"కాలుష్యం" కూర్పుల మధ్య తేడాలు

Jump to navigation Jump to search
చి
AWB వాడి RETF మార్పులు చేసాను, typos fixed: , → , (4), ( → ( (3), లో → లో (2), కి → కి (7), గా → గా using AWB
చి (→‎బాహ్య అనుసంధానాలు: clean up, replaced: గ్రంధాలయం → గ్రంథాలయం using AWB)
చి (AWB వాడి RETF మార్పులు చేసాను, typos fixed: , → , (4), ( → ( (3), లో → లో (2), కి → కి (7), గా → గా using AWB)
[[మధ్య కాలాలు]] మొదటిలో యూరోపియన్ [[చీకటి కాలాలు]] పారిశ్రామిక పనులలో పడి కాలుష్యం విపరీతంగా పెరిగిపోవటం మరియు జనాభా స్థాయిలు వేగంగా పెరగక పోవటం చూసి ఉండవచ్చు.మధ్య కాలాల చివరిలో జనాభా పెరిగి మరియు పట్టణాలలో ఎక్కువగా కేంద్రీకృతం అవ్వటం వలన తయారుగా ఉన్న కాలుష్యానికి ఎక్కువగా ఆస్కారం ఇచ్చింది.కొన్ని ప్రాంతాలలో వాయు కాలుష్యం స్థాయులు ఆరోగ్య సంబంధ విషయాలుగా గుర్తించబడ్డాయి మరియు నివాస ప్రాంతాలలో [[నీటి కాలుష్యం]] శుద్ధి చెయ్యని [[మానవ వ్యర్ధాలు|మానవ వ్యర్ధాల]] నుండి [[వ్యాధి|వ్యాధుల]] వ్యాప్తికి ఒక ప్రధాన మధ్యవర్తి.
 
ప్రయాణాలు మరియు విస్తారంగా సమాచార వ్యాప్తి చాలా తక్కువగా ఉండటం వలన కాలుష్యం స్థానిక ఫలితాలకి చూడబడినట్టుగా మొత్తంగా చూడబడలేదు.వాయు కాలుష్యం ముఖ్యంగా సరైన వెలుతురు కావలిసిన, కర్రను కాల్చటం ప్రక్రియ ద్వారా వచ్చిందే. శుభ్రమైన త్రాగే నీటి వనరులు విసర్జితాల ద్వారా కలుషితం అవ్వటం లేదా విషపూరితం అవ్వటం చాలా సులువుగా మరణాలకి కారణం అయ్యింది మరియు కలుషితం అయ్యే ప్రక్రియ సరిగా అర్ధం చేసుకోబడలేదు.చాలా ఎక్కువగా విసర్జితాల ద్వారా జరిగిన కలుషితం మరియు కాలుష్యం [[బుబోనిక్ ప్లేగు|బుబోనిక్ ప్లేగ్]] కి ప్రధాన కారణాలు అయ్యాయి.
 
=== అధికారిక సమ్మతి ===
కానీ నెమ్మదిగా పెరుగుతున్న జనాభా మరియు పారిశ్రామిక పద్దతుల అభివృద్ధి, ఉద్భవిస్తున్న నాగరికతతో పాటుగా దాని పరిసరాలలో ప్రారంభం అయిన గొప్ప ఉమ్మడి ప్రభావాన్ని చూసాయి.బాగా అభివృద్ధి చెందిన సంప్రదాయాలలో, ముఖ్యంగా అధిక సాంద్రత ఉన్న పట్టణ ప్రాంతాలలో పర్యావరణ అవగాహన మొదలవుతుంది అని అంచనా వెయ్యబడింది.ఉద్భవిస్తున్న పశ్శిమ ప్రపంచంలో అధికారిక ప్రణాళికా కొలమానాల గురించి భరోసా ఇచ్చిన మొదటి మాధ్యమం చాలా పురాతనమైనది: మనం పీల్చే గాలి.
 
