కుకి ప్రజలు: కూర్పుల మధ్య తేడాలు

Jump to navigation Jump to search
5 బైట్లను తీసేసారు ,  5 నెలల క్రితం
చి
clean up, replaced: క్రీ.శ. → సా.శ., typos fixed: వాయువ్య → వాయవ్య, జంను → జాన్ని , పరాకాష్ట → పరాకాష్ఠ, →
చి (వర్గం:తెగలు ను చేర్చారు (హాట్‌కేట్ ఉపయోగించి))
చి (clean up, replaced: క్రీ.శ. → సా.శ., typos fixed: వాయువ్య → వాయవ్య, జంను → జాన్ని , పరాకాష్ట → పరాకాష్ఠ, →)
[[File:Kuki language.png|thumb|260px|Approximate extension of the area traditionally inhabited by the Kuki people.]]
కుకిలు <ref>{{MYname|MY=ချင်းလူမျိုး|MLCTS=hkyang lu. myui:}}, {{IPA-my|tɕɪ́ɴ lù mjó|pron}}</ref>
భారతదేశం, బంగ్లాదేశు, బర్మాలోని అనేక కొండ తెగలలో ఒకటి. మయన్మారులోని చిను రాష్ట్రంలో ఉన్న చిను ప్రజలు, భారతదేశంలోని మిజోరాం రాష్ట్రంలో మిజో వంటి అనేక టిబెటో-బర్మా గిరిజన ప్రజలు భారతదేశంలోని ఈశాన్య రాష్ట్రాలు, వాయువ్యవాయవ్య బర్మా, బంగ్లాదేశులోని చిట్టగాంగు కొండ ప్రాంతాలలో వ్యాపించారు. ఈశాన్య భారతదేశంలోని అరుణాచల ప్రదేశు మినహా అన్ని రాష్ట్రాలలో వీరు ఉన్నారు. అంతర్జాతీయ సరిహద్దుల్లలో వీరిలా చెదరగొట్టబడడం భారతదేశ ఆక్రమణలో చేసిన బ్రిటిషు వారు చేసిన శిక్షాత్మక చర్యలకు ఇది పరాకాష్టగాపరాకాష్ఠగా భావించబడుతుంది.<ref>T. Haokip, 'The Kuki Tribes of Meghalaya: A Study of their Socio-Political Problems', in S.R. Padhi (Ed.). ''[https://www.academia.edu/4392866/The_Kuki_Tribes_of_Meghalaya_A_Study_of_their_Socio-Political_Problems Current Tribal Situation: Strategies for Planning, Welfare and Sustainable Development]''. Delhi: Mangalam Publications, 2013, p. 85.</ref>
 
కుకి ప్రజల దాదాపు యాభై తెగలను భారతదేశం షెడ్యూల్డు తెగలుగా గుర్తించింది.<ref>[https://web.archive.org/web/20120417072648/http://tribal.nic.in/writereaddata/mainlinkFile/File939.pdf Alphabetical List of India's Scheduled Tribes]</ref> వారు ఆవిర్భవించిన ప్రాతం, వారు మాట్లాడే భాషామాండలికం ఆధారంగా వీరిని షెడ్యూల్డు తెగలుగా భారతప్రభుత్వం గుర్తించింది.
"చిను" పేరు వివాదాస్పదమైంది. భారతదేశంలో బ్రిటీషు ఆక్రమణ సమయంలో కుకిషు భాష మాట్లాడే ప్రజలను సమూహపరచడానికి బ్రిటిషు వారు 'చిన్-కుకి-మిజో' అనే సమ్మేళనం పదాన్ని ఉపయోగించారు. భారత ప్రభుత్వం దీనిని "వారసత్వంగా" పొందింది.<ref>Violence and identity in North-east India: Naga-Kuki conflict - Page 201 S. R. Tohring - 2010 "... for these tribes including • the Kuki/ speaking tribe such as: 'Chin', 'Mizo', 'Chin-Kuki-Mizo', 'CHIKIM', 'Zomi', 'Zou', 'Zo'. ... During the British era, the British rulers used the term 'Chin-Kuki-Mizo' and the Government of India seemed to follow ..."</ref> మిషనరీలుûసరిహద్దు భారత వైపున ఉన్న వారికి కుకి అనే పదాన్ని ఉపయోగించటానికి ఎంచుకున్నారు.<ref>Sachchidananda, R. R. Prasad -''Encyclopaedic profile of Indian tribes''- Page 530 1996</ref><ref>Pradip Chandra Sarma, ''Traditional Customs and Rituals of Northeast India: Arunachal ... '' Page 288 Vivekananda Kendra Institute of Culture "chose to employ the term Chin to christen those on the Burmese side and the term Kuki on the Indian side of the border respectively ... The Mizo of today's Mizoram are the descendants of Luseia, and the Zomi of Manipur are from the Songthu line, and thus all ..."</ref> బర్మా చిను రాష్ట్రంలోని చిను జాతీయ నాయకులు బ్రిటను నుండి బర్మా స్వాతంత్ర్యం పొందిన తరువాత "చిను" అనే జాతిప్రజలుగా ప్రాచుర్యం పొందారు.<ref>Amy Alexander ''Burma: "we are Like Forgotten People": the Chin People of Burma'' Page 16 2009 "... within Chin State, Chin nationalist leaders popularized the term “Chin” following Burma's independence from Britain."</ref>
 
