పొనుగుపాడు (ఫిరంగిపురం)

వికీపీడియా నుండి
ఇక్కడికి గెంతు: మార్గసూచీ, వెతుకు
పొనుగుపాడు
—  రెవిన్యూ గ్రామం  —
పొనుగుపాడు is located in ఆంధ్ర ప్రదేశ్
పొనుగుపాడు
అక్షాంశరేఖాంశాలు: 16°16′48″N 80°08′42″E / 16.279895°N 80.144952°E / 16.279895; 80.144952
రాష్ట్రం ఆంధ్ర ప్రదేశ్
జిల్లా గుంటూరు
మండలం ఫిరంగిపురం
ప్రభుత్వము
 - సర్పంచి శ్రీ వంకాయలపాటి మాధవరావు
జనాభా (2011)
 - మొత్తం 4,356
 - పురుషుల సంఖ్య 2,213
 - స్త్రీల సంఖ్య 2,143
 - గృహాల సంఖ్య 1,217
పిన్ కోడ్ 522 549
ఎస్.టి.డి కోడ్ 08647

పొనుగుపాడు, గుంటూరు జిల్లా, ఫిరంగిపురం మండలానికి చెందిన గ్రామము. పిన్ కోడ్ నం. 522 549., ఎస్.ట్.డి.కోడ్ = 08647.

విషయ సూచిక

గ్రామ చరిత్ర:[మార్చు]

ఈ గ్రామం ఇదమిత్ధముగా ఎప్పడు ఏర్పడినది ఎటువంటి ఆధారం లేదు.కాకపోతే కుళోత్తుంగ చోళ మహారాజు యీ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించే కాలంలో శాలివాహన శకం ౧0౩౯ (1117 AD) లో గ్రామం (పడమర బజారు) లో ఆలయం కట్టించి రామేశ్వరుడనే నామంతో శివలింగంను ప్రతిష్ఠ చేసినట్లుగా కైపియత్తుల ద్వారా తెలుస్తుంది. దాని ఆధారంగా 1000 సంవత్సరాల పూర్వం క్రిందటే ఈ గ్రామం నిర్మితమై ఉండవచ్చు.

విజయనగర పాలకుల నుండి గోల్కొండ కుతుబ్ షాహి నవాబులు కోస్తాంధ్ర ప్రాంతాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత (1687) కొండపల్లి కోట ప్రాంతానికి వారు 'ముస్తఫానగర్ ఖిల్లా' గా నామకరణం చేశారు. అదే విధంగా కొండవీటి కోట ప్రాంతాన్ని 'ముర్తజా నగర్ ఖిల్లా' గా పేరు మార్చారు.దీని ప్రకారం ప్రస్తుత కృష్ణాజిల్లా ప్రాంతాన్ని ముస్తఫానగర్ సర్కార్ అని, ప్రస్తుత గుంటూరు జిల్లా ప్రాంతాన్ని ముర్తజా నగర్ సర్కార్ అని పిలిచేవారు. అప్పటి నుంచి పేరుకు గోల్కొండ (ఆ తర్వాత నిజాం) నవాబుల పాలనలో ఈ ప్రాంతం ఉన్నా, పరిపాలన పెత్తనం మాత్రం మరాఠీ, దేశస్థ బ్రాహ్మణుల, జమీల చేతిలో ఉండేది. చేబ్రోలు /అమరావతి ప్రాంతం జమీందారు వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రినాయుడు ఏలుబడి  క్రింద ఉండేదని చరిత్ర ద్వారా తెలుస్తుంది

ఆ కాలంలోఈ గ్రామం వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రినాయుడు ఒకప్పటి రాజధాని చింతపల్లి (అచ్చంపేట మండలం) తాలూకాలో ఒక భాగమైన నాదెండ్ల గ్రామ ఫరిధిలో కొంతకాలం, తరువాత తాళ్ళూరు పరిధిలో కొంత కాలం  చిన్నపల్లె (శివారు గ్రామం/Suburbs) గా ఉండేదని కైఫియ్యత్తుల ద్వారా తెలుస్తుంది.

ఈ గ్రామం 1904లో గుంటూరు జిల్లా ఏర్పడక ముందు కృష్ణా జిల్లా, క్రోసూరు తాలూకా పరిధిలో ఉంది. ఆ తరువాత సత్తెనపల్లి తాలూకా పరిధిలో చేరింది.

గ్రామం పేరు వెనుక చరిత్ర:[మార్చు]

పూర్వం ఈ గ్రామంనకు మొదటగా వొణుకుబాడు అనే పేరు వాడిక నున్నట్లుగా ఆంధ్రప్రదేశ్ స్టేట్ ఆర్కైన్స్ వారు ప్రచురించిన గుంటూరు జిల్లా గ్రామ కైపియ్యత్తులు (సంగతులు/విషయంలు) మూడవ భాగం పేజి నెం.204, 205 ల  ద్వారా తెలుస్తుంది. అప్పుడు ఈ గ్రామం మూర్తిజానగరు సర్కారు ( The Persian name of Guntur) క్రింద చింతపల్లి తాలూకాలో (వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రినాయుడు పరిపాలనలో ఒకప్పటి రాజధాని, ప్రస్తుతం అచ్చంపేట మండలానికి చెందిన గ్రామం.) ఒక భాగమైన నాదెండ్ల గ్రామ ఫరిధిలో చేరిన చిన్న పల్లెగా ఉండేది. ఆ తరువాత పిలుచుటలో, పలుకుటలో తేడాల వలన పొణుకుపాడు అనే పేరుతో పిలచినట్లుగా గుంటూరు జిల్లా గ్రామ కైపియ్యత్తులు నాలుగవ భాగం పేజి నెం.192, 193 ల ద్వారా తెలుస్తుంది. తరువాత కొంత కాలంనకు ఈ గ్రామం మూర్తిజానగరు సర్కారు క్రింద చింతపల్లి తాలూకాలో, ఒక భాగమైన తాళ్ళూరు హైవేలి (నగరు) ఫరిధిలో చేరిన చిన్న పల్లెగా ఉండేది. ఈపేరు ఇదమిత్థంగా ఎలా వచ్చిందో ఎటువంటి ఆధారం లేదు.కాకపోతే పెద్దలు, విజ్ఞులు తెలిపిన ప్రకారం పూర్వం ఈ ప్రదేశం అరణ్య ప్రాంతంగా ఉండి ఎటువంటి జన సంచారం లోని కాలంలో బహు కొద్ది మంది వలస వచ్చి అడవిలో దొరికే కట్టెలు, ఆకులుతో చిన్న చిన్న ఆవాసాలు ఏర్పరచుకుని జీవనం సాగించే సమయంలో రాత్రుళ్ళు జంతువులు, దోపిడి దొంగల వలన ఒక రకమైన భయం చేత ప్రతి ఒక్కరూ వొణుకు/వణుకు తూ జీవనం సాగిస్తూ, ఆ పేరుతోనే పిలుస్తూ అదే వాడుక బడినట్లుగా, ఆకాలంలో పరిసరాలు పరిశుభ్రంగా లేనందున కలరా, మశూచి, టైఫాయిడ్ ఇతర అంటువ్యాధులు వ్యాపించి గ్రామాలకు గ్రామాలు తుడిచి పెట్టుకుని పోయేయి అని, అలా జరిగినప్పడు మూడ నమ్మకాలతో దెయ్యం, బూతం పారిపోతేనే  ఈ వ్యాధులు తగ్గుతాయి అనే నమ్మకంతో దీనికి మార్గం గ్రామాన్నితగల బెట్టడమే పరిష్కారం అని నిర్ణయించుకుని పూర్తిగా తగలపెట్టే వారని, అలా తగలబెట్టిన తరువాత కొద్ది సమీపంలో తిరిగి ఆవాసాలు నిర్మించుకుని, కొంతకాలం తరువాత అక్కడ వదిలేసి తగలబట్టిన ప్రదేశంలో అంకమ్మ, పోలేరమ్మ, నాంచారమ్మ, మాచమ్మ మొదలగు పేర్లతో  గ్రామ దేవతలను గ్రామానికి నాలుగు వైపుల., గ్రామం మధ్యలో బొడ్డురాయిని స్థాపించి, కొన్నాళ్లు ఆ ప్రదేశాన్ని పాడు పెట్టినందున అంతకు ముందు వాడుకలో నున్న పేరుకు పాడు లేదా బాడు అని తగిలించి వొణుకుబాడుగా పిలచుకుంటూ, ఆ తరువాత పిలుచుటలో, పలుకుబడులలో తేడాల వలన అది కాలాంతరంలో  పొణుకుబాడు, అని పొనుగుపాడు అని వాడుక బడినట్లుగా తెలుస్తుంది. కానీ దీనికి సరియైన ఎటువంటి ఆధారం మాత్రం లేదు.కాకపోతే గ్రామానికి తూర్పుభాగం అర మైలు సమీపంలో లోగడ కొరిటాల, ఆ తరువాత కామినేని వారికి చెందిన “పాటిచేను”లో 1960 ప్రాంతంలోవరవకట్ట వేస్తుండగా చిన్న మట్టి పిడతలో నాణేలు బయల్పడినట్లు దానినిబట్టి అక్కడ కొన్ని కుటుంబాలు నివసించిన గ్రామం ఉన్నట్లు,అప్పడు బయల్పడిన నాణేలును బట్టి గణపతి దేవుని కాలం (1299-1323) కాలంలోనివని భావించవలసి వస్తుందని పొనుగుపాడు గ్రామానికే చెందిన తూము వెంకటేశ్వర్లు రాసిన పొనుగుపాడు చరిత్రలోని మొదటి పేజిలో ఈవిషయం ఉటంకించారు.అలాగే వారు రాసిన అదే గ్రంధం పేజి నెం: 4 రు లో “శ్రీకృష్ణదేవరాయలు 1509లో సింహాసనం అధిష్టించి దిగ్విజయ యాత్ర చేపట్టిన తరువాత ఖండ్రిక రేగులగడ్డ దగ్గర పొనుగుపాటి అగ్రహారీకులనబడే బ్రాహ్మణులు తమకు ఇచ్చిన అగ్రహారం సారవంతమైనది కానందున పరిసర గ్రామాలలోని వారిని కలుపుకొని పాటి (మెరక ప్రదేశం) మీద గ్రామస్తులతో కలిసి ఇప్పుడు పొనుగుపాడు ఉన్న చోట పొనుగుపాటి వంశీయులైన నియోగి బ్రాహ్మణుల చేత గడ్డయెత్తించి గడ్డనెత్తిన వారి వంశం పేరుతోనే పొనుగుపాడు అని నామకరణం చేసారు” అని వివరించారు. కానీ దీనికి ఎటువంటి ఆధారం లేదు. కాకపోతే పొనుగుపాడు గ్రామానికి చెందిన పిరంగిపురం మండలంలో వేమవరం కండ్రిక పొనుగుపాడు అనే పేరుతో జనాభా నివసించని గ్రామంగా రెవిన్యూ రికార్డునందు నమోదు చేయబడినట్లు తెలుస్తుంది.

సుమారు 100 సం.ముల క్రితం ప్రభుత్వ రికార్డులలో పొణుకుపాడుగా వ్యహరించ బడిన దాఖలాలు ఉన్నాయి. ప్రతి గ్రామంనకు పాడు అనే పదం ఇలానే సంక్రమించి ఉండవచ్చు అని పెద్దల అభిప్రాయం.

ఏదైనా ఒక ప్రదేశానికి మొదట ఆ పేరు ఎలా వస్తుంది అనే దానిపై డా.ముప్పాళ్ల  హనుమంతురావు M.A, B.L, PhD, వారు రచించిన కమ్మవారి చరిత్ర గ్రంథం పేజి నెం, 27 లో మూడు విధాలుగా జరుగుతుంది అని తెలిపారు.

అవి 1.మొదట చూసినవారు వారికి ఇష్టమైన పేరు పెడతారు.అది వ్యక్తి పేరు కావచ్చు మరేదైనా కావచ్చు.ఆపెట్టేపేరు అంతకు ముందే ప్రఖ్యాతి వహించి ఉంటుంది. ఉదా. భరతుడు పరిపాలించాడు కనుక భరతఖండం/భారతదేశం.

2.అచట వుండే పరిస్థితిని బట్టి వాటి ఉనికిని బట్టి .ఉదా.వరంగల్ కోటలో ఒకే ఒక్క శిల వున్నందున ఏకశిలానగరం.

3. ఆ ప్రదేశంలో నివసించిన జాతిని బట్టి వస్తుందని తెలిపారు.ఉదా.కళింగ జాతి నివసించి నందున కళింగదేశం.

ఇంకొక వాదన: గతంలో గ్రామం గడ్డ ఎత్తిన ఆ రోజుల్లో బహుశా గ్రామం చుట్టూ అడవిలో ('ponuku'/ 'poniki') పొనుకు/పొనికి చెట్లు ఎక్కువగా ఉండి ఉండవచ్చు. ఈ చెట్టుకు శాస్త్రీయ నామం 'gyrocarpus jacquini' లేదా 'gyrocarpus asiaticus'. ఈ చెట్టు యొక్క చెక్క మృదువైనది.ఈ చెట్ల కలపను ప్రసిద్ధ 'కొండపల్లి బొమ్మలు' తయారీకి ఉపయోగిస్తారు. ‘ఆ చెట్లు ఎక్కువగా ఉన్న ప్రదేశం అయినందున ‘పొణుకు’ నకు ముందు చెప్పినట్లు ‘పాడు/బాడు’ అనే పదం తగిలించి పొణుకుపాడు/పొనుకుపాడుగా వ్యవహరించి ఉండవచ్చు అనే బలమైన అభిప్రాయం కొందరిది.

ప్రతి గ్రామానికి అక్కడ ఎక్కువగా ఉన్నమొక్క/వృక్షముల జాతి పేర్లు ఇలానే వచ్చినట్లుగా విజ్ఞల అభిప్రాయం.

మరి కొంతమంది ఈ ప్రాంతంలో లోగడ పునుగు జాతికి చెందిన పిల్లులు ఎక్కువగా ఉండుటచే ఆ పేరు ఏర్పడి ఉండ వచ్చు అనే అభిప్రాయం కొందరిది.పొనుగు అనే పదం సుమారు వంద సం.ముల లోపు నుండి మాత్రమే ఉన్నట్లుగా ప్రభుత్వ రికార్డులను బట్టి తెలుస్తుంది. అంతకు ముందు పొణుకుపాడుగా పిలవబడింది.

పైకారణం ఏదైనా కావచ్చు.

