Jump to content

పాత బాబిలోనియన్ సామ్రాజ్యం

వికీపీడియా నుండి
Old Babylonian Empire

c. 1894 BC – c. 1595 BC
The extent of the Old Babylonian Empire at the start and end of Hammurabi of Babylon's reign, c. 1792 BC – c. 1750 BC
The extent of the Old Babylonian Empire at the start and end of Hammurabi of Babylon's reign, c. 1792 BC – c. 1750 BC
రాజధానిBabylon
సామాన్య భాషలుAkkadian (official), Sumerian (literary), Amorite
మతం
Babylonian religion
ప్రభుత్వంMonarchy
King 
• c. 1894–1881 BC
Sumu-abum (first)
• c. 1792–1750 BC
Hammurabi
• c. 1626–1595 BC
Samsu-Ditana (last)
చారిత్రిక కాలంBronze Age
• స్థాపన
c. 1894 BC
c. 1595 BC
• పతనం
c. 1595 BC
Preceded by
Succeeded by
Isin-Larsa period
Kassite dynasty
First Sealand dynasty
Today part ofIraq
Syria
A map of Iraq showing important sites that were occupied by the First Babylonian Dynasty (clickable map)

'పాత బాబిలోనియను సామ్రాజ్యం', లేదా 'మొదటి బాబిలోనియను సామ్రాజ్యం', సుమారుగా క్రీ.పూ. 1894–1595 నాటిదిగా గుర్తించబడింది. ఇది ఊరు మూడవ రాజవంశం నాశనంతో సుమేరియను శక్తి అంతమైన తర్వాత తదనంతరం వచ్చిన ఇసిను-లార్సా కాలం తర్వాత వచ్చింది. బాబిలోనియా మొదటి రాజవంశం ప్రాచీన సమీప ప్రాచ్య కాలక్రమం చర్చ జరుగుతోంది; ఒక బాబిలోనియను రాజుల జాబితా ఎ [1], సాధారణంగా ఎక్కువ పాలనా కాలాలు కలిగిన మరొక బాబిలోనియను రాజుల జాబితా బి [2] కూడా ఉన్నాయి. ఈ కాలక్రమంలో జాబితా ఎ లోని పాలనా సంవత్సరాలు వాటి విస్తృత వినియోగం కారణంగా ఉపయోగించబడ్డాయి.

మొదటి రాజవంశం మూలాలను శోధించడంలో ఉన్న కష్టాలు

బాబిలోను‌లో భూగర్భ జలమట్టం ఎక్కువగా ఉండటం వలన అక్కడ చెక్కుచెదరకుండా ఉన్న పురావస్తు ఆధారాలు చాలా తక్కువగా లభించాయి. అందువలన మొదటి బాబిలోనియను రాజవంశం మూలాలను కచ్చితంగా గుర్తించడం కష్టం. సంవత్సరాలు గడుస్తున్న కొద్దీ మిగిలి ఉన్న ఆధారాలలో రాజ, మొక్కుబడి శాసనాలు, సాహిత్య గ్రంథాలు, సంవత్సరాల పేర్ల జాబితాలు వంటి రాతపూర్వక రికార్డులు ఉన్నాయి. ఆర్థిక చట్టపరమైన పత్రాలలో చాలా తక్కువ ఆధారాలు ఉండటం వలన మొదటి బాబిలోనియను రాజవంశం ఆర్థిక, సామాజిక చరిత్రను వివరించడం కష్టమవుతుంది. కానీ సాహిత్యంలో చిత్రీకరించబడిన చారిత్రక సంఘటనలు, సంవత్సరాల పేర్ల జాబితాల ఉనికితో ఒక కాలక్రమాన్ని స్థాపించడం సాధ్యమవుతుంది.[3]

రాజవంశం - మొదటి రాజులు

[మార్చు]
హమ్మురాబీ శిలాఫలకం (క్యూనిఫాం;𒄩𒄠𒈬𒊏𒁉), పై నుండి 4వ వరుస), బానిలోను రాజు. బ్రిటిష్ మ్యూజియం. [4][5][6]

