ప్రావిన్స్
ఒక దేశం లేదా రాష్ట్రం లోపల ఒక పరిపాలనా విభాగం ఒక ప్రావిన్స్. ఈ పదం పురాతన రోమన్ ప్రావిన్సియా నుండి ఉద్భవించింది, ఇది ఇటలీ వెలుపల రోమన్ సామ్రాజ్యం ప్రాదేశిక ఆస్తుల యొక్క ప్రధాన ప్రాదేశిక, పరిపాలనా విభాగం. అప్పటి నుండి ప్రావిన్స్ అనే పదాన్ని అనేక దేశాలు స్వీకరించాయి. వాస్తవ ప్రావిన్సులు లేని కొన్ని దేశాలలో, "ప్రావిన్సులు" అనేది "రాజధాని నగరం వెలుపల" అని అర్ధం వచ్చే ఒక రూపక పదం.
కొన్ని ప్రావిన్సులు వలసవాద శక్తులచే కృత్రిమంగా ఉత్పత్తి చేయబడినప్పటికీ, మరికొన్ని వారి స్వంత జాతి గుర్తింపులతో స్థానిక సమూహాల చుట్టూ ఏర్పడ్డాయి. చాలా మందికి కేంద్ర లేదా సమాఖ్య అధికారం నుండి స్వతంత్రంగా వారి స్వంత అధికారాలు ఉన్నాయి, ముఖ్యంగా కెనడాలో. చైనా లేదా ఫ్రాన్స్ వంటి ఇతర దేశాలలో, చాలా తక్కువ స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని ప్రావిన్సులు ఏర్పాటు చేస్తాయి.
వ్యుత్పత్తి
[మార్చు]ఆంగ్ల పదం ప్రావిన్స్ సుమారు 1330 నుండి ధృవీకరించబడింది, 13 వ శతాబ్దపు పాత ఫ్రెంచ్ ప్రావిన్స్ నుండి ఉద్భవించింది, ఇది లాటిన్ పదం ప్రోవిన్షియా నుండి వచ్చింది, ఇది మేజిస్ట్రేట్ అధికార పరిధిని, ముఖ్యంగా, విదేశీ భూభాగాన్ని సూచిస్తుంది.
ఒక ప్రసిద్ధ శబ్దవ్యుత్పత్తి లాటిన్ ప్రో- ("విజయానికి" లేదా "నియంత్రణను తీసుకోవడానికి" తరపున) నుండి వచ్చింది. అందువల్ల ఒక "ప్రావిన్స్" అనేది రోమన్ మేజిస్ట్రేట్ తన ప్రభుత్వం తరపున నియంత్రించే భూభాగం లేదా విధి. వాస్తవానికి, ప్రావిన్స్ అనే పదం ప్రజా చట్టం నుండి వచ్చిన పురాతన పదం, దీని అర్థం "మేజిస్ట్రేట్కు చెందిన కార్యాలయం". ఇది రోమన్ చట్టం క్రింద అధికార పరిధికి సాధారణ పదంగా లాటిన్ పదం మునుపటి ఉపయోగంతో అంగీకరిస్తుంది
చరిత్ర, సంస్కృతి
[మార్చు]ఫ్రాన్స్లో , ' ఎన్ ప్రావిన్స్' అనే పదానికి ఇప్పటికీ " పారిస్ ప్రాంతం వెలుపల " అని అర్థం. పెరూలో సమానమైన వ్యక్తీకరణలు ఉపయోగించబడ్డాయి ( en provincias , " లిమా నగరం వెలుపల "), మెక్సికో ( లా ప్రొవిన్సియా , " మెక్సికో నగరం వెలుపల భూములు "), రొమేనియా ( ప్రావిన్స్ , " బుకారెస్ట్ ప్రాంతం వెలుపల"), పోలాండ్ ( prowincjonalny , " provincial ") , Bulgaria ( provincijata , "ప్రోవిన్స్లలో", provincialen , provincialen , "provincial"), నెదర్లాండ్స్ ( uit de provincie , " ఆమ్స్టర్డామ్ వెలుపల నుండి ", లేదా " రాండ్స్టాడ్ వెలుపల నుండి "),, ఫిలిప్పీన్స్ ( tagá-probins వెలుపల , మెట్రో - ప్రోబిన్స్ "ప్రావిన్స్లలో", లేదా "పల్లెల్లో").