గ్రామ భౌగోళికం[మార్చు]

గ్రామ రెవిన్యూ సమాచారం.[మార్చు]

1.గ్రామకంఠం సర్వే నెంబరు 514. గ్రామ విస్తీర్ణం య.31-30 సెంట్లు.తరువాత గ్రామంలో దొడ్లు, కొష్టంల క్రింద సర్వే నెంబరు 514/1-1 య.0-09, సెంట్లు, 514/1-2 లోయ. 0-52 సెంట్లు గ్రామ కంఠంలో చేరినది.గ్రామ కుడికట్టు  య.4548-04 సెంట్లు.

2.27 ఆర్ మేజరు మేరిగపూడి క్రింద మాగాణి ఆయకట్టు య 1300-00 సెంట్లు, మెట్ట య 2295-00 సెంట్లు.అలాగే పెదనందిపాడు బ్రాంచి కాల్వ క్రింద మాగాణి ఆయకట్టు య.810-80 సెంట్లు,మెట్ట య.190-00 సెంట్లు. పోరంబోకులు క్రింద య.352-21 సెంట్లు.పోరంబోకులును వర్గీకరించగా డొంకలు, రోడ్లు క్రింద య.233-00 సెంట్లు, పి.డబ్ల్యు.డి కాలువుల క్రింద య.101-00 సెంట్లు, జిల్లా పరిషత్ హైస్కూలు క్రింద య. 5-00 సెంట్లు, యిండ్ల స్ధలంల క్రింద య.13- 21 సెంట్లు కలిగియున్నది.

3.గ్రామ పరిదిలో యల్ 1 భూమి వివరంలు:అనగా ఇతర మండలాలలోని గ్రామాలకు చెందినటువంటి భూమి లంకెలకూరపాడు య.247-00 సెంట్లు,దొండపాడు య.348-00 సెంట్లు,నార్నెపాడు య122-00 సెంట్లు.అలాగే యల్ 2 భూమి అనగా స్వంత మండలంలోని గ్రామాలకు చెందినటువంటి భూమి గుండాలపాడు య.428-00 సెంట్లు, మునగపాడు య.96-00 సెంట్లు, మేరిగపూడి య.163-00 సెంట్లు.

4.మత సంస్థల భూముల వివరాలు: (ఎ) శ్రీ ఆంజనేయస్వామి దేవస్థానంనకు సర్వే నెం.464 య.22.00 సెంట్లు. (బి) పీర్లు మాన్యం క్రింద సర్వే నెం.136 య.13.40 సెంట్లు.

5.బావులు క్రింద: సర్వే నెం.130రులో య.0.08 సెంట్లు,సర్వే నెం.517రులో య.0.16 సెంట్లు,సర్వెేనెం.817రు లోయ.0.25 సెంట్లు వెరసి మొత్తం య.0.49 సెంట్లు.

6.చెఱువులు క్రింద:సర్వే నెం.151 రులో య.4.32 సెంట్లు,సర్వే నెం.172 రులో య.2.03 సెంట్లు,సర్వెేనెం.202 రు లోయ.3.80 సెంట్లు, సర్వే నెం.745 రులో య.5.20 సెంట్లు,సర్వే నెం.746 రులో య.0.74 సెంట్లు,సర్వెేనెం.790 రు లోయ.1.12 సెంట్లు,సర్వే నెం.818 రులో య.14.85 సెంట్లు, వెరసి మొత్తం య.32.06 సెంట్లు.

7.కుంటలు క్రింద:సర్వే నెం.151 రులో య.0.63 సెంట్లు,సర్వే నెం.372 రులో య.1.25 సెంట్లు వెరసి మొత్తం య.1.88 సెంట్లు.

8.శ్మశానములు క్రింద: సర్వే నెం.95 రులో య.7.66 సెంట్లు,సర్వే నెం.131 రులో య.0.65 సెంట్లు,సర్వెేనెం.516/బిరు లోయ.3.06 సెంట్లు వెరసి మొత్తం య.11.37 సెంట్లు.

సమీప గ్రామాలు.[మార్చు]

మెరికపూడి 3 కి.మీ, చందవరం 3 కి.మీ, నార్నెపాడు 4 కి.మీ, గుండాలపాడు 4 కి.మీ, గొరిజవోలు 5 కి.మీ.సాతులూరు 3 కి.మీ, దెొండపాడు 3.కీ.మీ,

సమీప మండలాలు.[మార్చు]

పశ్చిమాన నరసరావుపేట మరియు ముప్పాళ్ళ మండలాలు, ఉత్తరాన సత్తెనపల్లి మండలం, దక్షణాన నాదెండ్ల మండలం, తూర్పున ఫిరంగిపురం మండలం.

గ్రామానికి రవాణా సౌకర్యం.[మార్చు]

ఈ గ్రామం గుంటూరు – నరసరావుపేట రోడ్డు మరియు రైల్వే మార్గంలో నరసరావుపేటకు 12 కి.మీ, సాతులూరు రైల్వే స్టేషనుకు 3 కి.మీ. మండల ప్రధాన కేంద్రం ఫిరంగిపురంనకు 12.5 కి.మీ దూరంలో కలిగి ఉంది. నరసరావుపేట నుండి నుండి ఆటో రిక్షా మరియు ఎ.పి.యస్.ఆర్.టి.సి.బస్ సర్వీస్ ద్వారా ప్రయాణ సౌకర్యం అందుబాటులో ఉంది. గుంటూరు-నర్సరావుపేట రహదారిపై గుంటూరు వైపు నుండి ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు, మెరికపుడి మరియు సాతులూరు గ్రామాల మధ్య ఉన్న నాగార్జునసాగర్ పెదనందిపాడు బ్రాంచి మేజరు కాలువ బ్రిడ్జి వద్ద కుడివైపు మలుపు తీసుకొని కొద్ది దూరం వెళ్లిన తరువాత తిరిగి కుడివైపు అప్రోచ్ రోడ్డులో 1.5 కి.మీ. దూరం ప్రయాణం చేయాలి. నరసరావుపేట నుండి వచ్చే ఆటో రిక్షా మరియు ఎ.పి.యస్.ఆర్.టి.సి.బస్ సర్వీస్ ద్వారా వెళ్లవచ్చు. 

గ్రామంలో విద్యా సౌకర్యాలు[మార్చు]

గ్రామంలో అంగన్ వాడి పాఠశాలలు:ఆరు (6), ప్రాథమిక పాఠశాలలు:నాలుగు (4), జిల్లా పరిషత్ పాఠశాల:ఒకటి (1) ఉంది.

అంగన్ వాడి పాఠశాలలు.[మార్చు]

1.హరిజనవాడ (పాత యస్.సి.ప్రాంతం),అంగన్ వాడి టీచరు:పుల్లగూర విజయ కుమారి.

2.హరిజనవాడ (కొత్త యస్.సి.ప్రాంతం,ఇందిరా కాలనీ),అంగన్ వాడి టీచరు:కొప్పల కోటమ్మ.

3.యస్.టి.ప్రాంతం,అంగన్ వాడి టీచరు:యడ్లపల్లి నవరాణి.

4.ఒ.సి (ముస్లిం ప్రాంతం),అంగన్ వాడి టీచరు:షేక్ మీరాబి. (యల్.కె.జి.)

5.ఒ.సి. (పంచాయితీ ప్రాంతం),అంగన్ వాడి టీచరు:యర్రం ఉదయలక్ష్మి.(యు.కె.జి).

6.బి.సి.ప్రాంతం, అంగన్ వాడి టీచరు:గుర్రం లక్ష్మి ప్రసన్న.(నర్సరీ).

గమనిక: దక్షిణం బజారులో లోగడ నిర్వహించుచున్న మండల పరిషత్ బాలికల ప్రాధమిక పాఠశాలను జిల్లా పరిషత్ ఆవరణలో కలిగియున్న మండల పరిషత్ హిందూ బాలుర ప్రాధమిక పాఠశాలలో విలీనమైనందున ఖాళీగా ఉన్న ఆపాఠశాల భవనంలో చివరి మూడు అంగన్ వాడి కేంద్రంలు విలీనం చేసి ఒకే చోట నడపబడుచున్నవి.

ప్రాధమిక పాఠశాలలు.[మార్చు]

1.మండల ప్రజా పరిషత్ పాఠశాల. (లూధరన్ ప్రాధమిక): ప్రారంభించిన తేది.03.03.1939. జిల్లా విద్యాశాఖాధికారి, గుంటూరు వారి ఆర్.సి.సంఖ్య.6/1939, తేది: 03.03.1939 నందు ఈ పాఠశాల ప్రారంభించుటకు గుర్తింపు ఉత్తర్వులు జారీ చేయబడినవి.

2.మండల ప్రజా పరిషత్ పాఠశాల. (బాలికల ప్రాధమిక): ఈ పాఠశాల 1921 సంవత్సరంలో ప్రారంభించబడినది. ప్రారంభించిన తేది, మంజూరు ఉత్తర్వులు వివరంలు అందుబాటులో లేవు.

3.మండల ప్రజా పరిషత్ పాఠశాల. (ఉర్దూ ప్రాధమిక): ప్రారంభించిన తేది:19.08.1944. జిల్లా విద్యాశాఖాధికారి,గుంటూరు వారి ఆర్.సి.డిస్. సంఖ్య.519/1944 తేది: 19.08.1944న ఈ పాఠశాల ప్రారంభించుటకు గుర్తింపు ఉత్తర్వులు జారీ చేయబడినవి.

4.మండల ప్రజా పరిషత్ పాఠశాల.(హిందూ ప్రాధమిక): ప్రారంభించిన తేది.28.09.1923. జిల్లా విద్యాశాఖాధికారి,గుంటూరు వారి ఆర్.సి.సంఖ్య:4/డి1 తేది: 28.09.1923న ఈ పాఠశాల ప్రారంభించుటకు గుర్తింపు ఉత్తర్వులు జారీ చేయబడినవి.

గమనిక:పై వాటిలో బాలికల పాఠశాలను ప్రభుత్వం కొద్దికాలం క్రిందట హిందూ బాలుర పాఠశాలలో విలీనం చేసింది.

జిల్లా పరిషత్ ఉన్నత పాఠశాల:[మార్చు]

ఉన్నత పాఠశాల మంజూరు ఉత్తర్వులు సంఖ్య: అర్.ఒ.సి.2030-జి2-1951, తేది.29.06.1951./ డి.పి.ఐ./ ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్టం. ప్రారంభించిన తేది: 06.07.1951.

జ్ఞానోదయ బోర్డు సెకండరీ పాఠశాలగా ఒకే పర్యాయం 1వ ఫారం నుండి 4వ ఫారం వరకు మంజూరు చేయబడింది.మొదటగా హైయ్యర్ ఎలిమెంటరీ పాఠశాల నడపబడుచున్నశివాలయంనకు చెందిన సత్రంలో (రాయంకుల వెంకయ్య పంతులు గారి బడి అంటారు) ఆనాటి సత్తెనపల్లి శాసనసభ్యులైన మేడూరి నాగేశ్వరరావు గారిచే ది.06.07.1951న ప్రారంభించబడింది.

 మొదటి ప్రధానోపాధ్యాయులు: శ్రీ వై.కిష్ణమూర్తి. మొదట పనిచేసిన మీనియల్ సిబ్బంది. 1. శ్రీ సుంకుల నారాయణ (అటెండర్) 2.శ్రీ జొన్నలగడ్డ రామస్వామి. (నైట్ వాచ్ మన్).  

ఉన్నత పాఠశాల నిర్మాణం సర్వే నెం, 512-1. య.2-17 సెంట్లు, 513-1. య.2.83 సెంట్లు. మొత్తం య.5-00.ల విస్తీర్ణంలో నిర్మించబడింది.పాఠశాల నిర్మాణంనకు ఉచితంగా స్తలం ఇచ్చిన దాతలు: శ్రీయుతులు 1. రాయంకుల వెంకయ్య 2. మర్రి విశ్వేశ్వరరావు, గోపాలకృష్ణయ్య, 3. యామాని కోటయ్య, 4. కట్టా ఆదినారాయణ, రామకోటయ్య, వెంకయ్య, 5. గరికపాటి రామస్వామి, విశ్వనాధం, 6. శ్రీమతి కాకర్ల అచ్చమ్మ.

పాఠశాల భవన నిర్మాణంనకు శ్రీ వంకాయలపాటి రత్తయ్య గారిచే భూమి పూజ నిర్వహించబడి శంఖుస్థాపన గావించబడినది.భవన నిర్మాణం శ్రీ రాయంకుల కోటేశ్వరరావు స్పాన్సర్ గా ఉండి శ్రీ చెరుకూరి వెంకయ్య,శ్రీ గద్దె పేరయ్య, శ్రీ కామినేని నరసయ్య గార్ల మరియు గ్రామస్థుల సహకారంతో నిర్మించబడింది.ప్రస్తుత ఉన్నత పాఠశాల భవనం 1958లో అప్పటి స్థానిక స్వపరిపాలన శాఖామాత్యులైన శ్రీ కాసు బ్రహ్మానందరెడ్డి గారిచే ప్రారంభించబడింది.

ఉన్నత పాఠశాల ఆవరణలో జన్మభూమి పథకం క్రింద రు.5.00 లక్షలతో కంప్యూటరు ల్యాబ్ జన్మభూమి పధకం క్రింద నిర్మించబడింది. దీనికి "కొరిటాల ఇందిరా శేషగిరిరావు చారిటబుల్ ట్రష్టు" (కిస్) వారు రు.3.50 లక్షలు విరాళం చెల్లించారు.కంప్యూటరు భవన నిర్మాణం వంకాయలపాటి బలరామకృష్ణయ్య గారి ఆధ్వర్యంలో నిర్మించబడింది.కంప్యూటరు భవనాన్ని స్వర్ణోత్సవాల సందర్బంగా ది.19.05.2002న అప్పటి రాజ్యసభ సభ్యులు శ్రీ యఢ్లపాటి వెంకటరావు ప్రాంరంభించారు. కంప్యూటరు ల్యాబ్ ను అప్పటి శాసనసభ్యులు శ్రీ వై.వి.ఆంజనేయులు ప్రారంభించారు.

జిల్లా పరిషత్ ఉన్నత పాఠశాల స్వర్ణోత్సవం ది.19.05.2002న  అప్పటి ప్రధానోపాధ్యాయులైన శ్రీ ఎ.ఢి.ప్రభుదాస్ బి.ఎ.బి.ఇడి గారి ఆధ్వర్యంలో జరిగింది.స్వర్ణోత్సవ కమిటీ అధ్యక్షులుగా పాఠశాల పూర్వ విద్యార్ధి అల్లం జగపతిబాబు వ్యవహరించారు.  

