బాట్‌మాన్ (1989 చిత్రం)

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
Batman
దస్త్రం:Batman ver2.jpg
Theatrical release poster
దర్శకత్వంTim Burton
నిర్మాతPeter Guber
Jon Peters
Benjamin Melniker
Michael Uslan
స్క్రీన్ ప్లేSam Hamm
Warren Skaaren
కథSam Hamm
ఆధారంBatman 
by Bob Kane and Bill Finger
నటులుMichael Keaton
Jack Nicholson
Kim Basinger
Robert Wuhl
Jack Palance
సంగీతంDanny Elfman
Songs:
Prince
ఛాయాగ్రహణంRoger Pratt
కూర్పుRay Lovejoy
నిర్మాణ సంస్థ
PolyGram Filmed Entertainment
The Guber-Peters Company
పంపిణీదారుWarner Bros.
విడుదల
జూన్ 23, 1989 (1989-06-23)
నిడివి
126 minutes
దేశంఅమెరికా
భాషఆంగ్ల భాష
ఖర్చు$48 million
బాక్సాఫీసు$411,348,924

బాట్‌మాన్ అనేది టిమ్ బర్టన్ దర్శకత్వం వహించిన 1989 సూపర్‌హీరో చిత్రం, అది అదే పేరు గల DC కామిక్స్‌ పాత్రను ఆధారం చేసుకుని నిర్మించబడింది. చిత్రంలో మైకేల్ కీటన్ ముఖ్యపాత్ర పోషించాడు, ఇందులో ఇతర పాత్రలలో జాక్ నికల్‌సన్, కిమ్ బెసింజర్, రాబర్ట్ వుహ్ల్ మరియు జాక్ పాలన్స్ ఉన్నారు. బాట్‌మన్ ఒక శక్తిమంతుడయిన ప్రతినాయకుడి ఎదుగుదలతో తలపడే చిత్రం "ది జోకర్", అది వార్నస్ బ్రదర్స్ యొక్క మొదటి భాగము. బాట్‌మన్ చిత్రాల ధారావాహికం.

బర్టన్‌ను దర్శకుడిగా ఎన్నుకున్నాక, సామ్ హామ్ మొదటి స్క్రీన్‌ప్లే రచించారు, అంతకు ముందు, స్టీవ్ ఎంగిల్‌హార్ట్ మరియు జూలీ హిక్‌సన్ చిత్రపు స్క్రిప్ట్‌లు వ్రాసారు. బర్టన్ యొక్క బీటిల్‌జూస్ (1988) విజయవంతమయ్యేంతదాకా, బాట్‌మన్‌ కు పచ్చజెండా ఊపలేదు. అనేకమంది A-జాబితా నటులను బాట్‌మన్ పాత్ర కోసం పరిగణించడం జరిగింది. నికల్‌సన్ జోకర్ పాత్రను కఠినమయిన షరతులతో ఒప్పుకున్నాడు, వాటిలో, పెద్దమొత్తంలో జీతం, బాక్స్ ఆఫీస్ లాభాలలో కొంత భాగం మరియు షూటింగ్ సమయ ప్రణాళికకు సంబంధించిన షరతులు ఉన్నాయి.

అక్టోబర్ 1988 నుండి జనవరి 1989 వరకు పైన్‌వుడ్ స్టూడియోస్‌లో చిత్రీకరణ జరిగింది. చిత్రపు ప్రణాళికా వ్యయం 30 మిలియన్ డాలర్ల నుండి 48 మిలియన్ డాలర్లకు పెరిగిపోయింది, మరోవైపు 1988 రైటర్స్ గిల్డ్ ఆఫ్ అమెరికా చేస్తోన్న సమ్మె హామ్‌ను ఉపసంహరించుకునేలా బలవంతం చేసింది. వారెన్ స్కారెన్, చార్ల్స్ మెక్‌కెయోన్ మరియు జొనాథన్ జెమ్‌స్ గుర్తింపు లేని పునఃరచనల పని చేసారు. బాట్‌మన్ ఒక కీలకమయిన మరియు ఆర్థిక విజయం సాధించింది, దాని బాక్స్ ఆఫీస్ రాబడి మొత్తాలు 400 మిలియన్ డాలర్ల పైన ఆర్జించాయి. చిత్రం అనేక సాటర్న్ పురస్కారపు నామినేషన్స్ అందుకుంది, ఇంకా అది అకాడెమి అవార్డ్ మరియు గోల్డెన్ గ్లోబ్ అవార్డుకి కూడా నామినేట్ చేయబడింది. DC ఆనిమేటెడ్ యూనివర్స్‌కు మార్గం సుగమం చేస్తూ, అది ఎమ్మి అవార్డ్ విన్నింగ్ Batman: The Animated Series కి కూడా స్ఫూర్తినిచ్చింది అంతే కాక హాలివుడ్‌లో అది సూపర్ హీరో చిత్రాల పరంపర యొక్క ఆధునిక క్రయవిక్రయ మరియు అభివృధ్ది మెళకువలను ప్రభావితం చేసింది.

ఇతివృత్తం[మార్చు]

ఒక పసిపాపడుగా, బ్రూస్ వేయ్స్ (మైకేల్ కీటన్) ఒక యువ నేరస్థుడి చేతిలో తన తలిదండ్రులు చంపబడటం చూస్తాడు. వాళ్ళ మరణాలకు ప్రతిస్పందనగా తన మారు వేషాన్ని ఇతరులకు తెలీకుండా దాచి, వేయ్న్ ఎంటర్‌ప్రైజెస్‌లో పనిచేస్తూ, బాట్‌మన్ రూపంలో నేరాలకు వ్యతిరేకంగా ఒక జీవితకాలపు యుధ్ధంలో ప్రతీకారం తీరుచుకుంటానని అతను ప్రతిజ్ఞ చేస్తాడు. కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత, గోతం నగరం, నేరాల అధిపతి అయిన కారల్ గ్రిస్సమ్ (జాక్ పార్లన్స్) నియంత్రణలోకి వస్తుంది. కొత్తగా ఎన్నుకోబడిన హార్వే డెంట్ మరియు పోలీస్ కమిషనర్ జేమ్స్ గార్డన్ (పాట్ హింగిల్) అత్యుత్తమంగా కృషి చేసినా కూడా పోలీసు శాఖ లంచగొండిగా మిగిలి ఉంటుంది. పాత్రికేయ సంవాదకుడు అలెగ్జాండర్ నాక్స్ (రాబర్ట్ వుహ్ల్) మరియు ఫోటో-జర్నలిస్ట్ విక్కి వేల్ (కిమ్ బెసింజర్) ఒక నీడలాంటి జాగరూకుడయిన వ్యక్టి ఒక గబ్బిలం లాంటి దుస్తులు ధరించి నగరమంతా నేరస్థులను బెదరగొడుతున్నాడన్న పుకార్లపైన దర్యాప్తు మొదలుపెడతారు.

విక్కి మరియు నాక్స్ వేయ్న్ మానర్‌లో విరాళాలను సేకరించడానికి ఉద్దేశించిన ఒక ప్రదర్శనకు వెళ్తారు, అక్కడ బ్రూస్ విక్కి యొక్క అందాలకు ఆకర్షితుడవుతాడు. నాక్స్, బ్రూస్ మరియు విక్కి మధ్య సాన్నిహిత్యాన్ని చూసి ఈర్ష్యకు లోనవుతాడు. అదే రాత్రి గ్రిస్సోమ్ యొక్క రెండవ ముఖ్య అనుచరుడు జాక్ నేపియర్‌ను (జాక్ నికల్సన్) ఆక్సిస్ రసాయన కర్మాగారం పై దాడి చేయమని పంపడం జరుగుతుంది. అతను అక్కడకు వచ్చాడని రహస్య సమాచారం అందుకుని పోలీసులు అతనికి సంకెళ్ళు వేయడానికి రావడంతో జాక్, తనకు గ్రిస్సోమ్ యొక్క భార్యతో గల సంబంధం వల్ల కలిగిన కోపంతో తన నాయకుడే ఆ పని చేయించాడని గ్రహిస్తాడు. కాల్పుల మధ్యలో, బాట్‌మన్ వచ్చి జాక్ యొక్క అనుచరులను బయటికి తీస్తాడు.

