes US subsidy (2004 estimate).

పలావు, [a] అధికారికంగా పలావు రిపబ్లిక్, [a] [7] పశ్చిమ పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోని ఓషియానియాలోని మైక్రోనేషియా ఉపప్రాంతంలో ఉన్న ఒక ద్వీప దేశం . పలావు రిపబ్లిక్కులో 340 ద్వీపాలను ఉన్నాయి. ఇది కరోలిన్ దీవుల పశ్చిమ భాగం, తూర్పు మధ్య భాగాలు ఫెడరేటెడ్ స్టేట్స్ ఆఫ్ మైక్రోనేషియా ఉన్నాయి.

దీని మొత్తం వైశాల్యం 466 చ.కి.మీ(180 చ. మై.)తో ఇది ప్రపంచంలో పదహారవ అతి చిన్న దేశంగా నిలిచింది.[8] అత్యధిక జనాభా కలిగిన ద్వీపం కోరోర్ అదే పేరుతో దేశంలో అత్యధిక జనాభా కలిగిన నగరం ఇక్కడే ఉంది. రాజధాని న్గెరుల్ముడ్, మెలేకియోక్ దేశంలోని అతిపెద్ద ద్వీపం బాబెల్డాబ్‌లో ఉంది. పలావు ఉత్తరాన అంతర్జాతీయ జలాలతో, తూర్పున ఫెడరేటెడ్ స్టేట్స్ ఆఫ్ మైక్రోనేషియాతో, దక్షిణాన ఇండోనేషియాతో, వాయువ్య దిశలో ఫిలిప్పీన్స్‌తో సముద్ర సరిహద్దులను పంచుకుంటుంది.

ఈ దేశంలో మొదట సముద్ర ఆగ్నేయాసియా నుండి వలస వచ్చిన వారు సుమారు 3,000 సంవత్సరాల క్రితం స్థిరపడ్డారు.[9][10]సమర్‌లోని ఫిలిప్పీన్స్ తీరంలో ధ్వంసమైన నౌకకు చెందిన పలావున్ల బృందం ఇచ్చిన వివరణ ఆధారంగా బోహేమియన్ మిషనరీ పాల్ క్లీన్ [11] మొదటిసారిగా పలావును యూరోపియన్ మ్యాప్‌లో గీసాడు. 1885లో పలావు దీవులు స్పానిష్ ఈస్ట్ ఇండీస్‌లో భాగమయ్యాయి. 1898లో స్పానిష్-అమెరికన్ యుద్ధంలో స్పెయిన్ ఓటమి తరువాత. ఈ ద్వీపాలను 1899లో జర్మన్-స్పానిష్ ఒప్పందం నిబంధనల ప్రకారం జర్మనీకి విక్రయించారు. అక్కడ వాటిని జర్మన్ న్యూ గినియాలో భాగంగా నిర్వహించారు.

మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత ఈ దీవులను లీగ్ ఆఫ్ నేషన్స్ జపాన్ పాలిత సౌత్ సీస్ మాండేట్‌లో భాగంగా చేసింది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలోమరియానా, పలావ్ దీవుల పోరులో భాగంగా అమెరికన్, జపాన్ దళాల మధ్య పెలీలియు యుద్ధంతో సహా ప్రధాన ఘర్షణలు జరిగాయి. ఇతర పసిఫిక్ దీవులతో పాటు పలావును 1947లో యునైటెడ్ స్టేట్స్-పాలిత ట్రస్ట్ టెరిటరీ ఆఫ్ ది పసిఫిక్ దీవులలో భాగంగా చేశారు. 1978లో ఫెడరేటెడ్ స్టేట్స్ ఆఫ్ మైక్రోనేషియాలో చేరడానికి వ్యతిరేకంగా ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో ఓటు వేసిన తరువాత [12][13] ఈ దీవులు 1994లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌తో కుదిరిన స్వేచ్ఛా సంఘం ఒప్పందం ప్రకారం పూర్తి సార్వభౌమత్వాన్ని పొందాయి.

రాజకీయంగా పలావు అనేది అమెరికాతో ఉచిత అనుబంధంలో ఉన్న అధ్యక్ష గణతంత్ర రాజ్యం. ఇది రక్షణ, నిధులు, సామాజిక సేవలకు ప్రాప్యతను అందిస్తుంది. శాసనసభ అధికారం ద్విసభ పలావు జాతీయ కాంగ్రెస్‌లో కేంద్రీకృతమై ఉంది. పలావు ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రధానంగా పర్యాటకం, జీవనాధార వ్యవసాయం, చేపలు పట్టడంపై ఆధారపడి ఉంది. స్థూల జాతీయోత్పత్తి (జిఎన్ పి)లో గణనీయమైన భాగం విదేశీ సహాయం నుండి తీసుకోబడింది. ఆ దేశం తన అధికారిక కరెన్సీగా యునైటెడ్ స్టేట్స్ డాలర్‌ను ఉపయోగిస్తుంది. ఈ దీవుల సంస్కృతి మైక్రోనేషియన్, మెలనేసియన్, ఆసియన్, పాశ్చాత్య అంశాలను మిళితం చేస్తుంది. జనాభాలో ఎక్కువ మంది జాతి పలావున్లు మిశ్రమ మైక్రోనేషియన్, మెలనేసియన్, ఆస్ట్రోనేసియన్ సంతతికి చెందినవారున్నారు. జనాభాలో తక్కువ శాతం జపనీస్ సంతతికి చెందినవారున్నారు. దేశంలోని రెండు అధికారిక భాషలు పలావున్ ( ఆస్ట్రోనేషియన్ భాషా కుటుంబంలో సభ్యుడు), ఇంగ్లీష్, జపనీస్, సోన్సోరోలీస్, టోబియన్ ప్రాంతీయ భాషలుగా గుర్తించబడ్డాయి.

పేరువెనుక చరిత్ర

[మార్చు]

పలావున్ భాషలో ఈ దీవులకు బెలావు అనే పేరు "గ్రామం" అనే అర్థం వచ్చే పలావున్ పదం బెలువు (అందువల్ల చివరికి ప్రోటో-ఆస్ట్రోనేషియన్ * బానువా నుండి వచ్చింది),[14] లేదా సృష్టి పురాణానికి సంబంధించిన ఐబెబెలావు ("పరోక్ష సమాధానాలు") నుండి వచ్చింది.[15] "పలావు" అనే పేరు స్పానిష్ లాస్ పలావోస్‌లో ఉద్భవించింది. చివరికి జర్మన్ పలావు ద్వారా ఇంగ్లీషులోకి ప్రవేశించింది. ఈ దీవులకు ఆంగ్లంలో ఒక పురాతన పేరు "పీలూ దీవులు". [16] "పలావు" అనే దేశం పేరు మలయ్ పదం " పులావు " నుండి ఉద్భవించి ఉండకపోవచ్చు. అయినప్పటికీ దాని పద రూపంలో సారూప్యత ఉంది. మలయ్ భాషలో, " పులావ్ " అంటే "ద్వీపం" అని అర్థం. ఇది పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఒక ద్వీపసమూహంగా పలావు భౌగోళిక లక్షణం కూడా ఉంటుంది.

చరిత్ర

[మార్చు]
మరియానాస్ మరియు కరోలినాస్‌లోని మనీలా గ్యాలియన్, సుమారు 1590 బాక్సర్ కోడెక్స్
పలావ్ చరిత్ర కాలక్రమం

బోర్బన్ స్పెయిన్ ( స్పానిష్ ఈస్ట్ ఇండీస్ ) 1710–1785
స్పెయిన్ రాజ్యం (స్పానిష్ ఈస్ట్ ఇండీస్)1785–1808
నెపోలియన్ స్పెయిన్ (స్పానిష్ ఈస్ట్ ఇండీస్) 1808–1813
స్పెయిన్ రాజ్యం (స్పానిష్ ఈస్ట్ ఇండీస్)1813–1873
మొదటి స్పానిష్ రిపబ్లిక్ (స్పానిష్ ఈస్ట్ ఇండీస్) 1873–1874
స్పెయిన్ రాజ్యం (స్పానిష్ ఈస్ట్ ఇండీస్) 1873–1899
జర్మన్ న్యూ గినియా కంపెనీ 1885–1899
మొదటి ఫిలిప్పీన్ రిపబ్లిక్ జనవరి 23–ఫిబ్రవరి 12, 1899
జర్మన్ సామ్రాజ్యం ( జర్మన్ న్యూ గినియా ) 1899–1914
జపాన్ సామ్రాజ్యం ( దక్షిణ సముద్రాల ఆదేశం ) 1914–1944
యునైటెడ్ స్టేట్స్ 1944–1962
ఐక్యరాజ్యసమితి (పసిఫిక్ దీవుల ట్రస్ట్ టెరిటరీ) 1947–1965
ఐక్యరాజ్యసమితి (పసిఫిక్ దీవుల ట్రస్ట్ టెరిటరీ) 1965–1979
ఫెడరేటెడ్ స్టేట్స్ ఆఫ్ మైక్రోనేషియా 1965–1979
పలావ్ 1981–ప్రస్తుతం

తొలి చరిత్ర

[మార్చు]

పలావు మొదట క్రీస్తుపూర్వం 3వ - 2వ సహస్రాబ్ది మధ్య స్థిరపడింది. ఎక్కువగా ఫిలిప్పీన్స్ లేదా ఇండోనేషియా నుండి వచ్చింది.[17] ఫెర్డినాండ్ మాగెల్లాన్ ప్రదక్షిణ సముద్రయానంలో ప్రధానమైన ట్రినిడాడ్ స్పానిష్ మిషన్, 5వ ఉత్తరం చుట్టూ రెండు చిన్న దీవులను చూసి వాటికి "శాన్ జువాన్" అని పేరు పెట్టినప్పుడు 1522లోనే స్పానిష్ వారు సోన్సోరోల్‌ను చూశారు.[18]

1696 డిసెంబరులో కరోలిన్ దీవుల నుండి వచ్చిన నావికుల బృందం గుయువాన్ సమీపంలోని సమర్‌లో చిక్కుకుపోయింది. వారు యూరోపియన్ మిషనరీ పాల్ క్లీన్‌ను కలిశారు. గులకరాళ్ళను ఉపయోగించి నావికులు క్లీన్‌కు దీవుల ఉజ్జాయింపు స్థానం, పరిమాణాన్ని చూపించడానికి ప్రయత్నించారు. పలావు ప్రాంతం మొదటి యూరోపియన్ మ్యాప్‌ను రూపొందించడానికి అతను ఈ సమాచారాన్ని ఉపయోగించాడు. క్లీన్ ఆ మ్యాప్‌ను జెస్యూట్ సుపీరియర్ జనరల్‌కు పంపాడు. దానితో పాటు దీవుల పేర్లు, ప్రజల సంస్కృతి, వాటితో తన అనుభవాలను వివరించే లేఖను కూడా పంపాడు.[19]

స్పానిష్ యుగం

[మార్చు]
స్పానిష్ ఈస్ట్ ఇండీస్‌లోని పలావు దీవులను చూపించే 1888 మ్యాప్ (ఫిలిప్పీన్ దీవులను మినహాయించి)
పలావ్ దీవులలోని గ్రామం, రుడాల్ఫ్ హెల్‌గ్రూ చిత్రలేఖనం సుమారు 1908.
1915లో కోరోర్ అధిపతులు