ఈ ఉన్నత పాఠశాల యస్.యస్.యల్.సి మొదటి బ్యాచ్ ఉత్తీర్ణులలో శ్రీ కొరిటాల శేషగిరిరావు (కిస్ చారిటబుల్ ట్రష్టు వ్యవస్థాపకుడు) ప్రధమ స్థానం సాధించిన మొదటి పూర్వ విద్యార్ధి.

గ్రామ పంచాయతీ[మార్చు]

2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో, శ్రీ వంకాయలపాటి మాధవరావు, 953 ఓట్ల మెజారిటీతో, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. [3]

గ్రామంలోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/దేవాలయాలు/వాటి చరిత్రలు[మార్చు]

శ్రీ ఆంజనేయ స్వామి దేవాలయ సముదాయం.[మార్చు]

ఈ ఆలయ వ్యవస్థాపక ధర్మకర్త పాపరాజు.

గుంటూరు జిల్లా గ్రామ కైఫియ్యత్తుల 3వ భాగం పేజి నెం.192 మరియు 193రు ప్రకారం పాపరాజు ‘సిద్దార్ది’ నామ సంవత్సరంలో గ్రామానికి తూర్పు పార్శ్యం (ప్రక్క) శ్రీ ఆంజనేయస్వామి వార్కి ఆలయం కట్టించి, స్వామివారిని ప్రతిష్ఠించి పూజించటానికి కౌండిన్యస గోత్రికులైన శ్రీపెరంబదూరు కేశవాచార్యులనే పాంచరాత్రుని (ఆగమ శాస్రం తెలిసిన వ్యక్తి) నియమించినట్లు సృష్టంగా తెలుస్తుంది.అంతేగాదు నిత్యనైవేధ్యం, దీపారాధన జరుగగలందులకు శ్రీ రాజా వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రినాయుడుకు చెప్పి, అరకుచ్చల ఇనాం భూమి ఇప్పించినట్లు కూడా పై కైఫియ్యత్తుల ద్వారా తెలుస్తుంది.ఇనాం భూమి య.22.00లు (డి.నెం.464.) ఇప్పటికి శ్రీఅంజనేయ స్వామి వారి దేవస్థానం అధీనంలోఉంది.

ఇక్కడ మనకు రెండు సందేహలు రావచ్చు.

1.సిద్దార్ది నామ సంవత్సరం అంటే ఆంగ్ల సంవత్సరంల ప్రకారం ఏ సంవత్సరంలో ఆలయం నిర్మాణం జరిగింది?. 

2. ఆ కాలంలో అసలు వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రినాయుడు పరిపాలన సాగించాడా? అనే ప్రశ్నలు మనకు ఉదయిస్తాయి.

ఆరెండు సందేహాలు నివృత్తి కావటానికి విశ్లేషించగా డా.ముప్పాళ్ల హనుమంతురావు యం.ఎ. , బి.యల్. , పి.హెచ్.డి., వారు రచించిన “కమ్మ వారి చరిత్ర” గ్రంధంలోని పేజి నెం.183 లోని రెండువ పేరాలో శ్రీ రాజా వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రినాయుడు ఈ ప్రాంతాన్ని 1783 నుండి 1816 వరకు పాలించినట్లుగా ఉటంకించి యున్నారు.

ఈ కాలంతో పోల్చి పరిశీలించగా  తెలుగు సంవత్సరాలు ఒకసారి వచ్చిన సంవత్సరం తిరిగి 60 సం.ములకు వస్తుందని మనందరకు తెలుసు. పైన చెప్పిన ప్రకారం రాజా వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రినాయుడు పరిపాలించిన కాలం 1783-1816 తో పోల్చుకొని పరిశీలించగా 1799.1800 (ఏప్రియల్ 1799 నుండి మార్చి 1800) సిద్దార్ధి నామ సంవత్సరం వచ్చినట్లు తెలుస్తుంది.సిధ్ధార్థి నామ సంవత్సరం ది.06.04.1799 నుండి 25.03.1800 వరకు వున్నట్లుగా ఆ సంవత్సరం పంచాంగం ద్వారా తెలుస్తుంది.కావున దీనిని బట్టి 06.04.1799 నుండి 25.03.1800 మద్యకాలంలో దేవాలయం నిర్మించి ఆంజనేయస్వామి విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించినట్లు మనకు తెలుస్తుంది.

ఎటువంటి ఆధారం లేక పోయినప్పటికి కొద్దిగా నిశితంగా పరిశీలిస్తే 1799వ సంవత్సరం ఏప్రియల్ 19 న హనుమాన్ జయంతి వచ్చింది. ఆ రోజున విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠ చేసినా చేసి ఉండవచ్చు.ఎటువంటి సందేహానికి తావులేదు.

మనకు ఇక్కడ అసలు ఈ పాపరాజు ఎవరు? వీరు ఏ వంశీయులకు చెందినవారు? వీరి పూర్వీకులు ఎవరు.? వీరి వంశీయులు పొనుగుపాడు గ్రామంలో నివసించారా.? ప్రస్తుతం ఈ వంశీయులు వారసులు గ్రామంలో ఉన్నారా.? అనే ప్రశ్నలు ఉత్పన్నమైనవి.

ఆ వివరాల్లోకి వెళితే పొనుగుపాడు గ్రామంలో నివశించే బ్రాహ్మణ కులానికి చెందిన పొనుగుపాటి వంశీయుల తొమ్మిది తరాల క్రిందటి మూల పురుషుడు వెంకంరాజు.ఇతను  సుమారు 18 వ శతాబ్థం ద్వితీయార్థం అనగా 1750 – 1800 మధ్య ప్రాంతమునకు చెందిన వాడు.ఆయనకు నలుగురు కుమార్లు.వారిలో ప్రధమ కుమార్డు పాపరాజు. రెండవ కుమార్డు దేవల్ రాజు.మూడవ కుమార్డు అయ్యపరాజు.నాలుగవ కుమార్డు వీర్రాజు.

మనకు ఇక్కడ మూల పురుషుడు వెంకంరాజు బ్రాహ్మణ కులానికి చెందిన పొనుగుపాటి వంశీయులేనని ఆధారం ఏమిటి? పాపరాజు ఆయన కుమార్డు అనే దానికి నిదర్శనం ఏమిటి? అనే సందేహాలు కూడా రావచ్చు. ఆ సందేహాలు నివృత్తి కావాలంటే ఇంకా మనం కొంత చరిత్ర తెలుసుకోవాలి.

1950 వరకు గ్రామ కరణంగా పని చేసిన లక్ష్మీకాంతారావు భార్య అనంతరామమ్మ 2012 వరకు గ్రామంలోనే ఉండేది.ప్రస్తుతం ఆమె హైదారాబాదులోని మీర్ పేటలో (మీర్ పేట్ మండలం, రంగారెడ్డి జిల్లా) ఉంటుంది.అనంతరామమ్మ గారి వద్ద లభ్యమైన పూర్వీకుల వంశవృక్షం ఒకటి సిరిపురపు వెంకటరమణయ్య గారి (స్వాతంత్ర సమర యోదుడు, 1922లో అల్లూరి సీతారామరాజుకు ధైర్యంగా ఆతిధ్యమిచ్చిన వ్యక్తి, విజయవాడ లోని సత్వనారాయణపురం వ్యవస్థాపకుడు)  శతజయంతి ఉత్సవం (ది.24.09.1987 న విజయవాడ లోని సత్యనారాయణపురం శ్రీ అన్నపూర్ణ దేవాలయంలో జరిగింది.) సంచికలో పొందుపర్చబడినది. ఆ సంచిక లోని వంశవృక్షం పరిశీలించగా మనం పైన చెప్పకున్న పాపరాజు తండ్రి  వెంకంరాజు నుండి మొన్నమొన్నటి వరకు పొనుగుపాడు గ్రామంలో నివశించిన పొనుగుపాటి వంశీకులకు చెందిన అందరి పేర్లు ఆ వంశవృక్షంలో ఉన్నవి.ఆ వంశవృక్షంలోని పేర్లకు, పై కైఫియ్యత్తులలో వివరించిన సమాచారంలోని పేర్లకు సరిపోల్చగా సరిపోయింది.దీనినిబట్టి వెంకంరాజు ప్రథమ కుమార్డు పాపరాజు శ్రీఆంజనేయ స్వామి దేవాలయం నిర్మించినట్లు సృష్ఠంగాతెలుస్తుంది.

అంతేగాదు శ్రీవాసిరెడ్డి వెంకటాద్రినాయుడు ఇనాం భూమి దానం చేసినట్లుగా పై కైఫియ్యత్తులు ద్వారా మనకు తెలుస్తుంది. శ్రీకొడాలి లక్ష్మినారాయణ బి.ఎ., 1963లో వ్రాసిన వెంకటాద్రినాయుడు జీవితచరిత్ర గ్రంధంలోని పేజి నెం. 196లో కూడా ఈ విషయం ఉదహరించారు.

ఈ విషయం వెలుగులోకి రానందున  ఆంధ్రప్రదేశ్ హిందూమత దేవాదాయ, దర్మాదాయ చట్టం 30/1987 సెక్షన్ 43 ప్రకారం ఈ దేవస్థానంనకు సంబంధించిన ఆస్తులు, ఇతర వివరాల నమోదు రిజిష్టరు (సంఖ్య:C. No. A 3/11647/2006. dt.04.12.2006) రెండవ పేజి నందు “ఈ దేవాలయం సుమారు మూడు వందల సంవత్సరంల క్రితం గ్రామస్తులచే నిర్మించబడినదని (రిజిష్టరు తయారు తేది.16.10.2006 నాటికి) గ్రామస్తులను మరియు అర్చకస్వామిని విచారించగా తెలియుచున్నది” అని రికార్డు చేయబడింది.

వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రినాయుడు పరిపాలన కాలంలో ఆయన చాలా దేవాలయలు నిర్మించి, వాటికి ఇనాంగా భూములు ఇచ్చినందున ఆయనే ఈ ఆలయం నిర్మించి భూమి ఇచ్చి ఉండవచ్చు అనే అపోహ గ్రామస్తుల మనసులో ఉంది. 

ఈ ఆలయ వ్యవస్థాపకుడు పొనుగుపాటి పాపరాజు అనే విషయం దేవస్థానం రికార్డునందు నమోదు కాకపోవటం, అలాగే శ్రీ రాజా వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రినాయుడు దేవస్థానంనకు ఇనాంగా ఇచ్చిన భూమి ఆయన ఇచ్చినట్లుగా రెవిన్యూ రికార్డు నందు నమోదు కాకపోవటం రెండూ చాలా విచారించ తగ్గ విషయాలు.

ఆలయ పూర్వపు వంశపారంపర్య దర్మకర్తలు పొనుగుపాటి వెంకటరమణయ్య (వీరి కాలు ఆరోగ్యరీత్యా తొలగించారు) పనిచేసేకాలంలో మనకు స్వాతంత్ర్యం రాకముందే బ్రిటీసు పరిపాలన కాలంలో మొదటిసారిగా వంశ పారంపర్య ఆలయ ట్రష్టు బోర్డును హిందూ మత హక్కుల చట్టం క్రింద అప్పటి ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్టంలో హిందూ రెలిజియస్ ఎండోమెంట్ బోర్డు వారివద్ద రిజిష్టరు చేసి, సంఖ్య నెం.4776 రు తేది.27.10.1943లో అప్రూవల్ పొందారు.

పొనుగుపాటి బ్రాహ్మణ వంశానికి చెందిన వారసులు పూర్వం నుండి అప్పయ్య, సీతారామయ్య, కాంతయ్య, వేంకటరమణయ్య, నాగభూషణం వంశపారంపర్య ఆలయ ట్రష్టు బోర్డు చైర్మెన్లుగా పనిచేసారు.

ఫైవారి తరువాత లక్ష్మీకాంతారావు, వారి తరువాత కోటేశ్వరరావు పంతులుగారు వంశ పారంపర్య ఆలయ ట్రష్టీలుగా పనిచేసారు. కోటేశ్వరరావు పంతులుగారు ట్రష్టీగా పనిచేసిన కాలంలో ముఖ మండపం కట్టించారు. కోటేశ్వరరావు పంతులుగారు తరువాత  లక్ష్మీకాంతారావు కుమార్డు వెంకట రమణయ్య 1981 వరకు వంశ పారంపర్య ధర్మకర్తలుగా పనిచేసారు.

దేవాలయం ప్రభుత్వ రికార్డు నందు శ్రీ అంజనేయస్వామి దేవస్థానంగా గుర్తించబడింది. ఈ దేవస్థానంలో శ్రీఆంజనేయ స్వామి మూల విగ్రహంతో పాటు, మరొక ఆంజనేయ స్వామి విగ్రహం ప్రతిష్ఠించబడినవి.

ఈ ఆలయంలోనే  శ్రీ సీతారామస్వామి దేవాలయం అను మరొక ఉపాలయం ఉంది. అందువలన గ్రామస్థుల వాడుకలో శ్రీ రామాలయంగా వ్యవహరిస్తారు. ఈ ఉపాలయంలో శ్రీ సీతారామలక్ష్మణస్వామి ఏకశిల విగ్రహం ప్రతిష్ఠంచబడింది. శ్రీ సీతారామలక్ష్మణస్వామి విగ్రహం ఎప్పుడు ప్రతిష్ఠించ బడిందో తెలియటానికి ఎటువంటి ఆధారం లేదు.మనం ఎక్కువుగా “రామాలయం లేని ఊరు ఊరే కాదు” అనే నానుడి  మన పెద్దవారు అంటుంటారు.ఆ ఆలోచనతో తరువాత ఆలయ ధర్మకర్తలు, గ్రామస్తుల సహకారంతో శ్రీ సీతారామలక్ష్మణ స్వామి వార్ల విగ్రహం ప్రతిష్ఠించి ఉండవచ్చు.శ్రీ సీతారామలక్ష్మణస్వామి ఏకశిలా విగ్రహంతో పాటు శ్రీ ఆంజనేయస్వామి, శ్రీ రామస్వామి, శ్రీ సీతాదేవి, శ్రీ లక్ష్మణస్వామి ఉత్సవ విగ్రహాలు ఉన్నవి.

లక్ష్మీకాంతారావు ఆలయ ట్రష్టీగా పని చేసిన కాలంలో శ్రీరామాలయం భజంత్రీలకు స్వంత భూమి డి.నెం.102 రు లో య.2.00 లు ఇనాంగా ఇచ్చినట్లు రెవిన్యూ లెక్కల రికార్డు ద్వారా తెలుస్తుంది.