ఒక అసాధారణమయిన ప్రమాదఘటనలో, జాక్ బాట్‌మన్ మీద పేల్చిన ఒక తుపాకి గుండు బాట్‌మన్ ధరించిన లోహపు చేతి తొడుగులను తాకి వెనక్కి వచ్చి అతని మొహానికే తగిలి అతని మొహం చిట్లి చిరిగి పోతుంది. నొప్పితో మెలికలు తిరిగిపోతూ అతను ఒక రైలు పట్టా మీద పడిపోతాడు కానీ రైలు క్రింది భాగాన్ని ఒకచేత్తో ఎలాగో పట్టుకుంటాడు. బాట్‌మన్ జాక్ రెండో చేతిని కాసేపు పట్టుకుంటాడు, కానీ పట్టు వెంటనే విడిపోతుంది, దాంతో జాక్ ఒక పెద్ద గుర్తు తెలియని రసాయన ద్రవాలను భద్రపరిచే గుండంలో పడతాడు. తదుపరి కాసేపటికే అతను పక్కనే ఉన్న ఒక రిజర్వాయిర్‌లోనుండి బయటకు వస్తాడు, అతని జుత్తు మరియు చర్మం రంగు కోల్పోయి ఉంటుంది. అతని మొహానికి మరమ్మతు చేసే ఒక శస్త్రచికిత్సకు సంబంధించిన ప్రయత్నం తరువాత, జాక్ ఒక శాశ్వతమయిన మరియు మెలితిప్పిన పండ్లికిలించే నోటితో మిగులుతాడు, అది అతనికి నవ్వు పుట్టించే బఫూన్‌లాంటి ఒక రూపు ఇస్తుంది. పిచ్చివాడయిపోయి, అతను తనకు తానే ఒక "జోకర్"గా రూపు మార్చుకుంటాడు.

గ్రిస్సోమ్‌ను చంపిన తరువాత, జోకర్ అతని సామ్రాజ్యానికి అధిపతి అయ్యి, కొన్ని శుభ్రతకు సంబంధించిన వస్తువులను రసాయనికంగా మార్పు చేసి, దానిని కొన్ని వస్తువుల కలియికతో ఉపయోగించే వారు చావుకు గురయ్యేలా చేసి, నగరాన్ని తన గుప్పెట్లో పెట్టుకుంటాడు. విక్కి పట్ల శృంగారపరంగా ఆకర్షితుడయిన జోకర్ జాడ తెలుసుకోవాలని బాట్‌మన్ ప్రయత్నిస్తాడు. ఒక యువ నేరస్థుడిగా బ్రూస్ యొక్క తలిదండ్రులను హతమార్చిన వాడు జోకరేనన్న విషయం బయటపెట్టడం జరుగుతుంది. విషపదార్ధాలను తయారు చేస్తున్న జోకర్ యొక్క కర్మాగారాన్ని బాట్‌మన్ నాశనం చేస్తాడు. గోథమ్ గుండా జోకర్ ఒక కవాతు నిర్వహిస్తాడు, అందులో అతను పౌరులకి డబ్బు పంచి ఇచ్చే మిషమీద ఆశ చూపించి వీధుల్లోకి రప్పిస్తాడు, వాళ్ళని ప్రాణాంతకమయిన వాయువు‌తో చంపడం అతని ముఖ్య ఉద్దేశం. బాట్‌మన్ అతని ప్రయత్నాన్ని వమ్ముచేస్తాడు, కానీ జోకర్ విక్కిని బంధించి ఆమెను ఒక కాథెడ్రల్ చర్చి పైభాగానికి తీసుకుని పోతాడు. బాట్‌మన్‌తో యుధ్ధం తరువాత, జోకర్ బెల్ టవర్ మీద నుండి కింద పడి చనిపోతాడు. కమీషనర్ గార్డన్ ఒక బాట్-సిగ్నల్‌కు తెర తీస్తాడు, దాంతో పాటు బాట్‌మన్ నుండి వచ్చిన ఒక సూచనని హార్వే డెంట్ చదువుతాడు, అందులో బాట్‌మన్ ఎప్పుడయినా సరే నేరం గోథమ్‌ పై దాడి చేస్తే తాను గోథమ్‌కు రక్షణగా నిలబడతానని ప్రమాణం చేస్తాడు.

నిర్మాణం[మార్చు]

అభివృద్ధి[మార్చు]

పీ-వీ'స్ బిగ్ అడ్వెంచర్ (1985) ఆర్థికంగా విజయం సాధించాక, వార్నర్ బ్రదర్స్ బాట్‌మన్‌ కు దర్శకత్వం వహించడానికి టిమ్ బర్టన్‌ను ఎన్నుకుంది. బర్టన్, టామ్ మాంకీవిక్జ్ వ్రాసిన ఇదివరకటి స్క్రిప్ట్ చాలా సాధారణంగా ఉందని అప్పటి స్నేహితురాలు అయిన జూలీ హిక్సన్ చేత కొత్త 30 పేజీల స్క్రిప్ట్ వ్రాయించాడు. ది డార్క్ నైట్ రిటర్న్స్ మరియు ది కిల్లింగ్ జోక్‌ ల విజయం వార్నర్ బ్రదర్స్‌కు చిత్రపు అనువర్తనం పై తిరిగి ఆసక్తి కలిగేలా చేసింది. బర్టన్ తొలుతగా ఒక కామిక్ పుస్తకాల అభిమాని కాదు, అతను ది డార్క్ నైట్ రిటర్న్స్ మరియు ది కిల్లింగ్ జోక్‌ లలోని చీకటితో కూడిన గంభీరమయిన లక్షణాన్ని చూసి ప్రభావితుడయ్యాడు.[1] మార్చ్ 1986లో వార్నర్ బ్రదర్స్ స్టీవ్ ఎంగిల్‌హార్ట్‌ను పనిలో పెట్టి అతని యొక్క సాయాన్ని ఒక కొత్త స్క్రిప్ట్ వ్రాయడానికి వినియోగించింది.[2] అది జోకర్ మరియు రుపర్ట్ థార్న్‌లను ముఖ్య ప్రతినాయకులుగా చూపింది, పెంగ్విన్‌ది అతిధి పాత్ర. సిల్వర్ సెయింట్ క్లౌడ్ మరియు డిక్ గ్రేసన్‌లవి కీలకమయిన సహాయ పాత్రలు. అది ఎంగిల్‌హార్ట్ యొక్క పరిమితమయిన సీరీస్ స్ట్రేంజ్ ఆపరిషన్స్ యొక్క కథాంశాన్ని అనుసరించింది (ISBN 1-56389-500-5). వార్నర్ బ్రదర్స్ ప్రభావితమయ్యింది, కానీ ఎంగిల్‌హార్ట్‌కు అందులో చాలా పాత్రలు ఉన్నాయనిపించింది. అతను తన రెండవ స్క్రిప్ట్‌లో పెంగ్విన్ మరియు డిక్ గ్రేసన్‌లను తొలగించి, దానిని మే 1986లో పూర్తి చేసాడు.[2]

బర్టన్ ఒక కామిక్ పుస్తకాల అభిమాని అయిన సామ్ హామ్ దగ్గరకు స్క్రీన్‌ప్లే వ్రాయడానికి వెళ్ళాడు.[3] ఫ్లాష్‌బాకులు మరింత అనుకూలంగా ఉంటాయని, మర్మాన్ని బయటపెట్టడం కథావస్తువులో భాగం అవుతుందని, హామ్ మూల కథను ఉపయోగించకూడదని నిర్ణయించుకున్నాడు.[4] "బ్రూస్ వేయ్న్ ఏ విధంగా బాట్‌మన్‌గా మారతాడో అన్న సాహిత్య ప్రక్రియని చూపిస్తే మీరు పూర్తిగా మీ విశ్వసనీయతని కోల్పోతారు" అని అతను తర్కించాడు.[5] హామ్, సిల్వర్ సెయింట్ క్లౌడ్ పాత్రను విక్కి వేల్‌తోనూ ఇంకా రుపర్ట్ థార్న్ పాత్రను తన సొంత సృష్టి అయిన కార్ల్ గ్రిస్సోమ్‌తోనూ భర్తీ చేసాడు. అతను తన స్క్రిప్ట్‌ను అక్టోబర్ 1986లో పూర్తి చేసాడు, అది డిక్ గ్రేసన్‌ను ఒక సహాయ పాత్రలో కాకుండా ఒక అతిధి పాత్రకు పరిమితం చేసింది.[6] హామ్ యొక్క స్క్రిప్ట్‌లోని ఒక సన్నివేశంలో బ్రూస్ వేయ్న్ యొక్క తలిదండ్రుల హత్య జరిగిన రాత్రి, జేమ్స్ గోర్డన్ విధినిర్వహణలో ఉంటాడు. హామ్ యొక్క స్క్రిప్ట్‌ను తిరిగి వ్రాసినపుడు ఆ సన్నివేశం తొలగించడం జరిగింది.[7]

