పారాదీప్
పారదీప్
పరదీప్ | |
|---|---|
పట్టణం | |
| పరద్వీప్ | |
    పై ఎడమ నుండి గడియార దిశలో: శ్రీ జగన్నాథ ఆలయం, పరదీప్ పోర్టు, పరదీప్ సముద్రతీరం, పరదీప్ బీచ్లోని 'I LOVE PARADEEP' బోర్డు | |
 | |
| Nickname: స్మార్ట్ పారిశ్రామిక నౌకాశ్రయ పట్టణం[1] | |
  పారదీప్ ఒడిశా, భారతదేశంలో స్థానం  పారదీప్ పారదీప్ (India)  పారదీప్ పారదీప్ (Asia) | |
| Coordinates: 20°18′58″N 86°36′36″E / 20.316°N 86.610°E | |
| దేశం | భారతదేశం |
| రాష్ట్రం | ఒడిశా |
| జిల్లా | జగత్సింగ్పూర్ జిల్లా |
| Established | 3 జనవరి 1962 |
| Founded by | పండిట్ జవహర్లాల్ నెహ్రూ |
| Government | |
| • Type | మున్సిపాలిటీ |
| • Body | పరదీప్ మున్సిపాలిటీ |
| • అధ్యక్షుడు | శ్రీ బసంత బిశ్వాల్ |
| Area | |
• Total | 105 కి.మీ2 (41 చ. మై) |
| Elevation | 1 మీ (3 అ.) |
| Population (2011[2]) | |
• Total | 68,585 |
| • Density | 650/కి.మీ2 (1,700/చ. మై.) |
| Demonym | పరదీప్వాసులు |
| భాషలు | |
| • అధికారిక | ఒడియా |
| Time zone | UTC+5:30 (IST) |
| Postal code | 754142 |
| Vehicle registration | OD-21 |
పరదీప్ (పరద్వీప్, పరద్విప్ అని కూడా వ్రాస్తారు) భారతదేశంలోని ఒడిశా రాష్ట్రంలోని జగత్సింగ్పూర్ జిల్లాలో ఉన్న ఒక ప్రధాన పారిశ్రామిక నౌకాశ్రయం పట్టణం, మున్సిపాలిటీ. ఇది కటక్ నగరానికి సుమారు 80 కి.మీ దూరంలో ఉంది. పరదీప్ను 27 సెప్టెంబర్ 1979న ఎన్.ఏ.సీగా ఏర్పాటు చేసి, 12 డిసెంబర్ 2002న మున్సిపాలిటీగా మార్చారు. దీనికి సమీప వాణిజ్య విమానాశ్రయం బిజు పట్నాయక్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం.[3]
ఈ మున్సిపాలిటీలో ఉదచంద్రపూర్, చౌలియాపలందా, సందకుడా, విజయచంద్రపూర్, భితరగఢ్ అనే ఐదు రెవెన్యూ గ్రామాలు ఉన్నాయి. పెరుగుతున్న జనాభా, పారిశ్రామికీకరణను దృష్టిలో ఉంచుకొని పరదీప్, గఢ్, నిహరుణి, నిహరుణి కంధా, చౌకి మాథా, ఉదయబాటా, నిమిదిహా, కోటకులా, రంగియాఘఢ్, నువా సందకుడా, ముసాదిహా, ముసాదిహా జంగిల్, బోయితార్కుడా, కౌడియా, అగనాసి, నువాఘఢ్ గ్రామాలను చేర్చే ప్రతిపాదనను 2007లో రాష్ట్ర గృహ, పట్టణాభివృద్ధి శాఖకు పంపించారు.
పరదీప్లో స్థాపించబడిన సంస్థల్లో IFFCO, పరదీప్ ఫాస్ఫేట్స్ లిమిటెడ్, ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్, భారత్ పెట్రోలియం, హిందుస్తాన్ పెట్రోలియం, నుమాలిగఢ్ రిఫైనరీ లిమిటెడ్, గోవా కార్బన్ లిమిటెడ్. ఉన్నాయి.
చరిత్ర
[మార్చు]17వ శతాబ్దపు ప్రారంభంలో పరదీప్, దాని పరిసర ప్రాంతాలు మహానది, దాని ఉపనదుల ద్వారా కటక్తో అనుసంధానించబడ్డాయి. గ్రామీణ ప్రాంతాల నుండి వస్తువులను బ్రహ్మణి, ధమ్రా నదిల ద్వారా కటక్కు రవాణా చేసేవారు. అయితే నదీతలంలో మట్టి పేరుకుపోవడం వల్ల ఈ రవాణా క్రమంగా నిలిచిపోయింది.
