ప్రాయశ్చిత్త
| ధారావాహిక లోని భాగం |
 హిందూధర్మం |
|---|
 |
| హిందూమత పదకోశం |
"ప్రాయశ్చిత్తము, ప్రాయశ్చిత్తము" అని అర్ధం వచ్చే సంస్కృత పదం "ప్రయచిత్త" (సంస్కృతం ప్రయష్ఠి).[1][2] హిందూ మతంలో, ఇది ఒక ధర్మ-సంబంధిత పదం, ఇది ఒకరి తప్పులు, దుర్మార్గాలు, ఒప్పుకోలు, పశ్చాత్తాపం, తపస్సు, ప్రాయశ్చిత్తం మార్గాలను కర్మ పరిణామాలను రద్దు చేయడానికి లేదా తగ్గించడానికి స్వచ్ఛందంగా అంగీకరించడాన్ని సూచిస్తుంది.[3] ఉద్దేశపూర్వకంగా చేసిన అనుకోకుండా చేసిన దుర్మార్గాలకు ప్రాయశ్చిత్తం ఇందులో ఉంది. పశ్చాత్తాపం, ప్రాయశ్చిత్తం గురించి పురాతన హిందూ సాహిత్యం విస్తృతమైనది, వేద సాహిత్యం మొట్టమొదటి ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి.[3][4] ఉద్దేశపూర్వక, అనుకోకుండా చేసిన దుర్మార్గాలకు పశ్చాత్తాపం చెందడానికి ఉదాహరణాత్మక మార్గాలలో ఒకరి దుర్మార్గాలను అంగీకరించడం, కాఠిన్యం, ఉపవాసం, తీర్థయాత్ర, పవిత్ర జలాలలో స్నానం చేయడం, సన్యాసి జీవనశైలి, యజ్ఞం (అగ్ని త్యాగం, హోమ ప్రార్థన, యోగా, పేదలకు, అవసరమైన వారికి బహుమతులు ఇవ్వడం, ఇతరులు.[5][3][6]
ప్రయాశిత గురించి చర్చించే గ్రంథాలు, అనుచిత చర్య వెనుక ఉన్న ఉద్దేశం, ఆలోచనను చర్చిస్తాయని, "ప్రభావం" సమతుల్యం చేయవలసి వచ్చినప్పుడు తపస్సు తగినదని భావిస్తారు, కానీ "కారణం" అస్పష్టంగా ఉందని రాబర్ట్ లింగట్ పేర్కొన్నాడు.[7]
చరిత్ర & అర్థం
[మార్చు]ప్రాశ్చిత్త అనే పదం, ప్రాశ్చిత్తి వంటి వైవిధ్యాలు వేద సాహిత్యంలో కనిపిస్తాయి. .[8] అయితే, తైత్తిరీయ సంహిత శ్లోకాలు 2.1.2.4 & 5.1.9.3 వంటి కొన్ని సందర్భాల్లో, ఈ పదాలు కేవలం "ప్రమాదవశాత్తు జరగడం లేదా ప్రమాదానికి గురికావడం" & అనుబంధ పశ్చాత్తాపం భావాన్ని సూచిస్తాయి వాటి సందర్భానికి "పాపం" తో సంబంధం లేదు.[9] ఇతర సందర్భాల్లో, తైత్తిరీయ సంహిత 5.3.12.1 లో, ప్రయశిట్టి అనే పదం పాపానికి ప్రాయశ్చిత్తం అనే అర్థంతో కనిపిస్తుంది.[9] వేద గ్రంథాలలోని బ్రాహ్మణ, ఆరణ్యక పొరలు, అలాగే వివిధ సూత్రాలు, శాస్త్రాలు వంటి పురాతన హిందూ గ్రంథాలలో పేర్కొన్న లోపం లేదా పొరపాటు, బలిపీఠం మంటను బయటకు వెళ్లనివ్వడం లేదా అనుకోకుండా వంట కుండను విచ్ఛిన్నం చేయడం లేదా ఉద్దేశపూర్వక అనుచిత ప్రవర్తన, ఒక వ్యక్తి పశ్చాత్తాపం చెందుతున్న సంఘటనల శ్రేణి వంటి కర్మ విధానానికి సంబంధించినవి.[8]
శ్రుతి గ్రంథాలలో ప్రత్యష్టకు సాధారణ నిర్వచనాన్ని షబరా మీమాంససూత్రం తన వ్యాఖ్యానంలో అందించాడు. అవి రెండు రకాలుగా ఉన్నాయని ఆయన పేర్కొన్నాడు. ఒక వర్గం నిర్లక్ష్యం లేదా నిర్లక్ష్యము నుండి ఉద్భవించే కర్మలకు సంబంధించిన దేనినైనా సరిచేయడం, మిగిలినవి "ఒకరు చేయవలసినది చేయకపోవడం" లేదా "ఒకరు చేయకూడనిది చేయడం" కోసం ప్రాయశ్చిత్తం.[8]
