బగాన్

Bagan ပုဂံ Pagan
Temples and pagodas in Bagan
Bagan Location of Bagan, Myanmar
Coordinates: 21°10′21″N 94°51′36″E
Country	Myanmar
Region	Mandalay Region
Founded	mid-to-late 9th century
Area
• Total	104 km2 (40 sq mi)
Population
• Ethnicities	Bamar people
• Religions	Theravada Buddhism
Time zone	UTC+6.30 (MST)
Website
UNESCO World Heritage Site
Official name	Bagan
Location	Mandalay Region, Myanmar
Criteria	Cultural: iii, iv, vi
Reference	1588
Inscription	2019 (43rd Session)
Area	5,005.49 ha (12,368.8 acres)
Buffer zone	18,146.83 ha (44,841.8 acres)

బగాన్ (పాగన్ అని పిలువబడేది) మయన్మార్‌లోని మాండలే ప్రాంతంలో ఉన్న ఒక పురాతన నగరం, యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం . 9వ శతాబ్దం నుండి 13వ శతాబ్దం వరకు, ఈ నగరం పాగన్ రాజ్యానికి రాజధానిగా ఉండేది; తదనంతరం మయన్మార్‌గా ఏర్పడిన ప్రాంతాలను ఏకీకృతం చేసిన మొదటి రాజ్యం ఇదే. 11వ, 13వ శతాబ్దాల మధ్య రాజ్యం ఉచ్ఛస్థితిలో ఉన్నప్పుడు, బగాన్ మైదానాలలో మాత్రమే 10,000 కంటే ఎక్కువ బౌద్ధ దేవాలయాలు, పగోడాలు, మఠాలు నిర్మించబడ్డాయి, వాటిలో 2,200 కంటే ఎక్కువ దేవాలయాలు, పగోడాల అవశేషాలు మిగిలి ఉన్నాయి.

బగాన్ పురావస్తు ప్రాంతం దేశంలోని అభివృద్ధి చెందుతున్న పర్యాటక పరిశ్రమకు ప్రధాన ఆకర్షణ.

చరిత్ర

9వ నుండి 13వ శతాబ్దాలు

బగాన్ సుసంపన్నమైన ఆర్థిక వ్యవస్థ 11వ, 13వ శతాబ్దాల మధ్య 10,000కు పైగా దేవాలయాలను నిర్మించింది.

అన్యమత సామ్రాజ్యం సుమారు క్రీ.శ. 1210

రాజరిక చరిత్రల ప్రకారం, బగాన్ క్రీ.శ. రెండవ శతాబ్దంలో స్థాపించబడింది, ప్రారంభ బగాన్ స్థాపకుడి 34వ వారసుడైన రాజు పిన్బ్యచే 849లో కోటబద్ధం చేయబడింది. అయితే, పాశ్చాత్య పండితుల అభిప్రాయం ప్రకారం, నంజావో రాజ్యం నుండి ఇరావడి లోయలోకి ఇటీవల ప్రవేశించిన మ్రాన్మా (బర్మాలు) చేత 9వ శతాబ్దం మధ్య నుండి చివరి వరకు బగాన్ స్థాపించబడింది. 10వ శతాబ్దం చివరి వరకు ఇది అనేక పోటీ ప్యూ నగర రాజ్యాలలో ఒకటిగా ఉండేది, ఆ తర్వాత బర్మా స్థావరం అధికారం, వైభవంలో వృద్ధి చెందింది.

1044 నుండి 1287 వరకు, బగాన్ బగాన్ సామ్రాజ్యానికి రాజధానిగా, అలాగే రాజకీయ, ఆర్థిక, సాంస్కృతిక కేంద్రంగా ఉండేది. 250 సంవత్సరాల కాలంలో, బగాన్ పాలకులు, వారి సంపన్న ప్రజలు 104 km² (40 sq mi) విస్తీర్ణంలో 10,000 కంటే ఎక్కువ మతపరమైన స్మారక చిహ్నాలను (సుమారు 1000 స్థూపాలు, 10,000 చిన్న దేవాలయాలు, 3000 మఠాలు) నిర్మించారు. బగాన్ మైదానాలలో . సంపన్న నగరం పరిమాణంలోనూ, వైభవంలోనూ పెరిగింది, మత, లౌకిక అధ్యయనాలకు ఒక విశ్వనగర కేంద్రంగా మారింది. ఇది వ్యాకరణం, తాత్విక-మానసిక ( అభిధమ్మ ) అధ్యయనాలలో పాలి పాండిత్యంలో ప్రత్యేకతను సంతరించుకుంది, అలాగే ఛందస్సు, ధ్వనిశాస్త్రం, వ్యాకరణం, జ్యోతిష్యం, రసవాదం, వైద్యం, న్యాయ అధ్యయనాలపై వివిధ భాషలలోని రచనలకు కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ నగరం భారతదేశం, శ్రీలంక, ఖ్మేర్ సామ్రాజ్యం వంటి సుదూర ప్రాంతాల నుండి సన్యాసులను, విద్యార్థులను ఆకర్షించింది.