వంశపారంపర్య ధర్మకర్తలు స్థానంలో తొలిసారిగా ఆలయ నిర్వహణకు దేవాదాయ శాఖ వారు 1987 జూన్ లో చట్టపరిధికి లోబడి పనిచేసే ప్రవేటు ట్రష్టుబోర్డును మొదటిసారిగా ఏర్పాటుచేసారు. మొదటి  ట్రష్టుబోర్డులో సభ్యులుగా కొంగర జగన్నాధం, గుర్రం లక్ష్మణరావు, కట్టమూరి సుబ్బారావులతో నియమించారు.

మొదటగా నియమించిన ట్రష్టుబోర్డు చైర్మెనుగా కొంగర జగన్నాధం 1987 జూన్ మాసంలో ప్రమాణస్వీకారం చేసి మూడు సంవత్సరంలు కొనసాగారు.ఆ తరువాత తిరిగి పైవారితోనే నియమించిన ట్రష్టుబోర్డుకు మరలా కొంగర జగన్నాధం చైర్మెన్ గా 1990 జూన్ లో ఎన్నికై కొనసాగుచుండగా 1992 ఫిబ్రవరిలో ప్రభుత్వం గ్రామ పరిపాలనాధికారిగా నియామకం చేసినందున చైర్మెన్ పదవికి రాజినామా ఇచ్చారు.

ఆ తరువాత దేవాదాయ శాఖ వారు 1997 జనవరి వరకు ఎటువంటి ట్రష్టుబోర్డును నియమించ లేదు. అయినప్పటికీ జగన్నాదం అనధికారంగా ఆలయ నిర్వహణ భాధ్యతలు నిర్వహించారు. 

ఆ తరువాత ది.03.01.1997 న పోట్లూరి లక్ష్మీపతి, బెల్లంకొండ వెంకయ్య, దాడి రాధాకృష్ణ, శ్రీమతి కొంగర శివకుమారి, కనమర్లపూడి జగన్నాధంలతో నియమించిన కమిటీకి దాడి రాధాకృష్ణ చైర్మెనుగా ది.18.01.1997న ఎన్నికై ఒక సంవత్సరం పాటు పని చేసారు.ఆ తదుపరి దేవాదాయ శాఖ వారు ది.17.12.2004 వరకు ఎటువంటి కమిటీని నియమించ లేదు. ఆ కాలంలో కొంగర జగన్నాధం, దాడి రాదాకృష్ణ ఉభయులూ అనధికారంగా ఆలయ నిర్వహణ భాధ్యతలు నిర్వహించారు.దరిమిలా ది.23.11.2004న క్రోసూరి వెంకట్రావు, శ్రీమతి మాగులూరి సత్వవతి,కుంభా సుశీలరావు, తెలగతోటి చిన లక్ష్మయ్య, కట్టమూరి సుబ్బారావులతో నియమించిన ట్రష్టు బోర్డుకు చైర్మెనుగా క్రోసూరి వెంకట్రావు ది.18.12.2004న ఎన్నికై ది.25.04.2007 వరకు పని చేసారు.మరలా పై సభ్యులుతో ది.09.04.2007 న నియమించిన కమిటీకి క్రోసూరి వెంకట్రావు రెండవసారి ది.26.04.2007న చైర్మెనుగా ఎన్నికై జూన్ 2010 వరకు పని చేసారు.ఆ దరిమిలా ది.31.05.2010న  క్రోసూరి పున్నమ్మ (మాజీ ట్రష్ఠు చైర్మెన్ వెంకట్రావు భార్య), తెలగతోటి చిన లక్ష్మయ్య, శ్రీమతి మాగులూరి సత్యవతిలతో కమిటీ నియామకం జరిగింది. కమిటీ చైర్మెనుగా 2010 జూన్ లో పున్నమ్మ ఎన్నికై 2013 జూన్ వరకు కొనసాగింది.

ఈ కమిటీలో అదనంగా ఆలయ పూజారి శ్రీనివాస రాజగోపాలాచారిని ఎక్స్ అఫిషియో మెంబరుగా దేవాదాయ శాఖ వారు నియమించారు. తిరిగి అదే సభ్యులతో నియమించిన కమిటీ చైర్మెనుగా పున్నమ్మ 2013 జూన్ లో ఎన్నికై ఆగష్టు 2016 వరకు పని చేసారు.ఈమె చైర్మెనుగా కొనసాగిన కాలంలోనే దేవాలయం జీర్ణోద్దరణకు కార్యక్రమంనకుది.12.03.2012న శంఖుస్థాపన జరిగింది.

ఆలయ పూజారులుగా 1950 సంవత్సరంనకు ముందు నుండి చిలకపాటి అప్పలాచార్యులు, ఆయన కుమార్డు శ్రీనివాసాచార్యులు చాలాకాలం అర్చకత్వం చేసారు. ఆ తరువాత  పెద్దింటి వెంకటాచార్యులు, కొంతకాలం వారి కుమారులు, ఆ తదుపరి అగ్నిహోత్ర రంగాచార్యులు మరి కొంత మంది పని చేసారు.

ఈ దేవస్థానంను 1992లో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ దేవాదాయ, ధర్మాదాయ శాఖ పరిధిలో చేర్చబడినది. దేవాలయంనకు మొదటిసారి కార్య నిర్వహణాధికారిని ది.02.01.1992న నియమించింది. మొదటి కార్యనిర్వహణాధికారిగా ఆంజనేయులు అనువారు పనిచేసారు. వారి ఆ తరువాత సూర్యనారాయణ పనిచేసారు. 

 దేవస్థానం ప్రస్తుత నిర్వహకులు

ప్రస్తుతం ఆలయ కార్యనిర్వహణాధికారిగా దుగ్గిరాల చిన వెంకటరెడ్డి 2005 నుండి పని చేయుచున్నారు. ప్రస్తుత పూజారిగా కొదమగండ్ల శ్రీనివాస రాజ గోపాలాచార్యులు జూన్ 1981 నుండి పని చేయుచున్నారు. శ్రీవాసిరెడ్డి వెంకటాద్రినాయుడు ఆలయంనకు కైంకర్యంగా ఇచ్చిన య.22.50 సెంట్లు భూమిలో కాంప్రమైజ్ యాక్టు ప్రకారం నిత్య నైవేధ్య, దీపారాధన కార్యక్రమాలు నిర్వహించుటకు ప్రస్తుత పూజారికి య 6.00 లు అనువంశిక మాన్యంగా ఇవ్వబడింది.

ప్రస్తుత ట్రష్టు బోర్డు చైర్మెను గుంటుపల్లి తులసీధరరావు ఆగష్టు 2016 నుండి వ్వవహరించు చున్నారు. దేవాలయం పున:నిర్మాణం తులసీధరరావు కాలంలో పూర్తి చేయబడి జీవధ్వజస్తంబం, నూతన విగ్రహాలు ప్రతిష్ఠాపన మహోత్సవం ది.03.05.2017 నుండి ప్రారంభించబడి ది.08.05.2017 తో జయప్రదంగా ముగిసింది.

ఈ దేవస్థానంలో పాంచరాత్ర ఆగమ విధానం ప్రకారం పూజలు జరుగుచున్నవి.  

శ్రీ రామేశ్వరుని దేవాలయం. (చోళేశ్వరాలయం)  [మార్చు]

చోళులు ప్రతిష్ఠించిన శివలింగం పానువట్టంతో

మనకు దిగువ ఫొటోలో కనిపించే ఆలయంనకు పూర్వం ముందు కలిగియున్న దేవాలయం చాలా పురాతన కాలానికి చెందినది.ఇప్పటికి (2017 సంవత్సరం నాటికి) 900 సంవత్సరంల క్రిందట నిర్మించబడింది. పురాతనమైన ఈ అలయాన్ని చోళ మహారాజు నిర్మించినందున వాడుకలో చోళేశ్వర దేవాలయం అని వ్యవహరిస్తారు.పురాతన ఆలయమైనందున పాత శివాలయం అని కూడా వ్యవహరిస్తారు.కుళోత్తంగ చోళ మహారాజు 12వ శతాబ్దంలో ఈ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించు చున్న కాలంలో గ్రామానికి పశ్చిమ దిక్కున ఆలయం కట్టించి, రామేశ్వరుడు అనే నామధేయంతో శాలివాహనశకం ౧0౩౯ (1117)లో లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించినట్లుగా గుంటూరు జిల్లా గ్రామ కైఫియ్యత్తుల 3వ భాగం పేజి నెం.204 రులో వివరించిన ప్రకారం తెలుస్తుంది. కాలాంతరంలో అలయం శిథిలమై శివలింగం,నంది మాత్రమే 1967 సంవత్సరం వరకు ఉండేవి.

జీర్ణోద్దరణ గావించిన ఆలయం
ప్రస్తుత శ్రీరామేశ్వరాలయం

తరువాతి కాలంలో పడమర బజారుకు చెందిన కీ.శే.కట్టా సుబ్బయ్య, కీ.శే.వంకాయలపాటి రామయ్య, కీ.శే.బొడ్డు రోశయ్య, కీ.శే.మానుకొండ వెంకటేశ్వర్లు, కీ.శే.యర్రం వెంటేశ్వర్లు, ముఖ్యంగా పడమర బజారుకు చెందిన వ్యక్తి కాకపోయినప్పటికి కీ.శే.గద్దే పేరయ్య, శ్రీగంగా అన్నపూర్ణ సమేత శ్రీకాశీవిశ్వేశ్వర స్వామి ఆలయ పూజారి కీ.శే.కాకుమాను శేషయ్య తదితరుల పట్టుదలతో, గ్రామస్థుల అందరి సహకారంతో ఆలయ జీర్ణోద్ధరణ గావించి, పంచాయతన విగ్రహాలు (పంచభూతాలకు ప్రతీకగా భావించే)  నైరుతిన విఘ్నేశ్వరుడు, వాయువ్యం పార్వతీదేవి అమ్మవారు, ఈశాన్యం శ్రీరాముడు, సీతాదేవి, ఆగ్నేయం సూర్యుడు, మధ్యలో చోళేశ్వరస్వామి (శ్రీరామలింగేశ్వరుడు) విగ్రహాలతో (సాలగ్రాములు) తో స్వస్తిశ్రీ చాంద్రమానేన శ్రీ ప్లవంగ నామ సంవత్సర వైశాఖ మాస బహుళ షష్ఠి సప్తమి నాడు (18.05.1968)న ధ్వజస్తంభం ప్రతిష్ఠ, విగ్రహ ప్రతిష్ఠ కార్యక్రమాలు జరిగినవి. ప్రధాన ఆలయంనకు ఎదురుగా నంది విగ్రహం, ఎడమ వైపు ఆంజనేయ స్వామి, కుడివైపున పార్వతిదేవి ఉపాలయాలు నిర్మితమై ఉన్నాయి.మొదటి కళ్యాణం, జీర్ణోద్ధరణ, ప్రతిష్ఠ కార్యక్రమాలకు యాగకర్తలుగా పడమర బజారుకు చెందిన కీ.శే. మానుకొండ వెంకటేశ్వర్లు, రాజ్యలక్ష్మమ్మ దంపతులు వ్యవహరించారు.

మానుకొండ వెంకటేశ్వర్లు, రాజ్యలక్ష్మమ్మ దంపతులు
కాకుమాను శేషయ్య,సౌభాగ్యమ్మ దంపతులు

ఆలయం జీర్ణోద్ధరణ జరిగిననాటినుండి స్వామి వారికి నిత్య దీప, ధూప, నైవేద్యం,అర్చకత్వం కార్యక్రమాలు నిరంతరంగా జరుగుటకు పడమర బజారుకు చెందిన కీ.శే.మానుకొండ వెంకటేశ్వర్లు, రాజ్యలక్ష్మమ్మ దంపతులు డి.నెం.892 రులో య.01.65 శెంట్లు భూమిని ఆలయంనకు కైంకర్యం చేసారు. అప్పటి (1968) నుండి కీ.శే.కాకుమాను శేషయ్య ఈ ఆలయానికి మొదటి పూజారిగా 1978 వరకు పనిచేసారు.ఆయనకు వృద్దాప్యదశ చేరువైనందున ఆ తరువాత ఆలయ అర్చకత్వం బాధ్యతలు మనమడు కళాధరశర్మ నేత్రత్వంలో కుమారుడు ఆంజనేయులు ఒక సంవత్సరం, అలాగే  సోమసుందరరావు నేత్రత్వంలో మనవళ్లు కృష్ణచైతన్య శర్మ, సాయికృష్ణ శర్మ  ఇద్దరూ కలసి ఒక సంవత్సరం వంతులు వారీగా దూప, దీప, నైవేద్య, పూజాది కార్యక్రమాలు ప్రస్తుతం నిర్వహిస్తున్నారు. స్వామి వార్కి ఆలయం జీర్ణోద్ధరణ జరిగిన మొదటి కళ్యాణం నుండి ఇప్పటివరకు నలుబది తొమ్మిది కళ్యాణ వేడుకలు జరిగినవి.యాబైవ కళ్యాణం స్వస్తిశ్రీ చాంద్రమానేన శ్రీ హేవిలంబి నామ సంవత్సర వైశాఖ మాస బహుళ షష్ఠి సప్తమి నాడు (18.05.2017) న జరిగింది.యాబైవ కళ్యాణం యాగ కర్తలుగా కృష్ణ చైతన్య శర్మ, సాయికృష్ణ శర్మ నిర్వహించారు. ప్రస్తుతం పడమర బజారు నివాసులైన వంకాయలపాటి ఆంజనేయులు, సాంబశివరావు, వెంకట్రావు, యర్రం కోటేశ్వరరావు,గుర్రం సత్యనారాయణ, యర్రం శివబాబు, నిడమానూరి జగదీష్ మరికొంత మంది పెద్దలు పర్వేక్షణలో దేవాలయ నిర్వహణ కార్యక్రమాలు జరుగుచున్నవి.

శ్రీ గంగా అన్నపూర్ణ సమేత శ్రీ కాశీవిశ్వేశ్వరస్వామివారి దేవస్థానం.[మార్చు]

శ్రీకాశీవిశ్వేశ్వరస్వామి దేవాలయం, పొనుగుపాడు.

