పైడ్ ఫాల్కనెట్
| పైడ్ ఫాల్కనెట్ | |
|---|---|
 | |
| ఆక్లాండ్ మ్యూజియంలో భద్రపరచబడిన పక్షి నమూనా. దీనిని 1902లో భారతదేశంలోని అస్సాం రాష్ట్రం, మార్గెరిటా నుండి సేకరించారు. | |
Scientific classification  | |
| Unrecognized taxon (fix): | Microhierax |
| Species: | Template:Taxonomy/MicrohieraxM. melanoleucos |
| Binomial name | |
| Template:Taxonomy/MicrohieraxMicrohierax melanoleucos (Blyth, 1843) | |
 | |
| Synonyms | |
|
Microhierax melanoleucus (Blyth, 1843) | |
పైడ్ ఫాల్కనెట్ (Microhierax melanoleucos) అనేది ఫాల్కనిడే (Falconidae) కుటుంబానికి చెందిన ఒక చిన్న వేట పక్షి (Raptor). ఇది ప్రధానంగా బంగ్లాదేశ్, భూటాన్, చైనా, హాంగ్ కాంగ్, భారతదేశం, లావోస్, మరియు వియత్నాం దేశాలలో కనిపిస్తుంది. దీని సహజ నివాస స్థలాలు సమశీతోష్ణ మండల అడవులు.
ఈ వేట పక్షులు 'మైక్రోహియరాక్స్' (Microhierax) ప్రజాతికి చెందినవి, ఈ ప్రజాతిలో ప్రపంచంలోనే అత్యంత చిన్న పరిమాణంలో ఉండే వేట పక్షులు ఉంటాయి. పైడ్ ఫాల్కనెట్‌ను "వైట్-లెగ్గెడ్ ఫాల్కనెట్" అని కూడా పిలుస్తారు.[2] ఇవి పాత వడ్రంగి పిట్టలు (Woodpeckers) చేసిన చెట్ల తొర్రలలో తమ గూళ్లను ఏర్పాటు చేసుకుంటాయి. విశాలమైన నివాస ప్రాంతం మరియు స్థిరమైన జనాభా కారణంగా అంతర్జాతీయ ప్రకృతి పరిరక్షణ సంఘం (IUCN) దీనిని "అల్ప సంకట స్థితి" (Least Concern) జాబితాలో చేర్చింది.[1]
వివరణ
[మార్చు]పైడ్ ఫాల్కనెట్ నలుపు మరియు తెలుపు రంగులలో ఉండే ఒక చిన్న వేట పక్షి. ఇది సాధారణంగా 7 నుండి 7.5 అంగుళాల పొడవు, 55 నుండి 75 గ్రాముల బరువు ఉంటుంది. అయినప్పటికీ, ఇది తన 'మైక్రోహియరాక్స్' ప్రజాతికి చెందిన మిగిలిన పక్షుల కంటే పరిమాణంలో కొంచెం పెద్దదిగా ఉంటుంది.[3] దీని ముఖం తెల్లగా ఉండి, కళ్ల నుండి చెవుల వరకు ఒక ప్రముఖమైన నల్లటి మచ్చ విస్తరించి ఉంటుంది. తల పైభాగం (Crown) తో సహా శరీర పైభాగాలు పూర్తిగా నల్లగా ఉంటాయి. రెక్కల ఈకలు నల్లగా ఉండి వాటిపై తెల్లటి చారలు ఉంటాయి. దీని పొడవైన తోక పైభాగం నల్లగాను, కింది భాగం తెల్లటి చారలతో కూడిన నలుపు రంగులోనూ ఉంటుంది.[3][4] ఈ పక్షులలో లైంగిక ద్విరూపకత (Sexual dimorphism) కనిపించదు, అంటే ఆడ మరియు మగ పక్షులు ఒకేలా ఉంటాయి. అలాగే చిన్న వయస్సులో ఉండే పక్షులు కూడా దాదాపు పెద్ద పక్షుల రూపంలోనే ఉంటాయి.[5]