1819లో బ్రిటిష్ వారు ప్రస్తుత పరదీప్ ప్రాంతానికి ఉత్తరంగా ఫాల్స్ పాయింట్ అనే నౌకాశ్రయాన్ని నిర్మించారు. 1862లో ఈస్ట్ ఇండియా ఇరిగేషన్ కంపెనీ ఆ ప్రాంతం నుండి బియ్యం రవాణా కోసం పరదీప్ సామర్థ్యాన్ని పరిశీలించింది. 1866 మహా కరువు సమయంలో ఆహార పదార్థాల దిగుమతులకు ప్రధాన ప్రవేశ కేంద్రంగా ఉపయోగించబడటంతో పరదీప్ ప్రాముఖ్యత పెరిగింది.
స్వాతంత్ర్యం అనంతర ప్రారంభ కాలంలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రయత్నాలతో 1958లో పరదీప్లో ఒక చిన్న నౌకాశ్రయం ఏర్పడింది. అనంతరం అక్కడ ఒక ప్రధాన నౌకాశ్రయాన్ని నిర్మించాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. పరదీప్ పోర్టుకు 3 జనవరి 1962న భారత అప్పటి ప్రధానమంత్రి జవహర్లాల్ నెహ్రూ శంకుస్థాపన చేశారు. 1965లో నిర్మాణం పూర్తయ్యాక ఈ పోర్టును భారత ప్రభుత్వం స్వాధీనం చేసుకొని, 12 మార్చి 1966న ప్రారంభించింది. పరదీప్ పోర్టును భారతదేశంలోని ఎనిమిదవ ప్రధాన నౌకాశ్రయంగా, స్వాతంత్ర్యం తర్వాత తూర్పు తీరంలో నిర్మితమైన తొలి ప్రధాన లోతైన సముద్ర నౌకాశ్రయంగా ప్రకటించారు. పోర్టు అభివృద్ధి, నిర్వహణ కోసం 1967లో పరదీప్ పోర్ట్ ట్రస్ట్ ఏర్పడింది.
భౌగోళికం
[మార్చు]పరదీప్ 20°10′N 86°24′E / 20.16°N 86.40°E వద్ద ఉంది.[4] దీని సగటు ఎత్తు 1 m (3.3 ft).
రవాణా
[మార్చు]పరదీప్ జాతీయ రహదారి 53, రాష్ట్ర రహదారి సంఖ్య 12పై ఉంది. ఇది తూర్పు తీర బ్రాడ్ గేజ్ విద్యుదీకృత రైల్వే వ్యవస్థతో అనుసంధానించబడింది. బస్సు మార్గాలు దీనిని రౌర్కెలా, కోల్కతా, పురీ,, కోణార్క్లతో కలుపుతాయి. అలాగే కటక్తో రైలు, బస్సు సౌకర్యం ఉంది.
పరదీప్ పోర్టు
[మార్చు]
పరదీప్ పోర్టు ఒడిశాలోని ప్రధాన నౌకాశ్రయం, భారత తూర్పు తీరంలోని అతిపెద్ద నౌకాశ్రయాలలో ఒకటి. ఇది బంగాళాఖాతం తీరంలో 20° 55.44' ఉత్తర అక్షాంశం, 86°34.62' తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది. ఈ పోర్టు ఒక కృత్రిమ నౌకాశ్రయంపై నిర్మించబడింది. నౌకలు మానవ నిర్మిత లగూన్ల ద్వారా పోర్టులోకి ప్రవేశిస్తాయి. 2017–2018లో ఈ పోర్టు 100 మిలియన్ టన్నులకుపైగా సరుకును నిర్వహించింది. ముఖ్యంగా థర్మల్ బొగ్గు, ఇనుప ఖనిజం ఎక్కువగా రవాణా అయ్యాయి.[5]
పోర్టులోని 55,000 m2 (590,000 sq ft) కాంక్రీట్ నిల్వ ప్రాంతం సుమారు 1000 TEUs (20 అడుగుల కంటైనర్లు) నిల్వ చేయగలదు. ఇందులో మూడు మొబైల్ క్రేన్లు, అంతర్గత స్టఫింగ్/డీస్టఫింగ్ సౌకర్యం, సైడింగ్ సౌకర్యం, RO-RO జెట్టి, సింగిల్ పాయింట్ మూరింగ్ ఉన్నాయి.