[[ఇస్లామిక్ మందు|అరబిక్ వైద్య గ్రంధాలు]] వంటి కాలుష్యానికి సంబంధించిన [[అల్-కిండి|అల-కిండి]] (అల్కిన్డుస్), [[ఉస్త ఇబ్న్ లుక్వ]] (కోస్తా బెన్ లూక), [[ముహమ్మద్ ఇబ్న్ జాకరియ రజి]] (రహజేస్), [[ఇబ్న్ అల్-జజ్జార్]], [[అల్-తమిమి]], [[అల్-మసిహి]], [[అవిసెన్నా|ఇబ్న్ సిన]] (అవిసెన్నా), [[ఆలీ ఇబ్న్ రిద్వాన్]], ఇబ్న్ జుమీ, [[ఇసాక్ ఇజ్రాయెలీ బెన్ సోలోమన్]], [[అబ్ద్-ఎల్-లతీఫ్|అబ్ద్ ఎల్-లతీఫ్]], ఇబ్న్ అల్-కుఫ్, [[ఇబ్న్ అల్-నఫీస్]] వంటి వారిచే రచించబడ్డాయి.వారి రచనలు కాలుష్యానికి సంబంధించిన చాలా విషయాలు అయిన [[వాయు కాలుష్యం]], [[నీటి కాలుష్యం]], [[మట్టి కాలుష్యం]], [[స్థానిక ఘన వ్యర్ధాలు|ఘన వ్యర్ధాలను]] సరిగా శుద్ధి చెయ్యలేకపోవటం మరియు కొన్ని ప్రాంతాల [[పర్యావరణ ప్రభావ అంచనా|పర్యావరణం గురించి అంచనా]] మొదలైన వాటిని కలిగి ఉన్నాయి.<ref>4ఎల్.గారి (2002), "అరబిక్ ట్రీటిసేస్ ఆన్ ఎన్విరాన్మెంటల్ పొల్యూషన్ అప్ టు ద ఎండ్ ఆఫ్ ద తర్తీంత్ సెంచరీ", ''ఎన్విరాన్మెంట్ అండ్ హిస్టరీ'' '''8''' (4), పిపి.475-488.</ref>
 
[[ఇంగ్లాండ్]] కి చెందిన [[ఇంగ్లాండ్ కి చెందిన ఎడ్వర్డ్ I|రాజు ఎడ్వర్డ్ I]] 1272లో [[లండన్]] లో ఒక చట్టం చెయ్యటం ద్వారా [[బొగ్గు|సముద్ర-బొగ్గు]]ను మండించటాన్ని నిషేదించాడు, దాని పొగ ఒక సమస్యగా మారిన తరువాత.<ref name="Pea-souper">{{cite web|url=http://www.epa.gov/history/topics/perspect/london.htm|title=London's Historic "Pea-Soupers"|accessdate=2006-08-02|author=David Urbinato|year=1994|month=Summer|publisher=[[United States Environmental Protection Agency]]}}</ref> 6<ref name="Deadly">{{cite web|url=http://www.pbs.org/now/science/smog.html|title=Deadly Smog|accessdate=2006-08-02|author= |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date=2003-01-17|publisher=PBS|}}</ref> 8 కానీ ఇంగ్లాండ్ లో ఇంధనం చాలా సాధారణం, దీనికి ఇంతకూ ముందరి పేర్లు రావటానికి కారణం, దానిని చాలా రేవుల నుండి చక్రాల బండ్ల మీద మోసుకుపోవటానికి వీలు ఉండటమే.ఇంగ్లాండ్ లో వాయు కాలుష్యం ఒక పెద్ద సమస్యగా మారిపోయింది, ముఖ్యంగా పారిశ్రామిక విప్లవం తరువాత కాలంలో మరియు [[1952లో గొప్ప పొగమంచు|1952లో ఏర్పడిన గొప్ప పొగమంచు]] ద్వారా తరువాతి కాలానికి కూడా పొడిగించబడింది.ఇదే నగరం 1858లో [[థేమ్స్]] లో [[గొప్ప దుర్వాసన]]తో ఒక ప్రాచీన నీటి నాణ్యత సమస్యలను నమోదు చేసింది, ఇది తరువాత కాలంలో [[లండన్ మురుగునీటి వ్యవస్థ]] నిర్మించటానికి కారణం అయ్యింది.
 