మైక్రోహియరాక్స్ ప్రజాతికి చెందిన ఐదు జాతులు ఫాల్కనిఫార్మిస్ (Falconiformes) క్రమంలోనే అత్యంత చిన్నవి. వేరే వేట పక్షులతో పోలిస్తే వీటి శరీర నిర్మాణం భిన్నంగా ఉన్నప్పటికీ, ఈ ప్రజాతి లోపల ఉండే పక్షులు ఒకదానికొకటి చాలా పోలికలను కలిగి ఉంటాయి. భౌగోళికంగా ఇవి వేర్వేరు ప్రాంతాలలో నివసించినప్పటికీ (అల్లోపాట్రిక్ జాతులు), తమ శరీర నిర్మాణ పోలికల వల్ల ఆయా పర్యావరణ వ్యవస్థలలో ఒకే రకమైన పాత్రను పోషిస్తాయి.[6] పైడ్ ఫాల్కనెట్ తెల్లటి తొడలు కలిగి ఉండటం మరియు శరీరంలో గోధుమ (Chestnut) రంగు లేకపోవడం ద్వారా ఇతర జాతుల నుండి సులభంగా గుర్తించబడుతుంది. ఇవి కొన్నిసార్లు చూసేందుకు బూడిద రంగు అడవి పిట్ట (Ashy woodswallow - Artamus fuscus) వలె కనిపిస్తాయి; కానీ పైడ్ ఫాల్కనెట్ శరీర పైభాగం బూడిద రంగులో కాకుండా పూర్తి నలుపు రంగులో ఉంటుంది.[5]
వర్గీకరణ
[మార్చు]పైడ్ ఫాల్కనెట్ ఫాల్కనిఫార్మిస్ క్రమంలోని ఫాల్కనిడే కుటుంబానికి చెందింది. ఫాల్కనిడే కుటుంబం హెర్పెటోథెరినే (Herpetotherinae) మరియు ఫాల్కనినే (Falconinae) అనే రెండు ఉప-కుటుంబాలుగా విభజించబడింది. ఫాల్కనినే ఉప-కుటుంబాన్ని తిరిగి రెండు విభాగాలుగా (Tribes) విభజించారు. కా రాసిని (Caracini) విభాగంలో ఐదు నియోట్రోపికల్ ప్రజాతులు ఉండగా, ఫాల్కనిని (Falconini) విభాగంలో పాలిహియరాక్స్ (Polihierax), ఫాల్కో (Falco), స్పిజియాప్టెరిక్స్ (Spiziapteryx) మరియు మైక్రోహియరాక్స్ ప్రజాతులు ఉన్నాయి.[7] పాలిహియరాక్స్ మరియు మైక్రోహియరాక్స్ ప్రజాతులకు చెందిన పక్షులు ప్రపంచంలోనే అత్యంత చిన్న పగటిపూట తిరిగే (Diurnal) వేట పక్షులు.[8] మైక్రోహియరాక్స్ ప్రజాతిలోని ఐదు జాతులలో పైడ్ ఫాల్కనెట్ ఒకటి. మిగిలిన నాలుగు జాతులు:[9]
- కాలర్డ్ ఫాల్కనెట్ (Collared falconet), Microhierax caerulescens
- బ్లాక్-థైడ్ ఫాల్కనెట్ (Black-thighed falconet), Microhierax fringillarius
- వైట్-ఫ్రంటెడ్ ఫాల్కనెట్ (White-fronted falconet), Microhierax latifrons
- ఫిలిప్పీన్ ఫాల్కనెట్ (Philippine falconet), Microhierax erythrogenys
ఆవాసం విస్తరణ
[మార్చు]పైడ్ ఫాల్కనెట్ ఈశాన్య భారతదేశం నుండి తూర్పు చైనా మరియు ఆగ్నేయ ఆసియా వరకు విస్తరించి ఉంది. ఇవి సాధారణంగా ఆకురాల్చే అడవుల అంచులు, అటవీ ప్రాంతాల్లోని కొండల మైదానాలలో కనిపిస్తాయి.[10] ఈ పక్షులు పాత వ్యవసాయ భూములు, నదీ తీర ప్రాంతాలను ఇష్టపడతాయి. ఇవి సాధారణంగా ఎత్తైన చెట్ల కొమ్మలపై కూర్చుని, ఆహారం కోసం వేచి చూస్తూ, గాల్లో ఎగురుతూ కీటకాలను పట్టుకుంటాయి. ఇవి వలస వెళ్లే పక్షులు కావు, ఒకే ప్రాంతంలో ఏడాది పొడవునా నివసించే స్థానిక పక్షులు (Resident species).[10][5]
ప్రవర్తన
[మార్చు]శబ్దం (Vocalization)
[మార్చు]ఈ జాతి పక్షులు చాలా తీవ్రమైన, ఎత్తైన శృతిలో అరవడం మరియు ఈలలు వేయడం వంటి శబ్దాలు చేస్తాయి.[3] సంతానోత్పత్తి కాలంలో, మగ పక్షి ఆడ పక్షిని ఆకర్షించడానికి సంభోగానికి ముందు వరుసగా శబ్దాలు చేస్తుంది. మొదట్లో ఈ అరుపులు చాలా వేగంగా, ఉత్సాహంగా ప్రారంభమై, ఆడ పక్షి అంగీకరించే సమయానికి నెమ్మదిస్తాయి. సంభోగం ముగిసిన తర్వాత కూడా మగ పక్షి కొన్ని సెకన్ల పాటు ఈ శబ్దాలు చేస్తూనే ఉంటుంది.[11]