చేతిలో తగినంత ఆధారాలు లేకపోవడంతో సముయాబం నుండి సిన్-ముబల్లితు వరకు పరిపాలించిన రాజుల గురించి పెద్దగా — వారు అకాడియన్లు కాకుండా అమోరైట్లు అనే వాస్తవం మినహా సమాచారం అందుబాటులో లేదు. అయితే తెలిసిన విషయం ఏమిటంటే వారు తమ సామ్రాజ్య భూభాగ విస్తరణకు పెద్దగా దోహదపడలేదు. అమోరైటు రాజు హమ్మురాబి అధికారంలోకి వచ్చినప్పుడు ఆయన సైనిక విజయాలు సామ్రాజ్యం కోసం మరింత భూభాగాన్ని సంపాదించడంలో విజయం సాధించాయి. అయినప్పటికీ ఇసిన్, లార్సా వంటి అనేక ముఖ్యమైన శక్తుల మధ్య బాబిలోను కేవలం ఒక శక్తిగా మాత్రమే ఉండేది.

ఈ రాజవంశంలో తెలిసిన మొట్టమొదటి రాజు అయిన సుముయాబం సాధించిన విజయాలలో దిల్బాతు, కిష్ నగరాలను జయించడం ద్వారా బాబిలోనియా సామ్రాజ్య భూభాగాన్ని విస్తరించడానికి ఆయన చేసిన కృషి ముఖ్యమైనది.[7] ఆయన వారసుడైన, సుముయాబం ప్రారంభించిన బాబిలోనియా నగర ప్రాకార నిర్మాణాన్ని పూర్తి చేయగలిగాడు. సుముయాలైలం, కిషు నగరంలో తలెత్తిన తిరుగుబాట్లను అణచివేయడంలోనూ, కజల్లు నగరాన్ని ధ్వంసం చేయడంలోనూ విజయం సాధించాడు; అంతేకాక ఆయన నిప్పూరు నగరం మీద కూడా కొంతకాలం పాటు ఆధిపత్యం వహించాడు (అయితే ఆ ఆధిపత్యం ఎక్కువ కాలం నిలవలేదు).[8]

సబియం,  అపిల్-సిన్, సిన్-ముబల్లిటు పాలనల గురించి చాలా తక్కువ సమాచారం అందుబాటులో ఉంది. వారు తాము జయించిన భూభాగాలను పాలిస్తూనే, నగర ప్రాకారాలను మరింత పటిష్టం చేయడం, కాలువల నిర్మాణం చేపట్టడం వంటి పనులు చేశారని మాత్రమే తెలుస్తోంది. అయితే సిన్-ముబల్లిటు మాత్రం 1వ రిం-సిన్ మీద సాధించిన విజయాలకు ప్రసిద్ధి చెందాడు; ఈ విజయాల కారణంగా బాబిలోనియా నగరం తదుపరి దండయాత్రల నుండి రక్షించబడింది.[9] ఆ తర్వాత సిన్-ముబల్లిటు తన రాజ్యాధికారాన్ని తన కుమారుడైన  హమ్మురాబికి అప్పగించాడు.

రాజు హమ్మురాబి

[మార్చు]
హమ్మురాబీ (నిలబడి ఉన్న భంగిమలో), షమాసు (లేదా బహుశా మార్డకు) దేవుని నుండి తన రాజ చిహ్నాలను స్వీకరిస్తున్నట్లుగా ఈ శిల్పంలో చిత్రించబడ్డాడు. హమ్మురాబి ప్రార్థన సూచకంగా తన చేతులను తన నోటి మీద ఉంచుకున్నాడు[10] (హమ్మురాబి న్యాయ స్మృతి స్తంభం పైభాగంలో ఉన్న ఉబ్బెత్తు శిల్పం ఇది).
హమ్మురాబి న్యాయ స్మృతి
మట్టి పలకల మీద ఉన్న న్యాయ స్మృతి
డయోరైటు రాతి స్తంభం మీద ఉన్న న్యాయ స్మృతి
లూవ్రే మ్యూజియంలో ఉన్న హమ్మురాబి న్యాయ స్మృతి రెండు రూపాలు

ప్రాచీన గ్రంథాలలో అనేక ప్రాథమిక-మూల బాబిలోనియను లేఖలతో సహా హమ్మురాబిని కొన్నిసార్లు "హమ్మురాపి" అని కూడా పేర్కొన్నారు. అమోరైటు పేర్ల విషయంలో ఇది ఒక సాధారణ విషయం. (ఆ కాలానికి చెందిన మరొక అమోరైటు వ్యక్తి, "డిపిలిరాబి", "డిపిలిరాబి" గా కూడా పిలువబడ్డాడు).[11]