క్లీన్ మ్యాపు లేఖ కొత్త దీవుల మీద విస్తృత ఆసక్తిని రేకెత్తించాయి. ఎఫ్ఆర్ రాసిన మరో లేఖ.1705లో ఆండ్రెస్ సెరానోను యూరప్‌కు పంపారు ముఖ్యంగా క్లీన్ ఇచ్చిన సమాచారాన్ని కాపీ చేశారు. ఈ లేఖల ఫలితంగా 1700, 1708 - 1709 లలో స్పానిష్ ఫిలిప్పీన్స్ నుండి పలావుకు ప్రయాణించడానికి జెస్యూట్ చేసిన మూడు ప్రయత్నాలు విఫలం అయ్యాయి. 1710 నవంబర్ 30న ఫ్రాన్సిస్కో పాడిల్లా నేతృత్వంలోని జెస్యూట్ యాత్ర సందర్భంగా ఈ దీవులను మొదటిసారిగా దర్శించారు. తుఫాను కారణంగా మాతృ నౌక శాంటిసిమా ట్రినిడాడ్ మిండానావోకు కొట్టుకుపోయినందున ఇద్దరు పూజారులు, జాక్వెస్ డు బెరాన్, జోసెఫ్ కోర్టైల్ సోన్సోరోల్ తీరంలో చిక్కుకోవడంతో ఈ యాత్ర ముగిసింది. 1711లో వారిని కాపాడటానికి గువామ్ నుండి మరొక ఓడ పంపబడింది. కానీ అది బోల్తా పడింది. దీని వలన మరో ముగ్గురు జెస్యూట్ పూజారులు మరణించారు. ఈ మిషన్ల వైఫల్యం పలావుకు అసలు స్పానిష్ పేరు ఇస్లాస్ ఎన్కాంటాడాస్ (ఎన్చాన్టెడ్ ఐలాండ్స్) ను ఇచ్చింది.[20]

పరివర్తన కాలం

[మార్చు]
జపనీస్ ఆదేశంలో పలావు

18వ శతాబ్దంలో బ్రిటిష్ వ్యాపారులు పలావుకు క్రమం తప్పకుండా వచ్చేవారు (బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ ప్యాకెట్ షిప్ యాంటెలోప్ షిప్ 1783లో ఉలాంగ్ ద్వీపంలో ధ్వంసమైంది. ఇది ప్రిన్స్ లీ బూ లండన్ సందర్శనకు దారితీసింది) తరువాత 19వ శతాబ్దంలో స్పానిష్ ప్రభావాన్ని విస్తరించింది. పలావు పలాస్ పేరుతో 1898లో మలోలోస్ కాంగ్రెస్‌లో చేర్చబడింది. ఇది ఫిలిప్పీన్స్‌లో మొట్టమొదటి విప్లవాత్మక కాంగ్రెస్ ఇది వలసవాదుల నుండి పూర్తి స్వాతంత్ర్యాన్ని కోరుకుంది. పలావు స్పానిష్ ఫిలిప్పీన్స్‌లో ప్రధాన కార్యాలయం కలిగిన స్పానిష్ ఈస్ట్ ఇండీస్‌లో భాగంగా ఉండేది. పలావు కాంగ్రెస్‌కు ఒక నియమిత సభ్యుడిని కలిగి ఉంది. మొత్తం కరోలిన్ దీవులలో వలసరాజ్యం కాని ఫిలిప్పీన్ కాంగ్రెస్‌లో అధిక ప్రాతినిధ్యం పొందిన ఏకైక దీవుల సమూహంగా మారింది. అలాంటి మార్గాన్ని అనుసరించాలనుకుంటే పలావు స్వయం నిర్ణయాధికార హక్కును కాంగ్రెస్ కూడా సమర్థించింది.[21]

తరువాత 1899 లో కరోలిన్ దీవులలో భాగంగా పలావును స్పానిష్ సామ్రాజ్యం జర్మన్-స్పానిష్ ఒప్పందం (1899) లో జర్మన్ న్యూ గినియాలో భాగంగా జర్మన్ సామ్రాజ్యానికి విక్రయించింది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలోజపాన్ సామ్రాజ్యం 1914 లో జర్మనీ నుండి దీవులను స్వాధీనం చేసుకుంది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత లీగ్ ఆఫ్ నేషన్స్ అధికారికంగా దక్షిణ సముద్రాల ఆదేశంలో భాగంగా ఈ దీవులను జపనీస్ పరిపాలన కింద ఉంచింది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో1941 లో ఫిలిప్పీన్స్ పై జరిగిన దండయాత్రకు మద్దతు ఇవ్వడానికి జపాన్ పలావును ఉపయోగించుకుంది. ఇది 1942 లో విజయవంతమైంది. ఈ దండయాత్ర ఫిలిప్పీన్స్‌లో అమెరికా స్థాపించిన కామన్వెల్త్ ప్రభుత్వాన్ని కూలదోసి 1943లో జపాన్ మద్దతుతో రెండవ ఫిలిప్పీన్ రిపబ్లిక్‌ను స్థాపించింది. [22]

అమెరికా సమ్యుక్త రాష్ట్రాల యుగం

[మార్చు]

రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో 1944లో ఖరీదైన పెలీలియు యుద్ధం తర్వాత 2,000 మందికి పైగా అమెరికన్లు, 10,000 మంది జపనీయులు మరణించిన తర్వాత తరువాత అంగౌర్ యుద్ధం తర్వాత యునైటెడ్ స్టేట్స్ జపాన్ నుండి పలావును స్వాధీనం చేసుకుంది. 1945–1946లో యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఫిలిప్పీన్స్‌ మీద నియంత్రణను తిరిగి స్థాపించింది. ఫిలిప్పీన్స్ రాజధాని మనీలా నుండి పలావును నిర్వహించింది. అయితే 1946 చివరి అర్ధభాగం నాటికి ఫిలిప్పీన్స్‌కు మూడవ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఫిలిప్పీన్స్ ఏర్పడటంతో పూర్తి స్వాతంత్ర్యం లభించింది. యుఎస్ ఫార్ వెస్ట్ పసిఫిక్ రాజధానిని గువామ్‌కు మార్చారు. భద్రతా మండలి తీర్మానం 21 ప్రకారం స్థాపించబడిన పసిఫిక్ దీవుల ట్రస్ట్ టెరిటరీలో భాగంగా 1947లో ఐక్యరాజ్యసమితి ఆధ్వర్యంలో పలావు అధికారికంగా అమెరికాకు బదిలీ చేయబడింది. [23][24]

స్వతంత్రం

[మార్చు]
టిటిపిఐ హై కమిషనర్, సిబ్బంది, 1960లు

1979లో ట్రస్ట్ టెరిటరీ జిల్లాలలో నాలుగు చేరి ఫెడరేటెడ్ స్టేట్స్ ఆఫ్ మైక్రోనేషియాను ఏర్పాటు చేశాయి. అయితే పలావు, మార్షల్ దీవుల జిల్లాలు ప్రతిపాదిత రాజ్యాంగానికి వ్యతిరేకంగా ఓటు వేశాయి. బదులుగా కరోలిన్స్ పశ్చిమాన ఉన్న క్లస్టర్ అయిన పలావు 1978లో స్వతంత్ర హోదాను ఎంచుకుంది. దీనికి ఫిలిప్పీన్స్, తైవాన్, జపాన్ విస్తృతంగా మద్దతు ఇచ్చాయి. ఇది కొత్త రాజ్యాంగాన్ని ఆమోదించింది. 1981 జనవరి న పలావు రిపబ్లిక్‌గా మారింది.[25] ఇది 1982లో అమెరికాతో ఉచిత అసోసియేషన్ ఒప్పందం మీద సంతకం చేసింది. అదే సంవత్సరంలో పలావు నౌరు ఒప్పందం వ్యవస్థాపక సభ్యదేశాలలో ఒకటిగా మారింది. ఈ ఒప్పందం 1994 అక్టోబర్ 1 న అమల్లోకి వచ్చింది.[26] భద్రతా మండలి తీర్మానం 956 ప్రకారం దాని స్వాతంత్ర్యాన్ని పొందేందుకు పసిఫిక్ దీవుల ట్రస్ట్ టెరిటరీ చివరి భాగంగా పలావు ట్రస్టీషిప్ నుండి స్వాతంత్ర్యానికి పరివర్తనను ముగించింది[27] . పలావు కూడా పసిఫిక్ దీవుల ఫోరంలో సభ్యదేశం అయింది. కానీ ఫిబ్రవరి 2021లో ఫోరం సెక్రటరీ జనరల్‌గా హెన్రీ పునా ఎన్నికకు సంబంధించిన వివాదం తర్వాత వైదొలిగింది.[28][29] పలావును "ఆఫ్‌షోర్" ఆర్థిక కేంద్రంగా మార్చే చట్టాన్ని 1998లో యుఎస్ సెనేట్ ఆమోదించింది.[30]

2005లో పలావు మైక్రోనేషియా ఛాలెంజ్‌కు నాయకత్వం వహించింది. ఇది 2020 నాటికి పాల్గొనే దేశాల తీరప్రాంత జలాల్లో 30%, అటవీ భూమిలో 20% సంరక్షిస్తుంది. 2009 లో పలావు ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి షార్క్ అభయారణ్యాన్ని సృష్టించింది. దాని నీటిలో వాణిజ్య షార్క్ ఫిషింగ్‌ను నిషేధించింది. 2012 లో పలావులోని రాక్ దీవులను యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా ప్రకటించారు.[31]

2015 లో పలావు ఫిలిప్పీన్స్ అధ్యక్షతన క్లైమేట్ వల్నరబుల్ ఫోరంలో సభ్యదేశం అయింది. అదే సమయంలో ఆ దేశం అధికారికంగా దాని నీటి వనరులలో 80% ను రక్షించింది. అలా చేసిన మొదటి దేశంగా అవతరించింది.[32] దాని నీటి వనరుల రక్షణ రెండు సంవత్సరాలలోపు దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో గణనీయమైన పెరుగుదలను సాధించింది.[33] 2017 లో పలావు ప్రతిజ్ఞ అని పిలువబడే పర్యావరణ వాగ్దానాన్ని స్థాపించిన ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి దేశంగా ఇది నిలిచింది, ఇది స్థానిక, విదేశీ పాస్‌పోర్ట్‌ల మీద ముద్రించబడుతుంది.[34] 2018 లో పలావు, ఫిలిప్పీన్స్ తమ ఆర్థిక, దౌత్య సంబంధాలను తిరిగి అనుసంధానించడం ప్రారంభించాయి. ఎఎస్ఇఎఎన్ లో పరిశీలక దేశంగా పలావు చేరడానికి ఫిలిప్పీన్స్ మద్దతు ఇచ్చింది.

రాజకీయాలు - ప్రభుత్వం

[మార్చు]

పలావు ఒక ప్రజాస్వామ్య గణతంత్ర రాజ్యం. పలావు అధ్యక్షుడు దేశాధినేత, ప్రభుత్వాధినేతగా బాధ్యత వహిస్తాడు. ప్రభుత్వానికి కార్యనిర్వాహక అధికారం ఉంటుంది. అయితే ప్రభుత్వానికి, పలావు నేషనల్ కాంగ్రెస్ రెండింటికీ శాసనసభ అధికారం ఉంటుంది. న్యాయవ్యవస్థ కార్యనిర్వాహక, శాసనసభల నుండి స్వతంత్రంగా ఉంటుంది. 1981లో పలావు ఒక రాజ్యాంగాన్ని స్వీకరించింది.

