పైశాచి భాష
| పైశాచి ప్రాకృతం | |
|---|---|
| పైశాచి | |
| Brahmi: 𑀧𑁃𑀰𑀸𑀘𑀻 | |
| ప్రాంతం | ఉత్తర భారతదేశం |
| Era | Pసా.పూ. 5 వ శతాబ్దం నుండి; అయితే పలు గ్రంథాలు మాత్రం సా.శ. 3 – 10 శతాబ్దాల మధ్య[1] |
ఇండో యూరోపియన్
| |
| భాషా సంకేతాలు | |
| ISO 639-3 | None (mis) |
qpp | |
| Glottolog | pais1238 |
పైశాచి అనేది భారతదేశంలోని మధ్య రాజ్యాల కాలానికి చెందిన, పెద్దగా ఆధారాలు లేని ఒక సాహిత్య భాష. ఇది ప్రాచీన కాలపు ప్రాకృత,[2] సంస్కృత వ్యాకరణాలలో ప్రస్తావించబడింది. భాషాపరమైన సారూప్యతల కారణంగా, దీనిని సాధారణంగా ప్రాకృత భాషలతో కలిపి వర్గీకరిస్తారు. అయినప్పటికీ, ఇది పూర్తిగా ఒక సాహిత్య భాష కావడం వల్లనూ దాని పురాతనత్వం కారణంగానూ వ్యాకరణవేత్తలు దీనిని మాట్లాడే ప్రాకృతంగా పరిగణించరు.[3]
గుర్తింపు
[మార్చు]ఈ పేరు యొక్క వ్యుత్పత్తిని బట్టి, దీనిని పిశాచులు (రాక్షసులు) మాట్లాడతారని తెలుస్తుంది. దండి రాసిన కావ్యదర్శం వంటి సంస్కృత కావ్యశాస్త్ర గ్రంథాలలో, దీన్ని భూతభాషగా పేర్కొన్నారు. ఈ విశేషణాన్ని "మృత భాష" (అంటే, మాట్లాడేవారు ఎవరూ మిగిలిలేరు) అని గానీ, లేదా "మృతులు మాట్లాడే భాష" (అంటే, పిశాచాలు లేదా భూతాలు) అని గానీ వ్యాఖ్యానించవచ్చు. మొదటి వ్యాఖ్యానానికి మద్దతు ఇచ్చే సాక్ష్యం ఏమిటంటే, పైశాచీ భాషలోని సాహిత్యం ముక్కలుముక్కలుగా, అత్యంత అరుదుగా లభ్యం కావడం. అయితే, ఒకప్పుడు అది సర్వసాధారణంగా ఉండి ఉండవచ్చు.
ఆచార్య హేమచంద్రాచార్య రచించిన వ్యాకరణ గ్రంథమైన సిద్ధ-హేమ-శబ్దానుశాసనంలో ఆరు భాషలున్నాయి: సంస్కృతం, "ప్రామాణిక" ప్రాకృతం (మహారాష్ట్రి ప్రాకృతం), శౌరసేని, మాగాహి, పైశాచి, చూలికాపైశాచీ, అపభ్రంశ (ఆ సమయంలో గుజరాత్, రాజస్థాన్ ప్రాంతంలో ప్రబలంగా ఉన్న గుర్జర్ అపభ్రంశ. గుజరాతీ భాషకు ఇది పూర్వగామి).
కొంతమంది పండితులు పైశాచిని పంజాబ్ ప్రాంతంలో, ముఖ్యంగా కైకేయి మాండలికం మాట్లాడే తక్షశిల నగరంలో, స్థానిక భాషగా పరిగణించారు.[4] ఆ ప్రాంతాల రికార్డులలో తరచుగా కనిపించే నాన్-ఆస్పిరేషన్ విదేశీ ప్రభావం కారణంగానే అని స్పష్టమవుతోంది.[5]
నేటి పంజాబీ, దర్దిక్ భాషలు పైశాచి నుండి ఉద్భవించినవిగా ప్రతిపాదించబడ్డాయి.
13వ శతాబ్దపు టిబెటన్ చరిత్రకారుడు బుటన్ రిన్చెన్ డ్రబ్, పవిత్ర భాష ఎంపికను బట్టి, తొలి బౌద్ధ పాఠశాలలు వేరు పడ్డాయని రాశాడు: మహాసాంఘికులు ప్రాకృతాన్ని, సర్వాస్తివాదులు సంస్కృతాన్ని, స్థవిరవాదులు పైశాచిని, సమ్మితీయులు అపభ్రంశాన్ని ఉపయోగించారు.