హామ్ యొక్క స్క్రిప్ట్ పట్ల ఉత్సాహంతో కూడిన ఆసక్తి కలిగి ఉన్నప్పటికీ, వార్నర్ బాస్ అభివృధ్ధి చేయడానికి అంత సుముఖంగా లేదు, హామ్ యొక్క స్క్రిప్ట్‌ను చూసి బాట్‌మన్ సహ-సృష్టికర్త అయిన బాబ్ కేన్ అనుకూలమయిన వ్యాఖ్యలతో స్పందించాడు.[1] హామ్ యొక్క స్క్రిప్ట్ అప్పుడు యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని అనే కామిక్ పుస్తకాల దుకాణాలలో చట్టానికి వ్యతిరేకంగా అమ్మడం జరిగింది.[4] బర్టన్ యొక్క బీటిల్‌జూస్ (1988) ఆశ్చర్యకరమయిన విజయం తరువాత, బాట్‌మన్‌ కు చివరగా ఏప్రిల్ 1988లో నిర్మాణం మొదలు పెట్టడానికి పచ్చజెండా ఊపడం జరిగింది.[1] మైకేల్ కీటన్ ప్రధాన పాత్రలో బర్టన్ చిత్రానికి దర్శకత్వం వహిస్తున్నాడన్న విషయం కామిక్ పుస్తకాల అభిమానులకు తెలియగానే, బాట్‌మన్ వెళ్తున్న దిశ, అతని లక్షణాల గురించి వివాదం చెలరేగింది. హామ్, "వాళ్ళు టిమ్ బర్టన్ యొక్క పేరు వింటే వాళ్ళకు పీ-వీ'స్ బిగ్ అడ్వెంచర్ గుర్తుకు వస్తుంది. వాళ్ళు కీటన్ యొక్క పేరు వింటే వాళ్ళకు మైకేల్ కీటన్ హాస్య చిత్రాలు ఎన్నయినా గుర్తుకు వస్తాయి. మీరు 1960వ దశాబ్దపు బాట్‌మన్ గురించి ఆలోచించండి, అది మన చిత్రానికి పూర్తిగా వ్యతిరేకంగా ఉంటుంది. మేము దానిని విలక్షణమయిన చీకటి మరియు గాంభీర్యం కలిగిన లక్షణాలతో విక్రయించడానికి ప్రయత్నించాము కానీ అభిమానులు మమ్మల్ని నమ్మలేదు" అని వివరించాడు.[4] చిత్ర నిర్మాణం పైన ప్రతికూల నివేదికలను ఎదుర్కోడానికి, బాట్‌మన్ సహ-సృష్టికర్త అయిన బాబ్ కేన్‌ను క్రియేటివ్ కన్సల్టంట్‌గా తీసుకోవడం జరిగింది.[8]

తారాగణం[మార్చు]

బాట్‌మన్ పాత్ర కోసం, మేల్ గిబ్సన్, కెవిన్ కోస్ట్‌నర్, చార్లీ షీన్, పియర్స్ బ్రదర్స్నన్, టాం సెల్లెక్ మరియు బిల్ ముర్రేలను పరిగణించడం జరిగింది.[3][9] టిమ్ బర్టన్‌ను ఒక యాక్షన్ చిత్రాల నటుడిని ఎంచుకోమని ఒత్తిడి చేయడం జరిగింది.[1] నిర్మాత జాన్ పీటర్స్ మైకేల్ కీటన్ వైపు మొగ్గుచూపాడు, అతనిలో సరి అయిన "ఉద్విగ్నతతో కూడిన, బాధలను అనుభవించిన లక్షణాలు" ఉన్నాయని అతను వాదించాడు. బీటిల్‌జూస్‌ లో అతనికి దర్శకత్వం వహించటానికి బర్టన్ ఒప్పుకున్నాడు.[9]

కీటన్ యొక్క ఎంపిక కామిక్ పుస్తకాల అభిమానులలో వివాదాన్ని సృష్టించింది, వార్నర్ బ్రదర్స్ కార్యాలయాలకు 50,000 ఉత్తరాలు పంపడం జరిగింది.[6] బాబ్ కేన్, సామ్ హామ్ మరియు మైకేల్ ఉస్లా కూడా ఈ ఎంపికను భారీగా ప్రశ్నించారు[4], ఆడమ్ వెస్ట్ తానే దానికి తగిన ఎంపిక అని భావించాడు.[10] అందులోని నిజాన్ని అంగీకరిస్తూ బర్టన్, "నిస్సందేహంగా, కామిక్ పుస్తకాల అభిమానుల నుండి దీనిని ప్రతికూల ప్రతిస్పందన ఉంది. మేము దానిని 1960వ దశాబ్దపు టీవీ సీరీస్ లాగా అతిసాధారణంగా తయారు చేయబోతున్నామని వాళ్ళు అనుకుంటున్నారు, ఎందుకంటే వాళ్ళు మైకేల్ కీటన్ గురించి మిస్టర్ మామ్ అండ్ నైట్ షిఫ్ట్ ఇంకా అలాంటి పదార్ధాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని ఊహించుకున్నారు."[10] స్ఫూర్తి కోసం కీటన్ ది డార్క్ నైట్ రిటర్న్స్ చదివాడు.[11]

టిమ్ కర్రి, విల్లెం డఫో, డేవిడ్ బోవీ మరియు జేమ్స్ వుడ్స్ జోకర్ పాత్ర కోసం పరిగణించబడ్డారు.[5][12] రాబిన్ విలియమ్స్ దాని కోసం తీవ్రంగా ప్రయత్నించాడు.[6] 1980 నుండి నిర్మాత మైకేల్ ఉస్లాన్ మరియు బాబ్ కేన్ యొక్క ఎంపిక జాక్ నికల్సన్ అయ్యాడు. పీటర్స్ నికల్సన్‌ను, ది విచెస్ ఆఫ్ ఈస్ట్‌విక్ చిత్రీకరించేపుడు 1986లో కలిసాడు.[13] నికల్సన్‌కు ఒక "ఆఫ్-ది-క్లాక్" (ఎక్కువ జీతం లేకుండా ఓవర్‌టైమ్ పనిచేయడం) ఒప్పందం ఉన్నది. అతని ఒప్పందం అతను రోజుకి ఎన్ని గంటలు పని చేయకుండా ఉండచ్చో, అంటే అతను సెట్ వదిలి వెళ్ళిన సమయం నుండి తిరిగి మళ్ళీ చిత్రీకరణకు తాను వచ్చానని తెలియచేసేంతదాకా ఉన్న సమయంను నిశ్చయిస్తుంది.[3] నికల్సన్ తనకు సంబంధించిన అన్ని సన్నివేశాలను మూడు వారాల వ్యవధిలో పూర్తి అవ్వాలని షరతు పెట్టాడు, కానీ షెడ్యూల్ 106 రోజులకి పూర్తి అయ్యింది.[13] అతను 6 మిలియన్ డాలర్ల జీతం అందుకున్నాడు, అంతేకాక బాక్స్ ఆఫీస్ కలక్షన్‌లలో పెద్ద శాతం పొందాడు. అతని రుసుము 50 మిలియన్ డాలర్లు దాకా ఉందని తెలియజేయడం జరిగింది.[5][9]

తొలుతగా విక్కి వేల్ పాత్రకు సీన్ యంగ్‌ను తీసుకోవడం జరిగింది, కానీ చిత్రీకరణ సమయంలో ఆమె గాయపడింది.[3] బర్టన్ యంగ్ స్థానంలో మిచెల్ ప్ఫీఫర్‌ను తీసుకువద్దామని సూచించాడు కానీ కీటన్, తనకు ప్ఫీఫర్‌తో ఉన్న సంబంధాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని, అది చాలా ఇబ్బందికరంగా ఉంటుందని నమ్మాడు. ఆమె తర్వాత బాట్‌మన్ రిటర్న్స్‌ లో కాట్‌వుమన్ పాత్ర పోషించింది. పీటర్స్ కిమ్ బెసింజర్ పేరు సూచించగా ఆమెను ఎంపిక చేయడం జరిగింది.[9] అనేక హామర్ ఫిల్మ్ ప్రొడక్షన్స్‌లో మైకేల్ గౌఫ్ యొక్క పనితనానికి అభిమాని అయిన బర్టన్, గౌఫ్‌ను బ్రూస్ వేయ్న్ యొక్క బట్లర్, అల్‌ఫ్రెడ్ పెన్నివర్త్‌గా ఎన్నుకున్నాడు.[14] విలేఖరి అలెగ్జాండర్ నాక్స్‌గా రాబర్ట్ వుహ్ల్‌ను ఎంపిక చేయడం జరిగింది. తొలుతగా అతని పాత్ర పతాక సన్నివేశాలలో జోకర్ యొక్క విషపు గాస్ యొక్క ప్రభావంతో అంతమవ్వాలని అనుకున్నారు, కానీ చిత్రనిర్మాతలు "నా పాత్రను చాలా ఇష్టపడ్డారు", అందుకని "వాళ్ళు నన్ను (నా పాత్రను) బ్రతికి ఉంచడానికి నిర్ణయించుకున్నారు" అని వుహ్ల్ చెప్పాడు.[7] బిల్లి డీ విలియమ్స్, హార్వే డెంట్ యొక్క పాత్రను స్వీకరించాడు ఎందుకంటే అతను ఒక తరువాత భాగపు చిత్రంలో టూ-ఫేస్ పాత్ర పోషించడానికి చూస్తున్నాడు. టామి లీ జోన్స్‌ను తరువాత బాట్‌మన్ ఫరెవర్ అనే పాత్రలో తీసుకోవడం జరిగింది. విలియమ్స్ ఈ నిర్ణయంతో కొద్దిగా కలత చెందాడు.[7] నికల్సన్ చిత్రనిర్మాతలను ట్రేసీ వాల్టర్‌ను జోకర్ యొక్క అనుచరుడు బాబ్‌గా తీసుకోమని ఒప్పించాడు, నిజ జీవితంలో నికల్సన్ మరియు వాల్టర్ చాలా సన్నిహితంగా మెలిగే స్నేహితులు.[15] మిగిలిన తారాగణంలో పాట్ హింగిల్, కమీషనర్ గార్డన్‌గా, జాక్ పాలన్స్, కారల్ గ్రిస్సోమ్‌గా, జెర్రి హాల్, అలీషియా హంట్‌గా, లీ వాలేస్, మేయర్ బోర్గ్‌గా, మరియు విలియం హూట్‌కిన్స్, లెఫ్టినెంట్ మాక్స్ ఎక్‌హార్డ్ట్‌గా నటించారు.

