ఫిలాసఫీ నేచురల్ ప్రిన్సిపియా మ్యాథమెటిక
 'ప్రిన్సిపియా' మొదటి ముద్రణ (1687) ముఖపత్రం | |
| రచయిత(లు) | ఐజాక్ న్యూటన్ |
|---|---|
| దేశం | ఇంగ్లాండు |
| భాష | నవ-లాటిన్ |
ప్రచురించిన తేది | 1687 |
ఆంగ్లంలో ప్రచురించిన తేది | 1728 |
| LC Class | QA803 .A53 |
| Translation | ఫిలాసఫీ నేచురల్ ప్రిన్సిపియా మ్యాథమెటిక at Wikisource |
ఫిలాసఫీ నేచురల్ ప్రిన్సిపియా మ్యాథమెటిక (సహజ తత్వశాస్త్ర గణిత సూత్రాలు),[1] అనేది సర్ ఐజాక్ న్యూటన్ రచించిన ఒక పుస్తకం, ఇది న్యూటన్ గమన నియమాలను, అతని విశ్వ గురుత్వాకర్షణ నియమాన్ని వివరిస్తుంది.
ప్రిన్సిపియా లాటిన్ భాషలో వ్రాయబడింది, మూడు సంపుటాలను కలిగి ఉంది, రాయల్ సొసైటీ అప్పటి అధ్యక్షుడు శామ్యూల్ పెపిస్ చేత 5 జూలై 1686 న ఆమోదించబడింది ( ఇంప్రైమాటర్ ), 1687 లో మొదటిసారి ప్రచురించబడింది. మొదటి ఎడిషన్ తన వ్యక్తిగత కాపీకి వ్యాఖ్యానం చేసి, సరిదిద్దిన తర్వాత, [2] న్యూటన్ మరో రెండు ఎడిషన్లను ప్రచురించాడు, ఒకటి 1713లో 1687 వెర్షన్‌లోని లోపాలను సరిదిద్ది, 1726లో మరొకటి, మెరుగైనది ప్రచురించాడు.
ది Principia శాస్త్రీయ యాంత్రిక శాస్త్ర సిద్ధాంతానికి గణిత పునాదిని ఏర్పరుస్తుంది, సాధారణంగా విజ్ఞాన శాస్త్ర చరిత్రలో అత్యంత ముఖ్యమైన రచనలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. దీనిని "చరిత్రలో గొప్ప శాస్త్రీయ రచన" అని, "విశ్వాన్ని ధ్యాన వస్తువుగా స్థిరంగా ఉంచగల మనస్సు సామర్థ్యానికి మానవ ఆలోచనలో అత్యున్నత వ్యక్తీకరణ" అని పేర్కొన్నారు. [3]
ప్రిన్సిపియాకు ప్రారంభంలో పరిమిత సంఖ్యలో పాఠకులు మాత్రమే ఉన్నారనే దీర్ఘకాలంగా ఉన్న అభిప్రాయాన్ని ఇటీవలి పరిశోధనలు సవాలు చేశాయి, జ్ఞానోదయ శాస్త్రంపై దాని ప్రారంభ ప్రభావం గతంలో గుర్తించిన దానికంటే గణనీయంగా ఎక్కువగా ఉందని సూచిస్తున్నాయి. [4]
తన భౌతిక నియమాలను రూపొందించడంలో, న్యూటన్ ఇప్పుడు కలన గణిత శాస్త్ర రంగంలో చేర్చబడిన గణిత పద్ధతులను అభివృద్ధి చేసి ఉపయోగించాడు, వాటిని "అదృశ్యమయ్యేంత చిన్న" ఆకారాల గురించి జ్యామితీయ ప్రతిపాదనల రూపంలో వ్యక్తీకరించాడు. ప్రిన్సిపియాకు సవరించిన ముగింపులో, న్యూటన్ "Hypotheses non fingo" ("నేను ఎటువంటి పరికల్పనలను రూపొందించను/కల్పించను") అనే వ్యక్తీకరణతో పని యొక్క అనుభావిక స్వభావాన్ని నొక్కి చెప్పాడు. ఇతర విజయాలతో పాటు, జోహన్నెస్ కెప్లర్ అనుభావికంగా పొందిన గ్రహ గమన నియమాలకు న్యూటన్ ఒక వివరణను అందిస్తాడు.
2014లో, బ్రిటిష్ వ్యోమగామి టిమ్ పీక్, "బ్రిటన్ గొప్ప శాస్త్రవేత్త గౌరవార్థం", అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రానికి తాను చేపట్టబోయే యాత్రకు ఆ పుస్తకం పేరు మీదుగా ప్రిన్సిపియా అని నామకరణం చేశారు. [5] టిమ్ పీక్ ప్రిన్సిపియా 15 డిసెంబర్ 2015న సోయుజ్ TMA-19M లో ప్రయోగించబడింది. [6]
వారసత్వం
[మార్చు]ఫ్రెంచ్ గణిత భౌతిక శాస్త్రవేత్త అలెక్సిస్ క్లైరాట్ ది Principia వివరించారు 1747 లో: "ప్రసిద్ధ పుస్తకమైన ' మ్యాథమెటికల్ ప్రిన్సిపుల్స్ ఆఫ్ నేచురల్ ఫిలాసఫీ' భౌతిక శాస్త్రంలో ఒక గొప్ప విప్లవ శకానికి నాంది పలికింది. దాని ప్రఖ్యాత రచయిత సర్ న్యూటన్ అనుసరించిన పద్ధతి... అప్పటి వరకు ఊహాగానాలు, పరికల్పనల చీకటిలో ఉన్న శాస్త్రంపై గణిత శాస్త్ర వెలుగును ప్రసరింపజేసింది."