ప్రాచీన గ్రంథాలలో అనేక ప్రాథమిక-మూల బాబిలోనియను లేఖలతో సహా హమ్మురాబిని కొన్నిసార్లు "హమ్మురాపి" అని కూడా పేర్కొంటారు. అమోరైటు పేర్ల విషయంలో ఇది ఒక సాధారణ విషయం. (ఆ కాలానికి చెందిన మరొక అమోరైటు అయిన "దిపిలిరాబి"ని, "దిపిలిరాపి" అని కూడా పిలిచేవారు.)[12]

చరిత్రలోనే అత్యంత పురాతన లిఖితపూర్వక చట్టాలలో ఒకటిగా సమీప ప్రాచ్య ప్రాంతానికి చెందిన అత్యంత ప్రసిద్ధ ప్రాచీన గ్రంథాలలో ఒకటిగా ప్రాచీన ప్రపంచపు అత్యంత సుప్రసిద్ధ కళాఖండాలలో ఒకటిగా నిలిచిన హమ్మురాబి స్మృతి, మొదటి బాబిలోనియను రాజవంశానికి చెందినది. ఈ స్మృతి 2.25 మీటర్ల (7 అడుగుల 4½ అంగుళాల) ఎత్తు గల ఒక 'డియోరైటు' శిలాస్తంభం మీద 'క్యూనిఫాం' లిపిలో లిఖించబడింది. ఆ స్తంభం పైభాగంలో బాబిలోనియను రాజు సూర్యదేవుడైన షమాష్ నుండి తన రాజ్యాధికారాన్ని స్వీకరిస్తున్న దృశ్యం చిత్రించబడి ఉంది; దిగువ భాగంలో లిఖితపూర్వక చట్టాల సమాహారం పొందుపరచబడింది. హమ్మురాబి ఎలా అధికారంలోకి వచ్చారో తన రాజ్యమంతటా న్యాయం జరిగేలా చూడటానికి చట్టాలను ఎలా రూపొందించారో ఆ గ్రంథం స్వయంగా వివరిస్తుంది. — ఇవి దైవం తనకు అప్పగించిన బాధ్యతలని అది ప్రత్యేకంగా నొక్కి చెబుతుంది.[13]

ఈ స్మృతిలో లిఖించబడిన చట్టాలను ప్రవేశపెట్టడానికి ముందు హమ్మురాబి ఇలా పేర్కొన్నారు: "ఈ దేశ ప్రజలు సముచితమైన ప్రవర్తనను అలవర్చుకునేలా వారికి న్యాయబద్ధమైన మార్గాలను చూపమని దేవుడు 'మర్దూకు' నన్ను ఆజ్ఞాపించినప్పుడు నేను సత్యాన్ని, న్యాయాన్ని ఈ దేశపు ప్రధాన సూత్రాలుగా స్థాపించాను; ప్రజల శ్రేయస్సును పెంపొందించాను." ఆ తర్వాత నేరాలకు విధించాల్సిన న్యాయబద్ధమైన శిక్షల వివరాలను అలాగే తన ప్రజలు పాటించాల్సిన నియమాలను ఈ గ్రంథం వివరిస్తుంది.[14]

రాజు హమ్మురాబి క్రీస్తుపూర్వం 1792 నుండి 1750 వరకు బాబిలోను‌ను పరిపాలించారు. ఆయన మొదట అధికారంలోకి వచ్చినప్పుడు ఆ సామ్రాజ్యం బాబిలోను సమీపంలోని కొన్ని పట్టణాలకు మాత్రమే పరిమితమై ఉండేది: అవి దిల్బాతు, సిప్పరు, కిష్, బొర్సిప్పా. క్రీ.పూ. 1762 నాటికి హమ్మురాబి ఎష్నున్నా శక్తివంతమైన సామ్రాజ్యాన్ని జయించడంలో విజయం సాధించాడు; తద్వారా ఆ ప్రాంతపు సుస్థిర వాణిజ్య మార్గాలను, వాటితో పాటు లభించే ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని తన సొంతం చేసుకున్నాడు. ఆ తర్వాత కొద్ది కాలానికే హమ్మురాబి సైన్యాలు అస్సిరియాను, జాగ్రోసు ప్స్ర్వతాలులోని కొన్ని భాగాలను ఆక్రమించాయి. చివరగా క్రీ.పూ. 1761లో బాబిలోను మారి మీద ఆధిపత్యం సాధించింది; దీనితో ఒకప్పుడు ఉరు మూడవ రాజవంశం ఆధీనంలో ఉన్న మెసపొటేమియా భూభాగం దాదాపు పూర్తిగా బాబిలోను వశమైంది.[15]