చిత్రీకరణ[మార్చు]

చిత్ర నిర్మాతలు బాట్‌మన్ చిత్రాన్ని పూర్తిగా వార్నర్ బ్రదర్స్ యొక్క బాక్‌లాట్‌ అయిన బర్బాంక్, కాలిఫోర్నియాలో తీద్దామనుకున్నారు, కానీ చిత్రం పట్ల మీడియాకు గల ఆసక్తి వారిని వేరే ప్రదేశానికి మారేలా చేసింది. చిత్రాన్ని అక్టోబర్ 1988 నుండి జనవరి 1989[16] వరకూ, ఇంగ్లాండ్‌లోని పైన్‌వుడ్ స్టూడియోస్‌లో తీయడం జరిగింది. 18 సౌండ్‌స్టేజీలను ఉపయోగించారు, పైన్‌వుడ్ యొక్క 95 ఎకరాల బాక్‌లాట్‌ను దాదాపు వినియోగించారు.[8] చిత్రం తీసిన ప్రదేశాలలో వేయ్న్ మేనర్ కోసం రెండింతలు అయిన నెబ్‌వర్త్ హౌస్ మరియు హాట్‌ఫీల్డ్ హౌస్, వాటితో పాటు యాక్షన్ లేన్ పవర్ స్టేషను మరియు లిటిల్ బార్‌ఫోర్డ్ పవర్ స్టేషను ఉన్నాయి.[17][18] తొలుతగా వేసుకున్న నిర్మాణ ప్రణాళికా వ్యయం 30 మిలియన్ డాలర్ల నుండి 48 మిలియన్ డాలర్లకు చేరుకుంది.[9] చిత్రీకరణను చాలా రహస్యంగా ఉంచారు. యూనిట్ యొక్క పబ్లిసిస్ట్‌కు జాక్ నికల్సన్ జోకర్‌గా కనపడే మొదటి చిత్రాలకు 10,000 పౌండ్లు ఇస్తామని చెప్పి తరువాత ఇవ్వము అని తిరస్కరించారు. రెండు రీళ్ళ ఫిల్మ్ (20 నిముషాల నిడివి గలది) దొంగతనం చేయబడ్డపుడు పోలీసులని పిలిచారు.[13] చిత్రీకరణ సమయంలో అనేక సమస్యలను చూసి బర్టన్, "ఇదొక వేధింపు. నా జీవితంలో అత్యంత బాధాకరమయిన సమయం" అని వ్యాఖ్యానించాడు.[9]

1988లో రైటర్స్ గిల్డ్ ఆఫ్ అమెరికా సమ్మె కారణంగా హామ్‌ను కథను తిరిగి రాయనివ్వలేదు.[3] చిత్రీకరణ సమయంలో జొనాథన్ జెమ్స్, వారెన్ స్కారెన్ మరియు చార్ల్స్ మెక్‌కెయోన్ స్క్రిప్ట్‌ను తిరిగి వ్రాసారు.[19] తిరిగి వ్రాసిన దానిని హామ్ విమర్శించాడు, కానీ వార్నర్ బ్రదర్స్‌లో మార్పులను నిందించాడు.[4] బర్టన్, "అది ఎందుకు అంత సమస్యగా మారిందో నాకు అర్థం కావట్లేదు. దానికి కొంచం పని అవసరమనీ గుర్తించినప్పటికీ, మనం అందరికీ ఆమోదయోగ్యమైన స్క్రిప్ట్‌తోటే పని మొదలు పెట్టాము."[1] డిక్ గ్రేసన్ షూటింగ్ స్క్రిప్ట్‌లో కనపడ్డాడు కానీ తొలగించబడ్డాడు, ఎందుకంటే చిత్రనిర్మాతలకు అతను ఇతివృత్తానికి సంబంధించి అసందర్భంగా అగుపించాడు.[3] బాబ్ కేన్ ఈ నిర్ణయానికి మద్దతు పలికాడు.[14]

మూలకథలో పతాక సన్నివేశంలో జోకర్ విక్కి వేల్‌ను చంపి, బాట్‌మన్‌కు పగతో కూడిన కోపం తెప్పించాలి. బర్టన్‌కు చెప్పి, డిజైనర్ ఆంటొన్ ఫర్స్ట్‌కి కాథెడ్రల్ యొక్క ఒక నమూనా38-foot (12 m)ను సృష్టించమని చెప్పి, జాన్ పీటర్స్ పతాక సన్నివేశాన్ని తిరిగి రూపొందించాడు.[20] చిత్రం అప్పటికే ప్రణాళికా వ్యయాన్ని మించిపోయి ఉన్న తరుణంలో ఇది 100,000 డాలర్ల వ్యయానికి దారి తీసింది. సన్నివేశం ఎలా పూర్తి అవుతుందన్న విషయంపై ఎలాంటి అవగాహనా లేకపోవడం వల్ల, బర్టన్ ఈ ఆలోచనను ఇష్టపడలేదు: "ఇదిగో జాక్ నికల్సన్ మరియు కిమ్ బెసింజర్ కాథెడ్రల్ పైకి ఎక్కుతున్నారు, సగం దారిలో జాక్ వెనక్కి తిరిగి అడుగుతాడు, "నేను ఎందుకు ఈ మెట్లన్నీ ఎక్కుతున్నాను? నేను ఎక్కడికి వెళ్తున్నాను?' 'మనం దాని గురించి పైకి వెళ్ళాక మాట్లాడదాము!' నాకు తెలియదని నేను అతనికి చెప్పాల్సి వచ్చింది."[20]

రూపకల్పన[మార్చు]

"I envisaged Gotham the way I see it now at Pinewood. They've got it, every building, every trash can, every brick."

—Batman co-creator Bob Kane when looking at the buildings at Pinewood Studios[13]

బర్టన్, కంపెని ఆఫ్ వుల్వ్స్‌ లో ఆంటొన్ ఫర్స్ట్ యొక్క నమూనాలు చూసి ప్రభావితుడయ్యాడు, ఇదివరకు అతను బీటిల్‌జూస్‌ కి అతన్ని ప్రొడక్షన్ డిజైనర్‌గా తీసుకోవడంలో విఫలమయ్యాడు.[16] హై స్పిరిట్స్ పట్ల ఫర్స్ట్ మరీ ఎక్కువగా నిబద్ధత చూపాడు, ఆ ఎంపికకు తర్వాత అతను బాధపడ్డాడు.[3] ఫర్స్ట్ బర్టన్‌తో పని చేయడంలో ఆనందాన్ని పొందాడు. "ఒక దర్శకుడితో అంతా స్వాభావికంగా అంత మేళవింపు కలిగి ఉండే భావన నాకు మునుపెన్నడూ కలగలేదు," అని అతను భావించాడు. "సైధ్ధాంతికంగా, ఆధ్యాత్మికంగా, దృశ్యపరంగా లేదా కళ పరంగా, ఎప్పుడూ కూడా ఏ సమస్యా రాలేదు. ఎందుకంటే మేము ఎప్పుడూ దేని కోసమూ కొట్లాడుకోలేదు. అల్లిక, ధోరణి మరియు భావాల విషయాలలో (బర్టన్) ఒక పండితుడు."[8]

దస్త్రం:Keaton as Batman.jpg
మైకేల్ కీటన్ వేసుకున్న బాట్‌సూట్

ఫర్స్ట్ మరియు కళా విభాగము ఉద్దేశ పూర్వకంగా పొంతన లేని నిర్మాణ రీతులను మిశ్రమంగా ఉపయోగించింది "గోతమ్ మహానగరాన్ని పరమ చెత్తగా, చీకటిగా చేయడానికి".[21] ఫర్స్ట్, "ఒక ప్రణాళికా సంఘం లేకుండా న్యూ యార్క్ నగరం ఏమయ్యి ఉండేదో మేము ఊహించాము. నేరంతో నడుపబడుతోన్న నగరం, హింసాయుతమయిన నిర్మాణ రీతులతో వికృత్వంలో ఉన్న ఒక వ్యాసం వలె పేవ్‌మెంట్ల (నగరవీధుల పక్కన ఉండే నడక బాట) మీద నరకమే విస్ఫోటనం చెందినట్లుగా ఉంది."[22][22] డెరెక్ మెడ్డింగ్స్ విజువల్ ఎఫ్ఫెక్ట్స్ పర్యవేక్షకుడిగా పనిచేయగా, కీత్ షార్ట్ రెండు బ్రౌనింగ్ మెషీన్ గన్లను కలిపి, కొత్తగా సృష్టించబడిన 1989 బాట్‌మొబైల్[23] నిర్మించడానికి సాయం చేసాడు.[24] బాట్‌మొబైల్‌ను రూపకల్పన చేస్తూ, ఫర్స్త్, "మేము జెట్ విమానపు పరికరాలను చూసాము, మేము యుధ్ధ యంత్రాలను చూసాము, మేము అన్ని రకాల వస్తువులనూ చూసాము. చివరకు మేము, 1930వ దశాబ్దపు సాల్ట్ ఫ్లాట్ రేసర్స్‌నీ ఇంకా 1950వ దశాబ్దపు స్టింగ్ రే మాఖో మెషీన్స్‌నీ తీసుకుని స్వచ్ఛమయిన భావవ్యక్తీకరణ వాదం వైపు వెళ్ళాము.[13] ఇదివరకటి జాగువార్ మరియు ఫోర్డ్ ముస్టాంగ్ అభివృధ్ధి చేయడం విఫలమవ్వడంతో కారుని షెవ్రొలెట్ ఇంపాలా మీద నిర్మించారు.[13]