యునైటెడ్ స్టేట్సు పలావు మధ్య స్వేచ్ఛా ఒప్పందం.[35] వారి ప్రభుత్వాల స్వేచ్ఛా, స్వచ్ఛంద బాధ్యతలను నిర్దేశిస్తుంది. ప్రధానంగా ప్రభుత్వం, ఆర్థిక, భద్రత, రక్షణ సంబంధాల అంశాల మీద దృష్టి పెడుతుంది. [36] పలావుకు స్వతంత్ర సైన్యం లేదు. దాని రక్షణ కోసం అమెరికా మీద ఆధారపడుతుంది. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం, అమెరికన్ సైన్యానికి 50 సంవత్సరాల పాటు దీవులలోకి ప్రవేశం కల్పించబడింది. యుఎస్ నేవీ పాత్ర చాలా తక్కువ కొంతమంది నేవీ సీబీలకు (నిర్మాణ ఇంజనీర్లు) పరిమితం. యుఎస్ కోస్ట్ గార్డ్ జాతీయ జలాల్లో గస్తీ తిరుగుతుంది. పలావులో ఒక పెద్ద యునైటెడ్ స్టేట్స్ వైమానిక దళ హై-ఫ్రీక్వెన్సీ రాడార్ స్టేషన్‌ను నిర్వహించడానికి ప్రభుత్వం అంగీకరించింది. ఇది $100 మిలియన్ల కంటే ఎక్కువ ఖరీదు చేసే ఓవర్-ది-హోరిజోన్-రాడార్ వ్యవస్థ 2026 లో పనిచేయడం ప్రారంభిస్తుందని భావిస్తున్నారు. .[37][38]2020 నవంబరు లో అధ్యక్షుడు టామీ రెమెంగెసౌ స్థానంలో పలావు కొత్త అధ్యక్షుడిగా సురాంజెల్ విప్స్ జూనియర్ ఎన్నికయ్యారు.[39]

విదేశీవిధానాలు

[మార్చు]

సార్వభౌమ రాజ్యంగా పలావు దాని స్వంత విదేశీ సంబంధాలను నిర్వహిస్తుంది. [27] స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పటి నుండి పలావు అనేక దేశాలతో దౌత్య సంబంధాలను ఏర్పరచుకుంది. వాటిలో మైక్రోనేషియా, ఫిలిప్పీన్స్ వంటి అనేక పసిఫిక్ పొరుగు దేశాలు ఉన్నాయి. 1994 నవంబర్ 29న ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి పలావును ఐక్యరాజ్యసమితిలో చేరాలని సిఫార్సు చేస్తూ తీర్మానం 963ను ఆమోదించింది. 1994 డిసెంబర్ 15న జరిగిన తీర్మానం 49/63 ప్రకారం పలావు ప్రవేశానికి ఐక్యరాజ్యసమితి జనరల్ అసెంబ్లీ ఆమోదం తెలిపింది.[40] అప్పటి నుండి పలావు అనేక ఇతర అంతర్జాతీయ సంస్థలలో చేరింది. 2006 సెప్టెంబరులో పలావు మొదటి తైవాన్-పసిఫిక్ మిత్రదేశాల శిఖరాగ్ర సమావేశాన్ని నిర్వహించింది. దాని అధ్యక్షుడు జపాన్‌తో సహా ఇతర పసిఫిక్ దేశాలకు అధికారిక పర్యటనలు చేశారు.[41] ఐక్యరాజ్యసమితి, ఐక్యరాజ్యసమితి వాతావరణ మార్పుల సమావేశంతో సహా అంతర్జాతీయ వేదికలలో పలావు ఉనికిని కొనసాగించడానికి తైవాన్ ఆర్థిక సహాయం అందించింది.[42]

పలావుతో విదేశీ సంబంధాలు కలిగి ఉన్న దేశాల జెండాలు, పలాసియా హోటల్

పలావులో యునైటెడ్ స్టేట్స్ దౌత్య ప్రతినిధి బృందం రాయబార కార్యాలయాన్ని నిర్వహిస్తుంది. అయితే దేశాల సంబంధాలలో చాలా అంశాలు కాంపాక్ట్-నిధులతో కూడిన ప్రాజెక్టులతో సంబంధం కలిగి ఉంటాయి. వీటికి యుఎస్ డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ ది ఇంటీరియర్ ఇన్సులర్ అఫైర్స్ కార్యాలయం బాధ్యతవహిస్తుంది.[43] ఉదాహరణకు ఈ కాంపాక్ట్‌లో భాగంగా పలావుకు సాధారణ యుఎస్ మెయిల్ డెలివరీతో పాటు 96939 - 96940 జిప్ కోడ్‌లు మంజూరు చేయబడ్డాయి. అంతర్జాతీయ రాజకీయాలలో పలావు తరచుగా ఐక్యరాజ్యసమితి జనరల్ అసెంబ్లీ తీర్మానాల మీద అమెరికాతో కలిసి ఓటు వేస్తుంది.[44]

కోరోర్-బాబెల్‌డాబ్ వంతెనతో సహా మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులకు నిధులు సమకూర్చిన జపాన్‌తో పలావు సన్నిహిత సంబంధాలను కొనసాగించింది. 2015లో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం 70వ వార్షికోత్సవాన్ని పురస్కరించుకుని చక్రవర్తి అకిహిటో, ఎంప్రెస్ మిచికో పెలీలియును సందర్శించారు.[45]

1981లో పలావు ప్రపంచంలోని మొట్టమొదటి అణ్వాయుధ రహిత రాజ్యాంగానికి అనుకూలంగా ఓటు వేసింది. ఈ రాజ్యాంగం అణు, విషపూరిత రసాయన, వాయువు, జీవ ఆయుధాల వాడకం, నిల్వ, పారవేయడాన్ని నిషేధించింది. దీనిని ముందుగా ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో 75 శాతం మెజారిటీ ఆమోదించకుండానే నిషేధించింది.[46] ఈ నిషేధం పలావు స్వాతంత్ర్యానికి పరివర్తనను ఆలస్యం చేసింది. ఎందుకంటే ఒప్పందం మీద చర్చలు జరుపుతున్నప్పుడు అమెరికా అణు చోదక నౌకలను నడపాలని, భూభాగంలో అణ్వాయుధాలను నిల్వ చేయడానికి ఎంపికచేయలని పట్టుబట్టింది.[47]ఇది స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాటం చేసేలా ప్రేరేపించింది.[48] 2017 లో పలావు అణ్వాయుధాల నిషేధం కొరకు ఐక్యరాజ్యసమితి ఒప్పందం మీదసంతకం చేసింది. [49]

పలావు నౌరు మత్స్య నిర్వహణ ఒప్పందంలో సభ్యదేశంగా ఉంది.[50] పశ్చిమాన పలావు పొరుగు మిత్రదేశమైన ఫిలిప్పీన్స్, ఎఎస్ఇఎఎన్ లో చేరాలనుకుంటే పలావుకు మద్దతు ఇవ్వాలన్న ఉద్దేశ్యాన్ని వ్యక్తం చేసింది.[51]

2009 జూన్ లో పలావు గ్వాంటనామో బేలో అమెరికన్ సైన్యం గతంలో నిర్బంధించిన పదిహేడు మంది ఉయ్ఘర్లను అంగీకరిస్తామని ప్రకటించింది.[52] వారి నిర్వహణ ఖర్చుకు కొంత అమెరికన్ పరిహారం ఇస్తారని చెప్పబడింది.[53] 2010 జనవరిలో అమెరికాతో కుదిరిన సహాయ ఒప్పందం, ఉయ్ఘర్ ఒప్పందానికి సంబంధం లేదని నివేదించబడింది. [54]ఉయ్ఘర్లలో ఒకరు మాత్రమే మొదట్లో పునరావాసానికి అంగీకరించారు.[55] కానీ అక్టోబర్ చివరి నాటికి పదిహేడు మందిలో ఆరుగురు పలావుకు బదిలీ చేయబడ్డారు.[56]

పరిపాలనా విభాగాలు

[మార్చు]
పలావు పదహారు రాష్ట్రాలు
పలావు రిపబ్లిక్

పలావు పదహారు రాష్ట్రాలుగా విభజించబడింది (1984 వరకు మునిసిపాలిటీలు అని పిలువబడ్డాయి). ఇవి వాటి విస్తీర్ణం (చదరపు కిలోమీటర్లలో) 2015 - 2020 జనాభా లెక్కల జనాభాతో క్రింద ఇవ్వబడ్డాయి:

రాష్ట్రం ప్రాంతం (చ.కిమీ) జనసంఖ్య (2015) 2020 గణాంకాలు (జనసంఖ్య) వివరణ
కయాంగెల్ 1.7 54 41 కయాంగెల్ అటోల్ దీవులు ఉన్నాయి
న్గార్చెలాంగ్ 11.2 316 384 బాబెల్‌డాబ్ ద్వీపం ఉత్తర చివరలో
నగరార్డ్ 34 413 396 న్గార్చెలాంగ్ రాష్ట్రానికి దక్షిణంగా ఉన్న బాబెల్‌డాబ్ ద్వీపం ఉత్తర చివరలో
న్గార్డ్మౌ 34 185 238 బాబెల్‌డాబ్ ద్వీపం పశ్చిమ వైపున
న్గెరెమ్లెంగి 68 350 349 బాబెల్‌డాబ్ ద్వీపం పశ్చిమ వైపున
న్గత్పాంగ్ 33 282 289 బాబెల్‌డాబ్ ద్వీపం పశ్చిమ వైపున
ఎన్గివాల్ 17 282 312 బాబెల్‌డాబ్ ద్వీపం తూర్పు వైపున
మెలెకియోక్ 26 277 318 బాబెల్‌డాబ్ ద్వీపం తూర్పు వైపున
ఎన్గ్చేసర్ 43 291 319 బాబెల్‌డాబ్ ద్వీపం తూర్పు వైపున
ఐమెలిక్ 44 334 363 బాబెల్‌డాబ్ ద్వీపం నైరుతి భాగంలో
ఐరై 59 2,455 2,529 బాబెల్‌డాబ్ ద్వీపం ఆగ్నేయ భాగంలో
కోరోర్ 60.52 11,444 11,199 కోరోర్, న్గెరెకెబెసాంగ్, మలకల్ దీవులు, అలాగే నైరుతిలో రాక్ దీవులు (చెల్బాచెబ్), ఈల్ మాల్క్ ఉన్నాయి
పెలీలియు 22.3 484 470 పెలీలియు ద్వీపం, దాని ఉత్తరాన కొన్ని ద్వీపాలు, ముఖ్యంగా న్గెర్చెయు
అంగౌర్ 8.06 119 114 పెలీలియుకు 12 కి.మీ దక్షిణంగా ఉన్న అంగౌర్ ద్వీపం
సోన్సోరోల్ 3.1 40 53 సోన్సోరోల్, ఫన్నా, పులో అన్నా, మెరిర్ దీవులను కలిగి ఉంది
హటొహొబే 0.9 25 39 టోబి ద్వీపం, (జనావాసాలు లేని) హెలెన్ ఉన్నాయి రీఫ్

చారిత్రాత్మకంగా పలావు రాక్ దీవులు కోరోర్ దేశాలలో భాగంగా ఉన్నాయి.

సముద్ర చట్ట అమలు

[మార్చు]
యువాటెల్, కబెక్ల్ మ్'టల్ మరియు బుల్ సముద్రతీర మత్స్య సంరక్షణను అందిస్తాయి.[57]

పలావు మెరైన్ లా ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ విభాగం దేశం 6,00,000 (2,30,000 చదరపు మైళ్లు) ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలంలో గస్తీ తిరుగుతుంది. వారు వేటగాళ్ళు, లైసెన్స్ లేని మత్స్యకారులను వేటాడేందుకు కెడం, రెమెలిక్ II అనే రెండు దీర్ఘ-శ్రేణి గస్తీ పడవలను నడుపుతున్నారు.[58][59][60] సముద్ర తీర కార్యకలాపాలకు చిన్న పడవలను ఉపయోగిస్తారు. [57] అవి కోరోర్ ఆధారంగా ఉన్నాయి. [61]

రాజ్యాంగ ఆర్ధిక వ్యవస్థ

[మార్చు]

ఐలాండ్స్ సొసైటీ అధ్యక్షుడు మైఖేల్ వాల్ష్ ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో ఆధునిక రాష్ట్ర నిర్మాణం విజయాలకు పలావు ఒక ముఖ్య ఉదాహరణ అభిప్రాయం వెలిబుచ్చాడు. ఇది వలస పాలన నుండి శాంతియుతంగా ఐక్యరాజ్యసమితిలో పూర్తి ప్రవేశానికి విజయవంతంగా పరివర్తన చెందడానికి దారితీసింది. పలావు తన ఓషియానియా ప్రాంతంలోని పొరుగు దేశాలతో బలమైన విదేశీ సంబంధాలను కొనసాగించింది. ఈ ప్రాంతంలో పలావు ప్రభావం పెరుగుతున్నట్లు చూపిస్తూ ఎఎస్ఇఎఎన్ కు పరిశీలకుడి హోదా కల్పించాలనే ఒత్తిడి కూడా ఉంది.[62] అయితే పలావు పూర్తిగా స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన సార్వభౌమ రాజ్యంగా శాంతియుతంగా మారడం చర్చకు అతీతంగా లేదు.