ఫ్రెంచ్ విప్లవానికి ముందు , ఫ్రాన్స్లో (ప్రారంభ కాపెటియన్ రాజరిక భూభాగాల చుట్టూ నిర్మించబడిన) వివిధ రకాల అధికార పరిధులు ఉండేవి. వాటిలో కొన్నింటిని "ప్రావిన్సులు"గా పరిగణించేవారు, అయినప్పటికీ ఈ పదాన్ని ఒక మేనర్ ( చాటెల్లెనీ ) అంత చిన్న భూభాగాలకు కూడా వ్యావహారికంగా వాడేవారు . అయితే, సాధారణంగా "ప్రావిన్సులు" అని పిలవబడేవి గ్రాండ్స్ గౌవర్నమెంట్స్ , ఇవి సాధారణంగా పూర్వపు మధ్యయుగ భూస్వామ్య సంస్థానాలు లేదా అటువంటి వాటి సముదాయాలు. నేడు, మీడియాలో 'ఎన్ ప్రావిన్స్' అనే పదాన్ని తరచుగా రాజకీయంగా మరింత సరైనదైన 'ఎన్ రీజియన్'తో భర్తీ చేస్తున్నారు . 'రీజియన్' అనేది ఇప్పుడు అధికారికంగా ద్వితీయ స్థాయి ప్రభుత్వానికి ఉపయోగించే పదం.
ఇటలీలో , ' ఇన్ ప్రావిన్సియా' అంటే సాధారణంగా "అతిపెద్ద ప్రాంతీయ రాజధానుల ( రోమ్ , మిలన్ , నేపుల్స్ మొదలైనవి) వెలుపల" అని అర్థం.
యునైటెడ్ కింగ్డమ్ విషయానికొస్తే , ఈ పదాన్ని తరచుగా అవమానకరంగా ఉపయోగిస్తారు, రాజధానిలోని వారితో పోలిస్తే ప్రావిన్సులలోని నివాసులు సాంస్కృతికంగా తక్కువ అవగాహన కలిగి ఉంటారనే మూస అభిప్రాయాన్ని ఇది సూచిస్తుంది.
మెక్సికోలో , ' లా ప్రావిన్సియా' అనే పదాన్ని సాధారణంగా మెక్సికో సిటీ వెలుపల ఉన్న ప్రాంతాలను సూచించడానికి ఉపయోగిస్తున్నప్పటికీ, ఇతర రాష్ట్రాల నివాసితులు దీనిని ఎక్కువగా అవమానకరమైనదిగా భావిస్తున్నారు. మెక్సికోలో పరిపాలనా విభాగాలుగా ప్రావిన్సులు లేవు,, ఈ పదం యొక్క ఉపయోగం దేశంలోని మిగిలిన ప్రాంతాలపై శ్రేణిబద్ధమైన లేదా తిరస్కార దృక్పథాన్ని సూచిస్తుంది, ఇది కేంద్రీకృత వైఖరులను బలపరుస్తుంది, ప్రాంతీయ గుర్తింపులను అణచివేస్తుంది.
చారిత్రాత్మక యూరోపియన్ ప్రావిన్సులు— ఫ్రెంచ్ వారు ' పేస్ ' అని, స్విస్ వారు ' కాంటన్స్ ' అని పిలిచే అనేక చిన్న ప్రాంతాలతో నిర్మించబడ్డాయి, ప్రతి ఒక్కటి స్థానిక సాంస్కృతిక గుర్తింపును కలిగి ఉండి, ఒక మార్కెట్ పట్టణంపై కేంద్రీకృతమై ఉంటుంది—పారిశ్రామిక పూర్వ ప్రారంభ ఆధునిక ఐరోపాలో సరైన పరిమాణంలో ఉన్న రాజకీయ యూనిట్గా ఫెర్నాండ్ బ్రౌడెల్ చేత చిత్రీకరించబడ్డాయి . అతను అడుగుతాడు, "ప్రావిన్స్ దాని నివాసుల నిజమైన ' పితృభూమి ' కాదా?" ప్రారంభ దేశ-రాజ్యమైన , కేంద్రీయంగా వ్యవస్థీకరించబడిన ఫ్రాన్స్ కూడా , ఫ్రెంచ్ మత యుద్ధాల (1562–98) సుదీర్ఘ సంక్షోభ సమయంలో వలె, ఒత్తిడికి లోనై స్వయంప్రతిపత్తి గల ప్రావిన్షియల్ ప్రపంచాలుగా విచ్ఛిన్నం కాగలదు .