దుస్తుల రూపకర్త బాబ్ రింగ్‌వుడ్ (A.I. ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ , ట్రాయ్ ) బాట్‌మన్‌ కు పనిచేయడం కోసం లైసెన్స్ టు కిల్ మీద పనిచేసే అవకాశాన్ని వదులుకున్నాడు. బాట్‌సూట్ రూపకల్పన చేయడం రింగ్‌వుడ్ కష్టంగా భావించాడు ఎందుకంటే "కామిక్స్‌లో బాట్‌మన్ యొక్క చిత్రం చాలా పెద్దదిగా ఉంటుంది, సొట్టబడ్డ గడ్డముతో ఆరడుగుల నాలుగు అంగుళాల ఎత్తు కలిగిన లైంగింకంగా ఆకర్షణీయమయిన మగాడు. మైకేల్ కీటన్ సగటు నిర్మాణం కలిగిన కుర్రాడు," అని అతను చెప్పాడు. "సమస్య ఏమిటంటే సగటు పరిమాణం ఉండి సాధారణంగా కనపడే వ్యక్తిని ఈ రకమయిన పెద్ద ఆకారం కలిగిన జీవిగా చూపడం."[25] "మైకేల్‌కు నిర్బంధించబడిన ప్రదేశాలంటే భయం, అది అతనికి బాధగా పరిణమించింది. కాస్ట్యూమ్ అతనిని ఒక నల్లటి, బాట్‌మన్ లాంటి మానసిక స్థితిలో ఉంచింది, అందుకని అతను దానిని తనకు ఒక ప్రయోజనంగా ఉపయోగించుకోగలిగాడు" అని బర్టన్ వ్యాఖ్యానించాడు.[25] అంతా నల్లగా ఉండే ఒక సూట్‌ని ఉపయోగించాలని బర్టన్ యొక్క ఆలోచన, దానికి బాబ్ కేన్ నుండి అనుకూల స్పందన లభించింది. జాన్ పీటర్స్ బాట్‌సూట్‌తో ఒక నైక్ ప్రొడక్ట్ ప్లేస్‌మెంట్ ఉపయోగించదలిచాడు.[26] రింగ్‌వుడ్ స్ఫూర్తి కోసం 200 కామిక్ పుస్తకాల సంచికలను చదివాడు. 28 చెక్కబడిన లేటెక్స్ నమూనాలను సృష్టించాడు; 25 వివిధ కేప్ లుక్స్ మరియు 6 రకాల తలలను తయారు చేసారు, దాని మీద వ్యయం 250,000 డాలర్లకు చేరుకుంది.[27] కామిక్ పుస్తకాల అభిమానులు మొదట బాట్‌సూట్ పట్ల ప్రతికూల ప్రతిస్పందన వ్యక్తం చేసారు.[16] బర్టన్ కామిక్ పుస్తకంలో కనపడిన విధంగా టైట్స్, స్పాండెక్స్ లేదా అండర్‌పాంట్స్ ఉపయోగించదలచుకున్నాడు, ఎందుకంటే అది భయపెట్టే విధంగా లేదని అతను భావించాడు.[1] శరీర భాగాలను ప్రతిక్షేపణ చేసే మేకప్ డిజైనర్ నిక్ డుడ్‌మన్ (హారి పాటర్ ఫిల్మ్ సీరీస్, లెజెండ్ ) నికల్సన్ యొక్క తెల్లరంగు పులిమిన మొహానికి అక్రిలిక్ పెయింట్ ఉపయోగించాడు. మేకప్ డిజైనర్ గురించిన అంగీకారం కూడా నికల్సన్ యొక్క ఒప్పందం‌లోని ఒక భాగం.[28]

సంగీతం[మార్చు]

బర్టన్ సంగీతం సమకూర్చడానికి డాని ఎల్ఫ్‌మన్‌ను ఎంపిక చేసుకున్నాడు, అతను పీ-వీ'స్ బిగ్ అడ్వంచర్‌ లో మరియు బీటిల్‌జూస్‌ లో బర్టన్ యొక్క సహచరుడు. స్ఫూర్తి కోసం ఎల్ఫ్‌మాన్‌కు ది డార్క్ నైట్ రిటర్న్స్ ఇవ్వడం జరిగింది. ఇంత పెద్ద ప్రణాళికా వ్యయం ఉన్న నిర్మాణంలో ఎప్పుడూ పని చేయలేదు కాబట్టి ఎల్ఫ్‌మాన్ ఆందోళన చెందాడు.[29] దానికి తోడు, నిర్మాత జాన్ పీటర్స్ ఎల్ఫ్‌మాన్‌ను ఎంపిక చేయడం పట్ల సందేహాస్పదంగా ఉన్నాడు, కానీ ఓపెనింగ్ నంబర్ విన్న తరువాత అతను ఈ ఎంపికను ఒప్పుకున్నాడు.[30] పీటర్స్ మరియు పీటర్ గూబర్ ప్రిన్స్‌ను జోకర్ కోసం సంగీతం వ్రాయాలని, మైకేల్ జాక్‌సన్ శృంగార గీతాలను చేయాలని కోరుకున్నారు. ఎల్ఫ్‌మాన్ అప్పుడు ప్రిన్స్ యొక్క రీతిని మరియు జాక్సన్ పాటలను చిత్రపు మొత్తం ఫిల్మ్ స్కోర్ కోసం ఒక దగ్గరగా తీసుకొని కలుపుతారు.[1]

బర్టన్ ఈ ఆలోచనల పట్ల నిరసన వ్యక్తం చేసాడు, "నా చిత్రాలు టాప్ గన్‌ లాగా వ్యాపార చిత్రాలు కావు." అని అంటూ.[1] ఎల్ఫ్‌మన్ ఆర్కెస్ట్రాకు సంగీతం కూర్చడానికి, ఓయింగొ బోయింగొ, ప్రముఖ గిటారిస్ట్ అయిన స్టీవ్ బార్టెక్, మరియు షిర్లీ వాకర్ల సాయం తీసుకున్నాడు.[31] ఎల్ఫ్‌మన్ తరువాత తన ఫిల్మ్ స్కోర్ యొక్క ఆడియో మిక్సింగ్ విషయంలో అసంతృప్తుడయ్యాడు. "బాట్‌మన్ చిత్రం ఇంగ్లాండ్‌లో బాట్‌మన్ సరిగ్గా శ్రధ్ధ తీసుకోని సాంకేతిక నిపుణుల చేత చేయబడింది, అశ్రధ్ధ కనపడింది" అని అతను చెప్పాడు. "నేను ఇంగ్లాండ్‌ను తీసిపారేయటం లేదు, వాళ్ళు అక్కడ చక్కటి డబ్స్ చేసారు, కానీ ఎంపిక చేయబడ్డ ఈ ప్రత్యేకమయిన సిబ్బంది సరిగ్గా చేయలేదు."[32] రెండు సౌండ్‌ట్రాక్స్‌తో ముందుకు వచ్చిన తొలి చిత్రాలలో బాట్‌మన్ ఒకటి. వాటిల్లో ఒకటి ప్రిన్స్ రాసిన పాటలు కలిగి ఉంది, మరొకటి ఎల్ఫ్‌మన్ యొక్క స్కోర్‌ను ప్రదర్శించింది. రెండూ కూడా విజయవంతమయ్యాయి,[33] ఎల్ఫ్‌మన్ యొక్క ఓపెనింగ్ క్రెడిట్స్ యొక్క సంగ్రహాలను Batman: The Animated Series యొక్క టైటిల్ సీక్వెన్స్ థీమ్‌లో ఉపయోగించారు, దానిని షిర్లీ వాకర్ కూడా కూర్చారు.[12]

నేపథ్యాలు[మార్చు]

దస్త్రం:MikeandJack.jpg
"ది ద్యూయెల్ ఆఫ్ ది ఫ్రీక్స్"[1]

