ప్రతిభా గై
డామే ప్రతిభా లక్ష్మణ్ గై-బాయ్స్ [1] బ్రిటిష్ మైక్రోస్కోపిస్ట్, ఎలక్ట్రాన్ మైక్రోస్కోపీ ప్రొఫెసర్, చైర్, యార్క్ విశ్వవిద్యాలయంలోని కెమిస్ట్రీ, ఫిజిక్స్ విభాగాలలో ది యార్క్ జెఇఓఎల్ నానోసెంటర్లో మాజీ డైరెక్టర్.[2] ఆమె అటామిక్-రిజల్యూషన్ ఎన్విరాన్మెంటల్ ట్రాన్స్మిషన్ ఎలక్ట్రాన్ మైక్రోస్కోప్ (ETEM)ను సృష్టించింది, సైన్స్లో కెరీర్లు ఉన్న మహిళలకు బహిరంగంగా మద్దతు ఇస్తుంది.
విద్య, ప్రారంభ జీవితం
[మార్చు]గై భారతదేశంలో పెరిగింది, చిన్నతనంలో సైన్స్ పట్ల ఆకర్షితుదైనది. ఆమె మేరీ క్యూరీ, ఆమె విద్య, ఆమె తల్లిదండ్రులచే ప్రభావితమై రసాయన శాస్త్రం అధ్యయనం చేసింది. అయితే, ఆ సమయంలో, మహిళలు భౌతిక శాస్త్రాలలో కెరీర్లు కలిగి ఉండటం సామాజికంగా ఆమోదయోగ్యం కాదు. ఆమె యుక్తవయస్సులో ఉన్నప్పుడు, ఆమె జాతీయ సైన్స్ టాలెంట్ సెర్చ్ స్కాలర్గా ఎంపికైంది.[3]
"స్కాలర్షిప్లు లేకుండా ఇది చాలా కష్టంగా ఉండేది, ఎందుకంటే ఆ సమయంలో మహిళల పట్ల సామాజిక అంచనాలలో శాస్త్రాలు లేదా రసాయన శాస్త్రంలో వృత్తిని చేర్చలేదు. యుకెతో సహా మహిళలకు ఏది మంచిదో అనే సామాజిక అంచనాలు, నేటికీ, ఎల్లప్పుడూ శాస్త్రీయ అధ్యయనాలను కలిగి ఉండవని నేను చెబుతాను."[3]
గై కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయంలో విద్యనభ్యసించారు, అక్కడ 1974 లో కావెండిష్ ప్రయోగశాలలో నిర్వహించిన బలహీనమైన బీమ్ ఎలక్ట్రాన్ మైక్రోస్కోపీపై పరిశోధనకు పిహెచ్డి పొందారు.[4]
పరిశోధన, వృత్తి
[మార్చు]రసాయన శాస్త్రాలలో అధునాతన ఇన్-సిటు ఎలక్ట్రాన్ మైక్రోస్కోపీ అనువర్తనాలకు గై మార్గదర్శకుడు. ఎడ్వర్డ్ డి. బోయ్స్తో కలిసి, ఆమె అటామిక్ రిజల్యూషన్ ఎన్విరాన్మెంటల్ ట్రాన్స్మిషన్ ఎలక్ట్రాన్ మైక్రోస్కోప్ (ETEM)ను సహ-కనుగొన్నారు, ఇది కీలక రసాయన ప్రక్రియలకు ఆధారమైన డైనమిక్ గ్యాస్-ఉత్ప్రేరక ప్రతిచర్యల యొక్క అటామిక్ స్కేల్పై విజువలైజేషన్, విశ్లేషణను అనుమతిస్తుంది. ఆమె పరిశోధన ఉత్ప్రేరకాలు ఎలా పనిచేస్తాయో బాగా అర్థం చేసుకోవడానికి సహాయపడింది, ఇది విలువైన కొత్త శాస్త్రానికి దారితీసింది. ఈ ఆవిష్కరణ చాలా మంది శాస్త్రవేత్తలకు సహాయపడింది. ఆమె సూక్ష్మదర్శిని, ప్రక్రియ ఆవిష్కరణలను ప్రపంచవ్యాప్తంగా సూక్ష్మదర్శిని తయారీదారులు, రసాయన కంపెనీలు, పరిశోధకులు దోపిడీ చేస్తున్నారు.[5][6]
2009లో, సంవత్సరాల తరబడి అభివృద్ధి చెందిన తరువాత, ఎలక్ట్రాన్ మైక్రోస్కోపీ కుర్చీని కలిగి ఉన్న, యార్క్ విశ్వవిద్యాలయం యార్క్ జెఈఓఎల్ నానోసెంటర్ సహ-డైరెక్టర్ అయిన గై, అణు స్థాయిలో రసాయన ప్రతిచర్యలను గ్రహించగల సూక్ష్మదర్శిని రూపొందించడంలో విజయం సాధించారు.[7]
ఈ స్థాయిలో సంప్రదాయ సూక్ష్మదర్శినిలపై ఇది ఒక పురోగతి, ఇది గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద వాక్యూమ్ యొక్క "చనిపోయిన" పరిస్థితులలో మాత్రమే సహజ పదార్థాన్ని చూడగలదు. దీనిని అటామిక్ రిజల్యూషన్ ఎన్విరాన్మెంటల్ ట్రాన్స్మిషన్ ఎలక్ట్రాన్ మైక్రోస్కోప్ (ETEM) అని పిలుస్తారు.[8]
ఆమె ఆక్స్ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం పోస్ట్ డాక్టోరల్ పరిశోధకుడిగా ఉన్నప్పుడు తక్కువ రిజల్యూషన్ నమూనాతో ప్రారంభించి, రెండు దశాబ్దాలుగా ఆమె సహోద్యోగుల సహాయంతో యంత్రాన్ని నిర్మించి, శుద్ధి చేసింది. ఆ తరువాత ఆమె అమెరికాలో రసాయన సంస్థ డుపాంట్, డెలావేర్ విశ్వవిద్యాలయం 18 సంవత్సరాలు గడిపారు.[7][9]
ఆమె సూక్ష్మదర్శిని శాస్త్రీయ రంగానికి చాలా విలువైనది అయినప్పటికీ, దానికి పేటెంట్ ఇవ్వకూడదని ఆమె నిర్ణయం తీసుకుంది, "నేను పేటెంట్ పొందినట్లయితే, మరెవరూ దానితో పని చేయలేరని నేను అనుకున్నాను. నేను కొంత డబ్బు సంపాదించగలను, కానీ నాకు దానిపై ఆసక్తి లేదు. చాలా మంది పరిశోధకుల కోసం దరఖాస్తులపై నాకు ఆసక్తి ఉంది, మరింత ప్రాథమిక విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని సృష్టించింది. కాబట్టి నేను దానిని పేటెంట్ చేయకూడదని నిర్ణయించుకున్నాను".[10]
