పృథ్వీంద్ర ముఖర్జీ

పృథ్వీంద్ర ముఖర్జీ
జననం	(1936-10-20)1936 అక్టోబరు 20 కలకత్తా, బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీ, బ్రిటిష్ ఇండియా
మరణం	2024 నవంబరు 30(2024-11-30) (వయసు: 88) పారిస్, ఫ్రాన్స్
జాతీయత	భారతీయుడు, తరువాత ఫ్రెంచ్ పౌరసత్వం పొందారు
పాఠశాల/కళాశాలలు	పారిస్ విశ్వవిద్యాలయం (సార్బోన్)
వృత్తి	రచయిత, చరిత్రకారుడు, సంగీతశాస్త్రవేత్త, అనువాదకుడు, విద్యావేత్త
పేరుపడ్డది	బాఘా జతిన్, భారత విప్లవోద్యమం, భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతంపై పరిశోధనలు
Notable work	The Intellectual Roots of India's Freedom Struggle (1893–1918), Vivekananda: The Soul of India, Bagha Jatin
తల్లిదండ్రులు	తేజేంద్రనాథ్ ముఖర్జీ (తండ్రి) ఉషారాణి ముఖర్జీ (తల్లి)
బంధువులు	బాఘా జతిన్ (తాత)
పురస్కారాలు	పద్మశ్రీ (2020), Ordre des Arts et des Lettres, Ordre des Palmes académiques, హిరయామా అవార్డు (Académie française)

పృథ్వీంద్ర ముఖర్జీ (Bengali: পৃথ্বীন্দ্রনাথ মুখোপাধ্যায়; 20 అక్టోబర్ 1936 – 30 నవంబర్ 2024) ఫ్రెంచ్–భారతీయ రచయిత మరియు పరిశోధకుడు. 2003లో పదవీ విరమణ చేసే వరకు, పారిస్‌లోని ఫ్రాన్స్ జాతీయ శాస్త్రీయ పరిశోధన కేంద్రం (CNRS) మానవ మరియు సామాజిక శాస్త్రాల విభాగంలో (ఎథ్నోమ్యూజికాలజీ) పరిశోధకుడిగా పనిచేశారు. వివిధ అంశాలపై అనేక పుస్తకాలు మరియు పరిశోధనా రచనలను వెలువరించారు.

భారత సాహిత్యం మరియు విద్య రంగాల్లో చేసిన కృషికి గాను ఆయనకు 2020లో భారత ప్రభుత్వము అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మకమైన పద్మశ్రీ పురస్కారాన్ని ప్రదానం చేసింది.

ప్రారంభ జీవితం మరియు విద్య

పృథ్వీంద్ర ముఖర్జీ 20 అక్టోబర్ 1936న కోల్‌కతాలో తేజేంద్రనాథ్ మరియు ఉషారాణి ముఖర్జీలకు జన్మించారు. ఆయన పాండిచ్చేరిలోని శ్రీ అరవిందో ఆశ్రమ పాఠశాలలో విద్యనభ్యసించారు (ప్రస్తుతం శ్రీ అరవిందో అంతర్జాతీయ విద్యా కేంద్రం). ఆయన ప్రముఖ బెంగాలీ విప్లవకారుడు జతీంద్రనాథ్ ముఖర్జీ (బాఘా జతిన్) మనవడు.

వృత్తిపరమైన మరియు విద్యా జీవితం

పృథ్వీంద్ర ముఖర్జీ తన వృత్తిజీవితాన్ని పాండిచ్చేరిలో బెంగాలీ, ఫ్రెంచ్ మరియు ఆంగ్ల భాషా–సాహిత్య అధ్యాపకుడిగా ప్రారంభించారు. 20 ఏళ్ల వయస్సు రాకముందే ఆయన కవిగా సాహిత్య అకాడమీ (న్యూఢిల్లీ) మాన్యువల్స్ మరియు సంకలనాలలో ప్రస్తావించబడ్డారు. ఫ్రెంచ్ భాషా నిపుణుడిగా, ఆల్బెర్ కామ్యూ, సెయింట్-జాన్ పెర్స్, రెనె షార్ వంటి రచయితల రచనలను అనువదించారు.

1966–70 మధ్య ఫ్రెంచ్ ప్రభుత్వ స్కాలర్‌షిప్‌తో పారిస్‌కు వెళ్లి, సార్బోన్ విశ్వవిద్యాలయంలో శ్రీ అరవిందోపై పరిశోధన గ్రంథాన్ని సమర్పించారు. తరువాత భారతీయ నాగరికత, తత్వశాస్త్రంపై అధ్యాపకుడిగా పనిచేశారు. రేడియో ఫ్రాన్స్ కోసం భారత సంస్కృతి మరియు సంగీతంపై రేడియో కార్యక్రమాలు రూపొందించారు. రేమండ్ ఆరోన్ మార్గదర్శకత్వంలో భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలోని గాంధీ పూర్వ దశ (1893–1918)పై డాక్టరేట్ పరిశోధన పూర్తి చేశారు.

1977లో, భారత జాతీయ ఆర్కైవ్స్ ఆహ్వానంపై, ‘‘జతీంద్రనాథ్ ముఖర్జీ మరియు ఇండో–జర్మన్ కుట్ర’’ అంశంపై పరిశోధన పత్రం సమర్పించారు. ఈ రంగంలో ఆయన కృషిని అనేక ప్రముఖ చరిత్రకారులు ప్రశంసించారు.

ఫ్రాన్స్‌లో జీవితం

పారిస్‌కు వచ్చిన తరువాత, కొన్నేళ్లపాటు కలకత్తా నుండి వెలువడే సాహిత్య పత్రిక దేశ్లో ‘‘పారిస్ నుండి లేఖలు’’ అనే శీర్షికతో వ్యాసాలు రాశారు. బాఘా జతిన్, ఎం.ఎన్. రాయ్, తారక్ నాథ్ దాస్ వంటి విప్లవకారులపై విశేష రచనలు చేశారు.

ఫుల్‌బ్రైట్ స్కాలర్‌గా అమెరికా వెళ్లి, భారత విప్లవోద్యమానికి సంబంధించిన అనేక కీలక పత్రాలను గుర్తించారు. 1981లో తిరిగి ఫ్రాన్స్‌కు వచ్చి CNRSలో చేరారు. ఫ్రెంచ్ సాహిత్య అనువాదకుల సంఘం స్థాపక సభ్యుల్లో ఒకరు. ఉత్తర మరియు దక్షిణ భారతీయ సంగీత రాగాలపై జ్ఞానాత్మక అధ్యయనం నిర్వహించారు.

ఫ్రాన్స్ ప్రభుత్వం 2009లో ఆయనను ‘‘ఆర్డర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ అండ్ లెటర్స్’’ నైట్‌గా నియమించింది. 2014లో ఫ్రెంచ్ అకాడమీ హిరయామా అవార్డు ప్రదానం చేసింది. 2015లో ‘‘ఆర్డర్ ఆఫ్ పాల్మ్స్ అకడెమిక్స్’’ నైట్ హోదా లభించింది.

పృథ్వీంద్ర ముఖర్జీ 30 నవంబర్ 2024న, 88 ఏళ్ల వయస్సులో మరణించారు.

ఎంపిక చేసిన రచనలు

• Les racines intellectuelles du mouvement d'indépendance de l'Inde (1893–1918)
• Undying Courage – జతీంద్రనాథ్ ముఖర్జీ జీవిత చరిత్ర
• Bâghâ Jatîn
• Thât/Mélakartâ : The Fundamental Scales in Indian Music of the North and the South