Jump to content

బంకర్ రాయ్

వికీపీడియా నుండి
సంజీత్ బంకర్ రాయ్
2010లో టైమ్ 100 కార్యక్రమంలో రాయ్
జననం
సంజీత్ రాయ్
(ID1) 30 జూన్ 1945 (వయస్సు 80)  
బర్న్పూర్, బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీ, బ్రిటిష్ ఇండియా


పూర్వ విద్యార్థి  సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కళాశాల, ఢిల్లీ
వృత్తులు సామాజిక కార్యకర్త & బేర్ఫూట్ కళాశాల వ్యవస్థాపకుడు
జీవిత భాగస్వామి

సంజీత్ "బంకర్" రాయ్ (జననం 30 జూన్ 1945) ఒక భారతీయ సామాజిక కార్యకర్త, విద్యావేత్త, ఆయన బేర్ఫూట్ కళాశాల స్థాపించాడు. నిరక్షరాస్యులైన, పాక్షిక అక్షరాస్యులైన గ్రామీణ భారతీయులకు విద్యను అందించడంలో ఆయన చేసిన కృషికి గాను 2010లో టైమ్ 100 అత్యంత ప్రభావవంతమైన వ్యక్తులలో ఒకరిగా ఎంపికయ్యాడు. రాయ్ కు 1986లో జ్ఞానీ జైల్ సింగ్ పద్మశ్రీ ప్రదానం చేశారు.

ప్రారంభ జీవితం

[మార్చు]

ఆయన 1956 నుండి 1962 వరకు డూన్ పాఠశాలలో, 1962 నుండి 1967 వరకు ఢిల్లీలోని సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కళాశాలలో విద్యనభ్యసించాడు.[1] 

ఆయన 1965లో భారత జాతీయ స్క్వాష్ ఛాంపియన్ గా నిలిచాడు. మూడు ప్రపంచ స్క్వాష్ చాంపియన్ షిప్ లో భారతదేశానికి ప్రాతినిధ్యం వహించాడు.

బేర్ఫూట్ కళాశాల

[మార్చు]

బంకర్ ప్రస్తుతం బేర్ఫూట్ కళాశాల అని పిలువబడే సంస్థ స్థాపకుడు.[2] కరువు ప్రభావిత 100 ప్రాంతాలలో నీటి సరఫరాపై సర్వే నిర్వహించిన తరువాత, రాయ్ 1972లో సోషల్ వర్క్ అండ్ రీసెర్చ్ సెంటర్ ను స్థాపించాడు.[2] దీని లక్ష్యం త్వరలో నీరు, నీటిపారుదలపై దృష్టి నుండి సాధికారత, స్థిరత్వానికి మారింది.[2] ఈ కార్యక్రమాలు గ్రామాల సమీపంలో నీటి పంపులను ఏర్పాటు చేయడం, బయటి మెకానిక్లపై ఆధారపడకుండా వాటిని నిర్వహించడానికి స్థానిక జనాభాకు శిక్షణ ఇవ్వడం, స్థానిక వైద్య చికిత్స కోసం పారామెడిక్స్ గా శిక్షణ ఇవ్వడం, కిరోసిన్ లైటింగ్స్ పై ఆధారపడటం, గడిపిన సమయాన్ని తగ్గించడానికి సౌరశక్తిపై దృష్టి సారించాయి.[2]

సోలార్ మామాస్, ఉపాధ్యాయులు, మంత్రసానులు, చేనేత కార్మికులు, వాస్తుశిల్పులు, వైద్యులు వంటి సౌర ఇంజనీర్లతో సహా నైపుణ్యాలలో 3 మిలియన్లకు పైగా ప్రజలకు శిక్షణ ఇచ్చిన కళాశాల కార్యక్రమాల కోసం 2010 లో టైమ్ లో గుర్తింపు పొందాడు.[3]

ఆయన 1970లో మాజీ ఐఏఎస్ అరుణ రాయ్ ను వివాహం చేసుకున్నాడు.