హమ్మురాబి తన రాజ్యాధికారంలో ముప్పైవ సంవత్సరంలో ఉన్నప్పుడు ఆయన 1వ రిం-సిన్ నుండి లర్సను జయించాడు; తద్వారా నిప్పురు, ఉరు, ఉరుకు, ఇసిన్ వంటి లాభదాయకమైన నగర కేంద్రాల మీద నియంత్రణ సాధించాడు. దక్షిణ మెసొపొటేమియా మీద ఆధిపత్యం సాధించడంలోనూ బాబిలో‌ను తన సామ్రాజ్యానికి కేంద్ర బిందువుగా తీర్చిదిద్దడంలోనూ సాధించిన విజయాల కారణంగా హమ్మురాబి మొదటి బాబిలోను రాజవంశపు అత్యంత విశిష్టమైన రాజులలో ఒకడిగా నిలిచాడు. ఆ తదనంతరం బాబిలోను వెయ్యి సంవత్సరాలకు పైగా మెసొపొటేమియా మీద తన ఆధిపత్యాన్ని కొనసాగించింది.[16]

సమీప రాజ్యమైన మారి పాలకుడైన జిమ్రి-లిం, ఆధునిక చరిత్రకారులకు ఒక కీలకమైన వ్యక్తిగా పరిగణించబడతాడు. హమ్మురాబి పాలనలో మొదటి బాబిలోనియను వంశం చరిత్రను, దౌత్య సంబంధాలను వివరించే అపారమైన చారిత్రక రచనలను ఆయన అందించారు. బాబిలోను నగర స్థలంలో ఉన్న హమ్మురాబికి సంబంధించిన పురాతన పత్రాల నిధిని వెలికితీయడం సాధ్యం కాలేదు; ఎందుకంటే ఆ శిథిలాలు స్థానిక భూగర్భ జలమట్టానికి దిగువన ఉండి ఆచరణాత్మకంగా బురదగా మారిపోయాయి.[17] కానీ మారి నగరంలోని జిమ్రి-లిం రాజప్రాసాదంలో లభించిన పత్రాల నిధిలో జిమ్రి-లిం‌కు, హమ్మురాబికి మధ్య, అలాగే సిరియా-మెసొపొటేమియా ప్రాంతంలోని ఇతర నాయకులకు మధ్య ఉన్న మైత్రి సంబంధాల మీద అవగాహన కల్పించే లేఖలు, ఇతర గ్రంథాలు లభించాయి. హమ్మురాబి ఆ రాజప్రాసాదాన్ని తగులబెట్టడం వలన ఈ పత్రాలు భద్రంగా మిగిలాయి — ఆ అగ్నిప్రమాదం వలన పత్రాలు శిథిలాల కింద కూరుకుపోయి తద్వారా కాలగమనంలో చెక్కుచెదరకుండా భద్రపరచబడ్డాయి.[18] సిరియా, మెసొపొటేమియా రాజ్యాల మధ్య యుద్ధాలు జరగడం ఒక సాధారణ విషయం కాబట్టి ఆ కాలానికి సంబంధించిన పత్రాలలో అత్యధిక భాగం సైనిక వ్యవహారాలకు సంబంధించినవే. ఈ పత్రాలలో రాజుల దూతలు రాసిన లేఖలు ఉన్నాయి; వీటిలో వివిధ రాజ్యాల మధ్య జరిగిన సంఘర్షణలు, దైవ సాక్ష్యంగా చేసిన ప్రమాణాలు, ఒప్పందాలు, సంధుల గురించి చర్చించబడ్డాయి.[19]

హమ్మురాబి వారసులు

[మార్చు]