బగాన్ సంస్కృతిలో మతం ఆధిపత్యం చెలాయించింది. బగాన్ మతం ప్రవాహశీలమైనది, సమ్మేళనమైనది, తరువాతి కాలపు ప్రమాణాల ప్రకారం, అసాంప్రదాయమైనది. ఇది ప్రధానంగా ప్యూ యుగంలోని మతపరమైన ధోరణుల కొనసాగింపు, ఆ యుగంలో థేరవాద బౌద్ధం, మహాయాన బౌద్ధం, తాంత్రిక బౌద్ధం, వివిధ హిందూ ( శైవ, వైష్ణవ ) శాఖలు, అలాగే స్థానిక యానిమిస్ట్ ( నాట్ ) సంప్రదాయాలు సహజీవనం చేశాయి. 11వ శతాబ్దం మధ్యకాలం నుండి థేరవాద బౌద్ధమతానికి రాజపోషణ లభించడం వల్ల ఆ బౌద్ధ శాఖ క్రమంగా ప్రాధాన్యతను సంతరించుకోగలిగినప్పటికీ, అన్యమత కాలమంతటా ఇతర సంప్రదాయాలు ఆ తర్వాత ఎన్నడూ చూడని స్థాయిలలో వృద్ధి చెందుతూనే ఉన్నాయి.

11వ శతాబ్దం చివరి నాటికే బగాన్ ప్రాథమిక భౌతిక స్వరూపం రూపుదిద్దుకుంది, ఇది స్మారక కట్టడాల నిర్మాణానికి తొలి ప్రధాన కాలం. సుమారు 9 వరకు విస్తరించి ఉన్న ప్రధాన పట్టీ ఈ కాలంలో ఇరావడి నది తూర్పు ఒడ్డు వెంబడి కి.మీ. భూభాగం ఉద్భవించింది, మధ్యలో ప్రాకారాలతో కూడిన ప్రధాన భాగం ("పాత బగాన్" అని పిలువబడేది) ఉంది. 11వ శతాబ్దపు నిర్మాణం ఈ ప్రాంతమంతటా జరిగింది, ఇది సాపేక్షంగా వికేంద్రీకృతంగా జరిగినట్లు కనిపిస్తుంది. హడ్సన్, నైన్ ల్విన్, విన్ మాంగ్ ప్రకారం, ఓల్డ్ బగాన్‌కు ఉత్తరం, దక్షిణాన స్మారక చిహ్నాల వ్యాప్తి గ్రామ స్థాయిలో నిర్మాణాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది, దీనిని ఓల్డ్ బగాన్‌లోని ప్రధాన ఉన్నత వర్గం ప్రోత్సహించి ఉండవచ్చు.

స్మారక కట్టడాల నిర్మాణం ఉచ్ఛస్థితికి చేరింది సుమారు 1150, 1200 మధ్య కాలంలో. బగాన్‌లోని అతిపెద్ద భవనాలలో చాలా వరకు ఈ కాలంలోనే నిర్మించబడ్డాయి. ఈ దశలో ఉపయోగించిన మొత్తం నిర్మాణ సామగ్రి పరిమాణం కూడా గరిష్ట స్థాయికి చేరుకుంది. నిర్మాణం ఓల్డ్ బగాన్ చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉంది, కానీ ప్రధాన వీధి పొడవునా కూడా జరిగింది, ఇరావడ్డికి దూరంగా తూర్పు వైపు కూడా కొంత విస్తరణ జరిగింది.