ఇటీవలే చిను, కుకిలను తిరస్కరించి జోమి అనే పేరును ఎంచుకున్నారు. జూతో సహా చిన్న ఉత్తర కుకిషు భాషలను మాట్లాడే అనేక మందికి సాధారణంగా ఈ పేరును ఉపయోగిస్తున్నారు.<ref>History of Zomi T. Gougin - 1984.</ref> హ్మర్లు జూ / జో హమలు, కోమ్సు వంటి ఇతర సమూహాలు తమకు తాముగా సహకరించకపోవచ్చు.<ref>B. Datta-Ray ''Tribal identity and tension in north-east India'' Page 34 1989 "Now to accept the term Chin would mean subtle Paite domination in the matter, which the other groups like the Hmars, Zous, Anals and Koms may not coopt. A [[Zomi]] leader categorically stated that 'Chin' is a Burmese word which literally ..."</ref><ref>Keat Gin Ooi - Southeast Asia: A Historical Encyclopedia, from Angkor Wat to East ... - Volume 1 - Page 353 2004 "Until recently, there appeared to be a consensus that the term Chin was not an identity that any of these peoples would ... Some promote the terms Zo and Zomi, stating that they are derived from the name of the mythic common ancestor of all ..."</ref>
 
ఇటీవలే చిను, కుకిలను తిరస్కరించి జోమి అనే పేరును ఎంచుకున్నారు. జూతో సహా చిన్న ఉత్తర కుకిషు భాషలను మాట్లాడే అనేక మందికి సాధారణంగా ఈ పేరును ఉపయోగిస్తున్నారు.<ref>History of Zomi T. Gougin - 1984.</ref> హ్మర్లు జూ / జో హమలు, కోమ్సు వంటి ఇతర సమూహాలు తమకు తాముగా సహకరించకపోవచ్చు.<ref>B. Datta-Ray ''Tribal identity and tension in north-east India'' Page 34 1989 "Now to accept the term Chin would mean subtle Paite domination in the matter, which the other groups like the Hmars, Zous, Anals and Koms may not coopt. A [[Zomi]] leader categorically stated that 'Chin' is a Burmese word which literally ..."</ref><ref>Keat Gin Ooi - Southeast Asia: A Historical Encyclopedia, from Angkor Wat to East ... - Volume 1 - Page 353 2004 "Until recently, there appeared to be a consensus that the term Chin was not an identity that any of these peoples would ... Some promote the terms Zo and Zomi, stating that they are derived from the name of the mythic common ancestor of all ..."</ref>
 
మిజో అనే పదం గందరగోళానికి కారణమవుతుంది (ముఖ్యంగా జోమి నేషనలు కాంగ్రెస్ ఆవిర్భావం తరువాత).<ref>Ramamoorthy Gopalakrishnan - ''Socio-political framework in North-East India '' Page 149 1996 "Later, the term 'Mizo' created a lot of confusion particularly when the Zomi National Congress emerged. ... But the problem arose with the use of the term 'Chin' (it is not given due recognition in the List of Scheduled Tribes in Manipur)."</ref><ref>Chinkholian Guite - ''Politico-economic development of the tribals of Manipur: a study ... '' Page 8 1999 "Conceptual Meaning and Various Interpretations of the Terms— Chin, Kuki and Mizo (a) Chin The term Chin is the name given to this Zo/Zou tribes (formerly known as Chin-Kuki-Mizo) group of people in Myanmar (Burma). They are mostly found in the ..."</ref>
 
===ఆరంభకాల చరిత్ర===
కుకీల ప్రారంభ చరిత్ర అస్పష్టంగా ఉంది. "కుకి" అనే పదం మూలం అనిశ్చితం. కానీ "నాగా" అనే పదం వలె ఇది ఒక పేరు. ఇది మొదట కుకిలు అని పిలువబడే తెగల స్వీయ-హోదాగా లేదు. వలసరాజ్యాల బ్రిటీషు రచయిత ఆడం స్కాట్ రీడ్ అభిప్రాయం ఆధారంగా కుకి అనే పదాన్ని మొట్టమొదటిసారిగా క్రీ.శ 1777లో బ్రిటిషు రికార్డులలో కనిపించింది. ఏది ఏమయినప్పటికీ " కుకి నేషనల్ ఆర్గనైజేషన్ ఆఫ్ పిఎస్ హౌకిప్ క్రీసా.శ. 33 రికార్డు కుకి అహోంగ్బా, కుకి అచౌబా అనే ఇద్దరు కుకి ముఖ్యులను సూచిస్తుందని పేర్కొంది.<ref name="SRTohring_2010">{{cite book |author=S. R. Tohring |title=Violence and Identity in North-east India: Naga-Kuki Conflict |url=https://books.google.com/books?id=zlaIRKRspYQC&pg=PA8 |year=2010 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-8324-344-5 |pages=8–9}}</ref> పురాతన సంస్కృత పురాణ సాహిత్యం కిరాత ప్రజలను ప్రస్తావించింది. వీటిని కుకి వంటి తెగలుగా గుర్తించారు.<ref name="Mrinal2003">{{cite book |first=Mrinal |last=Miri | date=2003 | title=Linguistic Situation in North-East India | url=https://books.google.com/books?id=qfSz3UOAxM4C&pg=PA77 | publisher=Concept Publishing Company | page=77 | isbn=978-81-8069-026-6 | accessdate=2013-08-28}}</ref> సి.ఎ. సోపిట్ అభిప్రాయం ఆధారంగా "పురాతన కుకీలు" 11 వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో మణిపూరుకు వలస వచ్చారు. అయితే "ఆధునిక కుకీలు" 19 వ శతాబ్దం మొదటి భాగంలో మణిపూరుకు వలస వచ్చారు.<ref name="SPSinha_2007">{{cite book|author=S. P. Sinha|title=Lost Opportunities: 50 Years of Insurgency in the North-east and India's Response|url=https://books.google.com/books?id=ngtgH9RYB0EC&pg=PA120|year=2007|publisher=Lancer Publishers|isbn=978-81-7062-162-1|pages=120–}}</ref>
 