హమ్మురాబి తర్వాత సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన రాజుల గురించి కూడా చాలా తక్కువ సమాచారం మాత్రమే అందుబాటులో ఉంది. శాంసుయిల్యూనా నుండి శాంసుడిటానా వరకు పాలించిన రాజుల కాలంలో జరిగిన సంఘటనలకు సంబంధించిన రికార్డులు చాలా అరుదుగా లభిస్తాయి. అయితే శాంసుయిల్యూనా రాజు 2వ రిమ్-సిన్ని ఓడించడంలో విజయం సాధించాడని మనకు తెలుసు; అయినప్పటికీ బాబిలోను ఆక్రమించుకున్న భూభాగాలలో చాలా వరకు ఆయన కోల్పోయారు — హమ్మురాబి కాలం నాటి బాబిలోనియను సామ్రాజ్యం ప్రధాన భూభాగం మీద మాత్రమే ఆయనకు వాస్తవ అధికారం మిగిలింది. సంసుయిలునా తర్వాత అధికారంలోకి వచ్చిన రాజులు కూడా ఇటువంటి అలజడినే ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చింది.[20]

సామ్రాజ్యం తన భూభాగాలను, సంపదను కోల్పోయి తీవ్రమైన క్షీణతను ఎదుర్కోవడంతో మొదటి బాబిలోనియను రాజవంశం చివరికి అంతమైంది. అనటోలియా వెలుపలికి తమ సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరించడానికి ప్రయత్నిస్తున్న హిట్టైట్లు చేసిన దాడులు చివరికి బాబిలోను విధ్వంసానికి దారితీశాయి. మొదటి బాబిలోనియను రాజవంశం తర్వాత కాసైటు కాలం మొదలైంది; వీరు క్రీ.పూ. 1570 నుండి 1154 వరకు పరిపాలించారు.[21] బాబిలోను పతనం నాటికి కాసైట్లు అప్పటికే ఆ ప్రాంతంలో దాదాపు ఒకటిన్నర శతాబ్దాలుగా మమేకమై ఉన్నారు; వీరు కొన్నిసార్లు బాబిలోను ప్రయోజనాలకు అనుకూలంగానూ మరికొన్నిసార్లు వ్యతిరేకంగానూ వ్యవహరించేవారు.[22]

బాబిలోనియను చరిత్రలో సూర్యుడు - ఖగోళశాస్త్రం

[మార్చు]
స్తూపాకార ముద్ర , c. క్రీ.పూ. 18–17వ శతాబ్దాలు. బాబిలోనియా

ప్రాచీన బాబిలోనియాలో రాజరిక అధికారంలో సూర్యుడు ఒక కీలక పాత్ర పోషించాడు. హమ్మురాబి శాసనంలో పేర్కొన్నట్లుగా షమాషు అనే దేవుడు సూర్యునికి, న్యాయానికి, భవిష్యవాణికి అధిపతిగా పూజించబడేవాడు. ఆ గ్రంథం ఇలా పేర్కొంటోంది: "స్వర్గ, భూలోకాలకు గొప్ప న్యాయమూర్తిగా ఉంటూ సమస్త జీవరాశికి న్యాయబద్ధమైన మార్గాలను చూపించే దైవం, నా ప్రభువు, నా నమ్మకానికి ఆధారమైన షమాష్, ఆయన రాజ్యాధికారాన్ని కూలదోయుగాక!"[23] షమాషు దేవుని ప్రభావం హమ్మురాబి మీద ఉందని భావించేవారు; షమాషు దేవుడుగా తన పాత్రలో ఆకాశంలో న్యాయాన్ని ఎలా అమలు చేస్తాడో అలాగే హమ్మురాబి కూడా భూమి మీద న్యాయసూత్రాలను అమలు చేస్తాడనే భావనకు షమాషు ప్రతీకగా నిలిచాడు.[24]

ఆధునిక ఇరాన్ ‌లోని చోఘా గవనేషు వద్ద లభించిన, క్రీ.పూ. 1800 నాటి పురాతన శిలాఫలకాల ఇటీవలి అనువాదం ఒకటి బాబిలోను‌కు, ఆనాటి చోఘా గవానే పట్టణానికి మధ్య సన్నిహిత సంబంధాలు ఉండేవని సూచిస్తోంది. ఈ చోఘా గవానే ప్రాంతం ఇరాన్ మధ్యస్థ జాగ్రోసు, డయాలా ప్రాంతంలోని ఆధునిక ఇస్లామాబాదు‌కు సమీపంలో ఉన్న పర్వత లోయలో నెలకొని ఉంది.