ఆహారం
[మార్చు]పైడ్ ఫాల్కనెట్ ప్రధానంగా చిన్న కీటకాలను ఆహారంగా తీసుకుంటుంది. వీటితో పాటు చిన్న క్షీరదాలు, సరిసృపాలు మరియు చిన్న పక్షులను కూడా వేటాడుతుంది.[5] ఇది ఎగురుతున్న కీటకాలను గాల్లోనే పట్టుకోవడమే కాకుండా, చెట్ల ఆకులపై ఉన్న కీటకాలను కూడా లాక్కుంటుంది. ఇవి పరిమాణంలో చిన్నవైనప్పటికీ, చాలా వేగంగా మరియు శక్తివంతంగా ప్రయాణించగలవు. అందువల్ల ఇవి తమ పరిమాణంలో ఉన్న లేదా తమకంటే కొంచెం పెద్దగా ఉండే జీవులను కూడా సులభంగా వేటాడగలవు.[2]
ప్రత్యుత్పత్తి
[మార్చు]పైడ్ ఫాల్కనెట్ సంతానోత్పత్తి కాలం మార్చి నుండి మే వరకు ఉంటుంది. ఈ కాలం ప్రారంభంలో, మగ పక్షులు ఆడ పక్షులకు ఆకులను బహుమతిగా ఇవ్వడం ద్వారా తమ ఆసక్తిని వ్యక్తపరుస్తాయి. మగ పక్షి ఎగిరి వెళ్లి ఒక ఆకును సేకరించి, చెట్టుపై కూర్చుని ఉన్న ఆడ పక్షికి సమర్పిస్తుంది. ఆ తర్వాత, సాధారణంగా సంభోగానికి ముందు, మగ పక్షి ఆడ పక్షి ముందు పైకీ కిందికీ ఊగుతూ గట్టిగా శబ్దాలు చేస్తుంది. ఈ ప్రవర్తన తర్వాతే సంభోగం జరుగుతుంది.[11] ఈ చిన్న వేట పక్షులు వడ్రంగి పిట్టలు లేదా బార్బెట్ (Barbet) పక్షులు వదిలేసిన పాత చెట్ల తొర్రలలో ఆకులు లేదా గడ్డితో పరుపులా ఏర్పరచుకుని గుడ్లు పెడతాయి.[4] కొన్ని సందర్భాల్లో ఈ తొర్రలు ఆకులకు బదులుగా కీటకాల అవశేషాలతో నిండి ఉండటం కూడా గమనించబడింది. ఆడ పక్షి సాధారణంగా మూడు నుండి నాలుగు తెల్లటి గుడ్లను పెడుతుంది.[5]
పైడ్ ఫాల్కనెట్ యొక్క కోర్ట్‌షిప్ (ఆకర్షించే ప్రవర్తన) మరియు సంభోగ పద్ధతులు కాలర్డ్ ఫాల్కనెట్ (Microhierax caerulescens) ను పోలి ఉంటాయి. ఆకులను బహుమతిగా ఇచ్చే ఈ ప్రత్యేక ప్రవర్తనను మొదట కాలర్డ్ ఫాల్కనెట్‌లోనే గుర్తించారు. కాలర్డ్ ఫాల్కనెట్ సమూహాలుగా కలిసి పిల్లలను పెంచే "సహకార సంతానోత్పత్తి" (Cooperative breeding) పద్ధతిని పాటిస్తుంది. మైక్రోహియరాక్స్ ప్రజాతికి చెందిన మిగిలిన జాతులు కూడా ఈ పద్ధతినే పాటిస్తాయని భావిస్తున్నారు.[6] పైడ్ ఫాల్కనెట్లు 5 లేదా 6 పక్షుల సమూహాలుగా కనిపించడం వల్ల ఇవి కూడా సహకార సంతానోత్పత్తిని పాటిస్తాయని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు.[11]
చిత్రమాలిక
[మార్చు]
కాజీరంగా జాతీయ వనం, అస్సాం, భారతదేశం
కాజీరంగా జాతీయ వనం, అస్సాం, భారతదేశం
కూక్ ఫువాంగ్ జాతీయ వనం, నిన్ బిన్ ప్రావిన్స్, వియత్నాం
మూలాలు