బాట్‌మన్ యొక్క ప్రధాన ఇతివృత్తాన్ని చర్చించేపుడు, దర్శకుడు టిమ్ బర్టన్, "మొత్తం చిత్రం మరియు దాని పాత్ర యొక్క పురాణం చపల చిత్తము కలవారి మధ్య జరిగే సంపూర్ణమయిన పోరాటం. అది ఇద్దరు కలతచెందిన మనుషుల మధ్య పోరాటం" అని వివరించాడు. "జోకర్ అంత గొప్ప పాత్ర ఎందుకంటే అతనికి పూర్తి స్వాతంత్ర్యం ఉంది. సమాజపు కట్టుబాట్ల వెలుపల తన కార్యకలాపాలను కలిగిన వ్యక్తిని చపలచిత్తుడని మరియు సమాజం చేత బహిష్కృతుడయిన వ్యక్తి అని అంటారు, ఆ పరిస్థితిలో అతనికి ఏమి చేయదలచుకున్నా స్వాతంత్ర్యం ఉంటుంది." అని కొనసాగించాడు. "వాళ్ళు స్వాతంత్ర్యానికి చీకటి కోణాలు. పిచ్చితనం ఒక భయపెట్టే రీతిలో మీరు పొంద దగ్గ అత్యంత ఎక్కువ స్వాతంత్ర్యం, ఎందుకంటే మీరు సమాజపు కట్టుబాట్లకు లోబడి ఉండరు."[1]

బర్టన్ బ్రూస్ వేయ్న్‌ను ఒకే సమయంలో ఇద్దరు మనుషులుగాను ఇంకా అమెరికాకు చిహ్నంగానూ చూసాడు. బ్రూస్‌కు ప్రపంచం నుండి వాస్తవాన్ని దాస్తూ, ఒకే వ్యక్తిగా కనపడుతున్నానన్న అపోహ ఉంది.[1] బర్టన్ స్వీయచరిత్ర వ్రాసిన కెన్ హాంక్, తన ప్రతిరూపమయిన బాట్‌మన్‌తో పెనుగులాడుతున్న బ్రూస్ వేయ్న్‌ను ప్రతినాయకుడిగా చూపడం జరిగిందన్నాడు. జోకర్ లాంటి కొందరు నేరస్థులను శిక్షించడానికి బాట్‌మన్‌కు పౌర చట్టాలను ఉల్లంఘించాల్సిన అవసరం ఏర్పడిందని హాంక్ అభిప్రాయపడ్డాడు.[34] కిమ్ న్యూమన్, "బర్టన్ మరియు రచయితలు బాట్‌మన్ మరియు జోకర్లను ఒక నాటకీయమయిన విరుధ్ధతగా చూసారు, చిత్రం ఒకదానితో మరొకదానికి సంబంధం ఉన్న వాళ్ళ మూలాలతో, విధులతో చాలా వరకు ప్రమేయం కలిగి ఉంటుంది.[35]

ఆక్సిస్ కెమికల్స్ దగ్గర చట్టాన్ని అమలుచేసే బాట్‌మన్ యొక్క మొదటి పెద్ద యాక్షన్ సన్నివేశంలో ఒక దృశ్య పరమయిన ఉద్దేశాన్ని చూపడం జరిగింది. ఒకే పదమయిన AXIS అనేది అతిపెద్దవయిన ఎర్రటి నియోన్ లెటర్స్‌లో అతని మీద పడేటట్లు జాగ్రత్తగా ఫ్రేమ్ చేయడం జరిగింది. ఇది అతని చర్యలకు, రెండవ ప్రపంచయుధ్ధంలోని నిరంకుశ ప్రభుత్వాలకు సమాంతరంగా నిలుస్తుంది. ఈ చర్యలలో నిబిడీకృతమయి ఉన్న ప్రమాదాలలో, జాక్ నేపియర్ జోకర్‌గా మారడం అనేది ఉంది.[34] బాట్‌మన్ 1930వ దశాబ్దపు పల్ప్ మాగజీన్స్‌లో కనపడే ట్రేడ్‌మార్క్స్‌ను వ్యక్తీకరిస్తుంది, ముఖ్యంగా ఆర్ట్ డెకో డిజైన్‌తో చేయబడ్డ గోథం నగరపు రూపకల్పన.[36] టైమ్ కోసం వ్రాస్తూ రిచర్డ్ కోర్లిస్, గోథమ్ యొక్క డిజైన్ మెట్రోపోలిస్ (1927) మరియు ది కాబినెట్ ఆఫ్ Dr. కాలిగారి (1920) చిత్రాలకు సూచనగా నిలుస్తుందని పేర్కొన్నాడు. "గోథమ్ నగరం, ఒక స్టూడియో బాక్‌లాట్‌లో తీసినప్పటికీ," అతను కొనసాగించాడు, "అది శబ్దార్ధప్రకారంగా స్క్రిప్ట్‌లో మరొక పాత్ర. అందులో జర్మన్ భావవ్యక్తీకరణ యొక్క కించపరిచే ఉనికి ఇంకా పౌరుల మొహాల్లోకి చూస్తోన్న నియంతృత్వపు నిర్మాణశాస్త్రం ఉన్నాయి.[37] హాంక్ ఆపైన బాట్‌మన్ ఒక కళారూపం అనే భావాల పట్ల కూడా స్పందించాడు. "పౌరులు, పోలీసులూ, మనుషులూ ఇంకా బ్లాక్-అండ్-వైట్ టెలివిజన్ చూస్తే అది 1939లో జరిగినట్లు కనపడుతుంది." కానీ హాంక్, తరువాత చెప్పాడు. "చిత్రనిర్మాతలు కనుక విక్కి వేల్‌ను ఒక శోకంలో ఉన్న పడతిగా కాక, ఒక కవ్వించే జాణగా చూపి ఉంటే ఇది, బాట్‌మన్ చిత్రం క్లాసిక్ చిత్రం నొయిర్‌కు ఒక నివాళిగా, కానుకగా అయిఉండేది.[18] పతాక సన్నివేశంలో కొన్ని భాగాలు వర్టీగో కు నివాళులు అర్పిస్తాయి.[38]

విడుదల[మార్చు]

మార్కెటింగ్[మార్చు]

ప్రొడక్షన్ డిజైనర్ ఆంటన్ ఫర్స్ట్ పోస్టర్‌కు రూపకల్పన చేసాడు, దానిని అతను "తట్టి లేపేదిగా ఉంది కానీ అన్నిచోట్లా ఉంది. గబ్బిళం చిహ్నాన్ని మాత్రం కలిగి ఉంది. మరీ ఎక్కువ లేదు, మరీ తక్కువ లేదు." అని అన్నాడు. "ఇదివరకటి రూపకల్పనలు, రోబో కప్ లేదా కోనన్ ది బార్బేరియన్ తరహా అక్షరాలతో 'బాట్‌మన్' అన్న పదం కలిగి ఉన్నాయి."[9] "జాన్ పీటర్స్ చిత్రం యొక్క అనుబంధాలన్నింటినీ కలిపాడు, కార్ కంపెని సృజనాత్మక నియంత్రణని వదులుకోదు కాబట్టి అతను జనరల్ మోటార్స్ నుండి బాట్‌మొబైల్ తయారు చేయడానికి 6 మిలియన్ డాలర్ల రొక్కాన్ని కూడా వదులుకున్నాడు.[9]

చిత్రనిర్మాణ సమయంలో పీటర్స్ ది వాల్ స్ట్రీట్ జర్నల్‌ లో మైకేల్ కీటన్‌ను తారాగణంలో భాగం చేసినందుకు కామిక్ పుస్తకాల అభిమానులు అసంతృప్తితో ఉన్నారని చదివాడు. దానికి ప్రతిస్పందనగా, పీటర్స్ మొదటి ఫిల్మ్ ట్రెయిలర్‌ను క్రిస్మస్ సమయంలో వేలాది థెయేటర్లలో వచ్చేలా చేసాడు. అది సంగీతం లేకుండా ఉన్న సన్నివేశాల కలపోత, కానీ అది చిత్రం కోసం జనాలు విపరీతంగా ఎదురుచూడడానికి దోహదపడింది.[9] DC కామిక్స్ స్క్రీన్‌రైటర్ సామ్ హామ్‌ను తన సొంత కామిక్ పుస్తకపు మినిసీరీస్ రచించడానికి అనుమతినిచ్చింది. హామ్ యొక్క కథలు గ్రాఫిక్ నవల బాట్‌మన్: బ్లైండ్ జస్టీస్‌ లో ప్రోగు చేయడం జరిగింది. (ISBN 978-1-56389-047-5). డెనైస్ కోవన్ మరియు డిక్ గియార్డనో కళాకృతిని ఉదహరించారు.[5] వేయ్న్ ఎంటర్ప్రైజెస్‌కు సంబంధించిన ఒక వరుస క్రమపు హత్యలను పరిష్కరించడం కోసం బ్రూస్ వేయ్న్ ప్రయత్నించే కథను బ్లైండ్ జస్టీస్ చెబుతుంది. అది హెన్రి డ్యుకార్డ్ యొక్క మొదటి దర్శనానికి నాంది పలుకుతుంది, పేరొందిన రా'స్ అల్ ఘుల్‌కు మారుపేరుగా ఉపయోగించినప్పటికీ అతనిని తరువాత రిబూట్ చేయబడ్డ బాట్‌మన్ బిగిన్స్‌ లో ఉపయోగించారు.[5]