మనకి ఈ రోజు తెలిసిన పర్యావరణ కాలుష్యంనకు [[పారిశ్రామిక విప్లవం]] జన్మను ఇచ్చింది.గొప్ప కర్మాగారాల ఉద్భవం మరియు అధిక ప్రమాణాలలో [[బొగ్గు]] మరియు ఇతర [[శిలాజ ఇంధనం|శిలాజ ఇంధనాల]] వినియోగం మొదలైనవి ఊహించని విధంగా [[వాయు కాలుష్యం]]నకు కారణం అయ్యాయి మరియు పెరిగిపోతున్న మానవ వ్యర్ధాల భారానికి అధిక మొత్తంలో పారిశ్రామిక [[రసాయనం|రసాయనిక]] వ్యర్ధాలను అదనంగా చేర్చాయి.1881లో శుభ్రమైన గాలికి భరోసాని ఇస్తూ చట్టాలను చేసిన అమెరికా నగరాలలో [[చికాగో]] మరియు [[సిన్సిన్నాటి]] మొదటి రెండు స్థానాలలో ఉన్నాయి.అంతర విభాగం కింద కొద్ది కాలం ఉన్న వాయు కాలుష్య కార్యాలయం సృష్టించినంత వరకు, 20వ శతాబ్దం మొదలు వరకు ఇతర నగరాలు దేశం చుట్టూ అనుసరించాయి.
* ఒలికిపోవటం లేదా భూగర్భలో కారిపోవటం ద్వారా రసాయనాలు విడుదల చెయ్యబడినప్పుడు [[మట్టి కాలుష్యం]] సంభవిస్తుంది.[[మట్టి కాలుష్య కారకం|మట్టిని కలుషితం]] చేసే పదార్ధాలలో ముఖ్యమైనవి [[హైడ్రోకార్బన్|హైడ్రోకార్బన్లు]], [[భారీ ఖనిజాలు]], [[ఎంటిబియి]]<ref>12[[సంయుక్త రాష్ట్రాల పర్యావరణ సంరక్షణ సంస్థ|యు.ఎస్. యిపిఏ]] వెబ్సైటు నుండి [http://www.epa.gov/mtbe/water.htm#concerns ఎంటిబియి గురించిన అభిప్రాయాలు]</ref> 12, [[కలుపు సంహారకాలు]], [[క్రిమి సంహారకాలు]] మరియు [[క్లోరినేటెడ్ హైడ్రోకార్బన్స్]].
* [[వ్యర్ధాలు పేరుకుపోవటం]]
* [[రేడియోధార్మిక కాలుష్యం]], 20వ శతాబ్దంలో [[అణు భౌతికశాస్త్రం]]లో జరిగిన అణుశక్తి ఉత్పత్తి మరియు అన్వాయుదాల పరిశోధన, తయారీ మరియు వ్యాప్తి వంటి విషయాలు ద్వారా జరిగింది. ([[ఆల్ఫాను విడుదలచేయునది|ఆల్ఫా విడుదలకారులు]] మరియు [[పర్యావరణంలో ఉన్న రేడియో ధార్మిక పదార్ధాలు|పర్యావరణంలో ఉన్న రేడియోధార్మిక పదార్ధాలు]] ను చూడుము)
* [[శబ్ద కాలుష్యం|ధ్వని కాలుష్యం]], [[రోడ్డు మార్ఘ ధ్వని]], [[వైమానిక ధ్వని]], [[పారిశ్రామిక ధ్వని]], అదే విధంగా
అధిక పౌనపున్యం కల [[తరంగాలు]] వలన కలుగుతుంది.
వాయు కాలుష్యం సహజ మరియు మానవ నిర్మిత వనరులు రెండింటి నుండి వస్తుంది.గాలి కాలుష్య సమీకరణంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా మానవులచే మండించటం, నిర్మాణం, ఘనుల త్రవ్వకం, వ్యవసాయం మరియు యుద్దాలు వంటి వాటి ద్వారా ఉత్పత్తి చెయ్యబడ్డ కాలుష్య కారకాలు అధిక స్థాయులలో ఉన్నప్పటికీ కూడా.<ref>14 1972లో మానవ పర్యావరణం పై సంయుక్త రాష్ట్రాల సమావేశం యొక్క నిర్ధారణ.</ref>
 