సాహిత్యం
[మార్చు]పైశాచి భాషలో ఉన్నట్లుగా చెప్పబడే అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన రచన బృహత్కథ. కానీ ఇది లభ్యం కాలేదు. ఇది గుణాఢ్యునికి ఆపాదించబడిన, పద్య రూపంలో ఉన్న అనేక కథల సంకలనం. 11వ శతాబ్దంలో సోమదేవుడు సంస్కృతంలోకి అనువదించిన కథాసరిత్సాగరం ద్వారా, క్షేమేంద్రుడు రచించిన బృహత్కథ ద్వారా ఇది వెలుగు లోకి వచ్చింది. సోమదేవుడు, క్షేమేంద్రుడు ఇద్దరూ కాశ్మీర్కు చెందినవారే, అక్కడ బృహత్కథకు మంచి ఆదరణ ఉండేదని చెబుతారు.
వ్యాకరణం
[మార్చు]వరరుచి రచించిన ప్రాకృత భాషల వ్యాకరణ గ్రంథమైన 'ప్రకృత ప్రకాశ'లో, పైశాచి ప్రాకృతానికి ప్రత్యేకించిన ఒక అధ్యాయం ('ప్రకృత ప్రకాశ'లోని 10వ అధ్యాయం) ఉంది. [6] ఈ గ్రంథంలో, పైశాచికి ఆధారం శౌరసేని ప్రాకృతం అని ఉంది. మూల గ్రంథాన్ని పైశాచిలోకి మార్చడానికి అవసరమైన 10 నియమాలను కూడా ఇది ప్రస్తావిస్తుంది. డి.జి. సిర్కార్ తన 'గ్రామర్ ఆఫ్ ది ప్రాకృత లాంగ్వేజెస్'లో మొత్తం 14 నియమాలను వివరిస్తారు. వాటిలో మొదటి రెండు దాని ఆధారాన్ని వివరిస్తాయి. మిగిలిన 12 ఈ క్రింది విధంగా ఉన్నాయి: [7]
- గజడదబ లు కచటతప లౌతాయి.
- సాధారణంగా వాడుకలో ఉన్న పదం 'ఇవ' ('వలె') స్థానంలో 'పివ' వస్తుంది.
- దంత్య ధ్వని ' న' స్థానంలో ఎల్లప్పుడూ ప్రతిచలన ధ్వని 'ణ' వస్తుంది.
- సంయుక్తాక్షరం ష్ట స్థానంలో సట వస్తుంది.
- అదే విధంగా, సంయుక్త పదం ష్ణ స్థానంలో సన వస్తుంది.
- సంయోగ పదం 'ర్య' స్థానంలో 'రియ' వస్తుంది.
- సంయుక్తాక్షరం జ్ఞ స్థానంలో ణ్ణ వస్తుంది.
- ప్రత్యేకంగా కన్య అనే పదం లోని 'న్య' కూడా 'ణ్ణ'గా మారుతుంది.
- మొదటి నియమం మాదిరిగానే, జ్జ అనేది చ్చ గా మారుతుంది.
- రాజ అనే పదం కొన్ని వ్యాకరణ విభక్తులలో (ఉదాహరణకు "రాజు చేత" లేదా "రాజు యొక్క") ఉన్నప్పుడు, మూల పదం రాచ గా మారుతుంది.
- త్వ ప్రత్యయం స్థానంలో -తున వస్తుంది.
- 'హృదయ' అనే పదం స్థానంలో 'హితపకం' అనే పదంతో వచ్చింది. ఇది చాలా విచిత్రమైన నియమమని, మూలపాఠం వక్రీకరించబడి ఉండవచ్చని గ్రంథంలో పేర్కొన్నప్పటికీ, ఆ నియమం అలాగే నిలిచి ఉంది.
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ పైశాచి ప్రాకృతం at MultiTree on the Linguist List
- ↑ Dr. Narinder Sharma. Prakrita Prakasha Of Vararuchi Dr. P. L. Vaidya (in Sanskrit).
{{cite book}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ "181 [95] - The home of the Paisaci - The home of the Paisaci - Page - Zeitschriften der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft - MENAdoc – Digital Collections". menadoc.bibliothek.uni-halle.de.
- ↑ D.G. Sircar (1943). A Grammar Of The Prakrit Language. Motilal Banarsidass. p. 95.
- ↑ D.G. Sircar (1943). A Grammar Of The Prakrit Language. Motilal Banarsidass. p. 94.
- ↑ Vararuci; Bhamaha. Manorama; Cowell, Edward Byles (1868). The Prkita-prakasa; or the Prakrit grammar of Vararuchi. With the commentary Manorama of Bhamaha. The first complete ed. of the original text... With notes, an English translation and index of Prkrit words; to which is prefixed a short introd. to Prkit grammar. Robarts - University of Toronto. London Trübner.
- ↑ D.G. Sircar (1943). A Grammar Of The Prakrit Language. Motilal Banarsidass. pp. 95–97.
- Pollock, Sheldon I. (2006), The language of the gods in the world of men: Sanskrit, culture, and power in premodern India, University of California Press, ISBN 978-0-520-24500-6
<references> లో "pollock" అనే పేరుతో నిర్వచించిన <ref> ట్యాగును ముందరి పాఠ్యంలో వాడలేదు.