2021లో యుఎన్ జనరల్ అసెంబ్లీలో అధ్యక్షుడు సురాంజెల్ విప్స్ జూనియర్ చేసిన ప్రసంగం ద్వారా పలావు అంతర్జాతీయ సహాయం మీద ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉందని తెలుస్తుంది.[63] అమెరికన్ ప్రభావం కారణంగా కొంతమంది దాని సార్వభౌమాధికారానికి సవాళ్లు ఉన్నాయని వాదించడానికి దారితీసింది. కాంపాక్ట్ ఆఫ్ ఫ్రీ అసోసియేషన్ కింద అమెరికన్ సైన్యం మీద ఆధారపడటం వలన ఇది అధికారికంగా వాస్తవ రక్షిత ప్రాంతంగా లేదా ఇతరత్రా గుర్తించబడలేదు. అమెరికన్ ప్రభావం పలావు సమాజం, ఆర్థిక వ్యవస్థ, రాజకీయ ప్రక్రియలలో భారీ మార్పులకు దారితీసింది. అందువల్ల పలావును ఇంకా పూర్తిగా స్వతంత్ర దేశంగా లేదా ఆధునిక దేశ నిర్మాణంలో పూర్తి విజయంగా చూడకపోవచ్చు. .[64]

భౌగోళికం

[మార్చు]
మొత్తం భూభాగంలో అటవీ ప్రాంతం వాటా, అగ్ర దేశాలు (2021). పలావు ప్రపంచంలో ఐదవ అత్యధిక అటవీ విస్తీర్ణం కలిగి ఉంది.

పలావు భూభాగం పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఉన్న ఒక ద్వీపసమూహాన్ని కలిగి ఉంది. దాని అత్యంత జనాభా కలిగిన ద్వీపాలు అంగౌర్, బాబెల్‌డాబ్, కోరోర్, పెలీలియు . చివరి మూడు ఒకే అవరోధ దిబ్బలో కలిసి ఉంటాయి. అయితే అంగౌర్ దక్షిణాన అనేక కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఒక సముద్ర ద్వీపం. జనాభాలో మూడింట రెండు వంతుల మంది కోరోర్‌లో నివసిస్తున్నారు. కయాంజెల్ పగడపు దీవి ఈ దీవులకు ఉత్తరాన ఉంది. అయితే జనావాసాలు లేని రాక్ దీవులు (సుమారు 200) ప్రధాన ద్వీప సమూహానికి పశ్చిమాన ఉన్నాయి. ప్రధాన దీవుల నుండి దాదాపు 604 kiloమీటర్లు (375 మైళ్లు) దూరంలో ఉన్న నైరుతి దీవులు అని పిలువబడే ఆరు దీవుల మారుమూల సమూహం హటోహోబీ, సోన్సోరోల్ రాష్ట్రాలను ఏర్పరుస్తుంది.

వాతావరణం

[మార్చు]

పలావు ఉష్ణమండల వర్షారణ్య వాతావరణాన్ని కలిగి ఉంటుంది. వార్షిక సగటు ఉష్ణోగ్రత 28 °C (82 °F) . ఏడాది పొడవునా వర్షపాతం భారీగా ఉంటుంది, సగటున 3,800 mమీ. (150 అం.) . సగటు తేమ 82%, జూన్ - అక్టోబర్ మధ్య వర్షాలు ఎక్కువగా కురిసినప్పటికీ ఇప్పటికీ చాలా ఎండ ఉంటుంది. పలావు టైఫూన్ బెల్ట్ అంచున ఉంది. ప్రతి సంవత్సరం పలావు సమీపంలో ఉష్ణమండల అవాంతరాలు తరచుగా అభివృద్ధి చెందుతాయి. కానీ ముఖ్యమైన ఉష్ణమండల తుఫానులు చాలా అరుదుగా ఉంటాయి. పలావులో మైక్, బోఫా, హైయాన్ అనేవి ‌తుఫానులు సంభవించాయి. [65]


శీతోష్ణస్థితి డేటా - Palau Islands (1961–1990)
నెల జన ఫిబ్ర మార్చి ఏప్రి మే జూన్ జూలై ఆగ సెప్టెం అక్టో నవం డిసెం సంవత్సరం
సగటు అధిక °C (°F) 30.6
(87.1) 		30.6
(87.1) 		30.9
(87.6) 		31.3
(88.3) 		31.4
(88.5) 		31.0
(87.8) 		30.6
(87.1) 		30.7
(87.3) 		30.9
(87.6) 		31.1
(88.0) 		31.4
(88.5) 		31.1
(88.0) 		31.0
(87.7)
రోజువారీ సగటు °C (°F) 27.3
(81.1) 		27.2
(81.0) 		27.5
(81.5) 		27.9
(82.2) 		28.0
(82.4) 		27.6
(81.7) 		27.4
(81.3) 		27.5
(81.5) 		27.7
(81.9) 		27.7
(81.9) 		27.9
(82.2) 		27.7
(81.9) 		27.6
(81.7)
సగటు అల్ప °C (°F) 23.9
(75.0) 		23.9
(75.0) 		24.1
(75.4) 		24.4
(75.9) 		24.5
(76.1) 		24.2
(75.6) 		24.1
(75.4) 		24.3
(75.7) 		24.5
(76.1) 		24.4
(75.9) 		24.4
(75.9) 		24.2
(75.6) 		24.2
(75.6)
సగటు వర్షపాతం mm (inches) 271.8
(10.70) 		231.6
(9.12) 		208.3
(8.20) 		220.2
(8.67) 		304.5
(11.99) 		438.7
(17.27) 		458.2
(18.04) 		379.7
(14.95) 		301.2
(11.86) 		352.3
(13.87) 		287.5
(11.32) 		304.3
(11.98) 		3,758.3
(147.97)
సగటు వర్షపాతపు రోజులు 19.0 15.9 16.7 14.8 20.0 21.9 21.0 19.8 16.8 20.1 18.7 19.9 224.6
నెలవారీ సరాసరి ఎండ పడే గంటలు 198.4 194.9 244.9 234.0 210.8 168.0 186.0 176.7 198.0 179.8 183.0 182.9 2,357.4
Source: Hong Kong Observatory[66]

పర్యావరణం

[మార్చు]
న్గెరుకెవిడ్ విహంగ వీక్షణం
రాక్ ఐలాండ్స్ విహంగ వీక్షణం
పలావులోని రాక్ దీవులు
సున్నపురాయి దీవుల వైమానిక దృశ్యం

పలావుకు బలమైన పర్యావరణ పరిరక్షణ చరిత్ర ఉంది. ఉదాహరణకు న్గెరుకెవిడ్, చుట్టుపక్కల ప్రాంతం 1956లో స్థాపించబడిన న్గెరుకెవిడ్ దీవుల వన్యప్రాణుల సంరక్షణ కేంద్రం కింద రక్షించబడ్డాయి.[67] పలావులో ఎక్కువ భాగం పర్యావరణ క్షీణత లేకుండా ఉన్నప్పటికీ చట్టవిరుద్ధమైన డైనమైట్ ఫిషింగ్, కోరోర్‌లో తగినంత ఘన వ్యర్థాల తొలగింపు సౌకర్యాలు, పలావు మడుగులో విస్తృతమైన ఇసుక, పగడపు తవ్వకం వంటి ఆందోళనకరమైన ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.

ఇతర పసిఫిక్ ద్వీప దేశాల మాదిరిగానే సముద్ర మట్టం పెరగడం ఒక పెద్ద పర్యావరణ ముప్పును కలిగిస్తుంది. అయితే గ్లోబల్ అట్మాస్ఫియరిక్ రీసెర్చ్ కోసం ఉద్గారాల డేటాబేస్ ప్రకారం 2019లో ప్రతి వ్యక్తికి సగటు కార్బన్ డయాక్సైడ్ ఉద్గారాలు 60 టన్నులు ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యధికం. ఎక్కువగా రవాణా నుండి ఇది సంభవిద్తుంది.[68] లోతట్టు ప్రాంతాలు ముంపునకు గురవుతుండటంతో తీరప్రాంత వృక్షసంపద, వ్యవసాయం కొరకు ఇప్పటికే తగినంత నీటి సరఫరా లేకపోవడం ముప్పు పొంచి ఉంది. ఎరువులు, బయోసైడ్ల నుండి విషపూరిత వ్యర్థాలను నిర్వహించడంతో పాటు, మురుగునీటి శుద్ధి ఒక సమస్యగా ఉంది.

ఉప్పునీటి మొసలి జాతి, క్రోకోడైలస్ పోరోసస్, పలావుకు చెందినది. ఇది మడ అడవుల అంతటా, రాక్ దీవులలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో వివిధ సంఖ్యలో ఉంటాయి. ఈ జాతిని సాధారణంగా చాలా ప్రమాదకరమైనదిగా పరిగణిస్తున్నప్పటికీ 1965 డిసెంబరు 28 న ఆధునిక చరిత్రలో పలావులో ఒకే ఒక్క ప్రాణాంతక మానవ దాడి జరిగింది. .[69] 1980ల వరకు ఈ దాడి కారణంగా మొసలి నిర్మూలన కార్యక్రమం, మొసలి చర్మాల వ్యాపారం ప్రారంభానికి దారితీసింది. 1990ల నుండి నడుస్తున్న నిర్వహణ, పరిరక్షణ కార్యక్రమం పలావున్ మొసలి జనాభా స్థిరీకరణకు దారితీసింది.[70]

2005  నవంబరు5న అధ్యక్షుడు టామీ ఇ. రెమెంగెసౌ జూనియర్ మైక్రోనేషియా ఛాలెంజ్ అనే ప్రాంతీయ పర్యావరణ రక్షణకు నాయకత్వం వహించారు. ఇది 2020 నాటికి 30% సమీప తీరప్రాంత జలాలను 20% అటవీ భూమిని సంరక్షిస్తుంది. తరువాత పలావు ఈ చొరవలో ఫెడరేటెడ్ స్టేట్స్ ఆఫ్ మైక్రోనేషియా, మార్షల్ దీవులు యుఎస్ భూభాగాలైన గువామ్ ఉత్తర మరియానా దీవులు ఇందులో చేరాయి. ఈ మిశ్రమ ప్రాంతం పసిఫిక్ మహాసముద్రం సముద్ర ప్రాంతంలో దాదాపు 5%, దాని తీరప్రాంతంలో 7% ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది.

పలావులో పలావు ఉష్ణమండల తేమ అడవులు భూసంబంధమైన పర్యావరణ ప్రాంతం ఉంది.[71] ఇది 2019 ఫారెస్ట్ ల్యాండ్‌స్కేప్ ఇంటిగ్రిటీ ఇండెక్స్ సగటు స్కోరు 8.09/10 ను కలిగి ఉంది. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా 172 దేశాలలో 27వ స్థానంలో ఉంది. .[72] ఈ దేశం భూకంపాలు, అగ్నిపర్వత కార్యకలాపాలు, ఉష్ణమండల తుఫానులకు గురవుతుంది.

