పోయెటిక్స్
_01.jpg)
పోయెటిక్స్ అనేది కవిత్వం అధ్యయనం లేదా సిద్ధాంతం, ప్రత్యేకంగా కవిత్వానికి సంబంధించి పరికరం, నిర్మాణం, రూపం, రకం, ప్రభావం అధ్యయనం లేదా సిద్ధాంతం, [1] అయితే ఈ పదం ఉపయోగం విస్తృతంగా సాహిత్యాన్ని కూడా సూచిస్తుంది. [2] ఒక పాఠంలోని శబ్దార్థ వివరణ కంటే, శబ్దార్థేతర అంశాల సంశ్లేషణపై దృష్టి పెట్టడం ద్వారా కావ్యశాస్త్రం వ్యాఖ్యానశాస్త్రం నుండి భిన్నంగా ఉంటుంది. [3] చాలా సాహిత్య విమర్శలు ఒకే విశ్లేషణలో కావ్యశాస్త్రం, వ్యాఖ్యాన శాస్త్రాన్ని మిళితం చేస్తాయి; అయినప్పటికీ, పాఠాన్ని, చదివేవారి లక్ష్యాలను బట్టి, ఈ రెండింటిలో ఏదో ఒకటి ఆధిపత్యం వహించవచ్చు.
కవిత్వ శాస్త్ర చరిత్ర
[మార్చు]పాశ్చాత్య కవిత్వం
[మార్చు]సాధారణంగా చెప్పాలంటే, పాశ్చాత్య సంప్రదాయంలోని కవిత్వం ప్రాచీన గ్రీస్ నుండి ఉద్భవించింది. హోమర్, హెసియోడ్ రచనల శకలాలు కవితా సిద్ధాంతంపై తొలి పాశ్చాత్య అధ్యయనాలను సూచిస్తాయి, తరువాత గీత రచయిత పిండార్ రచనలు వచ్చాయి. [4] పోయెటిక్స్ అనే పదం ప్రాచీన గ్రీకు పదం ποιητικός poietikos నుండి ఉద్భవించింది, దీని అర్థం "కవిత్వానికి సంబంధించినది"; అలాగే "సృజనాత్మక", "ఉత్పాదక". ఆశ్చర్యకరంగా ఏమీ లేదు, ఇది "poiesis" (ποίησις) అనే పదం నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం "ఒక వ్యక్తి ఇంతకు ముందు ఉనికిలో లేని దాన్ని సృష్టించే కార్యం." Ποίησις అనే పదం "poiéō" (ποιέω) అనే డోరిక్ పదం నుండి వచ్చింది, దీనికి సరళంగా "చేయడం" అని అర్థం. [5] అందువల్ల, కావ్యశాస్త్రం గ్రంథాలు (బహుశా ఇతర కళాఖండాలు) ఎలా తయారు చేయబడతాయి, లేదా తయారు చేయబడాలి అనే ప్రశ్నను లేవనెత్తుతుంది, అంటే, దీనిని వర్ణనాత్మక లేదా నియమావళి పద్ధతిలో అనుసరించవచ్చు. పాశ్చాత్య సంప్రదాయంలో, వర్ణనాత్మక, నియమాత్మక కవిత్వం కలపబడవచ్చు, తరచుగా కలపబడింది.