పరిశ్రమలు
[మార్చు]పరదీప్లోని ప్రధాన పరిశ్రమలు:
- పరదీప్ రిఫైనరీ, ఇది ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ ఆధ్వర్యంలో నడుస్తున్న ప్రధాన చమురు శుద్ధి కేంద్రం
- పరదీప్ ఫాస్ఫేట్స్ లిమిటెడ్, ఒక ఎరువుల సంస్థ
- మల్టీ మోడల్ లాజిస్టిక్స్ పార్క్, కంటైనర్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా లిమిటెడ్
- పరదీప్ ప్లాస్టిక్ పార్క్ లిమిటెడ్
- గోవా కార్బన్ లిమిటెడ్ పెట్రోలియం కోక్ క్యాల్సినేషన్ ప్లాంట్[6]
- IFFCO ఎరువుల కర్మాగారం
- Essar Steel పెలెట్ ప్లాంట్
- IOCL మార్కెటింగ్ టెర్మినల్
- BPCL మార్కెటింగ్ టెర్మినల్
- HPCL మార్కెటింగ్ టెర్మినల్
- Cargill ఆహార నూనె కర్మాగారం
- స్కోల్ బ్రూవరీస్ లిమిటెడ్ తూర్పు తీర బ్రూవరీ
దక్షిణ కొరియాకు చెందిన POSCO సంస్థ అభివృద్ధి చేస్తున్న 12 బిలియన్ అమెరికన్ డాలర్ల ఉక్కు కర్మాగారంతో సహా పరదీప్లో అనేక ఉక్కు పరిశ్రమలు అభివృద్ధిలో ఉన్నాయి. అదనంగా అల్యూమినియం శుద్ధి కేంద్రాలు, తాప విద్యుత్ కేంద్రాలు, పెట్రోకెమికల్ సముదాయం నిర్మాణంలో ఉన్నాయి.
భారతదేశంలోని ఆరు ప్రధాన పెట్రోలియం, కెమికల్స్ అండ్ పెట్రోకెమికల్స్ ఇన్వెస్టుమెంటు ప్రాంతాలలో ఒకటిగా పరదీప్ను అభివృద్ధి చేయడానికి గుర్తించారు. పరదీప్ PCPIR ప్రాంతంలో 284 square kilometres (110 mi2) విస్తీర్ణంలో US$68.84 బిలియన్ పెట్టుబడి సామర్థ్యం గుర్తించబడింది.[7]
జనాభా
[మార్చు]2001 భారత జనగణన ప్రకారం పరదీప్ జనాభా 73,633.[8] పారిశ్రామిక కార్మికుల వలసల కారణంగా జనాభాలో 58% పురుషులు, 42% మహిళలు ఉన్నారు. పరదీప్ సగటు అక్షరాస్యత రేటు 73%, ఇది జాతీయ సగటు 59.5% కంటే ఎక్కువ. పురుషుల అక్షరాస్యత 79%, మహిళల అక్షరాస్యత 65%. జనాభాలో 12% మంది 6 సంవత్సరాల లోపు పిల్లలు.
భాషలు
[మార్చు]ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "Paradip Smart Industrial Port City". townland, 12 May 2020. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2020-05-17.[permanent dead link]
- ↑ "Odisha (India): Districts, Cities and Towns - Population Statistics, Charts and Map".
- ↑ "AAI to come up with project report on Paradip airport". The New Indian Express. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2019-09-30.
- ↑ Falling Rain Genomics, Inc - Paradip
- ↑ "Paradip Port Authority website". ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 26 September 2023.
- ↑ "Home || Goa Carbon Limited". goacarbon.com. the original నుండి 2023-11-01 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-11-01.
- ↑ "ICIS Login".
- ↑ "Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)". Census Commission of India. the original నుండి 2004-06-16 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2008-11-01.
- ↑ 2011 census data censusindia.gov.in
బాహ్య లింకులు
[మార్చు]
Paradip travel guide from Wikivoyage- పరదీప్ పోర్ట్ అథారిటీ
- హానోవర్లో భారతదేశపు ప్రధాన మౌలిక వసతుల ఆలోచన: ప్రత్యేక ఆర్థిక ప్రాంతాలు