షార్క్ అభయాలయం

[మార్చు]

2009  సెప్టెంబరు 25న పలావు ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి షార్క్ అభయారణ్యాన్ని సృష్టిస్తామని ప్రకటించింది. [73] పలావు తన ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలం జలాల్లో అన్ని రకాల వాణిజ్య సొరచేప చేపల వేటను నిషేధించింది. ఈ అభయారణ్యం దాదాపు 6,00,000 చ.కి.మీ(230,000 చ. మై.) రక్షిస్తుంది సముద్రం,[74] ఫ్రాన్స్‌కు సమానమైన పరిమాణం.[75][76][77] ఐక్యరాజ్యసమితి సమావేశంలో అధ్యక్షుడు జాన్సన్ టోరిబియాంగ్ ఈ అభయారణ్యం గురించి ప్రకటించారు. [75][78][79] టోరిబియాంగ్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా సొరచేపలను పట్టడం మీద నిషేధాన్ని ప్రతిపాదించాడు.[75] 2012లో పలావు వరల్డ్ ఫ్యూచర్ కౌన్సిల్ నుండి ఫ్యూచర్ పాలసీ అవార్డును అందుకుంది. ఎందుకంటే "పలావు సముద్ర పర్యావరణ వ్యవస్థలను రక్షించడంలో ప్రపంచానికి నాయకత్వం వహిస్తుంది".[80]

ఆర్ధికరంగం

[మార్చు]
కృత్రిమంగా తయారు చేయబడిన జర్మన్ ఛానల్ అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన డైవ్ సైట్లలో ఒకటి. నైరుతిలో సరస్సును పసిఫిక్ మహాసముద్రానికి కలిపే పడవలకు ఇది ఒక ప్రధాన రవాణా మార్గం.
2016లో కోరోర్–బాబెల్‌డాబ్ వంతెన వైమానిక దృశ్యం

పలావు ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రధానంగా పర్యాటకం, జీవనాధార వ్యవసాయం, చేపలు పట్టడం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. దీవుల గొప్ప సముద్ర వాతావరణంలో స్కూబా డైవింగ్, స్నార్కెలింగ్‌పై పర్యాటక కార్యకలాపాల మీద దృష్టి సారిస్తాయి. వీటికి దాని బారియర్ రీఫ్స్, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం శిధిలాలు మరింత ఆకర్షణ కలిగిస్తూ ఉన్నాయి. 2022 ఏప్రిలు లో పలావు దేశం సహజ పర్యావరణం సాంప్రదాయ సంస్కృతిని కాపాడటం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న బాధ్యతాయుతమైన పర్యాటక కార్యక్రమం ఓలావు పలావును ప్రారంభించింది. [81] ప్రభుత్వం అతిపెద్ద యజమాని అమెరికా ఆర్థిక సహాయం మీద ఎక్కువగా ఆధారపడుతుంది. 2000–2001 ఆర్థిక సంవత్సరంలో వ్యాపార, పర్యాటకుల రాకపోకలు సంఖ్య దాదాపు 50,000కు చేరుకుంది.

పలావు ఓడల రిజిస్ట్రీ ప్రపంచ వాణిజ్య నౌకల సముదాయంలో 0.001% కంటే తక్కువగా ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నప్పటికీ ఇది 2019లో దాదాపు 60% చివరి సముద్రయాన జెండాలను కలిగి ఉంది. జీవితాంతం బాధ్యతలను తప్పించుకోవడానికి షిప్పింగ్ కంపెనీలు రిజిస్ట్రీని ఉపయోగిస్తాయని ఇది సూచిస్తుంది. ఈ బాధ్యతలు పర్యావరణ ప్రభావం, కార్మిక పరిస్థితులు సక్రమంగా ఉండే విధంగా ఓడను రద్దు చేసే అధికారం కలిగి ఉంటాయి. [82]

ఇక్కడి జనాభా మొత్తం మైక్రోనేషియా కంటే రెండు రెట్లు తలసరి ఆదాయాన్ని అనుభవిస్తోంది. పసిఫిక్ రిమ్‌లో విమాన ప్రయాణ విస్తరణ, ప్రముఖ తూర్పు ఆసియా దేశాల ద్వారా అందుతున్న ఆర్ధికసహాయం అభివృద్ధి కారణంగా పెరుగుతున్న శ్రేయస్సు, మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి జరగడం ద్వారా కీలకమైన పర్యాటక రంగానికి దీర్ఘకాలిక అవకాశాలు బాగా బలపడ్డాయి.

2006 నవంబరు లో పసిఫిక్ సేవింగ్ బ్యాంక్ అధికారికంగా దివాలా తీసినట్లు ప్రకటించింది. 2006 డిసెంబర్ 13నపలావు హారిజన్ 641 మంది డిపాజిటర్లు ప్రభావితమయ్యారని నివేదించింది. వాటిలో 398 యుఎస్ $ 5,000 మిలియన్ల కంటే తక్కువ కలిగి ఉన్నాయి, మిగిలినవి యు.ఎస్$ 5,000 మిలియన్ల నుండి యు.ఎస్$ 2 వరకు ఉన్నాయి. డిసెంబరు 12న, 79 మంది బాధిత వ్యక్తులు పరిహారం పొందారు. "చెల్లింపుకు నిధుల కొరకు పలావ్ ప్రభుత్వం తైవాన్ నుండి తీసుకున్న రుణం తీసుకుంది. " అని టోరిబియాంగ్ అన్నారు. మొత్తం మిలియన్ ఇది మొదట పలావు అభివృద్ధికి సహాయం చేయడానికి ఉద్దేశించబడిన యుఎస్$1 మిలియన్ల నుండి  దివాలా సమయంలో యుఎస్$955,000 మిగిలి ఉంది. మిగిలిన మొత్తాన్ని తన రుణాలను తిరిగి చెల్లించడానికి ఉపయోగించుకోవాలని టోరిబియాంగ్ తైవాన్ ప్రభుత్వాన్ని అభ్యర్థించింది. తైవాన్ ఆ అభ్యర్థనకు అంగీకరించింది. ఈ పరిహారంలో ఖాతాలో యుఎస్ $4,000 కంటే తక్కువ ఉన్నవారు కూడా ఉంటారు.[83]

ఆదాయపు పన్ను వరుసగా 9.3 శాతం, 15 శాతం, 19.6 శాతం ప్రగతిశీల రేట్లతో మూడు బ్రాకెట్‌లను కలిగి ఉంటుంది. కార్పొరేట్ పన్ను నాలుగు శాతం, పలావు వస్తువులు, సేవల పన్నును 2023 జనవరి 1 న ప్రవేశపెట్టారు. ఇది 10% విస్తృత-ఆధారిత పన్ను, ఇది పలావులో విక్రయించే లేదా వినియోగించే చాలా వస్తువులు, సేవలు, ఇతర వస్తువులకు వర్తిస్తుంది.[84] ఆస్తి పన్నులు లేవు.

పలావులోని ప్రధాన పర్యాటక ఆకర్షణలలో యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం అయిన రాక్ ఐలాండ్స్ సదరన్ లగూన్, [85] నాలుగు తాత్కాలిక యునెస్కో సైట్‌లు ఉన్నాయి. అవి ఔబల్లాంగ్ రా న్గేబెడెచ్ (న్గేబెడెచ్ టెర్రస్‌లు), ఇమియోంగ్ కన్జర్వేషన్ ఏరియా, యాపీస్ క్వారీ సైట్‌లు, టెట్ ఎల్ బాడ్ (స్టోన్ కాఫిన్).[86]

ఆరోగ్యం

[మార్చు]

పలావులో 80 పడకల ఆసుపత్రి, బెలావ్ నేషనల్ హాస్పిటల్ సేవలు అందిస్తోంది. కొన్ని వైద్య ప్రత్యేకతలతో, పలావులో తైవాన్, ఫిలిప్పీన్స్ లేదా హవాయిలలో వైద్య సంరక్షణ అవసరమయ్యే ప్రత్యేక సంరక్షణ లేదు.[87] పలావులో చర్మవ్యాధి నిపుణులు లేదా నేత్ర వైద్యులు (కంటి నిపుణులు) లేరు.[88]డయాబెటిక్ కంటి వ్యాధులకు వి ఇ జి ఎఫ్ మందులు కంటి పరిస్థితులకు ఇవ్వలేము కాబట్టి లేజర్ సర్జరీ అమెరికన్ నేత్ర వైద్యులను సందర్శించడం ద్వారా జరుగుతుంది.[88] బెలావ్ నేషనల్ హాస్పిటల్ కొన్ని మెదడు రక్తస్రావంలకు అవసరమయ్యే చికిత్స చేయలేకపోతుంది.[89] కనుక అత్యవసరంగా తైవాన్‌కు ఎయిర్‌లిఫ్ట్ చేస్తుంది.

రవాణా

[మార్చు]

పలావులోని అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయాలైన గ్వామ్ ( ఆంటోనియో బి. వాన్ పాట్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ), మనీలా ( నినోయ్ అక్వినో అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ), తైపీ ( టాయోయువాన్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం ) లతో షెడ్యూల్ చేయబడిన అంతర్జాతీయ విమానసేవలను అందిస్తుంది. అదనంగా అంగౌరు, పెలెలియు రాష్ట్రాలు దేశీయ గమ్యస్థానాలకు క్రమం తప్పకుండా సేవలను అందిస్తున్నాయి. విమాన సేవలు కొన్నిసార్లు అంతగా ఇబ్బందికరంగా ఉండేవి. పలావు మైక్రోనేషియా ఎయిర్, ఆసియన్ స్పిరిట్, పసిఫిక్ ఫ్లైయర్ 2000లలో వివిధ సమయాల్లో ఫిలిప్పీన్స్, ఇతర గమ్యస్థానాలకు సేవలను అందించాయి. కానీ అవన్నీ సేవలను నిలిపివేసాయి.[90] యునైటెడ్ ఎయిర్‌లైన్స్ గ్వామ్‌కు, అక్కడి నుండి దాదాపు రోజువారీ సేవలను అందిస్తుంది. యాప్‌కు వారానికి ఒకసారి సేవలను అందిస్తుంది. అలాగే కొరియన్ ఎయిర్ వారానికి మూడు సార్లు ఇంచియాన్‌కు సేవలను అందిస్తుంది. వారానికి రెండు నుండి నాలుగు సార్లు, చైనా ఎయిర్‌లైన్స్ కోరోర్, తైవాన్‌లోని తైపీ మధ్య సేవలను అందిస్తుంది.