===వెలుపలి ప్రపంచంతో సంబంధాలు, అడ్డగింతలు ===
<ref>Weil, Shalva. "Double Conversion among the 'Children of Menasseh'" in Georg Pfeffer and Deepak K. Behera (eds) ''Contemporary Society Tribal Studies'', New Delhi: Concept, pp. 84–102. 1996 Weil, Shalva. "Lost Israelites from North-East India: Re-Traditionalisation and Conversion among the Shinlung from the Indo-Burmese Borderlands", ''The Anthropologist, ''2004''. ''6(3): 219–233.</ref> బెనెయి మెంషె మిజో, కుకి, చిను ప్రజలతో రూపొందించబడింది, వీరంతా టిబెటో-బర్మా భాషలను మాట్లాడతారు. వారి పూర్వీకులు 17, 18 వ శతాబ్దాలలో ఎక్కువగా బర్మా నుండి ఈశాన్య భారతదేశానికి వలస వచ్చారు.<ref>{{cite web |url = http://www.languageinindia.com/july2005/morphologynortheast1.html | title = Issues in Morphological Analysis of North-East Indian Languages | date =2005-07-07 |accessdate= 2007-03-04 |work= Language in India | first1 =Vijayanand | last1 = Kommaluri | first2 = R | last2 = Subramanian | first3 = Anand | last3 = Sagar K}}</ref> వారిని బర్మాలో చిను అంటారు. 20 వ శతాబ్దం చివరలో వారి వాదనలను పరిశీలిస్తున్న ఒక ఇజ్రాయెలు రబ్బీ, మెనాస్సే నుండి వచ్చిన వారి రచన ఆధారంగా వారికి బనీ మెనాషే అని పేరు పెట్టారు. 3.7 మిలియన్లకు పైగా ఉన్న ఈ రెండు ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లోని చాలా మంది ప్రజలు ఈ వాదనలతో గుర్తించరు. కొందరు భారతదేశం నుండి విడిపోవడానికి ఇతర ఉద్యమాలకు మద్దతు ఇచ్చారు.
 
19 వ శతాబ్దంలో వెల్ష్ బాప్టిస్ట్ మిషనరీలు క్రైస్తవ మతంలోకి మార్చడానికి ముందు చిన్, కుకి, మిజో ప్రజలు ఆనిమిస్టులు; వారి అభ్యాసాలలో కర్మ హెడ్‌హంటింగు భాగంగా ఉంది.<ref name=asya>{{cite web | title = Controversies surrounding Bnei Menashe | author= Asya Pereltsvaig |date=9 June 2010 |publisher = Languages of the World | url = http://languagesoftheworld.info/geolinguistics/controversies-surrounding-bnei-menashe.html}}</ref> 20 వ శతాబ్దం చివరి నుండి ఈ ప్రజలలో కొందరు మెస్సియానికు జుడాయిజంనుజుడాయిజాన్ని అనుసరించడం ప్రారంభించారు. పూర్వీకుల మతం అని వారు నమ్ముతున్నదానికి తిరిగి రావాలనే కోరికతో 1970 ల నుండి జుడాయిజాన్ని అధ్యయనం చేయడం, అభ్యసించడం ప్రారంభించిన ఒక చిన్న సమూహం బెనెయి మెంషె. మణిపూరు, మిజోరాం మొత్తం జనాభా 3.7 మిలియన్లు. వీరిలో బెనెయి బెంషె సంఖ్య 9,000 కన్నా తక్కువ ఉంది; వీరిలో అనేక వందల మంది ఇజ్రాయెలుకు వలస వెళ్ళారు.
 
==ప్రముఖులు==
29,981

దిద్దుబాట్లు

"https://te.wikipedia.org/wiki/ప్రత్యేక:MobileDiff/3501353" నుండి వెలికితీశారు

మార్గదర్శకపు మెనూ