13వ శతాబ్దం నాటికి, పాత బగాన్ చుట్టుపక్కల ప్రాంతం అప్పటికే స్మారక కట్టడాలతో దట్టంగా నిండిపోయింది, తూర్పున కొత్త ప్రధాన సమూహాలు వెలువడటం ప్రారంభించాయి. మిన్నంతు మఠ ప్రాంతం వంటి ఈ కొత్త సమూహాలు, 11వ శతాబ్దంలో నిర్వచించబడిన అసలు భూభాగంలోని ఏ భాగానికైనా దాదాపు సమాన దూరంలోనూ, సమానంగా చేరుకోగలిగేవిగానూ ఉండేవి. 13వ శతాబ్దంలో మఠాలు, వాటికి అనుబంధంగా ఉండే చిన్న స్మారక కట్టడాల నిర్మాణంలో గణనీయమైన పెరుగుదల కనిపించింది. చిన్న పరిమాణాలు "తగ్గుతున్న ఆర్థిక వనరులను" సూచించవచ్చని, మఠాల చుట్టూ సమూహాలుగా ఏర్పడటం పెరుగుతున్న సన్యాస ప్రభావాన్ని ప్రతిబింబిస్తుందని మైఖేల్ ఆంగ్-థ్విన్ సూచించారు. బాబ్ హడ్సన్, నైన్ ల్విన్, విన్ మౌంగ్ కూడా ఈ కాలంలో దానధర్మాల కార్యకలాపాలు విస్తరించాయని సూచిస్తున్నారు: "ఒక వ్యక్తిగత పుణ్యక్షేత్రానికి దానం చేయడం ద్వారా లభించే మతపరమైన పుణ్యం మరింత విస్తృతంగా అందుబాటులోకి వచ్చింది", ఎక్కువ మంది ప్రైవేట్ వ్యక్తులు చిన్న స్మారక చిహ్నాలకు దానాలు చేస్తున్నారు. మునుపటిలాగే, ఇది గ్రామ స్థాయిలో జరిగి ఉండవచ్చు.

బగాన్ నగరంతో పాటు దాని చుట్టుపక్కల గ్రామీణ ప్రాంతాలు కూడా వివిధ రంగాలలో పుష్కలమైన ఉపాధి అవకాశాలను కల్పించాయి. విస్తారమైన దేవాలయాల నిర్మాణం ఒక్కటే, వాటి నిర్మాణంలో పాలుపంచుకున్న ఇటుకల తయారీ, రాతిపని; బంగారం, వెండి, కంచు పని; వడ్రంగి, చెక్కపని;, కుమ్మరి పని వంటి వృత్తులకు గొప్ప ప్రోత్సాహాన్ని ఇచ్చి ఉండేది. పూర్తయిన దేవాలయాలకు ఇంకా నిర్వహణ పనులు అవసరమయ్యేవి, కాబట్టి వాటి నిర్మాణం పూర్తయిన చాలా కాలం తర్వాత కూడా అవి శిల్పుల సేవలకు, నైపుణ్యం లేని కార్మికులకు డిమాండ్‌ను పెంచుతూనే ఉన్నాయి. దేవాలయ ఆస్తులను నిర్వహించడానికి అకౌంటెంట్లు, బ్యాంకర్లు, లేఖకులు కూడా అవసరమయ్యారు. ఈ కార్మికులకు, ముఖ్యంగా చేతివృత్తుల వారికి, మంచి జీతాలు లభించడంతో చాలా మంది బగాన్‌కు తరలివచ్చారు. సమకాలీన శాసనాలు ఈ కాలంలో బగాన్‌లో "అనేక భాషా, సాంస్కృతిక నేపథ్యాలకు చెందిన ప్రజలు నివసించి, పనిచేశారని" సూచిస్తున్నాయి.

బగాన్ ఆధిపత్యం ద్వారవతి, శ్రీవిజయ, చోళ సామ్రాజ్యం వంటి అనేక ఇతర సమీప ప్రాంతాలలో రాజకీయ, ఆర్థిక క్షీణత కాలంతో ఏకకాలంలో సంభవించింది. ఫలితంగా, మయన్మార్ లోపల నుండి అక్కడికి వలస వెళ్లిన ప్రజలతో పాటు, ఆ ప్రాంతాల నుండి వలస వచ్చిన వారు కూడా బగాన్‌కు తరలివెళ్లి ఉండవచ్చు.