మోటార్ వాహనాల విడుదలలు వాయు కాలుష్యానికి ప్రధాన కారణాలలో ఒకటి.<ref>15 [http://www.tc.gc.ca/programs/environment/ems/epr2001/awareness.htm పర్యావరణ పనితీరు నివేదిక 2001] (రవాణా, [[కెనడా]] వెబ్సైటు పేజీ)</ref> 15<ref>16 [http://www.environment.gov.au/soe/2006/publications/drs/atmosphere/issue/188/index.html పర్యావరణం యొక్క స్థితి, విషయం: వాయు నాణ్యత] ([[ఆస్ట్రేలియా]] ప్రభుత్వ వెబ్సైటు పేజీ)</ref> 16<ref>17 [http://www.umich.edu/~gs265/society/pollution.htm కాలుష్యం మరియు సమాజం] మరిస బుఖానన్ మరియు కార్ల్ హోర్విత్జ్, [[మిచిగాన్ విశ్వవిద్యాలయం]]</ref> 17వాయు కాలుష్య విడుదలలో [[చైనా]], [[యునైటెడ్ స్టేట్స్|సంయుక్త రాష్ట్రాలు]], [[రష్యా]], [[మెక్సికో]] మరియు [[జపాన్]] లు ప్రపంచ నాయకులు.
ముఖ్య స్థిర కాలుష్య మూలాలు [[రసాయన ఉత్పత్తి కేంద్రాలు]], బొగ్గు మండించటం ద్వారా [[విద్యుత్ ఉత్పత్తి కేంద్రాలు|విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేయు కేంద్రాలు]], [[నూనె శుద్ధి కర్మాగారం|చమురు శుద్ధి కర్మాగారం]]<ref name="Aqueous"/> 18, [[పెట్రోరసాయనం|పెట్రోరసాయన]] ఉత్పత్తి కేంద్రాలు, [[న్యూక్లియర్ వ్యర్ధం|అణు వ్యర్ధాలను]] నాశనం చేసే ప్రక్రియ, వ్యర్ధాలను బూడిదగా మార్చేవి, పెద్ద జీవ నిల్వ కేంద్రాలు (పాలకేంద్ర ఆవులు, పందులు, కోళ్ళు, మొదలైనవి) [[పాలీవినైల్ క్లోరైడ్|పివిసి]] కర్మాగారాలు, ఖనిజ ఉత్పత్తి కర్మాగారాలు, ప్లాస్టిక్ కర్మాగారాలు మరియు ఇతర భారీ పరిశ్రమ మొదలైనవాటిని కలిగి ఉంటాయి .
వ్యవసాయ సంబంధిత వాయు కాలుష్యం తోటి అలవాట్లు అయిన సహజ జీవసంబందితాలను నరికివేయ్యటం మరియు కాల్చటం , అదే విధంగా క్రిమిసంహారకాలు మరియు కలుపుసంహారకాలను జల్లటం వంటి వాటి నుండి వస్తుంది <ref>19నిశ్శబ్ద వసంతం, ఆర్ కార్ల్సన్, 1962</ref> 19.
 