ఉత్తర అమెరికాలోని బ్రిటిష్ కాలనీలను తరచుగా ప్రావిన్సులు అని పిలిచేవారు. చివరికి యునైటెడ్ స్టేట్స్గా ఏర్పడిన పదమూడు కాలనీలలో చాలా వరకు (అన్నీ కాకపోయినా) ప్రావిన్సులు అని పిలవబడ్డాయి. అవన్నీ స్వాతంత్ర్యం పొందినప్పుడు తమను తాము "రాష్ట్రాలు"గా ప్రకటించుకున్నాయి. కనెక్టికట్ కాలనీ , డెలావేర్ కాలనీ , రోడ్ ఐలాండ్, వర్జీనియా కాలనీ ఎప్పుడూ "ప్రావిన్స్" అనే బిరుదును ఉపయోగించలేదు. ఉత్తరాన ఉన్న బ్రిటిష్ కాలనీలు, బ్రిటన్కు విధేయంగా ఉండి, తరువాత అసలైన కెనడాను ఏర్పరచడానికి సమాఖ్యగా మారాయి , "ప్రావిన్స్" అనే బిరుదును నిలుపుకున్నాయి, నేటికీ అదే పేరుతో పిలువబడుతున్నాయి.
19వ, 20వ శతాబ్దపు చరిత్రకారుల దృష్టిలో, ఐరోపాలో కేంద్రీకృత ప్రభుత్వం ఆధునికతకు, రాజకీయ పరిపక్వతకు చిహ్నంగా ఉండేది. 20వ శతాబ్దం చివరిలో, యూరోపియన్ యూనియన్ దేశ-రాజ్యాలను మరింత దగ్గర చేసినప్పుడు , వికేంద్రీకరణ శక్తులు ఏకకాలంలో దేశాలను యూరోపియన్ యూనియన్ గొడుగు కింద మరింత స్థానిక, ప్రాంతీయ పాలనా సంస్థలతో కూడిన సరళమైన వ్యవస్థల వైపు నడిపించినట్లు అనిపించింది. ఫ్రాన్సిస్కో ఫ్రాంకో తర్వాత స్పెయిన్ ఒక "స్వయంప్రతిపత్తి గల రాజ్యం"గా ఉంది; ఇది అధికారికంగా ఏకీకృతమైనప్పటికీ, వాస్తవానికి ప్రతి ఒక్కటీ విభిన్న అధికారాలను కలిగి ఉన్న స్వయంప్రతిపత్తి గల కమ్యూనిటీల సమాఖ్యగా పనిచేస్తోంది .
పూర్వ యుగోస్లేవియా యొక్క అవశేషమైన సెర్బియా , కొసావో ప్రావిన్స్లో వేర్పాటువాదులతో పోరాడుతుండగా , యునైటెడ్ కింగ్డమ్ " అధికార వికేంద్రీకరణ " అనే రాజకీయ సూత్రం కింద స్కాట్లాండ్ , వేల్స్, ఉత్తర ఐర్లాండ్లలో స్థానిక పార్లమెంటులను (1998) ఏర్పాటు చేసింది . ప్రాచీన భారతదేశంలో , మౌర్యులకు భిన్నంగా , గుప్త సామ్రాజ్యం స్థానిక ప్రాంతాలకు గొప్ప స్వాతంత్ర్యాన్ని ఇచ్చి, సామ్రాజ్యాన్ని భుక్తి, ప్రదేశ, భోగ అనే 26 పెద్ద ప్రావిన్సులుగా విభజించింది.