చాలా మూలాలు ప్ర అనే పదం ప్రా, చిత్త నుండి ఉద్భవించిందని పేర్కొన్నాయి, కేన్ వరుసగా "కాఠిన్యం" & "సంకల్పం" అని అర్థం.[10] ఏదేమైనా, హేమాద్రి వంటి కొంతమంది భారతీయ పండితులు 'ప్రయ' అంటే విధ్వంసం అని, 'చిత్త' అంటే 'కలిసి చేరడం' లేదా 'నాశనం చేయబడిన వాటిని కలిపి, కోల్పోయిన వాటిని బాగుచేయడం' అని పేర్కొన్నారు.[10] ఈ పదానికి మూడవ వ్యుత్పత్తి సమావిధాన బ్రాహ్మణంలో ఉంది, ఇక్కడ ఇది ప్ర, అయహ్, చిత్తాలతో కూడి ఉంటుంది, దీని అర్థం "ఒక నిర్దిష్ట విషయం జరిగినట్లు తెలుసుకున్న తరువాత ఆచరించడం".[10] ఇంకా నాల్గవ నిర్వచనం దీనిని పాప ముడిపెట్టింది, ఇందులో ఇది ప్రయాతా, సీతతో కూడి ఉందని నొక్కి చెప్పబడింది (ఉపచితాలో వలె ఇక్కడ దీని అర్థం "పాపాలను నాశనం చేసే చర్యలు".[10] పాపం (పాప) లేదా అధర్మం (ధర్మము కాదు) అనేది ధర్మానికి విరుద్ధమైన ఏదైనా అతిక్రమణ, తప్పు, దుర్మార్గం లేదా ప్రవర్తన.[11] వివాహిత వ్యక్తి వ్యభిచారం వంటి ఒకరి తప్పులు లేదా పాపాలను ప్రాయశ్చిత్తం చేసే చర్యలను సూచించడానికి కూడా ఈ పదాన్ని హిందూ గ్రంథాలలో ఉపయోగిస్తారు.[12][13]
కొన్ని విద్వాంసుల సాహిత్యం ప్రయాసచిత్త లేదా ప్రయాసచిత్త అని విమర్శ లేకుండా ప్రయాసచిత్తం అని వర్ణిస్తుంది.[14][15]
వర్తింపు
[మార్చు]ప్రయషిట్టపై హిందూ సాహిత్యం విస్తృతమైనది, సాధారణంగా ధర్మ-సంబంధిత సాహిత్యంతో పాటు ఇతిహాసాలు, పురాణాలలో కనిపిస్తుంది.[3][4] సామవేద బ్రాహ్మణ పొర వంటి వేదాలలో మొట్టమొదటి ప్రస్తావనలు కనిపిస్తాయి.[3][4]
హిందూమతంలోని స్మృతులు ప్రయాష్టాల స్థిరమైన సిద్ధాంతాన్ని అందించవు. ఒకవేళ, ఎప్పుడు, ఏ ప్రాసచితాలు వర్తిస్తాయి, తప్పులు, పాపాలు ఉద్దేశపూర్వకంగా లేదా అనుకోకుండా చేయబడితే అవి సరిపోతాయా అనేవి తమలో తాము విభేదిస్తాయి .[16] ఇంకా, పాట్రిక్ ఒలివెల్, ప్రయాశితాలకు సంబంధించిన పురాతన, మధ్యయుగ వ్రాతప్రతులు, వాటి చరిత్రపై పెద్ద అవినీతి, అంతర్వేశనాలకు సాక్ష్యాలను చూపుతున్నాయి.[17] ఉదాహరణకు, మనుస్మృతి 11వ అధ్యాయం ఇప్పుడు తపస్సు గురించి చర్చిస్తుందని నొక్కిచెప్పడంతో ప్రారంభమవుతుంది, అయితే తరువాత వచ్చిన 43 శ్లోకాలకు తపస్సుతో సంబంధం లేదు, ఇది తరువాత చేర్చబడిన చేర్పులకు సాక్ష్యమని ఒలివెల్ సూచిస్తున్నారు.[18]
ఇచ్చిన నేరానికి తగినంత తపస్సు లేదా శిక్ష ఏది అనే దానిపై ధర్మ పండితుల మధ్య గణనీయమైన చర్చ, అసమ్మతి ఉందని పురాతన గ్రంథాలు సూచిస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు, కొన్ని గ్రంథాలు ఆత్మహత్యను తపస్సు లేదా వివాహేతర సంబంధం లేదా అత్యాచార నేరానికి మరణశిక్షగా సూచిస్తాయి, అయితే ఇతర గ్రంథాలు దీనిని అసమాన శిక్షగా భావిస్తాయి.[19] ఈ గ్రంథాలలో దొంగతనం అనేది ఘోరమైన పాపం, కానీ సూచించిన తపస్సు మారుతూ ఉంటుంది, పశుగ్రాసం యజమాని అనుమతి లేకుండా ఎద్దు తినే ఆహారం ఆ ఎద్దు యజమాని పాపంగా పరిగణించబడుతుందా అని కొన్ని గ్రంథాలు ప్రశ్నిస్తున్నాయి.[19] అదేవిధంగా, ఎప్పుడు, ఏ ప్రవర్తన సరికాదు, ఏ తపస్సు అనుసరించాలి అనే దానిపై గ్రంథాలలో పెద్ద అసమ్మతి, వివాదాల అంగీకారం ఉన్నాయి.[19] అదేవిధంగా, లైంగిక దుష్ప్రవర్తన, వ్యభిచారం కోసం తపస్సు, ప్రాయశ్చిత్తం వివిధ ధర్మ గ్రంథాలలో మారుతూ ఉంటాయి.[20]