[[క్లోరినేటెడ్ హైడ్రోకార్బన్]] (సిఎఫ్హెచ్), [[భారీ ఖనిజాలు]] (తిరిగి శక్తిని నింపడానికి వీలున్న [[నికెల్-కాడ్మియం విద్యుదంత్రం/బ్యాటరీ|విద్యుత్ యంత్రాలలో]] ఉన్న [[క్రోమియం]], [[కాడ్మియం]] మరియు లెడ్ [[రంగు వెయ్యుట|రంగులలో]] ఉన్న [[లెడ్]], [[విమాన ఇంధనం]] మరియు ఇంకా కొన్ని దేశాలలో , [[గాసోలిన్]], [[ఎంటిబియి]], [[జింక్]], [[ఆర్సెనిక్]] మరియు [[బెంజీన్]] వంటివి కొన్ని సాధారణ [[మట్టి]] కాలుష్యకారులు.2001లో ''[[అదృష్టవంతమైన పంటకోత]]'' పేరుతొ పుస్తక రూపంలో తీసుకురాబడ్డ ఒక వరుస వార్తా నివేదికలు పారిశ్రామిక సహుత్పట్టులను తిరిగి ఎరువులుగా వినియోగించే పద్దతిని విస్తారంగా వ్యాప్తి చేసాయి అందువల్ల మట్టి వివిధ కనిజాలతో కలుషితం అయిపొయింది.సాధారణ స్థానిక [[వ్యర్ధాలను నాశనం చెయ్యు ప్రక్రియ|భూభాగాలు]] మట్టి పర్యావరణంలోకి ప్రవేశిస్తున్న చాలా రసాయనిక పదార్ధాలకి మూలం (మరియు తరచుగా భూగర్భ జలాలు ), వివిధ రకాలైన వ్యర్ధాలను స్వీకరించటం ద్వారా , ముఖ్యంగా చట్ట వ్యతిరేకంగా అక్కడ వదిలిపెట్టే పదార్ధాలు ద్వారా లేదా 1970కి ముందు యు.ఎస్ లేదా యి.యు. లలో భూభాగాలు కొద్దిగా నియంత్రణకు గురియ్యాయి. అంటే కాకుండా సాధారణంగా ''డై ఆక్సిన్స్'' అని పిలువబడే [[టిసిడిడి]] వంటి [[పాలీక్లోరినేటెడ్ డైబెంజోడైఆక్సిన్స్]] ను అధిక మొత్తాలలో విడుదల చెయ్యటం కూడా జరుగుతుంది<ref>{{cite journal|author=Beychok, Milton R. |year=1987 |month=January |title=A data base for dioxin and furan emissions from refuse incinerators |journal=Atmospheric Environment |volume=21 |issue=1 |pages=29–36 |doi=10.1016/0004-6981(87)90267-8}}</ref> 21.
 
కాలుష్యం అనేది ప్రకృతి వైపరీత్యాల ఫలితం కూడా కావొచ్చు.ఉదాహరణకు, [[తుఫాను|తుఫానులు]] తరచుగా మురుగు నుండి మరియు విరిగిపోయిన [[పడవ|పడవలు]] లేదా [[ఆటోమొబైల్|ఆటోమొబైల్స్]] నుండి ఒలికిన [[పెట్రోరసాయనం|పెట్రోరసాయనాలు]] ద్వారా నీటి కాలుష్యానికి కారణం అవుతాయి.[[చమురు బావులు]] లేదా [[శుద్ధి కర్మాగారం|శుద్ధి కర్మాగారాలు]] మొదలైనవి చుట్టబెడితే భారీ స్థాయిలో పర్యావరణ వినాశనం సర్వసాధారణం.[[న్యూక్లియర్ శక్తి|అణు విద్యుత్]] ఉత్పత్తి కేంద్రాలు లేదా [[చమురు తొట్టె|చమురు తొట్లు]] వంటి కొన్ని కాలుష్య వనరులు ప్రమాదాలు జరిగినప్పుడు విస్తారంగా వ్యాప్తి చెందే మరియు చాలా హానికరమైన విడుదలలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.
=== పర్యావరణ వ్యవస్థలు ===
 