పదేపదే జరిగిన మంగోల్ దండయాత్రల (1277–1301) కారణంగా 1287లో అన్యమత సామ్రాజ్యం పతనమైంది. ఇటీవలి పరిశోధనల ప్రకారం మంగోల్ సైన్యాలు బగాన్ వరకు చేరుకోలేకపోవచ్చని, ఒకవేళ చేరుకున్నా కూడా వారు కలిగించిన నష్టం చాలా తక్కువగా ఉండేదని తెలుస్తోంది. మైఖేల్ ఆంగ్-థ్విన్ ప్రకారం, మరింత ఆమోదయోగ్యమైన వివరణ ఏమిటంటే, మంగోల్ దాడుల నుండి రక్షించుకోవడానికి నియమించబడిన ప్రాంతీయ గవర్నర్లు ఎంతగానో విజయవంతమయ్యారు, వారు "కొత్త అధికార వర్గం"గా మారారు, వారి రాజధానులు కొత్త రాజకీయ కేంద్రాలుగా మారాయి, అయితే బగాన్ స్వయంగా వెనుకబడిన ప్రాంతంగా మారింది. ఏది ఏమైనప్పటికీ, ఈ కాలంలో జరిగిన ఏదో ఒక సంఘటన బగాన్ పతనానికి కారణమైంది. ఒకప్పుడు సుమారు 50,000 నుండి 200,000 మందికి నిలయంగా ఉన్న ఆ నగరం, ఒక చిన్న పట్టణంగా మారిపోయి, తన పూర్వ వైభవాన్ని తిరిగి పొందలేకపోయింది. డిసెంబర్ 1297లో మైన్‌సైంగ్ రాజ్యం ఎగువ బర్మాలో కొత్త శక్తిగా మారినప్పుడు, ఈ నగరం అధికారికంగా బర్మా రాజధానిగా ఉండటం మానేసింది.

"ఓల్డ్ బగాన్" ప్రాకార ప్రధాన భాగం

నదీ తీరంలోని 140 హెక్టార్ల ప్రధాన భాగం మూడు గోడలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది. పశ్చిమ వైపున ఉన్న నాల్గవ గోడ, ఏదో ఒక సమయంలో నది ప్రవాహానికి కొట్టుకుపోక ముందు, ఒకప్పుడు ఉండి ఉండవచ్చు. ఇరావడి నది నగరం కనీసం కొన్ని భాగాలను ఖచ్చితంగా కోతకు గురిచేసింది, ఎందుకంటే "ప్రాకార ప్రధాన భాగం నుండి ఎగువన, దిగువన భవనాలు నదిలోకి కూలిపోతున్నాయి".

స్మారక చిహ్నాలు ఉన్న 8,000 హెక్టార్ల విస్తీర్ణంలో, "పాత బగాన్" అని పిలువబడే ప్రాకారాలతో కూడిన ప్రధాన భాగం చాలా చిన్న భాగాన్ని మాత్రమే ఆక్రమించింది. ఇది ప్రధాన ప్యూ నగరాల ప్రాకార ప్రాంతాల కంటే కూడా చాలా చిన్నది (అతిపెద్దదైన శ్రీ క్షేత్రం లేదా థాయెకిత్తయ 1,400 హెక్టార్ల ప్రాకార ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉంది). మొత్తంగా, ఇది 'పాత బగాన్' ఒక పట్టణ సరిహద్దును కాకుండా, ఒక ఉన్నత వర్గపు ప్రధాన కేంద్రాన్ని సూచిస్తుందని సూచిస్తుంది' అని తెలియజేస్తుంది.

రవాణా

బగాన్‌కు విమానం, రైలు, బస్సు, కారు, నదీ పడవ ద్వారా చేరుకోవచ్చు.

విమానాలు

చాలా మంది అంతర్జాతీయ పర్యాటకులు ఈ నగరానికి విమానంలో వస్తారు. న్యాంగ్ యూ విమానాశ్రయం బగాన్ ప్రాంతానికి ప్రవేశ ద్వారం. అనేక దేశీయ విమానయాన సంస్థలు యాంగోన్‌కు క్రమం తప్పకుండా విమాన సర్వీసులను నడుపుతున్నాయి, వీటిలో 600 కిలోమీటర్ల దూరాన్ని ప్రయాణించడానికి సుమారు 80 నిమిషాలు పడుతుంది. మండలేకు విమాన ప్రయాణానికి సుమారు 30 నిమిషాలు, హెహోకు సుమారు 40 నిమిషాలు పడుతుంది. విమానాశ్రయం న్యాంగ్ ఊ శివార్లలో ఉంది, అక్కడి నుండి బగాన్‌కు టాక్సీలో చేరుకోవడానికి సుమారు 20 నిమిషాలు పడుతుంది.