విధించిన శిక్ష కంటే తపస్సు ద్వారా అంతర్గత దిద్దుబాటుకు హిందూ గ్రంథాలు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నాయి. ఇది కర్మ సిద్ధాంతంతో ముడిపడి ఉంది.[21] స్వయం శోధనకు తపస్సు అనే ప్రయాశితాలను ధర్మం భాగంగా పరిగణిస్తారు. ఉదాహరణకు, మహాభారతం, ఆల్ఫ్ హిల్టెబీటెల్ పేర్కొంటూ, "వేదాలు, త్యాగాలు (యజ్ఞ) తపస్సు (సత్య) సత్యం (సత్యశిట్) సంయమనం (దమా అహింస, ధర్మం కలిసి కలిసిన ప్రదేశం" లో నివసించినట్లయితే ఒకరు అధర్మం ద్వారా తాకబడరు.[22]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Prāyaścitta Archived 2017-05-10 at the Wayback Machine, Sanskrit-English Dictionary, Koeln University, Germany
- ↑ Robert Lingat 1973, pp. 98–99.
- 1 2 3 4 5 James G. Lochtefeld (2001). The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Volume 2. The Rosen Publishing Group. p. 526. ISBN 978-0-8239-3180-4. Archived from the original on 2023-02-02. Retrieved 2019-12-02.
- 1 2 3 Robert Lingat 1973, p. 55.
- ↑ Kane 1953, pp. 41–63.
- ↑ Ludo Rocher 2008, p. 283.
- ↑ Robert Lingat 1973, pp. 54–56.
- 1 2 3 Kane 1953, pp. 57–61.
- 1 2 Kane 1953, p. 57.
- 1 2 3 4 Kane 1953, pp. 59–61.
- ↑ Diana L. Eck (2013). Banaras: City of Light. Knopf. p. 421. ISBN 978-0-307-83295-5.
- ↑ Kane (1953)
- ↑ Kane, P.V. History of the Dharmaśāstras Vol. 4 p. 38, 58
- ↑ James G. Lochtefeld (2002). The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M. The Rosen Publishing Group. p. 406. ISBN 978-0-8239-3179-8.
- ↑ Mariam Dossal; Ruby Maloni (1999). State Intervention and Popular Response: Western India in the Nineteenth Century. Popular Prakashan. p. 140. ISBN 978-81-7154-855-2.
- ↑ Kane 1953, pp. 61–63.
- ↑ Patrick Olivelle 2005, pp. 338 notes 11.1–2, 353–354, 356–382.
- ↑ Patrick Olivelle 2005, p. 338 notes 11.1–2.
- 1 2 3 Patrick Olivelle 2006, pp. 178–180.
- ↑ Patrick Olivelle 2006, pp. 195–197 with footnotes.
- ↑ Olivelle, P. (2011). "Penance and Punishment: Marking the Body in Criminal Law and Social Ideology of Ancient India". The Journal of Hindu Studies. 4 (1). Oxford University Press: 23–41. doi:10.1093/jhs/hir011.
- ↑ Patrick Olivelle 2006, p. 237.