శాంసుడిటానా బాబిలోను‌ను పరిపాలిస్తున్న కాలం చివరలో  1వ నుర్సిలిసు నాయకత్వంలోని   హిట్టిటెసు జాతివారు బాబిలోను‌ను ఆక్రమించి పతనం చేసిన వృత్తాంతాన్ని తెలిపే ఒక గ్రంథం ఒక  జంట గ్రహణాల గురించి వివరిస్తుంది — బాబిలోను చరిత్ర కాలక్రమాన్ని కచ్చితంగా నిర్ధారించడానికి ఈ వివరాలు అత్యంత కీలకం. ఈ చంద్ర, సూర్య గ్రహణాల జంట  షిమాను మాసంలో సంభవించింది. చంద్ర గ్రహణం క్రీ.పూ. 1659 ఫిబ్రవరి 9న సంభవించింది. ఇది ఉదయం 4:43 గంటలకు ప్రారంభమై 6:47 గంటలకు ముగిసింది. ఈ గ్రహణపు చివరి దశ కంటికి కనిపించలేదు; ఇది చారిత్రక రికార్డులకు అనుగుణంగా ఉంది. అంతేకాక ఆ సమయంలో చంద్రుడు ఇంకా గ్రహణ స్థితిలోనే ఉన్నాడని కూడా ఇది సూచిస్తుంది. సూర్య గ్రహణం క్రీ.పూ. 1659 ఫిబ్రవరి 23న సంభవించింది. ఇది ఉదయం 10:26 గంటలకు ప్రారంభమై ఉదయం 11:45 గంటలకు గరిష్ఠ స్థాయికి చేరుకుని, మధ్యాహ్నం 1:04 గంటలకు ముగిసింది.[25]

అమ్మిసాదుకా శుక్ర గ్రహ పలకలు (అంటే మట్టి పలకల మీద లిఖించబడిన అనేక ప్రాచీన పాఠాలు) కూడా బాగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. వీటి గురించి అనేక పుస్తకాలు ప్రచురించబడ్డాయి. వీటిలోని సంఘటనలకు సంబంధించి వివిధ తేదీలు ప్రతిపాదించబడ్డాయి. కానీ అనేక పాత మూల గ్రంథాలలో పేర్కొన్న తేదీలు కాలం చెల్లినవిగానూ తప్పుగానూ ఉన్నట్లు కనిపిస్తోంది. ఇంకా కొన్ని ఇబ్బందులు కూడా ఉన్నాయి: శుక్ర గ్రహంకు సంబంధించిన 21 ఏళ్ల సుదీర్ఘ పరిశీలనల కాలం ఈ రాజు పరిపాలనా కాలంతో సరిపోలవచ్చు లేదా సరిపోలకపోవచ్చు; ఎందుకంటే ఆ పలకలలో రాజు పేరు ప్రస్తావించబడలేదు. కేవలం స్వర్ణ సింహాసన సంవత్సరం మాత్రమే పేర్కొనబడింది.[26]

కొన్ని మూలాలు—వాటిలో కొన్ని దాదాపు ఒక శతాబ్దం క్రితమే ముద్రించబడ్డాయి—మూల పాఠంలో చంద్రునిచే శుక్ర గ్రహం గ్రహణం గురించిన ప్రస్తావన ఉందని పేర్కొంటున్నాయి. అయితే ఇది ఒక తప్పుడు వ్యాఖ్యానం అయ్యే అవకాశం ఉంది.[27] శుక్ర గ్రహ పరిశీలనల గణాంక సంభావ్యత ఆధారంగా బాబిలోను పతనం క్రీ.పూ. 1659లో జరిగిందని ఆధునిక గణనలు సమర్థిస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం ఆమోదంలో ఉన్న మధ్య కాలక్రమం ఖగోళ శాస్త్ర దృక్కోణం నుండి చూస్తే చాలా తక్కువగా (అంతగా సరిపోలనిదిగా) ఉంది.[28]