శ్రీకాశీవిశ్వేశ్వరస్వామి వారి దేవస్థానంనకు ప్రజలందరూ పిలిచే “జంపనోరి గుడి” అనే మరో పేరు ఉంది. అలా పిలవటానికి కారణం తెలుసుకోవాలంటే జంవని వారసుల చరిత్ర కూడా తెలిసుండాలి. పొనుగుపాడు గ్రామానికి చెందిన జంపవి పెద్దయ్య, కోటమ్మ దంపతుల సంతానం వెంకటేశం, వెంకటరమణమ్మ.జంపని పెద్దయ్య భార్య కోటమ్మ, పొనుగుపాడు గ్రామానికి చెందిన వంకాయలపాటి వెంకట్రాయుడు తోబుట్టువు. వెంకట్రాయుడు మొదటి భార్య జంపనివారి ఆడపడుచు మహాలక్ష్మమ్మ.

రెండవ భార్య ఇదే గ్రామానికి చెందిన మానుకొండవారి ఆడపడుచు రుక్మిణమ్మ.ఈమెకు ద్వితీయ సంతానంగా జన్మించిన రామలక్ష్మమ్మ వివాహం వెంకట్రాయుడు అక్క కుమార్డు వెంకటేశంతో జరిగింది. ఈ దంపతులకు సంతతి లేదు. అప్పట్లో ఈ రెండు కుటుంబాలు కలిసే ఉండేవి. ఉమ్మడిగా వివిధ ప్రాంతాలలో మూడొందల ఎకరాలకు పైగా భూమి ఉండేది. (సుమారు 150 సంవత్సరముల క్రిందట).రామలక్ష్మమ్మకు సంతానం లేనందున ఆమె తరుపున తిక్కిరెడ్డిపాలెం గ్రామానికి చెందిన తన ఆడబిడ్డ కుమార్డు మర్రి రామలింగయ్యకు తన స్వంత చెల్లెలు ఆదెమ్మ (పొనుగుపాడు గ్రామానికే చెందిన కొరిటాల శేషయ్య భార్య) ప్రథమ కుమార్తె రత్తమ్మతో వివాహం జరిపించి ఆ దంపతులను పొనుగుపాడు తీసుకు వచ్చింది.

వెంకట్రాయుడు, మహాలక్ష్మమ్మ (మొదటి భార్య) దంపతుల నాలుగవ సంతతిగా జన్మించిన కుమార్డు వెంకయ్య పొనుగుపాడు గ్రామానికి చెందిన మాచవరపు వారి ఆడపడుచు మహాలక్ష్మమ్మను వివాహమాడారు. ఈదంపతుల సంతానం ఏకైక కుమార్తె బొజ్జమ్మ. మగ సంతతి లేనందున వెంకయ్య పెద్ద సోదరి ఆదెమ్మ, రాయంకుల బుచ్చయ్య దంపతుల ప్రథమ కుమార్డు రాయంకుల తాతయ్యతో బొజ్జమ్మ వివాహం జరిపించి, అప్పటి వారసులు మైనర్లు అయినందున జంపని, వంకాయలపాటి ఉమ్మడి ఆస్థిపాస్థులు పరిరక్షణకు, తన ఆస్ధులకు వారసుడుగా పలుదేవర్లపాడు నుండి రాయంకుల తాతయ్య,బొజ్జమ్మ దంపతులును పొనుగుపాడు తీసుకు వచ్చారు.  

జంపనివారి ఆస్థులకు వారసులుగా వచ్చినందున  ఈ మూడు కుటుంబాల (మర్రి, వంకాయలపాటి, రాయంకుల) వారసులను "జంపనివారు" అని పిలుస్తారు. జంపని కుటుంబానికి చెందిన రామలక్ష్మమ్మ మరియు ఆమె ఆస్థులకు వారసులుగా వచ్చిన వంకాయలపాటి,మర్రి,రాయంకుల కుటుంబాలకు చెందిన వారసులు శంకుస్థాపన చేసి ఆలయ నిర్మించినందున ఈ గుడిని "జంపనివారి గుడి" అని వాడుకలోకి వచ్చింది.

శ్రీకాశీవిశ్వేశ్వరస్వామి దేవాలయం అని మరొక పేరు ఉంది.

కాశీ (వారణాసి) నుండి శివలింగం (సాలగ్రాం)ను తీసుకు వచ్చి ప్రతిష్ఠించి ఈ ఆలయంనకు "శ్రీగంగా అన్నపూర్ణ సమేత శ్రీకాశీ విశ్వేశ్వరస్వామి దేవస్థానం"గా నామకరణం చేసారు.అప్పటి నుండి ఈ దేవస్థానంను "శ్రీగంగా అన్నపూర్ణ సమేత శ్రీకాశీవిశ్వేశ్వరస్వామి దేవాలయం" అని వ్యవహరిస్తారు. ఆ రోజుల్లో విగ్రహాలు తీసుకు రావటానికి తొందరగా అందరు ఇష్టపడరు.  ఆలయంలో ప్రతిష్ఠించిన శివలింగాన్ని నేరుగా కాశీ నుండి జంపని వారసులలో ఒకరైన వంకాయలపాటి వెంకయ్య కాలినడకన వ్యయప్రయాసలకోర్చి తీసుకు వచ్చారు. ఆ కార్యక్రమం రాయంకుల తాతయ్య నేత్రత్వంలో జరిగింది. తదితర జంపని వారసుల కుటుంబ సభ్యులు ఆ కార్యక్రమంలో పాలు పంచుకున్నారు.

ఆలయ శంకుస్థాపన: జంపని వారసులు అవిభక్త కుటుంబంగా ఉన్నప్పుడు వంకాయలపాటి వెంకట్రాయుడు, రుక్మిణమ్మ (రెండవ భార్య) దంపతుల కుమారుడు రామయ్య 1913లో ఒక యకరం విస్తీర్ణం (డి.నెం.516ఎ) నందు దేవస్థానం నిర్మాణానికి శంకుస్థాపన చేసారు.రామయ్య తరువాత కొద్దికాలానికి పరమేశ్వరునిలో ఐక్యమయ్యారు.ఆశంకుస్థాపన కార్యక్రమంలో రామయ్య సోదరి జంపని రామలక్ష్మమ్మ (జంపని కుటుంబంలో చివరి వ్యక్తి), తదితర జంపని వారసులైన వంకాయలపాటి,రాయంకుల,మర్రి కుటుంబ సభ్యులు పాల్గొన్నారు.తరువాత దేవాలయ నిర్మాణ కార్యక్రమం  రాయంకుల తాతయ్య, వంకాయలపాటి పెద్దయ్య, వెంకయ్య, మర్రి రామలింగయ్య నేత్రత్వంలో రామలక్ష్మమ్మ,మాధవరాయుడు,రత్తయ్య,కోట్లింగంల సహకారంతో దేవాలయ నిర్మాణం 1917 ఫిబ్రవరి నాటికి పూర్తి అయింది.  

విగ్రహ ప్రతిష్ఠ: నలనామ సంవత్సరం (1916-17) ఫిబ్రవరిలో ప్రతిష్ఠించారు. అదే సమయంలో ఆలయానికి అభిముఖంగా ధ్వజస్తంభం ప్రతిష్ఠించబడింది. శ్రీ కాశీవిశ్వేశ్వరస్వామి వారి విగ్రహంతో పాటు ఆలయంలో అమ్మవారి విగ్రహం, విఘ్నేశ్వరుడు, నంది,ఆంజనేయస్వామి విగ్రహలు ప్రతిష్ఠించారు.

అలయ రాజగోపురం: రాజగోపురం నిర్మించాలనే తలంపుతో దేవాలయ నిర్మాణంతోపాటు 22 అ.ల పొడవు,18.అ.ల వెడల్పుతో మొదట రాతి దిమ్మె కట్టుబడి నిర్మించబడింది. ఆ తరువాత ఐదు అంతస్తులుతో ఎనభైఐదు అడుగుల ఎత్తు కలిగిన రాజగోపురం నిర్మాణం 1937లో ప్రారంభించి 1939 నాటికి పూర్తి చేయబడింది.ఈ ఆలయ రాజగోపురం గుంటూరు జిల్లాలో మంగళగిరి ఆలయ రాజగోపురం తరువాత రెండవదిగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

కీర్తి స్తంభం: ఆలయంనకు వెలుపల రాజగోపురంనకు ముందు సుమారు 50 అడుగుల ఎత్తుతో స్థాపించిన కీర్తిధ్వజం ఏకశిలతో తయారు చేయబడింది.దీనిని పిడుగురాళ్ళ మండలం, పిన్నెల్లి  గ్రామం నుండి చాలా వ్యయ ప్రయాసలకోర్చి తీసుకువచ్చారు.కీర్తిధ్వజాన్ని జీవధ్వజం,శక్తిధ్వజం అను పేర్లుతోకూడా వ్యవహరిస్తారు.

స్వామివారి కళ్యాణ మండపం: స్వామి వారి కళ్యాణం భక్తులు వీక్షించుటకు ప్రత్యేకంగా ఆలయ ఆవరణలో ఈశాన్యం వైపు కళ్యాణ మండపం ఆలయ నిర్మాణంతోపాటు నిర్మించబడింది.

కళ్యాణ మండపం: గ్రామంలో ప్రజల సౌకర్యార్ధం వివాహాది శుభకార్యాలు జరుపుకోవటానికి ప్రస్తుత జంపని వారసులలో ఒకరైన మర్రి గోపాలకృష్ణయ్య స్వంతంగా కళ్యాణ మండపం నిర్మించి ది.24.11.1999న స్వామివార్కి కైంకర్యం చేసారు.

యజ్ఞశాల: దేవస్థానం ఆవరణలో లోగడ ఆగ్నేయాన నిర్మించిన యజ్ఞశాల శిథిలమైనందున 1994లో వంకాయలపాటి బలరామకృష్ణయ్యగారిచే తిరిగి పున:నిర్మించబడింది.

నవగ్రహాలు: ఆలయ ఆవరణలో ప్రధాన గర్బగుడికి  ఉత్తరపు వైపు నవగ్రహా మండపం 1994లో ఆరె శ్రీనివాసరావు,లక్ష్మీప్రసన్న దంపతులచే నిర్మించబడింది.కొంతమంది దాతలు సహకారంతో నహగ్రహ విగ్రహాలు, కాలబైరవస్వామి,నందీశ్వరుడు,నాగేంధ్రస్వామి విగ్రహాలు ఆసంవత్సరంలోనే ప్రతిష్ఠంచబడినవి.

ఊరేగింపు రథం: శ్రీ కాశీవిశ్వేశ్వరస్వామివారి కళ్యాణం జరిగిన తరువాత రథంపై ఊరేగింపు ఉత్సవం జరుపుటకు రథం సమకూర్చబడింది.

మొదటి కళ్యాణం: స్వస్తిశ్రీ నలనామ సంవత్సర ఉత్తరాయణ,శిశిర ఋతువు, ఫాల్ఘుణ మాస శుక్లపక్షం, పూర్ణిమ (తిధి), పుబ్బ నక్షత్రయుక్త లగ్నంన అనగా 1917 సంవత్సరం మార్చి 8 వ తేది గురువారం తెల్లవారు జామున (తెల్లవారితే పౌర్ణమి రోజు) జరిగింది. కళ్యాణంనకు పీటల మీద జంపని వారసులు వంకాయలపాటి, మర్రి, రాయంకుల కుటుంబ సభ్యులు మాత్రమే కూర్చునే రివాజు స్వామివారి మొదటి కళ్యాణం నుండి ఇప్పటి వరకు ఆచారంగా వస్తుంది.

ప్రవచనాలు:పూర్వం స్వామివారి కళ్యాణమహోత్సవంల సందర్భంగా జరిగిన కార్యక్రమాలకు ముఖ్యులు జంధ్యాల పాపయ్య శాస్రి, జమ్ములమడక మాధవరాయశర్మ,ప్రసాదరాయకులపతి, మైలవరపు శ్రీనివాసరావు, యల్లప్రగడ శ్రీరంగారావు,యేలూరిపాటి అనంతరామయ్య,కామరాజ్ అనిల్ కుమార్ మొదలగు ప్రముఖులు అద్యాత్మిక ప్రసంగాలు చేసారు.

హరికథాగానం: శ్రీ ములుకుట్ల సదాశివశాస్త్రి,రాజశేఖరుని లక్ష్మిపతి, కూచిబొట్ల కోటేశ్వరరావు, బుర్రా శివరామకృష్ణ,దూళిపాళ్ళ శివరామకృష్ణయ్య,కాజన విశ్వరూపాచారి మొదలగు ప్రముఖులు హరికథాగానం చేసారు.

మేజువాణి:ఆలయం నిర్మితమైన నాటినుండి క్రమం తప్పకుండా గత నలుబది సంవత్సరంల క్రిందటి వరకు గుడివాడకు చెందిన కనకం బృందం (కళావంతులు) చే మేజువాణి కార్యక్రమాలు జరిగినవి.

దేనస్థానం నిర్వహణ: జంపని వారి ఉమ్మడి ఆస్థిని 15.06.1918లో వారసులు ఆరు భాగాలుగా విభజించి, వంకాయలపాటి కుటుంబ సభ్యులు మూడు భాగాలు, మర్రి కుటుంబ సభ్యులు, రాయంకుల కుటుంబ సభ్యులు చెరొక భాగం తీసుకుని దేవాలయ నిర్వహణకు ఒక భాగం తీసారు.

సత్రం: ఆలయంనకు  అనుబంధంగా  దేవస్థానం వెలుపల ఉత్తరపు వైపు సత్రం నిర్మించబడింది.సత్రం కొంత భాగంలో మొదటి పూజారి కాకుమాను శేషయ్యకు నివాస వసతి గృహంగా కేటాయించబడింది.సత్రం శిథిలమైనందున ఆస్ధలం కొంత భాగంలో  ప్రస్తుత పూజారులకు పక్కా నివాస గృహాలు రెండు నిర్మించబడినవి. కళాధరశర్మకు నిర్మించిన నివాసగృహం రాయంకుల శేషతల్పశాయి విరాళంగా అందించిన ఐదు లక్షల రుపాయలకు తోడు మరి కొంత మంది దాతల ఇచ్చిన సొమ్ముతో నిర్మించబడింది. రెండవ నివాసగృహం ఆలయం తరుపున పాలకవర్గం వారిచే నిర్మించబడింది. మిగిలిన స్ధలాన్ని సాంస్ర్కతిక కార్యక్రమాలు జరుపుటకు వీలుగా “శ్రీకాశీ విశ్వేశ్వరస్వామి ఓపెన్ ఎయిర్ ధియేటరు”గా మార్చబడింది.