ప్లేటో రిపబ్లిక్
[మార్చు]ప్లేటో రచించిన 'ది రిపబ్లిక్' కవిత్వ సిద్ధాంతాన్ని చర్చించిన మొట్టమొదటి ప్రధాన పాశ్చాత్య రచనగా నిలుస్తుంది. మూడవ పుస్తకంలో ప్లేటో కవిత్వాన్ని మూడు రూపాల్లో ఉండే ఒక రకమైన కథనంగా నిర్వచించాడు: "సాధారణ," "అనుకరణ" ( మిమెటిక్ ), లేదా ఈ రెండింటి మిశ్రమం. [6] పదవ గ్రంథంలో, కవిత్వం ఆదర్శ రూపానికి చాలా దూరంగా ఉండటం వల్ల అది మోసపూరితమైనది, అందువల్ల ప్రమాదకరమైనది తప్ప మరొకటి కాదని ప్లేటో వాదిస్తాడు. ఈ ప్రభావహీనమైన నకళ్ళ నకళ్ళను మాత్రమే సృష్టించగల సామర్థ్యం ఉన్నందున, అతని ఆదర్శ నగరంలో కవులకు స్థానం లేదు. [4] [7]
అరిస్టాటిల్ పోయెటిక్స్
[మార్చు]
అరిస్టాటిల్ పోయెటిక్స్ అనేది సాహిత్యం కఠినమైన వర్గీకరణను ప్రయత్నించిన మొదటి తత్వశాస్త్ర గ్రంథాలలో ఒకటి. [4] ఆ రచన శతాబ్దాల పాటు పాశ్చాత్య ప్రపంచానికి తెలియకుండా పోయింది. మధ్యయుగాలలో, తొలి పునరుజ్జీవన కాలంలో, అవెరోస్ రచించిన అరబిక్ వ్యాఖ్యానాన్ని 1256లో హెర్మానస్ అలమాన్నస్ అనువదించగా, అది లాటిన్ అనువాదం ద్వారా మాత్రమే అందుబాటులో ఉండేది. 1278లో విలియం ఆఫ్ మోయర్బెక్ చేసిన ఖచ్చితమైన గ్రీక్ - లాటిన్ అనువాదం దాదాపుగా విస్మరించబడింది. అరబిక్ అనువాదం అసలైన 'పొయెటిక్స్' గ్రంథం నుండి పదజాలం విషయంలో చాలా భిన్నంగా ఉంది, అది అరిస్టాటిల్ ఆలోచనల తప్పుడు వ్యాఖ్యానానికి నాంది పలికింది, అది మధ్యయుగాలంతటా కొనసాగింది.
పోయెటిక్స్ ప్రాచీన గ్రీకు నాటకంలోని ముఖ్యమైన ప్రక్రియలను మూడు వర్గాలుగా ( కామెడీ, విషాదం, సటైర్ నాటకం ) విభజించింది, అదే సమయంలో నాటకం, గేయ కవిత్వం, ఇతిహాసం మధ్య పెద్ద-స్థాయి వ్యత్యాసాన్ని గీసింది. [8] అరిస్టాటిల్, అనుకరణ అనేది సహజమైన మానవ ప్రవృత్తి అని, ఈ ప్రవృత్తి అన్ని కవిత్వానికి మూలంలో ఉంటుందని నమ్మిన ప్లేటో మిమెసిస్ వ్యాఖ్యానాన్ని కూడా విమర్శనాత్మకంగా సవరించాడు. [4]
పోయెటిక్స్ ప్రాచీన గ్రీకు నాటకంలోని ముఖ్యమైన ప్రక్రియలను మూడు వర్గాలుగా ( కామెడీ, విషాదం, సటైర్ నాటకం ) విభజించింది, అదే సమయంలో నాటకం, గేయ కవిత్వం, ఇతిహాసం మధ్య పెద్ద-స్థాయి వ్యత్యాసాన్ని గీసింది. [8] అరిస్టాటిల్, అనుకరణ అనేది సహజమైన మానవ ప్రవృత్తి అని, ఈ ప్రవృత్తి అన్ని కవిత్వానికి మూలంలో ఉంటుందని నమ్మిన ప్లేటో మిమెసిస్ వ్యాఖ్యానాన్ని కూడా విమర్శనాత్మకంగా సవరించాడు. [4]
ఆధునిక కవిత్వం
[మార్చు]ఆధునిక కవిత్వం పునరుజ్జీవన కాలపు ఇటలీలో అభివృద్ధి చెందింది. ప్రాచీన సాహిత్య గ్రంథాలను క్రైస్తవ మత దృష్టితో వ్యాఖ్యానించడం, డాంటే, పెట్రార్క్, బొకాసియోల కథనాలను మదింపు చేసి మూల్యాంకనం చేయవలసిన అవసరం, సాహిత్య సిద్ధాంతంపై సంక్లిష్టమైన చర్చల అభివృద్ధికి దోహదపడింది. మొట్టమొదటగా గియోవన్నీ బొకాసియో 'జెనెలాజియా డియోరమ్ జెంటిలియమ్ ' (1360) కారణంగా, విద్యావంతులైన ఉన్నత వర్గం రూపకాలంకార, అలంకారిక అలంకారాలపై విస్తృత అవగాహనను పొందారు. అరిస్టాటిల్ రచనకు జార్జియో వల్లా చేసిన 1498 లాటిన్ అనువాదం (ప్రచురించబడిన వాటిలో మొదటిది), ' రెటోరెస్ గ్రేసీ' అనే సంకలనంలో భాగంగా, గ్రీకు మూల గ్రంథం 1508 ఆల్డైన్ ముద్రణతో పాటు చేర్చబడింది. పదిహేనవ శతాబ్దం చివరి భాగంలో, పదహారవ శతాబ్దం అంతటా కావ్యశాస్త్రంపై గ్రంథాల సంఖ్య నిరంతరం పెరుగుతూ వచ్చింది; ఈ దృగ్విషయం ఇటలీలో ప్రారంభమై స్పెయిన్, ఇంగ్లాండ్, ఫ్రాన్స్లకు వ్యాపించింది. కవిత్వానికి సంబంధించిన అత్యంత ముఖ్యమైన పునరుజ్జీవనోద్యమ రచనలలో మార్కో గిరోలామో విడా డి ఆర్టే పొయెటికా (1527), జియాన్ జార్జియో ట్రిస్సినో లా పొయెటికా (1529, విస్తరించిన ఎడిషన్ 1563). పదహారవ శతాబ్దం తొలి దశాబ్దాల నాటికి, అరిస్టాటిల్ ' పొయెటిక్స్ ' స్థానిక భాషా అనువాదాలు వెలువడ్డాయి, 1570, 1576 సంవత్సరాలలో లోడోవికో కాస్టెల్వెట్రో ప్రచురించిన ఇటాలియన్ సంచికలతో ఇది పరాకాష్టకు చేరుకుంది. లూయిస్ డి గొంగోరా (1561–1627), బాల్టాసర్ గ్రేసియన్ (1601–58) కవిత్వానికి భిన్నమైన అధునాతనతను తీసుకొచ్చారు. ఇమాన్యుయెల్ టెసౌరో తన Il Cannocchiale Aristotelico (The Aristotelian Spyglass, 1654)లో ఫిగర్ ఇంజెనియోస్, ఫిగర్ మెటాఫోరిచే గురించి విస్తృతంగా రాశారు. రొమాంటిక్ యుగంలో, కవిత్వం భావవ్యక్తీకరణవాదం వైపు మొగ్గు చూపింది, గ్రహించే విషయానికి ప్రాధాన్యతనిచ్చింది. ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు పాశ్చాత్య కవిత్వశాస్త్రం అరిస్టాటిల్ నమూనాకు తిరిగి వచ్చింది, తరువాత మెటా-విమర్శనాత్మకత వైపు ధోరణులు, కవిత్వానికి సమకాలీన సిద్ధాంతం స్థాపించబడింది. [9] దీనికి విరుద్ధంగా, తూర్పు దేశాల కవిత్వం పాశ్చాత్య ప్రపంచంలోని ప్రాతినిధ్య అనుకరణ కవిత్వానికి బదులుగా గేయ కవిత్వాన్ని అభివృద్ధి చేసింది.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ The New Princeton encyclopedia of poetry and poetics. Princeton, N.J: Princeton University Press. 1993. p. 930. ISBN 0691021236.
- ↑ "poetics". Dictionary.com Unabridged. Random House.
- ↑ Culler, Jonathan (1997). Literary Theory: A Very Short Introduction.:
- 1 2 3 4 5 T. V. F. Brogan 1993, p. 934.
- ↑ Polkinghorne, Donald E. (2004). Practice and the human sciences: the case for a judgment-based practice of care. Albany: State University of New York Press. p. 115. ISBN 0791462005.
- ↑ "The Internet Classics Archive | The Republic by Plato". classics.mit.edu.
- ↑ "The Internet Classics Archive | The Republic by Plato". classics.mit.edu.
- 1 2 "Aristotle, Poetics, section 1447a". www.perseus.tufts.edu.
- ↑ Preminger, Alex (2016). Princeton Encyclopaedia of Poetry and Poetics (in ఇంగ్లీష్). Macmillan International Higher Education. p. 952. ISBN 978-1-349-15617-7.