[మార్చు]- 1 2 BirdLife International (2016). "Microhierax melanoleucos". IUCN Red List of Threatened Species. 2016 e.T22696339A93556011. doi:10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22696339A93556011.en. Retrieved 13 November 2021.
- 1 2 Ramsay., MacKinnon, John (2000). A field guide to the birds of China. Phillipps, Karen., He, Fen-qi. New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-854941-3. OCLC 42597710.
{{cite book}}: CS1 maint: multiple names: authors list (link) - 1 2 3 Brazil, Mark (2009-01-01). Birds of East Asia: China, Taiwan, Korea, Japan, and Russia (in ఇంగ్లీష్). A&C Black. ISBN 978-0-691-13926-5.
- 1 2 Caldwell, Harry R.; Caldwell, John C.; Caldwell, Muriel E. (1931). South China Birds. Shanghai: H.M. Vanderburgh. pp. 250–251.
- 1 2 3 4 5 Brown, Lesilie; Amadon, Dean (1968). Eagles, hawks and falcons of the world. Vol. 2. New York: McGraw-Hill.
- 1 2 KEMP, ALAN C.; CROWE, TIMOTHY M. (2008-06-28). "Morphometrics of falconets and hunting behaviour of the Black-thighed Falconet Microhierax fringillarius". Ibis (in ఇంగ్లీష్). 136 (1): 44–49. doi:10.1111/j.1474-919x.1994.tb08130.x. ISSN 0019-1019.
- ↑ Griffiths, Carel S.; Barrowclough, George F.; Groth, Jeff G.; Mertz, Lisa (2004-07-01). "Phylogeny of the Falconidae (Aves): a comparison of the efficacy of morphological, mitochondrial, and nuclear data". Molecular Phylogenetics and Evolution (in ఇంగ్లీష్). 32 (1): 101–109. doi:10.1016/j.ympev.2003.11.019. ISSN 1055-7903. PMID 15186800.
- ↑ Griffiths, Carole S. (1999). "Phylogeny of the Falconidae Inferred from Molecular and Morphological Data". The Auk. 116 (1): 116–130. doi:10.2307/4089459. JSTOR 4089459.
- ↑ British Museum. Department of Zoology (1874). Catalogue of the Birds in the British Museum. Vol. 1. London.
{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (link) - 1 2 Grimmett, Richard (2012). Birds of India, Pakistan, Nepal, Bangladesh, Bhutan, Sri Lanka, and the Maldives. Inskipp, Carol, 1948-, Inskipp, Tim. (2nd ed.). Princeton: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-15349-0. OCLC 773987289.
- 1 2 3 Allen, Desmond; Holt, Paul I; Hornbuckle, Jon (2002). "Leaf-presenting as possible courtship behaviour by Pied Falconets Microhierax melanoleucos". J. Bombay Nat. Hist. Soc. 99 (3): 518–520.