ముద్రలు

[మార్చు]

పాలకుల జాబితా

[మార్చు]
# చిత్రం పేరు వారసత్వం బిరుదు సుమారు తేదీలు విశేషాలు
1 సుముయాబుం

సుము-అబుం
వారసత్వం అస్పష్టం రాజు, బాబిలోన్ r. c. 1894 – c. 1881 BC
(మధ్య కాలక్రమం)

r. c. 1830 – c. 1817
(స్వల్ప కాలక్రమం)
(14 సంవత్సరాలు)

  • సమకాలీనుడు:
    • ఇలుషుమా
  • బాబిలోన్ రాజుల జాబితా (బికెఎల్)లో పేర్కొనబడిన మొదటి రాజు
2 సుములయేలు

సుము-ల-ఏల్
వారసత్వం అస్పష్టం బాబిలోను రాజు r. c. 1881 – c. 1845
(మధ్య కాలక్రమం)

r. c. 1817 – c. 1781
(స్వల్ప కాలక్రమం)
(36 సంవత్సరాలు)

  • సమకాలీనుడు:
    • 1వ ఎరిషుం
3 సబుం

సబుం
సుములయేలు కుమారుడు బాబిలోన్ రాజు r. c. 1845 – c. 1831
(ఎమ్‌సి)

r. c. 1781 – c. 1767
(ఎస్‌సి)
(14 సంవత్సరాలు)

4 అపిల్-సిన్

అపిల్- సిన్
సబుం కుమారుడు బాబిలోను రాజు r. c. 1831 – c. 1813
(ఎమ్‌సి)

r. c. 1767 – c. 1749
(ఎస్‌సి)
(17 సంవత్సరాలు)

  • సమకాలీనుడు:
    • 2వ ఎరిషం
5 సిన్-ముబల్లిటు

సిన్-ముబల్లిటు
అపిల్-సిన్ కుమారుడు బాబిలోన్ రాజు r. c. 1813 – c. 1792
(ఎంసి)

r. c. 1748 – c. 1729
(ఎస్‌సి)
(19 సంవత్సరాలు)

6 హమ్మురాబి

హమ్ము-రాపి
సిన్-ముబల్లిటు కుమారుడు బాబిలోన్ రాజు
నాలుగు దిక్కుల రాజు
సుమేరు - అక్కాడ్ రాజు
r. c. 1792 – c. 1750
(ఎంసి)
r. c. 1728 – c. 1686
(ఎస్‌సి)
(43 సంవత్సరాలు)
*మొట్టమొదటి ప్రధాన పాలకుడు[29]
7 సాంసుయిలూనా

సమ్సు -ఇలునా
హమ్మురాబీ కుమారుడు బాబిలోను రాజు
లార్సా రాజు
r. c. 1750 – c. 1712
(ఎంసి)
r. c. 1686 – c. 1648
(ఎస్‌సి)
(38 సంవత్సరాలు)
8 అబియేషు

అబి-ఎషు
సాంసుయిలూనా కుమారుడు బాబిలోను రాజు r. c. 1712 – c. 1684
(ఎమ్‌సి)

r. c. 1648 – c. 1620
(ఎస్‌సి)
(28 సంవత్సరాలు)

9 అమ్మిడిటానా

అమ్మి-డిటానా
అబియేషు కుమారుడు బాబిలోన్ రాజు r. c. 1684 – c. 1647
(ఎంసి)

r. c. 1620 – c. 1583
(ఎస్‌సి)
(37 సంవత్సరాలు)

10 అమ్మిసడుక్వా

అమ్మి-సడుక్వా
అమ్మిడిటానా కుమారుడు బాబిలోన్ రాజు r. c. 1647 – c. 1626
(ఎంసి)

r. c. 1582 – c. 1562
(ఎస్‌సి)
(21 సంవత్సరాలు)

  • సమకాలీనులు:
    • షుషుషి
    • బజయా
  • అమ్మిసడుక్వా వెనసు శిలాఫలకం ద్వారా కూడా ఆయన గురించి తెలుస్తుంది.
11 సాంసుడిటానా

సమ్సు -డిటానా
అమ్మిసడుక్వా కుమారుడు బాబిలోను రాజు r. c. 1626 – c. 1595
(ఎంసి)

r. c. 1562 – c. 1531
(ఎస్‌సి)
(31 సంవత్సరాలు)