ఇతర సేవలు

[మార్చు]

రాజీవ్ గాంధీ, రాయ్‌ను ప్రభుత్వ ప్రణాళికా సంఘంలో నియమించారు. ప్రభుత్వేతర సంస్థలకు వర్తించే ఒక "ప్రవర్తనా నియమావళిని" రూపొందించేలా చట్టం చేయాలని ఆయన సిఫార్సు చేశాడు. అలాగే, ప్రభుత్వానికి "చట్టబద్ధమైన" సంస్థలను సిఫార్సు చేయడానికి, వాటి కార్యకలాపాలను పర్యవేక్షించడానికి ఒక జాతీయ మండలిని ఏర్పాటు చేయాలని కూడా ఆయన ప్రతిపాదించాడు. ఈ రెండు సిఫార్సులను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించాడు, ఎందుకంటే ఇవి నచ్చిన వర్గాలకు అనుకూలత కల్పించడానికి, ఒక నిర్దిష్ట ప్రభుత్వానికి లేదా పార్టీకి మద్దతు ఇవ్వని సంస్థలను అణచివేయడానికి ఉపయోగపడే యంత్రాంగాలుగా భావించబడ్డాయి.[4]

1983లో, రాయ్ వర్సెస్ స్టేట్ ఆఫ్ రాజస్థాన్ కేసులో ఆయన వాదిగా ఉన్నారు, ఇందులో మహిళా కరువు సహాయ కార్మికులకు పురుష కార్మికుల కంటే తక్కువ వేతనం ఇవ్వడానికి అనుమతించిన అత్యవసర విధానాన్ని సుప్రీంకోర్టు కొట్టివేసింది.[5]

రాయ్ టెడ్ కాన్ఫరెన్స్‌లో ప్రసంగిస్తూ, బేర్‌ఫుట్ కాలేజ్ "గ్రామీణ సమాజాలు స్వయం సమృద్ధి సాధించడానికి ఎలా సహాయపడుతుందో" వివరించారు..[6][7]

అవార్డులు, గుర్తింపు

[మార్చు]
  • 1985: గ్రామీణాభివృద్ధికి సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీని ఉపయోగించినందుకు "జమ్నాలాల్ బజాజ్ అవార్డు".[8]
  • 2003: 2003 "సెయింట్ ఆండ్రూస్ ప్రైజ్ ఫర్ ది ఎన్విరాన్మెంట్" గెలుచుకుంది [9]
  • 2003: ష్వాబ్ ఫౌండేషన్ ఫర్ సోషల్ ఎంటర్ప్రెన్యూర్షిప్ "సంవత్సరపు సామాజిక వ్యవస్థాపకులు" గా ఎంపికైన 20 మందిలో ఒకరు [10]
  • 2009: ఫోటో-వోల్టాయిక్స్ (సోలార్ ఎనర్జీ) ప్రోత్సాహానికి ఆయన చేసిన కృషికి "రాబర్ట్ హిల్ అవార్డు" అందుకున్నారు [11]

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ bunker Roy (1 February 2006). Verghese, B. G. (ed.). Tomorrow's India: Another Tryst with Destiny. Penguin Books India. pp. 347–. ISBN 9780670058631. Retrieved 23 November 2012.
  2. ↑ 2.0 2.1 2.2 2.3 John, Mary (2003). Children's Rights and Power: Charging Up for a New Century. Jessica Kingsley Publishers. pp. 232–. ISBN 9781853026584. Retrieved 23 November 2012.
  3. ↑ Parvin Shaikh, Neda (2024-05-23). "Feminism in Practice: Learning from the Barefoot “Solar Mamas”".
  4. ↑ Sumit Ganguly; Larry Diamond; Marc F. Plattner, eds. (13 August 2007). "The Role of Civil Society". The State of India's Democracy. Johns Hopkins University Press. pp. 157–. ISBN 9780801887918. Retrieved 23 November 2012.
  5. ↑ Epp, Charles R. (15 October 1998). The Rights Revolution: Lawyers, Activists, and Supreme Courts in Comparative Perspective. University of Chicago Press. pp. 253–. ISBN 9780226211619. Retrieved 23 November 2012.
  6. ↑ TNN (28 October 2012). "Students untapped forces of social change". The Times of India. Archived from the original on 3 January 2013. Retrieved 23 November 2012.
  7. ↑ Bunker Roy. "Bunker Roy: Learning from a barefoot movement". TED. Archived from the original on 22 November 2012. Retrieved 23 November 2012.
  8. ↑ Parvin Shaikh, Neda (2024-05-23). "Feminism in Practice: Learning from the Barefoot “Solar Mamas”".
  9. ↑ "The 2003 St Andrews Prize for the Environment". St Andrews Prize for the Environment.
  10. ↑ "Swiss award for Bunker Roy". The Hindu. 22 September 2002.
  11. ↑ "Global honour for barefoot wonder Bunker Roy". The Hindu. 29 September 2009.

బాహ్య లింకులు

[మార్చు]
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=బంకర్_రాయ్&oldid=4716442" నుండి వెలికితీశారు