ఈ నగరం యాంగోన్–మాండలే రైల్వే మార్గం నుండి విడివడిన ఒక ఉపమార్గంలో ఉంది. మయన్మార్ రైల్వేస్ యాంగోన్, బగాన్ మధ్య ప్రతిరోజూ రాత్రిపూట రైలు సర్వీసును (రైలు నెం. 61 & 62) నడుపుతుంది, దీనికి కనీసం 18 గంటల సమయం పడుతుంది. రైళ్లలో స్లీపర్ కార్, అలాగే 1వ తరగతి, సాధారణ తరగతి సీటింగ్ కూడా ఉన్నాయి. మాండలే, బగాన్ మధ్య ప్రతి మార్గంలో రోజుకు రెండు సర్వీసులు (రైలు నెం. 117, 118, 119 & 120) ఉన్నాయి, వీటికి కనీసం 8 గంటల సమయం పడుతుంది. రైళ్లలో 1వ తరగతి, సాధారణ తరగతి సీటింగ్ ఉంటుంది.

బస్సులు, కార్లు

యాంగోన్, మాండలే నుండి రాత్రిపూట బస్సులు, కార్లు కూడా నడుస్తాయి, వీటికి వరుసగా సుమారు 9, 6 గంటల సమయం పడుతుంది.

బగాన్, మాండలే మధ్య 'ఎక్స్‌ప్రెస్' ఫెర్రీ సర్వీసు నడుస్తుంది. ఇరావడి నదిని అనుసరించి, అత్యంత వేగవంతమైన ఫెర్రీ 170 కిలోమీటర్ల దూరాన్ని ప్రయాణించడానికి సుమారు 9 గంటల సమయం తీసుకుంటుంది. ఈ సర్వీసు రద్దీ సమయాల్లో, ప్రయాణం నెమ్మదిగా ఉన్నప్పుడు ప్రతిరోజూ నడుస్తుంది, రాత్రిపూట ఆగే సౌకర్యం కూడా అందుబాటులో ఉంది.

ఆర్థిక వ్యవస్థ

లక్క వస్తువుల కర్మాగారంలోని కార్మికులు

బగాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రధానంగా పర్యాటకంపై ఆధారపడి ఉంది. గత సైనిక ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన బహిష్కరణల కారణంగా, అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలతో పోలిస్తే బగాన్ ప్రాంత పర్యాటక మౌలిక సదుపాయాలు ఇప్పటికీ చాలా నిరాడంబరంగా ఉన్నాయి. ఈ నగరంలో కొన్ని అంతర్జాతీయ ప్రమాణాల హోటళ్లు, కుటుంబాలు నడిపే అనేక అతిథి గృహాలు ఉన్నాయి. బగాన్ బర్మీస్ లక్క వస్తువుల పరిశ్రమకు కూడా కేంద్రం, ఇది చాలా వరకు పర్యాటకుల డిమాండ్‌పై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఈ లక్క వస్తువులలో అధిక భాగం యాంగోన్‌లోని స్మారక దుకాణాలకు, ప్రపంచ మార్కెట్లకు పంపబడతాయి. అంతేకాకుండా, లక్క వస్తువుల తయారీ ప్రక్రియ కూడా పర్యాటక ఆకర్షణగా మారింది.

జనాభా గణాంకాలు

దాని ఉచ్ఛస్థితిలో బగాన్ జనాభా 50,000 నుండి 200,000 మంది మధ్య ఉండేదని అంచనా. 1990వ దశకంలో పర్యాటక పరిశ్రమ ఆవిర్భవించే వరకు, పాత బగాన్‌లో కొద్దిమంది గ్రామస్థులు మాత్రమే నివసించేవారు. పర్యాటకం పెరగడం వల్ల ఆ ప్రాంతానికి గణనీయమైన జనాభా తరలివచ్చింది. పాత బగాన్‌లో ఇప్పుడు శాశ్వత నివాసాలు నిషేధించబడినందున, జనాభాలో అధిక భాగం పాత బగాన్‌కు దక్షిణాన ఉన్న కొత్త బగాన్‌లో గానీ, లేదా పాత బగాన్‌కు ఉత్తరాన ఉన్న న్యాంగ్-యులో గానీ నివసిస్తున్నారు. స్థానిక నివాసితులలో అత్యధికులు బర్మా ప్రజలు.

పరిపాలన

బగాన్ పురావస్తు ప్రాంతం మాండలే ప్రాంతంలోని న్యాంగ్-యు జిల్లాలో ఒక భాగం.

