ప్రోటో-ఎలమైట్ (కాలక్రమం)
సుసా III అని కూడా పిలువబడే ప్రోటో-ఎలామైట్ కాలం, ఎలామ్ ప్రాంతం పురాతన చరిత్రలో కాలక్రమానుసారం, క్రీ. పూ. 3100 నుండి క్రీ. పూ 2700 వరకు ఉంది.[1][2] పురావస్తు పరంగా ఇది బనేష్ కాలం చివరికి అనుగుణంగా ఉంటుంది. ప్రోటో-ఎలామైట్ ప్రదేశాలు ఇరాన్ పురాతన నాగరికతగా గుర్తించబడ్డాయి. ప్రోటో-ఎలామైట్ లిపి అనేది ఎలామైటు క్యూనిఫార్మ్ ప్రవేశపెట్టడానికి ముందు క్లుప్తంగా ఉపయోగంలో ఉన్న ప్రారంభ కాంస్య యుగం వ్రాత వ్యవస్థ. ప్రోటో-ఎలామైట్ లిపి ఇంకా పూర్తిగా అర్థం కాలేదు.[3]
చరిత్ర
[మార్చు]నేపథ్యం
[మార్చు]క్రీ.పూ. 8000–3700 కాలంలో, సారవంతమైన అర్ధచంద్రాకార ప్రాంతంలో వ్యవసాయ మిగులు ఆధారంగా చిన్న చిన్న నివాసాలు విస్తరించాయి. ఈ మిగులు నిర్వహణ కోసం జ్యామితీయ గుర్తులు వాడుకలోకి వచ్చాయి. ప్రస్తుతం తెలిసిన వాటిలో అత్యంత పురాతన గుర్తులు ఇరాన్లోని జాగ్రాస్ ప్రాంతంలో ఉన్న రెండు ప్రదేశాల నుండి లభించాయి: టెపె ఆసియాబ్, గంజ్-ఇ-దారే టెపె.
నాగలి, నౌకాయాన పడవలు, రాగి లోహపు పని వంటి సాంకేతిక ఆవిష్కరణల అభివృద్ధి మధ్య క్రీస్తుపూర్వం 3700-2900 కాలంలో మెసొపొటేమియా నాగరికత ఉద్భవించింది. ఈ కాలంలో దేవాలయాలు నిర్వహించిన వాణిజ్య లావాదేవీలను నమోదు చేయడానికి చిత్రాత్మక అక్షరాలతో కూడిన మట్టి పలకలు కనిపించాయి.
ప్రోటో-ఎలామైట్ సైట్లు
[మార్చు]అత్యంత ముఖ్యమైన ప్రోటో-ఎలామైట్ ప్రదేశాలు సుసా, అన్షాన్. మరో ముఖ్యమైన ప్రదేశం టెపే సియాల్క, ఇక్కడ మిగిలి ఉన్న ప్రోటో-ఎలమైట్ జిగ్గురాట్ ఇప్పటికీ కనిపిస్తుంది. సుసాలో కనుగొనబడని ప్రోటో-ఎలామైట్ లిపిలోని గ్రంథాలు ఈ కాలానికి చెందినవి, అలాగే టెప్ సోఫాలిన్, టెప్ యాహ్యా వద్ద కూడా ఉన్నాయి. సాంస్కృతిక సారూప్యతలు కారణంగా ప్రోటో-ఎలామైట్లు వాస్తవానికి ఎలామైట్స్ (ఎలామైట్ మాట్లాడేవారు) అని మొదట భావించారు (ఉదాహరణకు, జిగ్గురాట్స్ నిర్మాణం, ఈ ప్రాంతానికి పెద్ద ఎత్తున వలసలు ప్రోటో-ఎలామ్యిట్ కాలం, తరువాత ఎలామైట్ల మధ్య సంభవించినట్లు కనిపించదు. ప్రోటో-ఎలామైట్ రచన ఇప్పుడు అంతగా ఖచ్చితమైనది కాని విస్తృత ప్రాంతంలో కనుగొనబడింది.