2024 మే లో నౌరు ఎయిర్‌లైన్స్ ఆస్ట్రేలియాలోని బ్రిస్బేన్‌కు నేరుగా వారపు విమానాలను ప్రారంభించింది. బి -737 విమానం ద్వారా నిర్వహించబడే ఆరు గంటల విమానం మంగళవారాల్లో 11:30 గంటలకు బ్రిస్బేన్ నుండి బయలుదేరి, బాబెల్‌డాబ్ ప్రధాన ద్వీపంలోని పలావ్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయానికి 04:30 గంటలకు చేరుకుంటుంది. దక్షిణ దిశగా వెళ్ళే విమానాలు బుధవారం పలావు నుండి 10:30 గంటలకు బయలుదేరి బ్రిస్బేన్ చేరుకుంటాయి.[91]

కోరోర్ వెలుపల ఉన్న మలకల్ ద్వీపంలోని మలహకా నౌకాశ్రయం వద్ద సరుకు రవాణా, సైనిక, క్రూయిజ్ నౌకలు తరచుగా వస్తాయి. దేశంలో రైల్వేలు లేవు. 61 కి.మీ.(38 మై.) కేవలం 36 కి.మీ (22 మై.) మాత్రమే చదును చేయబడ్డాయి. మోటర్ వాహాలకు డ్రైవింగ్ కుడి వైపున ఉంది. వేగ పరిమితి 40 కి.మీ/గం (25 ఎంపిహెచ్). కోరోర్‌లో టాక్సీలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. వాటికి మీటర్ అమర్చబడదు ఛార్జీలు చర్చించుకోవచ్చు. దీవుల మధ్య రవాణా ఎక్కువగా ప్రైవేట్ పడవలు, దేశీయ విమాన సేవల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. అయితే చౌకైన ప్రత్యామ్నాయంగా దీవుల మధ్య కొన్ని రాష్ట్రప్రభుత్వాలు-నడిపే పడవలు [92] ఉన్నాయి.

గణాంకాలు

[మార్చు]
చారిత్రికంగా జనాభా
సంవత్సరంజనాభా±%
1958 8,987—    
1970 11,210+24.7%
1980 12,116+8.1%
1990 15,122+24.8%
1995 17,225+13.9%
2000 19,129+11.1%
2005 19,907+4.1%
2015 17,661−11.3%
2020 17,614−0.3%
Source:
  • "Island Areas". U.S. Census Bureau.
  • "Census of Population and Housing". PalauGov.pw.

పలావు జనాభా సుమారు 21,779 (2023), [93] వీరిలో 73% మంది మిశ్రమ మెలనేసియన్, ఆస్ట్రోనేసియన్ సంతతికి చెందిన స్థానిక పలావున్లు ఉన్నారు. పలావులో అనేక ఆసియా సమాజాలు ఉన్నాయి. స్పానిష్ వలసరాజ్యాల కాలం నాటి ఫిలిప్పీన్స్ ప్రజలు దేశంలో అతిపెద్ద ఆసియా సమూహంగానూ రెండవ అతిపెద్ద జాతి సమూహంగా ఏర్పడ్డారు. చైనీయులు, కొరియన్లు గణనీయమైన సంఖ్యలో ఉన్నారు. మిశ్రమ లేదా పూర్తి జపనీస్ వంశానికి చెందిన పలావున్లు కూడా తక్కువ సంఖ్యలో ఉన్నారు. ఆసియా మూలానికి చెందిన చాలా మంది పలావున్లు 20వ శతాబ్దం చివరిలో వచ్చారు. చాలా మంది చైనీయులు, బంగ్లాదేశీయులు, నేపాలీలు పలావుకు నైపుణ్యం లేని కార్మికులు, నిపుణులుగా వచ్చారు.[94] యూరోపియన్లు, అమెరికన్లు కూడా తక్కువ సంఖ్యలో ఉన్నారు.

భాష

[మార్చు]

పలావు అధికారిక భాషలు పలావున్, ఇంగ్లీష్, రెండు రాష్ట్రాలలో ( సోన్సోరోల్, హటోహోబీ ) తప్ప ఇక్కడ స్థానిక భాషలు, సోన్సోరోలీస్, టోబియన్, వరుసగా పలావున్ తో పాటు అధికారికంగా ఉన్నాయి. కొంతమంది పెద్దలు జపనీస్ మాట్లాడతారు. పలావున్స్ ఇది అంగౌర్‌లో అధికారిక భాషగా ఉంది. [95][96] రిపబ్లిక్ కాలం నుండి విద్యా వ్యవస్థ ట్రస్ట్ టెరిటరీగా వారసత్వంగా వచ్చినందున పలావున్ విద్యా వ్యవస్థలో ఇంగ్లీష్ ఒక ప్రధాన విషయంగా ఉంది. దాని జనాభాలో ఎక్కువ మంది దీనిని రెండవ భాషగా ఉపయోగిస్తున్నారు. ఫిలిప్పీన్ ఇంగ్లీష్ ద్వారా ప్రభావితమైన స్థానిక మాండలికం అభివృద్ధి చెందుతోంది.

మతం

[మార్చు]

2020 జనాభా లెక్కల ప్రకారం జనాభాలో 46.9% రోమన్ కాథలిక్, 25.9% ప్రొటెస్టంట్ (ప్రధానంగా సువార్తికులు ), 5% సెవెంత్-డే అడ్వెంటిస్టులు, 5.1% మోడెక్‌ంగీ, 4.9% ముస్లింలు, 0.9% చర్చ్ ఆఫ్ జీసస్ క్రైస్ట్ ఆఫ్ లేటర్-డే సెయింట్స్ 11.4% ఇతర మతస్థులు.[2]

పలావులోని జర్మనీ, జపనీస్ ఆక్రమణలు స్పానిష్‌ను అనుసరిస్తూ మిషనరీలకు సబ్సిడీ ఇచ్చాయి. జర్మన్లు రోమన్ కాథలిక్కులు, ప్రొటెస్టంటులను పంపారు, జపనీయులు షింటో, బౌద్ధులను పంపారు, స్పెయిన్ దేశస్థులు పలావును నియంత్రించేటప్పుడు రోమన్ కాథలిక్ మిషనరీలను పంపారు. జనాభాలో మూడొంతుల మంది క్రైస్తవులు (ప్రధానంగా రోమన్ కాథలిక్కులు, ప్రొటెస్టంట్లు), మోడెక్‌గీ (క్రైస్తవ మతం, సాంప్రదాయ పలావున్ మతం, ఫార్చ్యూన్ టెల్లింగ్), పురాతన పలావున్ మతం సాధారణంగా ఆచరించబడుతుంది. జపనీస్ పాలన మహాయాన బౌద్ధమతం, షింటోలను పలావుకు తీసుకువచ్చింది. ఇది జపనీస్ స్థిరనివాసులలో మెజారిటీ మతంగా ఉంది. అయితే రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో జపాన్ ఓటమి తరువాత మిగిలిన జపనీయులు ఎక్కువగా క్రైస్తవ మతంలోకి మారారు. మరికొందరు బౌద్ధమతాన్ని పాటించడం కొనసాగించారు. కానీ షింటో ఆచారాలను పాటించడం మానేశారు.[97] దాదాపు 400 మంది బెంగాలీ ముస్లింలు ఉన్నారు.

సంస్కృతి

[మార్చు]
సాంప్రదాయ పలావున్ బాయి

పలావున్ సమాజం చాలా కఠినమైన మాతృస్వామ్య వ్యవస్థను అనుసరిస్తుంది. పలావున్ సంప్రదాయాలలో దాదాపు ప్రతి అంశంలోనూ, ముఖ్యంగా అంత్యక్రియలు, వివాహాలు, వారసత్వం, సాంప్రదాయ బిరుదుల జారీలో మాతృస్వామ్య పద్ధతులు కనిపిస్తాయి.

ఈ వంటకాల్లో కాసావా, టారో, యమ్, బంగాళాదుంప, చేప, పంది మాంసం వంటి స్థానిక ఆహారాలు ఉన్నాయి. ఫిలిపినో వలస కార్మికుల గణనీయమైన ఉనికి కారణంగా ఇది జపనీస్, అమెరికన్, ఫిలిపినో వంటకాలచే కూడా బాగా ప్రభావితమైంది. ఫ్రూట్ బ్యాట్ సూప్ ఒక పలావున్ రుచికరమైన వంటకం.[98] కొన్ని స్థానిక పానీయాలలో చెట్టు మీద కొబ్బరికాయతో తయారు చేసిన మద్య పానీయం; కావా వేర్ల నుండి తయారు చేసిన పానీయం; తమలపాకు నమలడం ఉన్నాయి. పలావులో టామా అనే డెజర్ట్ అభివృద్ధి చేయబడింది.[99]

వార్తాపత్రికలు

[మార్చు]

పలావులో పలు వార్తాపత్రికలు అందుబాటులో ఉన్నాయి:[100][101]

    • రెంజెల్ బెలావ్ (1983–1985)
    • టియా బెలావ్ (1992–ప్రస్తుతం)
    • ఐలాండ్ టైమ్స్

క్రీడలు

[మార్చు]

1920లలో జపనీయులు పలావులో బేస్‌బాల్‌ను ప్రవేశపెట్టినప్పటి నుండి ఇది ప్రజాదరణ పొందింది . పలావు జాతీయ బేస్ బాల్ జట్టు 1990, 1998 , 2010 మైక్రోనేషియన్ క్రీడలలో, అలాగే 2007 పసిఫిక్ క్రీడలలో బంగారు పతకాన్ని గెలుచుకుంది. 2022 జూన్ 20 న ఫీల్డర్ బ్లైగ్ మాడ్రిస్ తన మొదటి ఆటను పిట్స్ ‌బర్గ్ పైరేట్స్ తరపున చికాగో కబ్స్‌తో ఆడి తద్వారా ఎం ఎల్ బిలో ఆడిన మొదటి పలావాన్ అయ్యాడు. పలావులో పలావు ఫుట్‌బాల్ అసోసియేషన్ నిర్వహించే జాతీయ ఫుట్‌బాల్ జట్టు ఉంది. కానీ అది ఎఫ్ఐఎఫ్ఎ లో సభ్యదేశం కాదు. ఈ సంఘం పలావు సాకర్ లీగ్‌ను నిర్వహిస్తుంది.

బెలావ్ ఓమల్ మారథాన్ 2023లో పలావ్, తైవాన్ మధ్య భాగస్వామ్యంగా ప్రారంభమైంది.

విద్య

[మార్చు]