ప్రస్తుత ఆలయ అర్చకత్వం పూజారులు: శ్రీ కాశీవిశ్వేశ్వరస్వామి ఆలయ అర్చకత్వం కళాధరశర్మ నేత్రత్వంలో కుమారుడు ఆంజనేయులు ఒక సంవత్సరం, అలాగే  సోమసుందరరావు నేత్రత్వంలో మనవళ్లు కృష్ణచైతన్య శర్మ, సాయికృష్ణ శర్మ  ఇద్దరూ కలసి ఒక సంవత్సరం వంతులు వారీగా దూప,దీప,నైవేద్య,పూజాది కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్నారు. 

ఈ ఆలయ శతజయంతి ఉత్సవాలు 2016,మార్చి నెలలో జరుగుచున్నవి. ఈ ఉత్సవాలలో కర్నాటక రాష్ట్రంలోని హంపీ పీఠాధిపతి శ్రీ విద్యారణ్య భారతీస్వామి విచ్చేసి ముందుగా శ్రీ కాశీవిశ్వేశ్వరస్వామివారిని దర్శించుచుకొని, అనంతరం ఆలయశిఖరానికి కలశంతో అభిషేకాలు నిర్వహించారు. అనంతరం భక్తులనుద్దేశించి ప్రసంగించారు. ఈ కార్యక్రమాలలో ఉత్తరాఖండ్ కైలాసగిరి ఆశ్రమం పీఠాధిపతులు స్వామి మేధానంద పూరీ ఋషీకేశ్ గూడా పాల్గొన్నారు. [4]

శ్రీ మద్విరాట్ పోతులూరి వీరబ్రహ్మేంద్రస్వామి వారి దేవస్థానం.[మార్చు]

అంకురార్పణ: మొదట పూర్వం వంద సంవత్సరంల క్రిందట ఈ ఆలయం నిర్మించక ముందు ఆలయం నిర్మించిన స్థలం బహిరంగ ప్రదేశంగా ఉండేది. ఆ స్థలంలోనే కొంత భాగంలో దిగుడు బావి ఉండేది. కాలక్రమేణా ఆ బావి గిలకల బావిగా నిర్మించబడింది. ఆ బావి మొన్న మొన్నటి వరకు ఉండేది. ప్రస్తుతం ఆ స్థలం ఆలయ జీర్ణోద్దరణకు చాలనందున దేవాలయ నిర్మాణంనకు తీసుకొనబడింది. ఆ బావికి ఎదురుగా కొంత ప్రదేశం ‘ఖాళీ’గా ఉండేది. ఆ కాలంలో బొప్పూడి సుబ్రమణ్యం అనే వారు ఈ గ్రామంలో నివసించే వారు.ప్రస్తుతం బొప్పూడి వారు గ్రామంలో ఎవ్వరూ లేరు.ఆయన దైవభక్తి పరాయణుడు. ఆ ఖాళీగా ఉన్న ప్రదేశంలో బొప్పూడి సుబ్రమణ్యం, దార్ల శ్రీశైలం, మోడేపల్లి కృష్ణయ్య, వేమూరి దేశయ్య, బొమ్మినేని బిక్షాలు, తూబాటి నాగభూషణం, దమ్మాటి చంద్రయ్య, కుంటి నాగమ్మ (ఇంటి పేరు తెలియదు) అను వారు మొదట చిన్న పందిరి వేసి, విబూదిపండును శివలింగంగా అమర్చి, శ్రీ పోతులూరి వీరబ్రహ్మేంధ్ర స్వామి చిత్రాన్ని పందిరిలో తగిలించి ఆరాధించేవారు. ప్రతిరోజు బొప్పూడి సుబ్రమణ్యం ఉదయం, సాయంత్రం అక్కడ బావిలో స్నానం చేసి దీపారాధన చేసేవారు. ప్రతి సోమవారం పైన తెలిపిన వారందరూ బ్రహ్మంగారి భజనలో పాల్గొని భజన చేసేవారు. 

దేవాలయ నిర్మాణంనకు నాంది:ఇది తెలుసుకోవాలంటే మనం రెండు వందల సంవత్సరాల క్రిందటి కొంగర ఇంటి పేరు వంశీయుల పూర్వీకులు గురించి తెలుసుకోవాలి. పొనుగుపాడు గ్రామంలో కొంగర ఇంటి పేరు వంశీయుల మూల పురుషుడు బసవయ్య. ఈయన 19వ శతాబ్దం ఆరంభంలో పొనుగుపాడు గ్రామంలో నివసించేవారు. బసవయ్య రెండవ ముది మనమడు నరసయ్య. ఈయనకు ఇద్దరు భార్యలు. మొదటి భార్య సంతానంలో ప్రథమ కుమార్డు రాఘవయ్య. ఆయన భార్య చిన్న అచ్చమ్మ.

పూర్వం గ్రామాలలో దాదాపుగా ప్రతి కుటుంబానికి ఆవులు, ఎద్దులు పశుసంపద ఎక్కువగా ఉండేది. రాఘవయ్య, చిన్నఅచ్చమ్మ దంపతులు జీవనం సాగించే కాలంలో (1920 ప్రాంతం) గ్రామంలో పశువులకు వ్యాధులు సోకి విపరీతంగా మృత్యువాత పడే సమయంలో విధిలేక వ్యాధులు పూర్తిగా తగ్గితే వీరబ్రహ్మేంధ్రస్వామివారి ఆలయం నిర్మిస్తామని మ్రొక్కుకున్నారని, ఆ తరువాత కొద్ది రోజులకే గ్రామంలో వ్యాధులు పూర్తిగా తగ్గినందున, దాని పర్వసానంగా “శ్రీవిరాట్ పోతులూరి వీరబ్రహ్మేంద్రస్వామివారి దేవాలయం” అనే నామధేయంతో మొదట చిన్న బొమ్మరిల్లులాంటి  ఆలయాన్ని ప్రధాన వీధిలో లోగడ మనం పైన చెప్పకున్న ఖాళీ స్థలంలో సుమారు 100 చ.గ.ల విస్తీర్ణంలో నిర్మించారు. దేవాలయంలో ప్రతిష్ఠించిన స్వామి వారి శివలింగం (సాలగ్రాము) ను కాశీ నుండి తీసుకొని వచ్చి,శివలింగంతో పాటు పార్వతీదేవి, నంది, వినాయకుడు విగ్రహాలను 1921వ సంవత్సరం ఆ ప్రాంతంలో ప్రతిష్ఠ చేసినట్లుగా ప్రస్తుత ఆలయ ధర్మకర్తలలో ఒకరైన కామినేని రామారావు, వారి తండ్రి పెద రాఘవయ్యకు ముఖ్య సన్నిహితుడు, గ్రామంలో ప్రస్తుతం ఉన్న పెద్దవారిలో ఒకరైన గుర్రం శేషారాయుడు, మరి కొంతమంది పెద్ద వారి ద్వారా తెలుస్తుంది.కొంగర ఇంటి పేరుగల వంశీయులు నిర్మించినందున పూర్వం నుండి వాడుకలో “కొంగరోరి గుడి” అని వ్యవహరిస్తుంటారు.

తరువాత ఆలయ అభివృద్ధి: కొంత కాలానికి ఆ ఆలయాన్ని మోడేపల్లి కిష్టమ్మ, దార్ల శ్రీశైలం, లక్కవరపు రామలింగాచారి, వేమూరి వీరయ్య, దేశయ్య, తూబాటి నాగభూషణం, గుర్రం అప్పయ్య తదితర గ్రామస్తుల సహకారంతో కొంతమేరకు ఆలయం అభివృద్ధి జరిగింది.దేవాలయం ప్రతిష్ఠ  జరిగిన నాటి నుండి ధూప, దీప, నిత్య నైవేధ్య, అర్చకత్వం, ఉరేగింపు,మేళం తదితర కార్యక్రమాలు నిరాటంకముగా జరుగుటకు రాఘవయ్య, చిన్నఅచ్చమ్మ దంపతులు వారి స్వంత భూమి డి.నెం.292/2 య.4.74 శెంట్లు దేవాలయంనకు కైంకర్యం చేసారు.అప్పటి నుండి రాఘవయ్య, చిన్నఅచ్చమ్మ దంపతులు ఆలయ ట్రష్టీలుగా వ్యవహరించారు. మాగులూరి కోటయ్యాచారి (విశ్వబ్రాహ్మణ వంశీయులు) కు మొదటి పూజారిగా ఆలయ అర్చకత్వ బాధ్యతలు ఒప్పగించారు.

రాఘవయ్య,చిన్నఅచ్చమ్మ దంపతులుకు మగ సంతానం లేదు.వృద్దాప్యదశకు చేరువైన సమయంలో మగ సంతానం లేనందున బావమరిది కామినేని నానయ్యను తన ఆస్తిపాస్తులకు వారసుడుగా స్వీకరించారు.ఈయన సంతానం ఇద్దరు కుమారులు రామయ్య,పాపయ్య.

రాఘవయ్య, చిన్నఅచ్చమ్మ దంపతులు మరణం అనంతరం మేనల్లుళ్ళు కామినేని రామయ్య, పాపయ్య వంశపారంపర్య ధర్మకర్తలుగా వ్యవహరించారు. కామినేని రామయ్య తదనంతరం వారి కుమారులు నరసయ్య, (పెద) రాఘవయ్య, పాపయ్య మరణానంతరం కుమార్డు రాఘవయ్య (చిన) లు వంశపారంపర్య ధర్మకర్తలుగా వ్యవహరించారు.పైవారి మరణాంతరం ప్రస్తుత వంశపారంపర్య ధర్మకర్తలుగా పెదరాఘవయ్య కుమార్లు రామారావు, బ్రహ్మానందం, చినరాఘవయ్య కుమార్టు పాపారావు వంశపారంపర్య ధర్మకర్తలుగా కొనసాగుచున్నారు.ప్రస్తుత ఆలయ పూజారిగా మొదటి పూజారి మాగులూరి కొటయ్యాచారి కుమార్డు నాగభూషణాచారి పర్వేక్షణలో వారి కుమారుడు ఉమా మహేశ్వరరావు కొనసాగుచున్నారు.

కాలక్రమేణా దేవాలయ ప్రాంగణం పల్లంగా ఉండి వర్షపు నీరు ఆలయంలోనికి ప్రవేశించి శిథిలావస్ధ స్థితికి చేరువైనందున గ్రామస్ధులు సహకారంతో వంశపారంపర్య ధర్మకర్తలు జీర్ణోద్ధరణ చేయ తలంచి ది.29.08.2013 న శంఖుస్దాపన కార్యక్రమం గావించారు. పూర్వం ఆలయ నిర్మాణం సుమారు 100 చ.గ.ల స్థలంలో జరిగింది.ప్రస్తుత స్థలం జీర్ణోద్దరణ జరిగే దేవాలయంలకు సరిపోదని బావించి రు.2.00 లక్షలు హెచ్చించి అదనంగా మరొక 75 చ.గ.ల స్థలాన్ని విక్రయం ద్వారా సేకరించి ఆలయ నిర్మాణం చేపట్టబడింది. జీర్ణోద్ధరణ దేవాలయ నిర్మాణంనకు సుమారు 60 లక్షలు హెచ్చించ బడినవి.ఆలయ నిర్మాణంనకు గ్రామస్థుల సహకారం,వంశపారంపర్య ధర్మకర్తల కృషి ఎంతో ఉంది.దేవాలయ నిర్మాణం ఆగమశాస్త్ర ప్రకారం అన్నిహంగులతో పూర్తి చేయబడింది.నూతనంగా నిర్మించిన దేవాలయంలో ప్రతిష్ఠించిన విగ్రహాలు మహాబలేశ్వరం నుండి రు.2.50.లక్షలు హెచ్చించి తీసుకు రాబడినవి. జీవద్వజస్తంభం మూలం రు.3.60.లక్షలు హెచ్చించి మహారాష్ఠ్ఱ (బలార్షా) నుండి తీసుకు రాబడింది.లోగడ కాశీ నుండి తీసుకు వచ్చిన శివలింగంతో పాటు నూతనంగా పానువట్టం,శ్రీ పోతులూరి వీరబ్రహ్మేంద్రస్వామి,శ్రీ గోవిందమాంబ, గణపతి, నందీశ్వరుడు, శ్రీ ఆంజనేయ స్వామి, విగ్రహాలను మరియు నవగ్రహాలు పున:ప్రతిష్ఠ కార్యక్రమ మహోత్సవం ది.08.05.2017న జరిగింది. దేవాలయం జీర్ణోద్ధరణ కార్యక్రమం చేపట్టినప్పటి నుండి నిర్మాణంలో వంశపారంపర్య ధర్మకర్తలలో ఒకరైన కామినేని రామారావు (విశ్రాంత ఉపాద్యాయుడు) కృషి ఎంతగానో ఉంది.

ఈ దేవాలయంలో ప్రతి సంవత్సరం చైత్ర శుద్ధ పాడ్యమి (ఉగాది పర్వదినాన) నాడు ఉత్సవాలు జరుపుట పూర్వం నుండి అనవాయితి.ఆరోజు శ్రీవీరబ్రహ్మేంద్ర స్వామి వారి భజన ఏకాహం, బ్రహ్మంగారి నాటకం మొదలగు కార్యక్రమాలు జరుగుతాయి.ప్రతి సోమవారం భజన కార్యక్రమం జరుగుతుంది.ఈ గ్రామానికి చెందిన వేమూరి వీరయ్య ఈ ఆలయంనకు శ్రీ వీరబ్రహ్మేంద్ర స్వామి వారి జెండా అనే పేరుపై 1960 ఆ ప్రాంతంలో జండాను బహుకరించారు.అప్పటి నుండి ఉగాది పర్వదినాన స్వామి వారి ఊరేగింపుతోపాటు వేమూరి వీరయ్య కుటుంబ సభ్యుల ఆధ్వర్యంలో జండా ఊరేగింపు జరిగే కార్యక్రమం ఆచారంలో ఉంది.

శ్రీ వినుకొండ అంకమ్మ తల్లి ఆలయం.[మార్చు]

గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు[మార్చు]

ఈ గ్రామానికి వ్యవసాయం ద్వారా వచ్చే ఆదాయం ప్రధాన వనరు. వరి ధాన్యం, మిరప, మరియు కాటన్ ప్రధాన పంటలు. సాధారణ పంటలు కాకుండా కాలమాను పరిస్థితులను బట్టి మొక్కజొన్న, జొన్న, అపరాల వంటి పంటలు, మరియు టొమాటో, వంకాయ, బెండకాయ కొన్ని కూరగాయలు పంటల సేద్యం కొద్ది మంది రైతులు చేస్తుంటారు. 

గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు[మార్చు]

గ్రామ ప్రముఖులు[మార్చు]

పొనుగుపాటి వేంకటనాగభూషణం

పొనుగుపాటి వేంకట నాగభూషణం.(స్వాతంత్ర సమర యోధులు).[మార్చు]

వీరి తల్లిదండ్రులు ఈశ్వరయ్య పిచ్చమ్మ. భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమములో వీరు సత్యాగ్రహంలో పాల్గొనినందుకు బ్రిటీషు ప్రభుత్వం 29.07.1930 న ఒక సంవత్సరం జైలు శిక్ష విధించింది.జైలు శిక్ష పూర్తి అయిన తరువాత విజయవాడలో ఆర్యవైశ్య వారపత్రిక సంపాదకులుగా పనిచేసారు.ఆ తరువాత తిరిగి పొనుగుపాడు గ్రామం వచ్చారు. గ్రామంలో గ్రంథాలయ ఆభివృద్ధికి పాటుపడిన  ముఖ్యలులో వీరు ఒకరు. ప్రభుత్వం వీరిని రాజకీయ బాధితుడుగా గుర్తించింది.ఆయన మరణానంతరం భార్య సుబ్బమ్మకు స్వాతంత్ర సమరయోధులు ఫించను మరియు, పొనుగుపాడు గ్రామ సర్వే నెం.రు 818-1 (కోనాయకుంట) లో య.2-99 సెంట్లు, అదే సర్వే నెం.రు 2 లో య.2-50 సెంట్లు భూమికి పట్టా మంజూరు చేసింది. వీరు నిస్సంతు దంపతులు.

కీ.శే.వంకాయలపాటి పెద్దయ్య

వంకాయలపాటి పెద్దయ్య.[మార్చు]

(జననం.1890).తల్లిదండ్రులు నారయ్య,రోశమ్మ.ఆకాలంలో బావమరిది రాయంకుల తాతయ్యతో కలసి నీలిమందు వ్యాపారం, గ్రామానికి పడమరవైపు చింతలతోపులో వేరుశనగకాయలు వలిచే ఫ్యాక్టరీ స్థాపించి నడిపారు. అలాగే గుంటూరులో కమిషను వ్యాపారం నిర్వహించారు. సత్తెనపల్లి తాలూకా బోర్డు అధ్యక్షులుగా ఒక పర్యాయం, గుంటూరు జిల్లా బోర్డు సభ్యులుగా రెండు పర్యాయాలు పనిచేసారు.తాలూకా బోర్డు అధ్యక్షులుగా పనిచేసిన కాలంలో 1920 ప్రాంతంలో బాలికల ప్రాథమిక పాఠశాలకు రికగ్నేషన్ పొంది తాలూకా బోర్డు పాఠశాలను స్థాపించారు.1934కు ముందు గ్రామ పంచాయితీ ప్రెసిడెంటుగా పనిచేసారు.

రాయంకుల తాతయ్య.

రాయంకుల తాతయ్య.[మార్చు]

వీరి పూర్వీకుల స్వస్థలం గుంటూరు జిల్లా, పూర్వపు మాచర్ల తాలూకా,ప్రస్తుత వెల్దుర్తి మండలం, పట్లవీడు శివారు ఎర్రుపాలెం. ఆ తరువాత రాయంకుల పూర్వీకులు కొందరు ముప్పాళ్ల మండలం పలుదేవర్లపాడు గ్రామం వలసవచ్చారు.వీరి తల్లిదండ్రులు ఆదెమ్మ, బుచ్చయ్య.ఆ గ్రామంలోనే 1869లో జన్మించారు. పొనుగుపాడు జంపని వారసులలో ఒకరైన వంకాయలపాటి వెంకయ్య,మహలక్ష్మమ్మ దంపతుల ఏకైక కుమార్తె బొజ్జమ్మను వివాహమాడి ఈ గ్రామం వచ్చారు.పొనుగుపాడు జంపని వారసులలో ముఖ్యులు. శ్రీకాశీ విశ్వేశ్వరస్వామి ఆలయనిర్మాణ ప్రముఖులు. బావ మరిది వంకాయలపాటి పెద్దయ్యతో కలసి కమిషన్,నీలిమందు ఇతర వ్వాపారాలు చేసారు.గ్రామంలో వచ్చిన చిన్నచిన్న సివిలు.క్రిమినలు తగాదాలు పరిష్కరించేవారు. ఆయన పెద్దగా చదువుకోనప్పటికి విద్య ఆవశ్యకతను గుర్తించి 1922 జూన్ లో “హిందూ ప్రాధమిక పాఠశాల” అనే పేరుతో పాఠశాలను స్ధాపించి, ఆపాఠశాలకు 23.09.1923న ప్రభుత్వ గుర్తింపు పొందారు.నేటికి ఆ పాఠశాల మండల పరిషత్ అజమాయిషీలో అదే పేరుపై కొనసాగుతుంది. ఆ పాఠశాలలో చదివిన విద్యార్థులు నేడు దేశ విదేశాలలో ఉన్నత పదవులనందు ఉన్నారు.

తూము శేషయ్య మాజీ సర్పంచ్

తూము శేషయ్య.[మార్చు]

వీరు గ్రామ పంచాయితీ అధ్యక్షుడుగా సుదీర్ఘకాలం పనిచేసిన మొట్ట మొదటి వ్యక్తి. వంకాయలపాటి పెద్దయ్య గ్రామపంచాయితీ ప్రెసిడెంటుగా పనిచేసిన కాలంలో వైస్ ప్రెసిడెంటుగా పనిచేసారు.ప్రెసిడెంటుగా పనిచేయుచున్న వంకాయలపాటి పెద్దయ్య పదవీ కాలపరిమితి ముగిసినందున ది.21.04.1934న రికార్డుతోపాటు చిట్టా నగదు నిల్వ పది రుపాయల ఒక అణా తొమ్మిది పయిసాలు వీర్కి ఒప్పగించారు.ఆ తరువాత గ్రామ పంచాయితీ ప్రెసిడెంటుగా ఇరువది నాలుగు సంవత్సరాలు (1958-59 వరకు) పనిచేసారు. అంతేగాక ఇప్పటి శ్రీ శారదా గ్రంథాలయం,మరియు సొసైటీకి అధ్యక్షునిగా, పొనుగుపాడు మరియు చందవరం గ్రామాలకు యాక్టింగ్ మునసబుగా కొంతకాలం పనిచేసారు.గ్రామానికి విద్యుత్ సౌకర్యం కల్పించారు.

రాయంకుల వెంకయ్య (పంతులుగారు)

రాయంకుల వెంకయ్య(పంతులుగారు).[మార్చు]

జననం 1901.తల్లిదండ్రులు తాతయ్య,బొజ్జమ్మ. అప్పర్ ప్రైమరీ పాఠశాల విద్య వరకు చదివారు. వీరి తండ్రి తాతయ్య స్ధాపించిన హిందూ ప్రాథమిక పాఠశాలలో మేనేజరు కమ్ ప్రధానోపాధ్యాయుడుగా 01.04.1947న చేరారు.గ్రామంలో గ్రంథాలయ ఆవశ్యకతను గుర్తించి స్దాపించుటకు నాంది పలికారు.1922 ఆ ప్రాంతంలో తన సన్నిహితులు పొనుగుపాటి అప్పయ్య (పంతులు) మరి కొంతమందితో కలసి పుస్తకాల సేకరించి “శ్రీవిశ్వేశ్వర పుస్తక భాండాగారం” అనే పేరుతో మొట్టమొదట గ్రామంలో గ్రంథాలయం స్థాపించారు.వెంకయ్య పంతులుగారు పేద విద్యార్థులందరికి విద్య అందజేయాలనే ఉద్దేశంతో బీద విద్యార్థుల శరణాలయాన్ని స్ధాపించి, సమీప గ్రామాల విద్యార్థులను రప్పించి,వారికి ఉచిత భోజన సదుపాయం కల్పించి, వారి స్వంత ప్రాథమిక పాఠశాలలో ఉచితంగా విద్యనభ్యసించుటకు ఉవకాశం కల్పించిన విద్యాభిమాని,విద్యావేత్త.ఆకాలంలో ఉన్నత పాఠశాల విద్య కొరకు నరసరావుపేట,ఇతర దూరప్రాంతాలకు వెళ్లవలసి వచ్చేది.పేద విద్యార్థులకు ఇది సాధ్యపడే విషయంకాదని గ్రహించి గ్రామానికి ఉన్నత పాఠశాల అవసరాన్ని గుర్తించి, గ్రామంలో ఉన్న పెద్దలందరిని సమీకరించి వారిలో అవగాహన కల్పించి,తన స్వంతస్తలం ఉచితంగా ఇచ్చి, విరాళాలు సేకగించి గ్రామస్తుల సహకారంతో ఉన్నత పాఠశాల నిర్మాణానికి నడుంబిగించిన గొప్ప మనిషి.

డాక్టరు నంబూరి దేశయ్య.

నంబూరి దేశయ్య.[మార్చు]

పొనుగుపాడు గ్రామంలో డాక్టరు కోర్సు చదివిన మొదటి వ్యక్తి. 1918 లో జన్మించారు. తల్లిదండ్రులు రామచంద్రయ్య, వెంకటలక్ష్మమ్మ. అప్పట్లో మద్రాసు (నేటి చెన్నై) లో డి.యమ్.యస్. (ఇప్పటి యం.బి.బి.యస్.కు సమానమైన వైద్య కోర్సు) లో చేరి పూర్తి చేసారు. ప్రభుత్వ ఆరోగ్య శాఖలో మొదటగా విశాఖపట్నం జిల్లా ఏజెన్సీ ప్రాంతంలో మలేరియా ఆఫీసరుగా “అరకు” ఆరోగ్యకేంద్రంలో చేరారు. అక్కడ నుండి పదోన్నతిపై హెల్తు ఆపీసరుగా నెల్లూరు,తూర్పు గోదావరి జిల్లా కాకినాడలో పనిచేసారు. చివరగా గుంటూరు జిల్లా రీజనల్ అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్ ఆఫ్ పబ్లిక్ హెల్తుగా  పనిచేసి 1972 లో పదవీ విరమణ పొందారు. వీరి ద్వారా గుర్రం శ్రీరాములు, భార్య సీతామహలక్ష్మి, కొంగర వెంకటనారాయణ,సుంకుల శ్రీరాములు,బత్తుల జగన్నాధం మరి కొంత మంది ఉద్యోగాలు పొందారు. పదవీ విరమణ అనంతరం కొంతకాలం పొనుగుపాడులో నివసించారు. ఆ సమయంలో వీరి కృషితో గ్రామానికి ఆర్.టి.సి. బస్సు ప్రయాణ సౌకర్యం, టెలిఫోను వసతి కల్పించారు.

కొరిటాల రామస్వామి చౌదరి

కొరిటాల రామస్వామి).[మార్చు]

జననం 1910. తల్లిదండ్రులు పేరయ్య, అచ్చమ్మ. రామస్వామి చౌదరి ఇంటి పేరును అందరూ మర్చిపోయారు. ప్రాణ సమానంగా భావించి సాధన చేసిన చిత్రకళ వృత్తి ఆయన ఇంటి పేరును (బొమ్మల రామస్వామి) గా మార్చింది .ఆనవాళ్లు చెబితే చాలు తన చేతులతో సజీవచిత్రాలు గీయగలడు. పేద రైతు కుటుంబంలో జన్మించి పశువులు కాసే స్థితి నుండి ప్రఖ్యాత చిత్రకారుని దశకు చేరుకున్నారు. ఎటువంటి పాఠశాలలో శిక్షణ పొందకుండా చిన్నతనంలోనే చిత్రకళలో నైపుణ్యం సంపాదించి, అదే  తన వృత్తిగా మలచుకున్నారు. గ్రామంలో మొదటగా తన కుమార్తె రేవతి పేరుపై  “రేవతి ఫొటో ష్టూడియో” స్ధాపించారు. సమీప గ్రామమైన సాతులూరులో నివసించే బేతంచర్ల వెంకట్రాయుడు కడప జిల్లా ఒంటిమిట్ట రామాలయం పునరధ్దరణకు పాటుబడిన 'ఆంధ్రా వాల్మీకి' వావికొలను సుబ్బారావు సిమెంటు పోత విగ్రహం తయారు చేయవలసిందిగా ఆయనను కోరారు. కేవలం ఆంధ్రా వాల్మీకి ఆనవాళ్లు మాత్రమే వెంకట్రాయుడు చెప్పారు. అదొక సవాలుగా తీసుకుని వావికొలను విగ్రహం తయారు చేసారు. ఆ తరువాత కొద్ది రోజులకే ఆంధ్ర వాల్మీకి వావికొలను సుబ్బారావు ఆయన శిష్యగణంతో పర్యటనచేస్తూ సాతులూరు గ్రామం వచ్చారు.అది తెలుసుకుని ఆయనను చూడటావికి చుట్టుప్రక్కల గ్రామాల ప్రజలు తిరునాళ్లలా సాతులూరు వచ్చారు. వారంతా వావికొలను వారి మరో రూపంలా కనిపించే విగ్రహ ప్రతిమను చూచి ఆశ్చర్యపోయారు. రామస్వామి చౌదరి చేసారంటే ఎవ్వరూ నమ్మలేదు. మద్రాసులో ప్రత్యేకంగా నిపుణులతో తయారు చేయించి ఉంటారని వాదించారు. చివరకు నిజం తెలుసుకున్నారు.అప్పటికప్పడు బంగారు పతకం, నూతన వస్త్రాలుతో వావికొలను సుబ్బారావు గారి బృందం బొమ్మల రామస్వామిని సత్కరించారు.ఆయన నిరంతర కృషికి గుర్తింపుగా గుంటూరు జిల్లా అసోసియేషన్ వారు 1986 అక్టోబరు 10 న గుంటూరులో ఘనంగా సన్మానించారు.బొమ్మల రామస్వామి చేత మన ఇంట్లో బొమ్మ వేయించకపోతే ఈ సంపద ఎందుకు? నా పెద్దరికం ఎందుకు? అనే స్థితి ఆ రోజుల్లో గ్రామాల్లో ఉండేది..... ఇలాంటి సంఘటనలు ఎన్నో... ఎన్నెన్నో....ఇప్పటికీ ఆయన తీసిన ఫొటోలు గుంటూరు జిల్లాలోని చాలా గ్రామాల్లో చాలా కుటుంబాలలో ఉండుట విశేషం.అంతేగాదు రామస్వామి చౌదరి మంచి హర్మోనిష్టు, సంగీత, నాటక కళాకారుడు.  గ్రామంలో కొరిటాల మస్తానురావు చౌదరి, తూము వెంకటేశ్వర్లు, తదితరులు స్ధాపించిన శారదా నాట్య మండలి నాటక సమాజంలో సభ్యులు. పల్నాటియుద్ధం, వివాహవిఛ్చేధం, రంగూన్ రౌడి ఇంకా పలు నాటకాలలో నటించారు. ఆ నాటకాలకు ఆర్టు డైరక్టరుగా పనిచేసారు.ఆయన వృత్తిలో ఎదురైన అనుభవాలు, సంఘటనలు గురించి 07.10.1990 న ఆంధ్రభూమికి స్వయంగా ఆయన తెలిపిన వివరాలు గురించి సుదీర్ఘ వ్యాసం ప్రచురించారు. రామస్వామి చౌదరి 16.08.1992న తన అభిమానులను, పొనుగుపాడు ప్రజలను దుంఖ సముద్రంలో ముంచి ఈలోకాన్ని శాశ్వతంగా వీడిపోయారు.