ఆమె తరచుగా విజ్ఞాన శాస్త్రంలో మహిళల పాత్రల కోసం వాదిస్తుంది,, మహిళా శాస్త్రవేత్తగా పిల్లలను కలిగి ఉండాలనే సవాలు గురించి మాట్లాడింది. ఆమె ఇలా చెప్పింది, "మహిళలను విజ్ఞాన శాస్త్రంలో ఉంచడానికి ఏమి అవసరం-ఇది చాలా పోటీతత్వ రంగం, వారు పని చేస్తున్నారో లేదో వారు [లేకపోతే] వెనుకబడి ఉంటారు. కాబట్టి నేను నా మహిళా విద్యార్థులకు ఉన్నత లక్ష్యాన్ని సాధించాలని చెబుతూనే ఉంటాను".[10]
అవార్డులు, గౌరవాలు
[మార్చు]- 2010 గబోర్ మెడల్, ఇన్-సిటు అటామిక్ రిజల్యూషన్ ఎన్విరాన్మెంటల్ ట్రాన్స్మిషన్ ఎలక్ట్రాన్ మైక్రోస్కోపీ (ETEM) కోసం బహుమతి .
- ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఫిజిక్స్ సభ్యురాలు
- రాయల్ సొసైటీ ఆఫ్ కెమిస్ట్రీ సభ్యురాలు
- 2013 లోరియల్-యునెస్కో ఫర్ ఉమెన్ ఇన్ సైన్స్ అవార్డుల గ్రహీత యూరప్ [11]
- 2014 రాయల్ అకాడమీ ఆఫ్ ఇంజనీరింగ్ ఫెలో [12]
- 2016 రాయల్ సొసైటీ ఫెలో (FRS)
- 2018 సైన్స్ & టెక్నాలజీలో అత్యుత్తమ సాధనకు ఆసియా అవార్డులు .[13]
- రసాయన శాస్త్రాలు, సాంకేతిక రంగానికి చేసిన సేవలకు 2018 డేమ్ కమాండర్ ఆఫ్ ది ఆర్డర్ ఆఫ్ ది బ్రిటిష్ ఎంపైర్ [14]
- 2018 రాయల్ మైక్రోస్కోపికల్ సొసైటీ గౌరవ సభ్యురాలు
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "RAEng: New Fellows 2014". Archived from the original on 15 April 2015. Retrieved 30 December 2017.
- ↑ "Pratibha Gai – Physics, The University of York". University of York. Retrieved 13 May 2013.
- ↑ 3.0 3.1 Profile, rsc.org; accessed 30 December 2017.
- ↑ "Professor Pratibha L. Gai" (PDF). Loreal-UNESCO Awards 2013 Laureate. Archived from the original (PDF) on 17 April 2013. Retrieved 30 December 2017.
- ↑ "Professor Pratibha Gai FREng FRS". London, UK: Royal Society. Archived from the original on 29 April 2016. One or more of the preceding sentences incorporates text from the royalsociety.org website where:
"All text published under the heading 'Biography' on Fellow profile pages is available under Creative Commons Attribution 4.0 International License." --"Royal Society Terms, conditions and policies". Archived from the original on 25 సెప్టెంబరు 2015. Retrieved 24 ఆగస్టు 2017.
{{cite web}}: CS1 maint: bot: original URL status unknown (link) - ↑ . "Surface Atomic Defect Structures and Growth of Gold Nanorods".
- ↑ 7.0 7.1 Gibney, Elizabeth (14 February 2013). "Pratibha Gai's award-winning focus". Times Higher Education.
- ↑ Cronin, Stephen B. "Making electrical contacts to nanowires with a thick oxide coating".
- ↑ Celeste Biever,It is time to train atoms to do what we want, New Scientist, Volume 217 Number 2910, pg. 25 (30 March 2013).
- ↑ 10.0 10.1 Profile, timeshighereducation.com; accessed 30 December 2017.
- ↑ "Pratibha L. Gai, 2013 L'Oréal-UNESCO Awards Laureate for Europe". YouTube. Retrieved 30 December 2017.
- ↑ "RAEng: New Fellows 2014". Archived from the original on 15 April 2015. Retrieved 30 December 2017.
- ↑ "Asian Awards 2018: Recognition with Lots of Glitz and Glamour". Desiblitz. 29 April 2018.
- ↑ "New Year's Honours 2018" (PDF). Gov.uk. Government Digital Service. 29 December 2017. p. 10. Retrieved 29 December 2017.