* [[సల్ఫర్ డైఆక్సైడ్]] మరియు [[నైట్రోజెన్ఆక్సైడ్]] లు [[ఆమ్ల వర్షం|ఆమ్ల వర్షానికి]] కారణం అవ్వటం ద్వారా మట్టి యొక్క [[ఘాడత]] విలువను తగ్గిస్తున్నాయి.
* గాలి నుండి [[నైట్రోజెన్ఆక్సైడ్]] లు వర్షం ద్వారా తొలగించబడతాయి మరియు భూమిని [[ఎరువు|సారవంతం]] చెయ్యటం వలన జీవవ్యవస్థాలలో ఉన్న జీవుల సమతుల్యాన్ని మార్చివేస్తాయి.
* మట్టి నిస్సారం అయిపోయి మరియు మొక్కలకు పనికి రాకుండా పోతుంది.ఇది [[ఆహారపు గొలుసుల వల|ఆహారపు గొలుసుల వలలో]] ఉన్న ఇతర [[జీవి|జీవుల]]పై ప్రభావాన్ని చూపిస్తుంది.
* [[పొగమంచు]] మరియు పొగమబ్బు, మొక్కలు [[కిరణజన్య సంయోగక్రియ|కిరణజన్య సంయోగ క్రియ]]ను చేసుకొనటానికి స్వీకరించే సూర్యరశ్మి మొత్తాన్ని తగ్గించి వేస్తాయి మరియు ఇది మొక్కలను నాశనం చేసే [[ట్రోపోస్ఫేరిక్ ఓజోన్]] ఉత్పత్తికి కారణం అవుతుంది.
[[దస్త్రం:CO2-by-country--1990-2025.png|thumb|300px|చారిత్రకమైన మరియు దృష్టి కేంద్రీకరించిన దేశం యొక్క కార్బన్డైఆక్సైడ్ విడుదల. మూలం: శక్తి సమాచార నిర్వహణ [36] [37]]]
 
[[కార్బన్డైఆక్సైడ్]] [[కిరణజన్య సంయోగక్రియ|కిరణజన్య సంయోగక్రియకి]] అవసరమైనప్పటికీ కొన్నిసార్లు కాలుష్యం గాకాలుష్యంగా వ్యవహరించబడుతుంది, ఎందుచేతనంటే వాతావరణంలో పెరుగుతున్న ఈ వాయువు స్థాయిలు భూమి యొక్క వాతావరణ పరిస్థితులపై ప్రభావాన్ని చూపుతున్నాయి.పర్యావరణ వినాశనం, సాధారణంగా వేర్వేరుగా విభజించబడే నీరు మరియు గాలి వంటి కాలుష్య విషయాల మధ్య సంబంధాన్ని కూడా ప్రస్పుటం చేస్తుంది.ఈ మధ్యకాల పరిశోధనలు వాతావరణ కార్బన్డైఆక్సైడ్ స్థాయిలలో దీర్ఘకాల పెరుగుదలలు [[సముద్ర ఆమ్లీకరణ|సముద్రపు నీటి ఆమ్లతను కొద్దిగా అయినప్పటికీ చాలా ప్రస్ఫుటంగా పెంచుతాయి]] మరియు సముద్ర జీవవ్యవస్థల పై సాధ్యమైన దీని ప్రభావాలు గురించి విచారించాయి.
 
== ఇవి కూడా చూడండి ==
* [[బ్లాక్ స్మిత్ సంస్థ|బ్లాక్స్మిత్ సంస్థ]] ప్రకారం [http://www.blacksmithinstitute.org/ten.php ప్రపంచ నీచ కాలుష్య స్థలాలు 2007]
* టైం.కాం నందు [http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1661031_1661028_1661020,00.html ప్రపంచంలో అధిక కాలుష్యభరిత స్థలాలు] (టైం మాసపత్రిక యొక్క ఒక విభాగం)
* [http://www.logtv.com/films/chelyabinsk/index.htm చెల్యబిన్స్క్: స్లావోమిర్ గ్రున్బెర్గ్ తీసిన గ్రహం లఘుచిత్రంలో అత్యధిక కాలుష్యభరిత ప్రాంతం] (1996).
* [http://www.huffingtonpost.com/2009/07/20/kids-lower-iq-scores-link_1_n_240541.html పిల్లల అల్ప ఇంగితజ్ఞాన విలువలు, పుట్టుక ముందు కాలుష్యంతో సంబంధాలు], రచయిత లిండ్సే టాన్నర్, ''ద హుఫ్ఫింగ్టన్ పోస్ట్'' , జూలై 20 2009
 
{{pollution}}
43,014

edits

"https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రత్యేక:MobileDiff/1959406" నుండి వెలికితీశారు

మార్గదర్శకపు మెనూ