కొరిటాల మస్తానురావు చౌదరి

కొరిటాల మస్తానురావు చౌదరి.[మార్చు]

పొనుగుపాడు గ్రామంలో 1911 లో జన్మించారు. తల్లిదండ్రులు శేషయ్య, ఆదెమ్మ. మస్తానురావు చౌదరి విద్యను, సమాజాన్ని గౌరవించే వ్యక్తులలో ఒకరు. 1931 ఆ ప్రాంతంలో ప్రజలు అజ్ఞానంలో ఉండటానికి కారణం సరియైన లోకజ్ఞానం లేకపోవటమేనని  గ్రహించి, గ్రామంలో మరుగున పడియున్న శ్రీవిశ్వేశ్వర పుస్తక భాండాగారాన్ని గ్రంథాలయ ఉద్యమంలో భాగంగా, వీరి నేత్రత్వంలో పొనుగుపాటి వెంకట నాగ భూషణం (ప్రీడం ఫైటరు), పొనుగుపాటి జానికి రామయ్య, మరి కొంతమందిని కూడగట్టుకొని మరికొన్ని పుస్తకాలు సేకరించి “శ్రీశారదా గ్రంధాలయం” అనే పేరుతో పున:ప్రారంభించారు. కొంతకాలం గ్రంథాలయంనకు వసతి లేనందున వారి స్వగృహంలో ఉచితంగా వసతి కల్పించి స్యయంగా మస్తానురావు చౌదరి,భార్య నారాయణమ్మ నిర్వహించారు. అంతే కాదు, గ్రంథాలయంనకు అనుబంధంగా శ్రీ శారదా నాట్య మండలిని స్థాపించారు. జనపథంలో సంస్కారభావాల్ని, సామాజిక చైతన్యాన్ని కలుగజేసే ఉత్తమ సాధనాలుగా నాటకాన్ని నమ్మి,  ఆరోజుల్లోనే వితంతు వివాహాలు, కులాంతర, మతాంతర వివాహాల సంస్కరణల నేపథ్యంలో నాటకాలు వ్రాయించి ప్రదర్శించారు. ఆ నాటకాల ప్రదర్శనకు అప్పటి సామాజిక చైతన్యానికి అంకితమైన అయ్యంకి వెంకట రమణయ్య, పాతూరి నాగ భూషణం, గుర్రం జాషువా, ఈడ్పుగంటి వెంకట రత్నమాంబ వంటి ఎందరో ప్రముఖులను రావించారు.

ఆయన మిత్ర బృందం స్థాపించిన శారదా నాట్య మండలికి  మస్తానురావు చౌదరి డైరక్టరుగా కొనసాగారు. ఆయన డైరక్షన్ లో సంఘసంస్కరణ, పాదుకా పట్టాబిషేకం, వివాహవిచ్చేదం, కనకతార, రంగూన్ రౌడి, పల్నాటియుద్ధం ఇంకా పలు నాటికలు ప్రదర్శించారు. పల్నాటియద్దంలో నరసింగరాజు పాత్రను పోషించారు. 1930-1940 మధ్య కాలంలో గ్రామఫోను, మోటారు సైకిలు వంటి అప్పటి ఆధునిక పరికరములు గ్రామ ప్రజలకు పరిచయం చేసారు. చాలాకాలం ఎడ్ల పందాలు నిర్వహించారు.

మర్రి విశ్వేశ్వరరావు

మర్రి విశ్వేశ్వరరావు.[మార్చు]

జననం 18.010.1917.తల్లిదండ్రులు రామలింగం, రత్తమ్మ. వీరి వృత్తి వ్వవసాయం అయినప్పటికి ఇరువది ఐదువ సంవత్సరం నుండే వ్యాపారరంగంలో అడుగుపెట్టారు. ఆ కాలంలో గోదావరి జిల్లాలలోని లంక గ్రామాలలో పుగాకు కొనుగోలు చేసి నేటి చెన్నై రాష్ట్రంలోని పుగాకు వ్యాపారస్తులకు ఎగుమతి చేసేవారు.పుగాకు వ్యాపారం మందగించిన తరువాత మిర్చి కమిషన్ వ్యాపారం, ఆతరువాత ప్రత్తి పంట బాగా పండేరోజులలో ఇదే గ్రామానికి చెందిన వంకాయలపాటి బలరామకృష్ణయ్య తదితరులతో కాటన్ జిన్నిగ్, ఆయిల్ మిల్లును గుంటూరు సమీపంలోని నల్లపాడులో నిర్మించి కొంతకాలం నడిపారు.బ్రిటీషు పరిపాలనలో నరసరావుపేట సబ్ కోర్టులో న్యాయ నిర్ణేతలసంఘం సభ్యులు (Assessor – An Assistant to a judge or magistrate usually selected for special knowledge in a particular area) గా కొంతకాలం పనిచేసారు.

మర్రి గోపాలకృష్ణయ్య.

మర్రి గోపాలకృష్ణయ్య[మార్చు]

జననం 1919.తల్లిదండ్రులు రామలింగయ్య, రత్తమ్మ. ఎనిమిదవ తరగతి వరకు చదివారు. విశ్వేశ్వరరావుకు స్వంత (చిన్న) సోదరుడు. అన్నతమ్ములిద్దరు చాలాకాలం  ఉమ్మడి కుటుంబంగా కొనసాగారు. ఉమ్మడి కుటుంబంలో అన్న విశ్వేశ్వరరావు వ్యాపారలావాదేవీలు చూస్తే,వీరు వ్యవసాయ నిర్వహణ చూసేవారు. ఆ కాలంలో వీరి వ్యవసాయ పనుల వలన సన్నకారు రైతులు, వ్యవసాయ కూలీలుకు ఉపాధి లభించింది.గ్రామంలోని వయోజనులను అక్షరాస్యులుగా తీర్చిదిద్దుటకు గుంటూరులో వయోజన విద్యా వాలంటీరు ట్రైనింగు పొంది విద్యా వాలంటీరుగా 20/ల వేతనంపై పనిచేసారు.గ్రామ ప్రజలు వివాహాది శుభకార్యలు జరుపుకొనుటకు శ్రీకాశీవిశ్వేశ్వరస్వామి ఆలయంలో స్వంతంగా కళ్యాణ మండపం నిర్మించి 24.11.1999న ఆలయంనకు కైంకర్యం చేసారు.

గుర్రం వెంకటేశ్వరరావు. మాజీ ప్రెసిడెంటు,

గుర్రం వెంకటేశ్వరరావు[మార్చు]

1926 సంవత్సరంలో జన్మించారు. తల్లిదండ్రులు రామచంద్రయ్య, రత్తమ్మ. ఆకాలంలోనే బి.కామ్.పట్టా పొందారు. వ్యవసాయం మీద ఆపేక్షతో ఆ రోజుల్లో ఎటువంటి ప్రభుత్వ ఉద్యోగం పొందలేదు. గ్రామంలోని ఇతర పెద్దలతో కలసి ఉన్నత పాఠశాల, గ్రంథాలయం ఏర్పాటుకు కృషి చేసారు. గ్రామ పంచాయితీ అధ్యక్షులుగా 1060-61 నుండి 1964-65 వరకు పనిచేసారు. ఆ రోజుల్లో కొన్ని అగ్ర కులాల చెందిన వారు హరిజనులను హిందూ దేవాలయంలలోనికి, ప్రధాన గ్రామం లోనికి రానిచ్చేవారు కాదు.ఈయన 1970 ఆప్రాంతంలో గ్రామంలోని శ్రీఆంజనేయ స్వామి దేవాలయంలోకి హరిజనులను మొదటసారిగా ప్రవేశించుటకు ప్రోత్సహించారు.అంతేగాదు తన స్వగృహంలో వారిని ప్రవేశింపచేసి తన సేవకులుగా ఇంటిపనికి ఉపయోగించుకొని కొంత మందికి ఉపాధి కల్పించారు. గుంటూరు జిల్లా, ప్రత్తిపాడు మండలం, తుమ్మలపాలెం గ్రామానికి చెందిన చెరుకూరి తిరుపతయ్య, ఆదెమ్మ దంపతులకు జన్మించిన భాగ్యలక్ష్మికి యుక్త వయస్సులోనే భర్త చనిపోయారు. బంధువులతో, తన సన్నిహితులతో త్రీవ్రమైన వ్యతిరేకత ఎదురైనప్పటికి అందరిని కాదని వితంతువును వివాహమాడారు. ఆ వివాహం వలన ఆయన గ్రామంలో సామాజిక సంస్కర్తగా గుర్తింపు పొందారు. వివాహం తరువాత భార్య భాగ్యలక్ష్మిని తన ప్రోద్బలంతో గ్రాడ్యేషన్ పూర్తి చేయించారు.వీరి పెద్ద కుమారుడు పెద్దబాబు,మనవడు రామచంద్రరావు (పెద్దబాబు కుమార్డు) ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టులో అడ్వకేట్లుగా పనిచేస్తున్నారు. వెంకటేశ్వరరావు గారు 1987 లో స్వర్గస్తులయ్యారు.

గ్రామ విశేషాలు[మార్చు]

గణాంకాలు[మార్చు]

1881 నుండి 1901 వరకు జనాబా లెక్కల వివరం.[మార్చు]

గుంటూరు జిల్లా, సత్తెనపల్లి తాలూకా (పూర్వం), నెం.127, పొణుకుపాడు గ్రామం యొక్క రీ శెటిల్ మెంటు పైసలాతి రిజిష్టరు (1906) పేజి.నెం.2 ప్రకారం 1881 నుండి 1901 వరకు ఈ దిగువ వివరింప బడిన ప్రకారం గణాంక లెక్కలు ఉన్నాయి.

జనాభా లెక్కల సంవత్సరం మొత్తం గృహాలు మొత్తం జనాభా అందులో పురుషులు అందులో స్త్రీలు హిందువులు మహమ్మదీయులు ఇతర కులంలు వ్వయసాయ దారులు వ్యవసాయ కూలీలు వ్యవసాయ కూలీలు  కానివారు వ్యాపా

రస్తులు

కళాకారులు

చేనేత ఇతరులు

ఇతరులు
1881 221 1282 640 642 1039 218 25 - - - - --            - -
1891 274 1535 760 775 1229 231 75 972 102 180 48 111          35 87
1901 287 1615 781 834 1206 226 181 756 149 - - 18            - 692

1961 నుండి 2011 వరకు జనాభా లెక్కల వివరం.[మార్చు]

పొనుగుపాడు గ్రామానికి చెందిన యర్రా రామారావు సమాచార హక్కు చట్టం 2005 ప్రకారం కోరగా డైరక్టరేటు ఆఫ్ సెన్సస్ ఆపరేషన్స్,ఆంధ్రప్రదేశ్, హైదరాబాదు వారు లేఖ సంఖ్య.2216/ఆర్.టి.ఐ-సూపరింటెండెంట్-డేటా/2007,తేది.10.07.2014 ప్రకారం 1961 నుండి 2011 వరకు ఈ దిగువ వివరింపబడిన ప్రకారం గణాంక లెక్కలు ఉన్నాయి.

జనాభా లెక్కల సంవత్సరం మొత్తం గృహాలు మొత్తం జనాభా అందులో పురుషులు అందులో స్త్రీలు అక్షరాస్యులు

పు.లు   స్త్రీలు

నిరక్షరాస్యులు

పు.లు   స్త్రీలు

వ్యవసాయదారులు

పు.లు     స్త్రీలు.

వ్యవసాయ కూలీల

పు.లు   స్త్రీలు

షె.కు.

జనాభా

షె.తె.

జనాభా

1961 532 2036 1158 1148 364     161 794    987   366       172      95      104 133 42
1971 645 3088 1591 1497 600     268 991    1229   334       121     475     464 178 81
1981 725 3404 1737 1667 725     300 1012   1367   423       140     452     486 522 96
1991 922 4068 2074 1994 828      443 1246   1551   383       238     716      836 890 74
2001 1214 4209 2145 2064 1258     859 887    1205   328       208     631      730 1471 113
2011 1217 4356 2213 2143 1383   1059 830    1084   300       155     794      956 1678 116

గ్రామ విస్తీర్ణము 1,824 హెక్టారులు.

  • [1] గ్రామ గణాంకాల వివరాల కొరకు ఇక్కడ చూడండి

మూలాలు[మార్చు]

వెలుపలి లింకులు[మార్చు]

[1] ఈనాడు గుంటూరు సిటీ:2013, జూలై-28; 4వపేజీ.[4] ఈనాడు గుంటూరు సిటీ; 2016, మార్చి -27; 20వపేజీ.

(2) www.manaponugupadu.com (అడ్మిన్,యర్రా రామారావు, పొనుగుపాడు)

(3) డా.ముప్పాళ్ల  హనుమంతురావు M.A, B.L, PhD, వారు రచించిన "కమ్మవారి చరిత్ర" గ్రంథం పేజి నెం.27రు.

(4) పొనుగుపాడు గ్రామానికి చెందిన శ్రీ తూము వెంకటేశ్వర్లు 2002 లో ముద్రించిన "పొనుగుపాడు గ్రామ చరిత్ర" గ్రంథం.

(5) పొనుగుపాడు గ్రామానికి చెందిన శ్రీ యర్రా రామారావు సంకలనం,కూర్పు గావించి,అక్టోబరు 2016 లో ముద్రించిన "మన పొనుగుపాడు జంపని వారసుల చరిత్ర" గ్రంథం.

(6) గుంటూరు జిల్లా, సత్తెనపల్లి తాలూకా (పూర్వం), నెం.127, పొణుకుపాడు గ్రామం యొక్క రీ శెటిల్ మెంటు పైసలాతి రిజిష్టరు