జూన్ 1989లో బాట్‌మన్ ' విడుదలకు ముందు కొద్ది నెలలలో, "బాట్‌మానియా" అనే ప్రజా సంస్కృతికి సంబంధించిన ప్రక్రియ వెలుగులోకి వచ్చింది.[16] 750 మిలియన్ డాలర్ల విలువ ఉన్న సరుకు అమ్ముడు పోయింది.[12] కల్ట్ ఫిల్మ్ నిర్మాత మరియు కామిక్ పుస్తకాల రచయిత కెవిన్ స్మిత్, "ఆ వేసవి చాలా ఎక్కువ ప్రభావం చూపింది. మీరు ఎటు తిరిగినా ఎక్కడో ఒక చోట బాట్‌మన్ సిగ్నల్ కనపడేది. మనుషులు దానిని తమ తలలోకి కత్తిరించి పెట్టుకుంటున్నారు. దానిని కేవలం బాట్‌మన్ వేసవి అని చెప్పుకోవచ్చు, మీరు కామిక్ పుస్తకపు అభిమాని అయితే అది చాలా వేడిగా ఉండేది." అని గుర్తు చేసుకున్నాడు.[39] హాచెట్ బుక్ గ్రూప్ USA ఒక నవలీకరణను ప్రచురించింది, దానిని క్రెయిగ్ షా గార్డ్నర్ రచించాడు.[40] అది జూన్ 1989 సంవత్సరం అంతా కూడా న్యూ యార్క్ టైమ్‌స్ బెస్ట్ సెల్లర్ జాబితాలో ఉన్నది.[41] బర్టన్ తనకు ప్రచారాన్ని చూసి కోపం వచ్చిందని చెప్పాడు. న్యూ యార్క్ అబ్సర్వర్‌ కు చెందిన డేవిడ్ హాండిల్మన్ బాట్‌మన్‌ ను ఒక ఉన్నతమయిన సిధ్ధాంతం గల చిత్రంగా వర్గీకరించాడు. అతను, "అది సినిమా కాదు ఒక పెద్ద కార్పొరేట్ రాక్షసుడు" అని నమ్మాడు.[38]

ప్రతిస్పందన[మార్చు]

బాట్‌మన్ జూన్ 23, 1989 నాడు విడుదల అయ్యింది, అది మొదటి వారంలో 2,194 థియేటర్లలో 43.6 మిలియన్ డాలర్ల మొత్తాన్ని వసూలు చేసింది. అది ఇదివరకు ఘోస్ట్‌బస్టర్స్ II ఒక వారం ముందు నెలకొల్పిన రికార్డ్ 29.4 మిలియన్ డాలర్ల వసూళ్ళను బద్దలు కొట్టింది.[42] బాట్‌మన్ తదనంతరముగా ఉత్తర అమెరికాలో 251.2 మిలియన్ డాలర్లు ఇంకా అంతర్జాతీయంగా 160.15 మిలియన్ డాలర్లు, అంటే మొత్తం 411.35 మిలియన్ డాలర్లు అర్జించింది.[43] విడుదల అయిన మొదటి పది రోజులలో 100 మిలియన్ డాలర్ల మొత్తాన్ని వసూలు చేసిన మొదటి చిత్రం బాట్‌మన్ [1], ఇంకా 2008లో ది డార్క్ నైట్ వచ్చేంతవరకూ, DC కామిక్ పుస్తకం ఆధారంగా చేసిన అతిపెద్ద వసూళ్ళ చిత్రం.[44] ఉత్తర అమెరికా రాంక్స్‌లో ఈ చిత్రం 58వ అత్యున్నత వసూళ్ళ చిత్రం.[45] 1989[46] లో ఇండియానా జోన్స్ అండ్ ది లాస్ట్ క్రుసేడ్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా అతి ఎక్కువ డబ్బు వసూలు చేసినప్పటికీ, బాట్‌మన్ ఉత్తర అమెరికా[47] లో ది లాస్ట్ క్రుసేడ్‌ను అధిగమించింది, అంతే కాక హోం విడియో అమ్మకాలలో మరో 150 మిలియన్ డాలర్లు అర్జించింది.[48]

కొంత మంది బాట్‌మన్ "మరీ చీకటి"గా ఉందని విమర్శించారు.[1] పాత్రను తీర్చిదిద్దిన తీరు, స్క్రీన్‌టైమ్ (చిత్రపు నిడివిలో పాత్ర కనపడే సమయం) విషయంలో చాలా మంది బర్టన్ బాట్‌మన్ కన్నా జోకర్ పట్లనే ఆసక్తి చూపాడని కొందరు అభిప్రాయపడ్డారు.[1] కామిక్ పుస్తకాల అభిమానులు జోకర్ థామస్ మరియు మార్థా వేయ్న్‌లను జోకర్ హత్య చేయడం పట్ల ప్రతికూలంగా ప్రతిస్పందించారు. కామిక్ పుస్తకంలో దానికి బాధ్యుడు జో చిల్. కామిక్ పుస్తకాల అభిమాని అయిన, రచయిత సామ్ హామ్ ప్రకారం, వేయ్న్ యొక్క తల్లిదండ్రులను జోకర్ హత్య చేయాలన్నది బర్టన్ యొక్క ఆలోచన అని చెప్పాడు. "రచయితల సమ్మె కొనసాగుతోంది," హామ్ కొనసాగించాడు, "టిమ్ దానిని ఇతర రచయితల చేత చేయించాడు. విక్కి వేల్‌ను బాట్‌కేవ్‌లోకి వదిలే విషయంలో కూడా నేను ఆల్ఫ్రెడ్‌ను అమాయకుడిగా భావిస్తాను," అని అతను తర్కించాడు. "అభిమానులు దానిపట్ల సంతుష్ఠులుగా లేరు, నేను ఒప్పుకుంటాను. అది వేయ్న్ మేనర్‌లో ఉద్యోగానికి అల్ఫ్రెడ్‌కు చివరి దినం అయి ఉండేది."[30]

ప్రిన్స్ వ్రాసిన పాటలు సందర్భోచితంగా లేవని విమర్శలు వచ్చాయి.[3] బర్టన్ తనకు ప్రిన్స్ పాటలతో యెలాంటి సమస్యా లేదని చెప్పినా కూడా, అతను వాటిని చిత్రంలో ఉపయోగించడానికి ఉత్సాహం చూపలేదు.[34] చిత్రం గురించి బర్టన్, "నేను దానిలోని భాగాలను ఇష్టపడ్డాను, కానీ మొత్తం మీద చిత్రం నాకు విసిగించేదిగా ఉన్నది. అది సరే కానీ, ఒక గొప్ప చిత్రం అనడం కంటే దీనిని ఒక సాంస్కృతిక దృగ్విషయము అనవచ్చు." అని వ్యాఖ్యానించాడు.[48] ఏది ఏమయినప్పటికీ చిత్రం సాధారణంగా విమర్శకుల నుండి అనుకూలమయిన సమీక్షలు అందుకుంది. రాటెన్ టొమేటోస్ ప్రోగు చేసిన 51 సమీక్షల ఆధారంగా, 71% సమీక్షకులు బాట్‌మన్ చిత్రాన్ని ఆనందించారు.[49] దానితో పోలిస్తే, మెటాక్రిటిక్ 17 సమీక్షల ఆధారంగా 66 సగటు స్కోరు ప్రోగు చేసింది.[50]

బర్టన్ స్వీయచరిత్ర రచయిత అలిసన్ మెక్‌మహన్, "బాట్‌మన్ ఫ్రంచైస్‌కు చెందిన అభిమానులు మైకేల్ కీటన్‌ను తారాగణంలో ఎంపిక చేసుకున్నందుకు నిరసన వ్యక్తం చేసారు. కానీ, అతని పనితనం చూసాక ఎవ్వరూ కూడా నిరసన వ్యక్తం చేయలేదు." అని వ్రాసాడు.[38] జేమ్స్ బెరార్డినెల్లి, ప్రొడక్షన్ డిజైన్ హైలైట్‌గా చిత్రం చాలా రంజింప చేసిందని చెప్పాడు. కానీ, అతను "బాట్‌మన్ గురించి చెప్పదగ్గ అత్యుత్తమమయిన విషయం ఏమిటంటే అది బాట్‌మన్ రిటర్న్స్‌ కి దారి తీసింది, అది మరింత గొప్ప కృషి" అని తుది అభిప్రాయం తెలిపాడు.[51] వరైటీ , "జాక్ నికల్సన్ ప్రతి సన్నివేశాన్నీ దోచుకున్నాడు" అని భావించాడు, అయినప్పటికీ చిత్రాన్ని గురించి అనుకూలంగా ప్రతిస్పందించాడు.[52] రోజర్ ఎబెర్ట్ ప్రొడక్షన్ డిజైన్‌ను చాలా మెచ్చుకున్నాడు, కానీ "బాట్‌మన్ కథ కన్నా రూపకల్పన, పదార్థం కన్నా రీతి ప్రాధాన్యత కలిగి ఉన్నాయి, గొప్పగా కనపడే చిత్రం, చిత్రపు ఇతివృత్తాన్ని గురించి మీరు పట్టించుకోలేరు." అని చెప్పాడు.[53] కానీ అతని సమీక్షక భాగస్వామి, గీన్ సిస్కెల్, విభేధించాడు, 'ఒక మనోవైజ్ఞానిక ప్రపంచంలోకి మిమ్మల్ని తీసుకు వెళ్ళే' సెట్ రూపకల్పన, దర్శకత్వం మరియు ప్రదర్శనలకు సంబంధించి చిత్రానికి ఒక 'తాజాపరిచే పరిపక్వత' ఉందని వర్ణించాడు. షికాగో రీడర్‌ కు చెందిన జొనాథన్ రోసెన్‌బామ్ దానిని "చూడదగ్గదిగా ఉంది" అని చెప్పాడు.[54]