ప్రాథమిక విద్య 16 సంవత్సరాల వయస్సు వరకు తప్పనిసరి. పాఠశాలల్లో ప్రభుత్వ ( పలావ్ హై స్కూల్‌తో సహా), ప్రైవేట్ సంస్థలు అలాగే పలావ్ కమ్యూనిటీ కళాశాలలో అందుబాటులో ఉన్న కొన్ని అధ్యయన రంగాలు ఉన్నాయి. తదుపరి అండర్ గ్రాడ్యుయేట్, గ్రాడ్యుయేట్, ప్రొఫెషనల్ ప్రోగ్రామ్‌ల కోసం, విద్యార్థులు ప్రధానంగా యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని తృతీయ సంస్థలకు హాజరు కావడానికి విదేశాలకు వెళతారు. పలావు శాన్ డియాగో స్టేట్ యూనివర్సిటీ, సౌత్ పసిఫిక్ యూనివర్సిటీ ద్వారా దూరవిద్యను అందిస్తుంది.[102]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ Compacts of Free Association - United States Department of the Interior
  2. ↑ 2.0 2.1 2.2 2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau (PDF) (Report). Vol. I Basic Tables. Koror, Palau: Office of Planning and Statistics. ఆగస్టు 2022. Archived (PDF) from the original on 19 నవంబరు 2023. Retrieved 21 జూన్ 2023.
  3. ↑ "World Population Prospects: The 2017 Revision". ESA.UN.org (custom data acquired via website). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Retrieved 10 సెప్టెంబరు 2017.
  4. ↑ "Health Statistics – PalauGov.pw".
  5. ↑ 5.0 5.1 5.2 5.3 "Palau". imf.org. Archived from the original on 19 జనవరి 2020. Retrieved 25 జనవరి 2024.
  6. ↑ "Human Development Report 2023/24" (PDF) (in ఇంగ్లీష్). United Nations Development Programme. 13 మార్చి 2024. Archived (PDF) from the original on 13 మార్చి 2024. Retrieved 13 మార్చి 2024.
  7. ↑ Constitution of Palau Archived 26 మే 2013 at the Wayback Machine. (PDF). palauembassy.com. Retrieved 1 June 2013.
  8. ↑ "2015 Statistical Yearbook" (PDF) (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Republic of Palau Bureau of Budget and Planning Ministry of Finance. 1 ఫిబ్రవరి 2016. Archived from the original on 11 మార్చి 2023. Retrieved 21 ఆగస్టు 2018.
  9. ↑ Clark, Geoffrey; Anderson, Atholl; Wright, Duncan (2006). "Human Colonization of the Palau Islands, Western Micronesia". Journal of Island & Coastal Archaeology. 1 (2): 215–232. doi:10.1080/15564890600831705. S2CID 129261271.
  10. ↑ Smith, Alexander D. (2017). "The Western Malayo-Polynesian Problem". Oceanic Linguistics. 56 (2). University of Hawaiʻi Press: 435–490. doi:10.1353/ol.2017.0021. JSTOR 26408513. S2CID 149377092.
  11. ↑ Francis X. Hezel, SJ. "Catholic Missions in the Carolines and Marshall Islands". Archived from the original on 28 నవంబరు 2017. Retrieved 15 జనవరి 2015.
  12. ↑ Ming-chao, Tang (25 సెప్టెంబరు 1978). "Referendum on the draft constitution for the Federated States of Micronesia, July 1978" (PDF). United Nations. p. 5. Archived (PDF) from the original on 12 జూన్ 2021. Retrieved 12 జూన్ 2021.
  13. ↑ Nakayama, Tosiwo; Henry, Bethwel (14 సెప్టెంబరు 1978). "Letter to the United Nations" (PDF). United Nations. pp. 8–10. Archived (PDF) from the original on 12 జూన్ 2021. Retrieved 12 జూన్ 2021.
  14. ↑ Blust, Robert; Trussel, Stephen (2010). "*banua: inhabited land, territory supporting the life of a community". Austronesian Comparative Dictionary. Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. Archived from the original on 28 నవంబరు 2022. Retrieved 29 నవంబరు 2022.
  15. ↑ "The Bais of Belau". Underwater Colours. Archived from the original on 21 జూలై 2016. Retrieved 25 మే 2012.
  16. ↑ Etpison, Mandy (1994). "About Palau". Palau – Portrait of Paradise. Neco Marine Corp. ISBN 9780963787507. Archived from the original on 19 ఏప్రిల్ 2001. Retrieved 15 జనవరి 2023.
  17. ↑ "Palau". histclo.com. Archived from the original on 25 డిసెంబరు 2022. Retrieved 12 నవంబరు 2022.
  18. ↑ "Palau Ships". micsem.org. Archived from the original on 10 మే 2012. Retrieved 12 నవంబరు 2022.
  19. ↑ Hezel, Francis X.; Valle, Maria Teresa Del (1972). "Early European Contact with the Western Carolines: 1525-1750". The Journal of Pacific History. 7: 26–44. doi:10.1080/00223347208572199. ISSN 0022-3344. JSTOR 25168089. Archived from the original on 25 ఏప్రిల్ 2024. Retrieved 25 ఏప్రిల్ 2024.
  20. ↑ "Catholic Missions in the Carolines and Marshall Islands". micsem.org. Archived from the original on 28 నవంబరు 2017. Retrieved 12 నవంబరు 2022.
  21. ↑ Balabo, Dino (10 డిసెంబరు 2006). "Historians: Malolos Congress produced best RP Constitution". Philippine Star. Archived from the original on 12 నవంబరు 2022. Retrieved 12 ఆగస్టు 2013.
  22. ↑ Perkins, Dorothy (1997). Japan Goes to War: A Chronology of Japanese Military Expansion from the Meiji Era to the Attack on Pearl Harbor (1868–1941). DIANE Publishing. p. 166. ISBN 9780788134272. Admiral Takeo Takagi led the Philippines support force to Palau, an island 800 kilometers (500 miles) east of the southern Philippines where he waited to join the attack.
  23. ↑ Year: 1947), UN Security Council (2nd (1964). "Resolution 21 (1947) /: [adopted by the Security Council at its 124th meeting], of 2 April 1947" (in ఇంగ్లీష్). {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (help)CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  24. ↑ "Security Council Resolution 21 - UNSCR". unscr.com. Archived from the original on 12 మార్చి 2025. Retrieved 10 మార్చి 2025.
  25. ↑ "Pacific Island Battleground Now the Republic of Belau". Bangor, Maine, USA. Associated Press. 23 జనవరి 1981. Archived from the original on 11 మార్చి 2023. Retrieved 18 నవంబరు 2020.
  26. ↑ "Palau Gains Independence on Saturday". Salt Lake City, Utah, USA. Associated Press. 30 సెప్టెంబరు 1994. Archived from the original on 11 మార్చి 2023. Retrieved 18 నవంబరు 2020.
  27. ↑ 27.0 27.1 "Compact of Free Association: Palau's use of and accountability for U.S. assistance and prospects for economic self-sufficiency" (PDF). Report to Congressional Committees. GAO-08-732: 1–2. 10 జూన్ 2008. Archived (PDF) from the original on 11 నవంబరు 2022. Retrieved 7 సెప్టెంబరు 2014.
  28. ↑ Cave, Damien (5 ఫిబ్రవరి 2021). "Pacific Islands' Most Important Megaphone Falls Into Discord". The New York Times. ISSN 0362-4331. Archived from the original on 9 ఫిబ్రవరి 2021. Retrieved 8 ఫిబ్రవరి 2021.
  29. ↑ "Key Pacific body in crisis as Palau walks out". France 24. 5 ఫిబ్రవరి 2021. Archived from the original on 5 ఫిబ్రవరి 2021. Retrieved 8 ఫిబ్రవరి 2021.
  30. ↑ "Palau (11/03)". U.S. Department of State. Archived from the original on 12 నవంబరు 2022. Retrieved 13 ఏప్రిల్ 2022.
  31. ↑ Centre, UNESCO World Heritage. "Palau – UNESCO World Heritage Centre". UNESCO. Archived from the original on 27 డిసెంబరు 2019. Retrieved 26 డిసెంబరు 2019.
  32. ↑ "Tiny Island Nation's Enormous New Ocean Reserve is Official". 28 అక్టోబరు 2015. Archived from the original on 20 మార్చి 2018. Retrieved 20 మార్చి 2018.
  33. ↑ "This Small Island Nation Makes a Big Case For Protecting Our Oceans". 3 ఏప్రిల్ 2017. Archived from the original on 20 మార్చి 2018. Retrieved 20 మార్చి 2018.
  34. ↑ "Pacific island forces visitors to sign eco-pledge". South China Morning Post. 8 డిసెంబరు 2017. Archived from the original on 7 డిసెంబరు 2022. Retrieved 23 డిసెంబరు 2020.
  35. ↑ Compact of Free Association Between the Government of the United States of America and the government of Palau Archived 6 అక్టోబరు 2011 at the Wayback Machine, preamble
  36. ↑ Compact of Free Association Between the Government of the United States of America and the government of Palau Archived 6 అక్టోబరు 2011 at the Wayback Machine, Table of Contents
  37. ↑ Marrow, Michael (5 మే 2022). "Air Force eyes new radar installation in Palau". Inside Defense. Archived from the original on 4 జనవరి 2023. Retrieved 4 జనవరి 2023.
  38. ↑ Helfrich, Emma; Rogoway, Tyler (30 డిసెంబరు 2022). "U.S. Building Advanced Over-The-Horizon Radar On Palau". The Drive. Archived from the original on 4 జనవరి 2023. Retrieved 4 జనవరి 2023.
  39. ↑ "Surangel Whipps Jr to be Palau's new president". RNZ.co.nz. 6 నవంబరు 2020. Archived from the original on 11 మార్చి 2023. Retrieved 24 ఆగస్టు 2021.
  40. ↑ United Nations General Assembly Resolution 49/63, Admission of the Republic of Palau to Membership in the United Nations, adopted 15 December 1994 Archived 25 మే 2017 at the Wayback Machine. United Nations. Retrieved 12 September 2015.
  41. ↑ "The President of the Republic of Palau to Visit Japan". Tokyo: Ministry of Foreign Affairs of Japan. 15 డిసెంబరు 2014. Archived from the original on 11 మార్చి 2023. Retrieved 12 జనవరి 2018.
  42. ↑ Judah, Jacob (2 జూన్ 2024). "A Pacific Island With Ties to Taiwan Was Hacked. Was It Political?". The New York Times (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ISSN 0362-4331. Retrieved 3 జూన్ 2024.
  43. ↑ "Responsibilities and Authorities". USDOI Office of Insular Affairs. 24 అక్టోబరు 2007. Archived from the original on 24 అక్టోబరు 2007. Retrieved 15 జనవరి 2023.
  44. ↑ General Assembly – Overall Votes – Comparison with U.S. vote Archived 8 ఏప్రిల్ 2021 at the Wayback Machine lists Palau as in the country with the third high coincidence of votes. Palau has always been in the top three.
  45. ↑ Fackler, Martin (9 ఏప్రిల్ 2015). "Ahead of World War II Anniversary, Questions Linger Over Stance of Japan's Premier". The New York Times. Archived from the original on 7 జనవరి 2023. Retrieved 16 ఫిబ్రవరి 2020.
  46. ↑ "The Constitution of the Republic of Palau". The Government of Palau. 2 ఏప్రిల్ 1979. Archived from the original on 11 నవంబరు 2022. Retrieved 1 నవంబరు 2009.
  47. ↑ "Issues Associated. With Palau's Transition to Self-Government" (PDF). Government Accountability Office. జూలై 1989. Archived (PDF) from the original on 6 సెప్టెంబరు 2009. Retrieved 1 నవంబరు 2009.
  48. ↑ Morei, Cita (1998), "Planting the mustard seed of world peace", in de Ishtar, Zohl (ed.), Pacific women speak out for independence and denuclearisation, Christchurch, Aotearoa/New Zealand Annandale, New South Wales, Australia: Women's International League for Peace and Freedom (Aotearoa) Disarmament and Security Centre (Aotearoa) Pacific Connections, ISBN 9780473056667
  49. ↑ "Chapter XXVI: Disarmament – No. 9 Treaty on the Prohibition of Nuclear Weapons". United Nations Treaty Collection. 7 జూలై 2017. Archived from the original on 30 డిసెంబరు 2022. Retrieved 16 సెప్టెంబరు 2019.
  50. ↑ "Pacific nations extend bans on tuna fishing". Radio Australia. East West Center. 5 అక్టోబరు 2010. Archived from the original on 12 నవంబరు 2022. Retrieved 6 అక్టోబరు 2010.
  51. ↑ "PH, Palau agree to enhance ties". Manila Bulletin. 16 ఫిబ్రవరి 2018. Archived from the original on 22 డిసెంబరు 2019. Retrieved 20 మార్చి 2018.