సూచనలు

• Aung-Thwin, Michael (1985). Pagan: The Origins of Modern Burma. Honolulu: University of Hawai'i Press. ISBN 0-8248-0960-2.
• Aung-Thwin, Michael (2005). The mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma (illustrated ed.). Honolulu: University of Hawai'i Press. ISBN 978-0-8248-2886-8.
• Ministry of Culture, Union of Myanmar (2009). "Royal Palaces in Myanmar". Ministry of Culture. Archived from the original on 2012-08-03. Retrieved 2012-02-19.
• Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Frank Cass & Co. Ltd.
• Htin Aung, Maung (1967). A History of Burma. New York and London: Cambridge University Press.
• Ishizawa, Yoshiaki; Yasushi Kono (1989). Study on Pagan: research report. Institute of Asian Cultures, Sophia University. p. 239.
• Kala, U (1724). Maha Yazawin (in బర్మీస్). Vol. 1–3 (2006, 4th printing ed.). Yangon: Ya-Pyei Publishing.
• Köllner, Helmut; Axel Bruns (1998). Myanmar (Burma) (illustrated ed.). Hunter Publishing. p. 255. ISBN 978-3-88618-415-6.
• Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-80496-7.
• Pan Eiswe Star. "Archaeologists to assist with Cambodia excavations".
• Royal Historical Commission of Burma (1832). Hmannan Yazawin (in బర్మీస్). Vol. 1–3 (2003 ed.). Yangon: Ministry of Information, Myanmar.
• Rao, V.K.. "The Terracotta Plaques of Pagan: Indian Influence and Burmese Innovations".
• Rao, Vinay Kumar. "Buddhist Art of Pagan, 2 Vols". Published by Agam Kala Publications, New Delhi, 2011. ISBN 978-81-7320-116-5ISBN 978-81-7320-116-5.
• Rao, Vinay Kumar. "The Terracotta Plaques of Pagan: Indian Influence and Burmese Innovations".
• Stadtner, Donald M. (2011). Sacred Sites of Burma: Myth and Folklore in an Evolving Spiritual Realm. Bangkok: 2011. ISBN 978-974-9863-60-2.
• Than Tun. "History of Burma: A.D. 1300–1400".
• Than Tun (1964). Studies in Burmese History (in బర్మీస్). Vol. 1. Yangon: Maha Dagon.
• Tourtellot, Jonathan B.. "Dictators "Defacing" Famed Burma Temples". National Geographic.
• UNESCO (1976). Unesco Courier. Vol. 28. Paris: UNESCO.
• UNESCO. "Bagan Archaeological Area and Monuments". UNESCO. Retrieved 2012-02-18.

బాహ్య లింకులు

• బగాన్ పటం . డిపిఎస్ ఆన్‌లైన్ మ్యాప్‌లు.
• బగాన్ ప్రయాణ మార్గదర్శి
• బగాన్ గురించి అంతా (ఆంగ్ల వెర్షన్)
• బగాన్ ఉచిత ప్రయాణ చిత్రాలు
• 80 దృశ్యాలలో బుద్ధుని జీవితం, ఆనంద దేవాలయం, Archived 2013-12-19 at the Wayback Machine చార్లెస్ డురోయిసెల్, ఆర్కియాలజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా, వార్షిక నివేదిక, ఢిల్లీ, 1913–14
• బర్మా కళ, సంస్కృతి - అన్యమత కాలం, Archived 2013-12-02 at the Wayback Machine డాక్టర్ రిచర్డ్ ఎం. కూలర్, నార్తర్న్ ఇల్లినాయిస్ విశ్వవిద్యాలయం
• ఆసియా చారిత్రక వాస్తుశిల్పం: బగాన్ ప్రొఫెసర్ రాబర్ట్ డి. ఫియాలా, కాంకోర్డియా విశ్వవిద్యాలయం, నెబ్రాస్కా
• బగాన్‌లోని బౌద్ధ వాస్తుశిల్పం, బాబ్ హడ్సన్, సిడ్నీ విశ్వవిద్యాలయం, ఆస్ట్రేలియా
• బగాన్‌లోని దేవాలయాల ఛాయాచిత్రాలు, చిత్రలేఖనాలు భాగం 1 Archived 2013-07-01 at the Wayback Machine, పార్ట్ 2 Archived 2013-07-01 at the Wayback Machine
• బగన్ కదిలే పోస్ట్‌కార్డులు