ఫ్రెంచ్ గణిత శాస్త్రజ్ఞుడు, భౌతిక శాస్త్రవేత్త జోసెఫ్-లూయిస్ లాగ్రాంజ్ దీనిని "మానవ మేధస్సు గొప్ప సృష్టి" అని వర్ణించారు. [7]
ఫ్రెంచ్ బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి పియరీ-సైమన్ లాప్లేస్ "మానవ మేధస్సు ఇతర ఏ రచన కన్నా ప్రిన్సిపియా అత్యున్నతమైనది" అని పేర్కొన్నాడు. [8]
గణిత శాస్త్రజ్ఞుడు ఎరిక్ టెంపుల్ బెల్ ఇలా వ్రాశారు, "న్యూటన్ గణిత మేధస్సు శక్తిని పరిగణనలోకి తీసుకున్నప్పుడు, ప్రిన్సిపియా శాస్త్రీయ సమన్వయం, శాస్త్రీయ అంచనా కళ రెండింటిలోనూ అసమానమైన కళాఖండం అనడంలో ఆశ్చర్యం లేదు." [9]
గణిత శాస్త్రవేత్త జార్జ్ ఎఫ్. సిమన్స్ ప్రిన్సిపియా అపారమైన ప్రభావం, ప్రాబల్యం గురించి ఇలా వ్రాశారు:
ఇటీవలి అంచనా ప్రకారం, న్యూటన్ నియమాల ఆమోదం తక్షణమే జరగనప్పటికీ, 1687లో ప్రచురణ జరిగిన శతాబ్దం చివరి నాటికి, "[ Principia నుండి వచ్చిన వాస్తవాన్ని ఎవరూ కాదనలేకపోయారు." ] కనీసం కొన్ని విషయాలలోనైనా, ఇంతకు ముందు ఉన్న వాటన్నింటినీ ఎంతగానో అధిగమించిన ఒక శాస్త్రం ఆవిర్భవించింది, అది సాధారణంగా శాస్త్రానికి అంతిమ ఉదాహరణగా నిలిచింది". [10] 2020లో జరిగిన ఒక అధ్యయనం ప్రిన్సిపియా మొదటి ఎడిషన్ యజమానుల కొత్త గణనను ఏర్పాటు చేసింది, 387 కాపీలను గుర్తించింది, ఇది చాలా కాలంగా ఉన్న సుమారు 250 అంచనా కంటే గణనీయంగా ఎక్కువ. ఈ కొత్త గణన, దాని కొరత, పరిమిత ప్రారంభ ప్రభావం గురించిన మునుపటి అంచనాలకు విరుద్ధంగా, చాలా విస్తృతమైన ప్రారంభ పాఠకులను, జ్ఞానోదయ శాస్త్రంపై గొప్ప ప్రారంభ ప్రభావాన్ని సూచిస్తుంది.
వేరియా
[మార్చు].png)
1977లో, మానవాళి గ్రహాంతరవాసులకు పంపిన సందేశాల సమాహారమైన గోల్డెన్ రికార్డ్‌లో భాగంగా, వాయేజర్ 1, 2 అనే అంతరిక్ష నౌకలు, న్యూటన్ ప్రిన్సిపియా మ్యాథమెటికాలోని ఒక పేజీ చిత్రాన్ని తీసుకుని నక్షత్రమండలాల మధ్య అంతరిక్షంలోకి భూమిని విడిచిపెట్టాయి.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "The Mathematical Principles of Natural Philosophy", Encyclopædia Britannica, London, archived from the original on 2 May 2015, retrieved 13 February 2015
- ↑ Newton, Isaac. "Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica (Newton's personally annotated 1st edition)". Archived from the original on 8 January 2012. Retrieved 12 December 2011.
- ↑ Berlinski, David (1995). A Tour of the Calculus (in ఇంగ్లీష్) (1st ed.). New York: Pantheon Books. p. 5. ISBN 978-0-679-42645-5.
- ↑ (2020-07-02). "A preliminary census of copies of the first edition of Newton’s Principia (1687)".
- ↑ Ghosh, Pallab (17 July 2014). "Tim Peake mission name pays tribute to Isaac Newton". BBC News. Archived from the original on 3 June 2019. Retrieved 21 June 2018.
- ↑ "Roscosmos Announces New Soyuz/Progress Launch Dates". NASA. 9 June 2015. Archived from the original on 5 September 2015. Retrieved 31 August 2015.
- ↑ (1927-03-26). "Isaac Newton".
- ↑ Newman, James R. (1956). The World of Mathematics (in ఇంగ్లీష్). Vol. 1. George Allen & Unwin. p. 275.
- ↑ (1942). "Newton After Three Centuries".
- ↑ G. E. Smith, "Newton's Philosophiae Naturalis Principia Mathematica" Archived 13 జూలై 2017 at the Wayback Machine, The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2008 Edition), E. N. Zalta (ed.).