  • సమకాలీనులు:
    • 2వ కష్టిల్లాసు
    • గుల్కిషరు
    • లుల్లాయా
  • హిట్టిటీసు చేత జరిగిన బాబిలోను దోపిడీ కారణంగానే ఆయన ప్రధానంగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]
  • ప్రాచీన సమీప ప్రాచ్య కాలక్రమం
  • బాబిలోను రాజులు
  • ప్రాచీన రాజుల జాబితాల జాబితా
  • మెసొపొటేమియా రాజవంశాల జాబితా
  • సంక్షిప్త కాలక్రమ రేఖ
  • అస్సీరియా సామ్రాజ్య కాలక్రమం

మూలాలు

[మార్చు]
  1. BM 33332.
  2. BM 38122.
  3. Seri, Andrea (2012). Local Power of Old Babylonian Mesopotamia. pp. 12–13.
  4. Cuneiform Tablets in the British Museum (PDF). British Museum. 1905. pp. Plates 44 and 45. ఒరిజినల్ నుండి 2021-01-29 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది (PDF) చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2020-03-04.
  5. Budge, E. A. Wallis (Ernest Alfred Wallis); King, L. W. (Leonard William) (1908). A guide to the Babylonian and Assyrian antiquities. London : Printed by the order of the Trustees. p. 147.{{cite book}}: CS1 maint: publisher location (link)
  6. For full transcription: "CDLI-Archival View". cdli.ucla.edu. ఒరిజినల్ నుండి 2020-07-31 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2020-03-04.
  7. King, Leonard William (1969). A History of Babylon.
  8. King, Leonard William (1969). A History of Babylon.
  9. King, Leonard William (1969). A History of Babylon.
  10. Roux, Georges (27 August 1992), "The Time of Confusion", Ancient Iraq, Penguin Books, p. 266, ISBN 9780141938257
  11. Luckenbill, D.D (1984). The Name Hammurabi. p. 253.
  12. Luckenbill, D.D (1984). The Name Hammurabi. p. 253.
  13. Coogan, Michael D. Ancient Near Eastern Texts. Oxford University Press. pp. 87–90.
  14. Coogan, Michael D. Ancient Near Eastern Texts. Oxford University Press. pp. 87–90.
  15. Podany, Amanda H. (2010). Brotherhood of Kings. p. 65.
  16. Podany, Amanda H. (2010). Brotherhood of Kings. p. 65.
  17. Klengel-Brandt, Evelyn. Babylon.
  18. Podany, Amanda H. (2010). Brotherhood of Kings. p. 70.
  19. Podany, Amanda H. (2010). Brotherhood of Kings. p. 72.
  20. Moorey, P.R.S (1978). Ancient Near Eastern Cylinder Seals.
  21. Coogan, Micheal D. Ancient Near Eastern Texts. Oxford University Press. pp. 87–90.
  22. van Koppen, Frans. "The Old to Middle Babylonian Transition: History and Chronology of the Mesopotamian Dark Age." Ägypten Und Levante / Egypt and the Levant, vol. 20, 2010, pp. 453–63
  23. The Code of Hammurapi.
  24. Charpin, Dominique. ""I am the Sun of Babylon"; Solar Aspects of Royal Power in Old Babylonian Mesopotamia". {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (help)
  25. Huber, Peter (1982). "Astronomical dating of Babylon I and Ur III". Monographic Journals of the Near East: 41. Bibcode:1982adbi.book.....H.
  26. Reiner, Erica; D. Pingree. Babylonian Planetary Omens The Venus, the Tablet of Ammisaduqa.
  27. Reiner, Erica; D. Pingree. Babylonian Planetary Omens The Venus, the Tablet of Ammisaduqa.
  28. Kelley, David H.; E. F. Milone; Anthony F. Aveni (2004). Exploring Ancient Skies: An Encyclopedic Survey of Archaeoastronomy. New York: Springer. ISBN 0-387-95310-8.
  29. Frankfort, Henri; Roaf, Michael; Matthews, Donald (1996). The Art and Architecture of the Ancient Orient (in ఇంగ్లీష్). Yale University Press. p. 107. ISBN 978-0-300-06470-4.