క్రీ.పూ. 5వ సహస్రాబ్ది చివరి భాగం నాటి ప్రోటో-ఎలామైట్ మట్టిపాత్రలు టెపె సియాల్క్లో కనుగొనబడ్డాయి, ఇక్కడ ఇరాన్లో మొదటి లిపి రూపమైన ప్రోటో-ఎలామైట్ లిపి ఈ తేదీ నాటి పలకలపై కనుగొనబడింది. మొదటి సిలిండర్ ముద్రలు కూడా ప్రోటో-ఎలామైట్ కాలం నాటివే.[4]
నడుస్తున్న ఆకృతి, ప్రోటో-ఎలామైట్ లేదా మెసొపొటేమియన్ (క్రీ.పూ. 3000–2800).[5]
మోకరిల్లి ఉన్న ఎద్దు పాత్రతో . ముక్కుగల పాత్రను పట్టుకుని మోకరిల్లిన ఎద్దు, ప్రోటో-ఎలామైట్ కాలం (క్రీ.పూ. 3100–2900). మెట్రోపాలిటన్ మ్యూజియం ఆఫ్ ఆర్ట్[6]
పౌరాణిక దృశ్యాలు కలిగిన క్లోరైట్ పాత్ర, తొలి మూడవ రాజవంశం , క్రీ.పూ. 2600–2300; ఊర్లో కనుగొనబడింది కానీ బహుశా ఇరాన్లో తయారు చేయబడింది
ప్రోటో-ఎలామైట్ సిలిండర్ సీల్స్
[మార్చు]ప్రోటో-ఎలామైట్ ముద్రలు ఉరుక్ కాలం నాటి ముద్రలను అనుసరిస్తాయి , వాటితో ఇవి అనేక శైలీకృత అంశాలను పంచుకుంటాయి, కానీ మరింత వ్యక్తిత్వాన్ని, మరింత సజీవమైన చిత్రీకరణను ప్రదర్శిస్తాయి.[7]
సూసా III / ప్రోటో-ఎలామైట్ సిలిండర్ ముద్ర, క్రీ.పూ. 3150–2800. లూవ్రే మ్యూజియం , సూచన Sb 1484
సూసా III/ ప్రోటో-ఎలామైట్ సిలిండర్ ముద్ర క్రీ.పూ. 3150–2800 లూవ్రే మ్యూజియం Sb 2675
సూసా III/ ప్రోటో-ఎలామైట్ సిలిండర్ ముద్ర క్రీ.పూ. 3150–2800 పడవపై ఉన్న పౌరాణిక జీవి లూవ్రే మ్యూజియం Sb 6379
ప్రోటో-ఎలామైట్ ముద్ర ముద్రణ: మనిషి-ఎద్దు & జంతువుల మధ్య పోరాటం
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Louvre, Musée du (1992). The Royal City of Susa: Ancient Near Eastern Treasures in the Louvre. Metropolitan Museum of Art. ISBN 9780870996511.
- ↑ Álvarez-Mon, Javier (2020). The Art of Elam CA. 4200–525 BC (in ఇంగ్లీష్). Routledge. p. 120. ISBN 978-1-000-03485-1.
- ↑ Daryaee, Touraj (2014). The Oxford Handbook of Iranian History. Oxford University Press. p. 24. ISBN 978-0199390427.
- ↑ "The Habib Anavian Collection: Iranian Art from the 5th Millennium B.C. to the 7th Century A.D." website of the Anavian Gallery, New York. Archived from the original on 24 సెప్టెంబర్ 2018. Retrieved 22 October 2012.
{{cite web}}: Check date values in:|archive-date=(help) - ↑ "Statuette of a Striding Figure". The Art Institute of Chicago (in ఇంగ్లీష్).
- ↑ "Kneeling bull holding a spouted vessel, ca. 3100–2900 B.C. Proto-Elamite". www.metmuseum.org.
- ↑ The Royal City of Susa: Ancient Near Eastern Treasures in the Louvre (in ఇంగ్లీష్). Metropolitan Museum of Art. 1992. p. 70. ISBN 9780870996511.