  52. ↑ "Pacific state Palau to take Uighur detainees". CTV News. 10 జూన్ 2009. Retrieved 11 జూన్ 2009.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  53. ↑ Kirit Radia (10 జూన్ 2009). "US and Palau wrangling over Gitmo transfer details, including $$". ABC News. Archived from the original on 14 జూలై 2009.
  54. ↑ "Palau Government still not sure if Uighurs are coming". Radio New Zealand International. 30 జూన్ 2009. Archived from the original on 4 సెప్టెంబరు 2011. Retrieved 1 జూలై 2009.
  55. ↑ "Six Guantanamo Uighurs arrive in Palau: US". Agence France-Presse. 31 అక్టోబరు 2009. Archived from the original on 24 మే 2012.
  56. ↑ "Palau receives aid boost from US". australianetworknews.com. 30 జనవరి 2010. Archived from the original on 11 మే 2011. The president insisted there was no link to the island's hosting of six inmates from Guantanamo Bay. Palau had earlier rejected a 156 million dollar offer and the settlement came after the island nation agreed to resettle six Muslim Uighurs who had been held for more than seven years at the US naval base at Guantanamo Bay. The six arrived in Palau in November. But Johnson said the two issues were not related.
  57. ↑ 57.0 57.1 ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని <ref> ట్యాగు; IslandTimes2017-04-25 అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  58. ↑ ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని <ref> ట్యాగు; PacificNote2017-12-22 అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  59. ↑ ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని <ref> ట్యాగు; PalauPresident2017-05-08 అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  60. ↑ ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని <ref> ట్యాగు; PostGuam2016-03-03 అనే పేరుగల ref లలో పాఠ్యమేమీ ఇవ్వలేదు
  61. ↑ Urbina, Ian (21 ఫిబ్రవరి 2016), "Palau vs the Poachers", The New York Times Magazine, pp. 40–49, archived from the original on 20 ఏప్రిల్ 2018, retrieved 23 ఏప్రిల్ 2018, Nearly 9,000 miles [14,000 km] away, the Remeliik, a police patrol ship from the tiny island nation Palau, was pursuing a 10-man Taiwanese pirate ship, the Shin Jyi Chyuu 33, through Palauan waters.
  62. ↑ "Rethinking Palau's Place in the Free and Open Indo-Pacific". thediplomat.com. Archived from the original on 4 అక్టోబరు 2021. Retrieved 4 అక్టోబరు 2021.
  63. ↑ "Palau's president urges the UN to include Taiwan – Taipei Times". Taipei Times. 23 సెప్టెంబరు 2021. Archived from the original on 4 అక్టోబరు 2021. Retrieved 4 అక్టోబరు 2021.
  64. ↑ Mita, Takashi (4 అక్టోబరు 2021). Political futures of small-scale island-states in Pacific islands: Global dynamics and state-making in the Republic of Palau (PhD dissertation). University of Hawaiʻi. ProQuest 304894523. Archived from the original on 26 మార్చి 2022. Retrieved 4 అక్టోబరు 2021 – via Proquest.
  65. ↑ Kitamoto, Asanobu. "Tracking Chart Latitude 7.40N / Longitude 134.50E (±1)". Digital Typhoon. Archived from the original on 12 నవంబరు 2022. Retrieved 9 మే 2020.
  66. ↑ "Climatological Information for Palau Islands, Pacific Islands, United States". Hong Kong Observatory. Archived from the original on 1 అక్టోబరు 2018. Retrieved 20 మే 2011.
  67. ↑ Wiles, Gary J.; Conry, Paul J. (1990). "Terrestrial vertebrates of the Ngerukewid Islands Wildlife Preserve, Palau Islands". Micronesica. 23 (1): 41–66.
  68. ↑ Monforti-Ferrario, F.; Oreggioni, G.; Schaaf, E.; Guizzardi, D.; Olivier, J.G.J.; Solazzo, E.; Lo Vullo, E.; Crippa, M.; Muntean, M.; Vignati, E. (26 సెప్టెంబరు 2019). Fossil CO2 and GHG emissions of all world countries: 2019 report. Publications Office of the European Union. ISBN 9789276111009. Archived from the original on 8 సెప్టెంబరు 2021. Retrieved 20 మే 2020. {{cite book}}: |website= ignored (help)
  69. ↑ Messel, H.; King, F.W. (1992). "Survey of the crocodile populations of the Republic of Palau, Caroline Islands, Pacific Ocean, 8–24 June 1991: A report to the Government of the Republic of Palau Koror, Palau.". Proceedings of the 11th Working Meeting of the Crocodile Specialist Group of the Species Survival Commission of the IUCN – The World Conservation Union. Vol. 1. Gland, Switzerland: IUCN – The World Conservation Union. ISBN 9789820400115. Retrieved 23 సెప్టెంబరు 2021.
  70. ↑ Webb, Grahame J.W.; Manolis, S. Charlie; Brien, Matthew L. (2010). "Saltwater Crocodile Crocodylus porosus" (PDF). In Manolis, S.C.; Stevenson, C. (eds.). Crocodiles. Status Survey and Conservation Action Plan (third ed.). Darwin, Northern Territory, Australia: Crocodile Specialist Group. pp. 99–113. Archived (PDF) from the original on 20 జూలై 2021. Retrieved 23 సెప్టెంబరు 2021.
  71. ↑ Dinerstein, Eric; et al. (2017). "An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm". BioScience. 67 (6): 534–545. doi:10.1093/biosci/bix014. ISSN 0006-3568. PMC 5451287. PMID 28608869.
  72. ↑ Grantham, H. S.; et al. (2020). "Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material". Nature Communications. 11 (1): 5978. Bibcode:2020NatCo..11.5978G. doi:10.1038/s41467-020-19493-3. ISSN 2041-1723. PMC 7723057. PMID 33293507.
  73. ↑ "Palau creates world's first shark haven". The Philippine Star. 26 సెప్టెంబరు 2009. Retrieved 28 సెప్టెంబరు 2009.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
  74. ↑ Richard Black (25 సెప్టెంబరు 2009). "Palau pioneers 'shark sanctuary'". BBC News. Archived from the original on 1 అక్టోబరు 2009. Retrieved 15 జనవరి 2023.
  75. ↑ 75.0 75.1 75.2 "Palau's EEZ becomes shark sanctuary". Xinhua News Agency. 27 సెప్టెంబరు 2009. Archived from the original on 30 సెప్టెంబరు 2009. Retrieved 28 సెప్టెంబరు 2009.
  76. ↑ Sophie Tedmanson (26 సెప్టెంబరు 2009). "World's first shark sanctuary created by Pacific island of Palau". The Times. London. Archived from the original on 11 నవంబరు 2022. Retrieved 28 సెప్టెంబరు 2009.
  77. ↑ Ker Than (25 సెప్టెంబరు 2009). "France-Size Shark Sanctuary Created – A First". National Geographic. Archived from the original on 10 జనవరి 2023. Retrieved 28 సెప్టెంబరు 2009.
  78. ↑ "Palau creates shark sanctuary to protect tourism and prevent overfishing". Radio New Zealand. 27 సెప్టెంబరు 2009. Archived from the original on 11 నవంబరు 2022. Retrieved 28 సెప్టెంబరు 2009.
  79. ↑ Cornelia Dean (24 సెప్టెంబరు 2009). "Palau to Ban Shark Fishing". The New York Times. Archived from the original on 11 నవంబరు 2022. Retrieved 28 సెప్టెంబరు 2009.
  80. ↑ "Tiny Nation of Palau Proves Sharks Worth More Alive Than Dead". Jakarta Globe. 22 అక్టోబరు 2012. Archived from the original on 27 అక్టోబరు 2012.
  81. ↑ Footer, Mark (13 ఏప్రిల్ 2022). "Being a sustainable tourist earns special rewards in this island country". South China Morning Post (in ఇంగ్లీష్). Hong Kong. Archived from the original on 13 డిసెంబరు 2022. Retrieved 1 మే 2022.
  82. ↑ Veuillemey, Guillaume (13 నవంబరు 2020), Evading Corporate Responsibilities: Evidence from the Shipping Industry, doi:10.2139/ssrn.3691188, S2CID 226364450, SSRN 3691188, archived from the original on 18 నవంబరు 2022, retrieved 18 నవంబరు 2022
  83. ↑ 李光儀、王光慈. "帛琉銀行倒閉 賠償存戶竟由台灣埋單 (Taiwan pay for the bill of compensation for PSB bankruptcy)". udn.com Center. Archived from the original on 24 డిసెంబరు 2010. Retrieved 20 డిసెంబరు 2010.
  84. ↑ "Palau Tax Reform – PalauGov.pw". palaugov.pw. Archived from the original on 14 ఫిబ్రవరి 2023. Retrieved 14 ఫిబ్రవరి 2023.
  85. ↑ Centre, UNESCO World Heritage. "Rock Islands Southern Lagoon". UNESCO World Heritage Centre. Archived from the original on 14 ఏప్రిల్ 2019. Retrieved 14 ఏప్రిల్ 2019.
  86. ↑ Centre, UNESCO World Heritage. "Palau". UNESCO World Heritage Centre. Archived from the original on 14 ఏప్రిల్ 2019. Retrieved 14 ఏప్రిల్ 2019.
  87. ↑ Thong, Haw-Yueh; Wu, Chung-Kuan; Lin, Ching-Hwa; Lo, Te-Yu; Huang, Chieh-Chen (1 ఏప్రిల్ 2020). "Dermatoses in children in the Republic of Palau". Dermatologica Sinica. 38 (2): 94. doi:10.4103/ds.ds_2_20. S2CID 218927684. Archived from the original on 4 జనవరి 2022. Retrieved 4 జనవరి 2022 – via dermsinica.org.
  88. ↑ 88.0 88.1 "Volunteer Surgery in the Republic of Palau". Retina Today. Archived from the original on 3 జనవరి 2022. Retrieved 3 జనవరి 2022.
  89. ↑ China (Taiwan), Ministry of Foreign Affairs, Republic of (11 ఆగస్టు 2017). "ROC doctors, nurses praised by Palau official for lifesaving surgery". Taiwan Today. Archived from the original on 3 జనవరి 2022. Retrieved 3 జనవరి 2022.{{cite web}}: CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  90. ↑ Ghim-Lay Yeo. "Palau's PacificFlier relooks business plan after suspension". FlightGlobal. Archived from the original on 16 ఆగస్టు 2010. Retrieved 13 సెప్టెంబరు 2011.
  91. ↑ Thomas, Geoffrey (5 మే 2024). "Nauru Airlines Launches Direct Brisbane-Palau Flights".
  92. ↑ "All the Schedules and Prices for Palau's State Ferries between Koror, Peliliu and Angour". 17 ఫిబ్రవరి 2016. Archived from the original on 7 మార్చి 2016. Retrieved 1 మార్చి 2016.
  93. ↑ "International Database". www.census.gov. Archived from the original on 8 ఫిబ్రవరి 2017. Retrieved 5 జూన్ 2023.
  94. ↑ R. G. Crocombe (2007). Asia in the Pacific Islands: Replacing the West. editorips@usp.ac.fj. pp. 60, 61. ISBN 978-982-02-0388-4. Archived from the original on 27 అక్టోబరు 2023. Retrieved 22 ఆగస్టు 2017.
  95. ↑ "CIA – The World Factbook – Field Listing :: Languages". Central Intelligence Agency. Archived from the original on 13 మే 2009. Retrieved 17 ఫిబ్రవరి 2010.
  96. ↑ Lewis, Paul M., ed. (2009). "Languages of Palau". SIL International. Archived from the original on 29 మే 2010. Retrieved 17 ఫిబ్రవరి 2010.
  97. ↑ Brigham Young University—Hawaii Campus (1981), p. 36
  98. ↑ "Fruit bat soup has chicken-like taste". Newcastle Herald. 12 జూన్ 2016. Archived from the original on 9 మార్చి 2018. Retrieved 9 మార్చి 2018.
  99. ↑ "Tama – A Year Cooking the World". ayearcookingtheworld.com. 20 డిసెంబరు 2016. Archived from the original on 25 జనవరి 2018. Retrieved 24 జనవరి 2018.
  100. ↑ Dawrs, Stu. "Research Guides: Pacific Islands Newspapers : Palau". guides.library.manoa.hawaii.edu. Archived from the original on 26 జనవరి 2021. Retrieved 16 సెప్టెంబరు 2020.
  101. ↑ "Homepage". Island Times. Archived from the original on 17 సెప్టెంబరు 2020. Retrieved 16 సెప్టెంబరు 2020.
  102. ↑ "Palau Education System". Scholaro. Archived from the original on 6 ఫిబ్రవరి 2020. Retrieved 21 జూన్ 2016.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=పలావు&oldid=4663418" నుండి వెలికితీశారు