వారసత్వం[మార్చు]

ఆంటన్ ఫర్స్ట్ మరియు పీటర్ యంగ్ బెస్ట్ ఆర్ట్ డిరెక్షన్‌కు అకాడెమి అవార్డ్[55] అందుకున్నారు, నికల్సన్ పేరు గోల్డెన్ గ్లోబ్ అవార్డ్‌లలో ఉత్తమ నటునిగా (సంగీతము లేదా హాస్యము) ప్రతిపాదించడం జరిగింది.[56] బ్రిటిష్ అకాడెమి ఆఫ్ ఫిల్మ్ అండ్ టెలివిజన్ ఆర్ట్స్ బాట్‌మన్‌ ను ఆరు విభాగాలలో (ప్రొడక్షన్ డిజైన్, విజువల్ ఎఫెక్ట్స్, కాస్ట్యూమ్ డిజైన్, మేకప్, సౌండ్ మరియు సహాయ నటుడి పాత్రలో నికల్సన్) బాట్‌మన్ చిత్రాన్ని పురస్కారం కోసం ప్రతిపాదించింది, కానీ అది ఏ విభాగంలోనూ పురస్కారం గెలవలేదు.[57] నికల్సన్, బెసింజర్, మేకప్ విభాగం మరియు కాస్ట్యూమ్ డిజైనర్ బాబ్ రింగ్‌వుడ్ అందరూ సాటర్న్ పురస్కారాలకు ప్రతిపాదించబడ్డారు. చిత్రం పేరు బెస్ట్ ఫాంటసి ఫిల్మ్ కోసం సాటర్న్ పురస్కారం[58], బెస్ట్ డ్రమాటిక్ ప్రెజెంటేషన్ కొరకు హ్యూగో పురస్కారానికి ప్రతిపాదించడం జరిగింది.[59]

బాట్‌మన్ యొక్క విజయం వార్నర్ బ్రదర్స్ ఆనిమేషన్‌ను ఎమ్మి అవార్డ్-విన్నింగ్ Batman: The Animated Series సృష్టించడానికి స్ఫూర్తినిచ్చింది, దాని వల్ల చాలా కాలం కొనసాగే DC ఆనిమేటెడ్ యూనివర్స్ మొదలయ్యింది.[60] సీరీస్ సహసృష్టికర్త బ్రూస్ టిమ్ టెలివిజన్ షో యొక్క ఆర్ట్ డెకో రూపకల్పన చిత్రం నుండి స్ఫూర్తి పొందిందని చెప్పాడు. "మొదటి బాట్‌మన్ చిత్రం రాకుండా ఉంటే మా షో ఎప్పటికీ నిర్మించబడి ఉండేది కాదు" అని టిమ్ వ్యాఖ్యానించాడు.[61] బాట్‌మన్ మొట్టమొదటి బాట్‌మన్ ఫిల్మ్ సీరీస్‌కు అంకురార్పణ చేసింది, అది ఆధునిక దినపు సూపర్‌హీరో చిత్రాల పరంపర స్థాపించబడడానికి సాయపడింది. బర్టన్, "నేను బాట్‌మన్ చేసినప్పటి నుండి, అది మొదటి చీకటి కామిక్ పుస్తకపు చిత్రం. ఇప్పుడు ప్రతి ఒక్కరూ, ఒక చీకటితో కూడిన గంభీరమయిన సూపర్‌హీరో చిత్రం చేయాలనుకుంటున్నారు. ఈ పోకడకు నేనే బాధ్యుడిని అని నేను అనుకుంటున్నాను" అని చమత్కరించాడు.[62]

నిర్మాతలు మైకేల్ ఉస్లాన్ మరియు బెంజామిన్ మేల్నికర్ ఒప్పందపు ఉల్లంఘనకు సంబంధించిన వ్యాజ్యాన్ని లాస్ ఆంజిల్స్ కౌంటి సుపీరియర్ కోర్ట్‌లో మార్చ్ 26, 1992 నాడు దాఖలు చేసారు. ఉస్లాన్ మరియు మేల్నికర్ తమను "తాము ఒక అమంగళకరమయిన ప్రచారము మరియు బలాత్కారానికి బాధితులుగా పేర్కొన్నారు, అది తమని బాట్‌మన్ మరియు దాని తదుపరి భాగపు చిత్రాల నిర్మాణం నుండి కొనసాగకుండా మోసం చేసింది. బాట్‌మన్ చిత్ర విజయానికి మేము చేసిన అత్యావశ్యకమయిన సృజనాత్మక సేవకు మాకు తగిన విధంగా పారితోషికం ఇవ్వలేదు, మాకు దక్కాల్సిన ఆర్థిక ప్రతిఫలాలను దక్కనీకుండా చేసారు" అని వాదించారు.[9] సుపీరియర్ కోర్ట్ జడ్జ్ వ్యాజ్యాన్ని తిరస్కరించాడు. బాట్‌మన్ యొక్క మొత్తం వసూళ్ళు 2 బిలియన్ డాలర్లు మించాయి, ఉస్లాన్ "మా నికర లాభపు భాగస్వామ్యం నిరర్ధకమని నిరూపించబడ్డాక మేము ఒక్క పెన్ని కూడా ఎక్కువ చూడలేదు" అని వాదించాడు.[9] వార్నర్ బ్రదర్స్, కోర్ట్ బయట కొంత సొమ్ము ముట్టజెప్పడానికి చూసింది, దానిని ఉస్లాన్ మరియు మేల్నికర్ యొక్క అటార్నీ (న్యాయవాది), "రెండు పాప్‌కార్న్లు మరియు రెండు కోకా కోలాలు"గా అభివర్ణించాడు.[63]

బాట్‌మన్ చిత్ర విడుదల యొక్క ఇరవయ్యో వార్షికోత్సవాన్ని పురస్కరించుకుని సింహావలోకనం చేసుకుంటూ Salon.comలో వ్రాసిన వ్యాసంలో చిత్ర వ్యాఖ్యాత స్కాట్ మెండెల్‌సన్, చలనచిత్ర పరిశ్రమ మీద బాట్‌మన్ యొక్క కొనసాగుతున్న ప్రభావాన్ని సూచించాడు; అందులో మొదటి వారాంతపు బాక్స్ ఆఫీస్ వసూళ్ళ యొక్క ప్రాముఖ్యత, చిత్రపు విడుదల మరియు దాని విడియో విడుదల మధ్య తరుగుతున్న అంతరం దాని వల్ల రెండవ ప్రదర్శన చేసే థియేటర్ల అంతం; త్వరితం చేయబడుతోన్న ముందుగా ఉన్న, ముందుగా అమ్మబడిన ఆస్థులను చిత్ర అనుసరణ కోసం పొందడం, దానిని సత్వరమే సరుకులకు సంబంధించిన ఒప్పందాల కోసం అనుకూలంగా మలచుకోగలగడం; చిత్ర నిర్మాతలకు టార్గెట్ రేటింగ్ కోసం MPAA PG-13 యొక్క ప్రాముఖ్యత; పారంపరికమయిన చిత్రాల కోసం తారాగణాలకు సంబంధించి మరింత అసాంప్రదాయికమయిన, ఆఫ్‌బీట్ అవకాశాలను సృష్టించడం లాంటివి ఉన్నాయి.[64]

చిత్రం అమెరికన్ ఫిల్మ్ ఇన్స్టిట్యూట్ నుండి కూడా గుర్తింపు పొందింది. AFI యొక్క 100 సంవత్సరాల... ..100 కథానాయకులూ మరియు ప్రతినాయకుల లో, బాట్మన్‌కు 46వ అత్యుత్తమ చలనచిత్ర కథానాయకుడి స్థానం దక్కింది.[65] అదే జాబితాలో జోకర్‌కు అత్యుత్తమమయిన చలనచిత్ర ప్రతినాయకుడిగా 45వ స్థానం లభించింది. 2008లో, ఎంపైర్ మాగజీన్, 500 గ్రేటెస్ట్ మూవీస్ ఆఫ్ ఆల్ టైం లో బాట్‌మన్‌ ను 458వ చిత్రంగా ఎన్నుకుంది.[66]

హోమ్ వీడియో[మార్చు]

చిత్రం యొక్క అనేక రూపాంతరాలు విడుదల చేయబడ్డాయి. అందులో, VHS, లేజర్‌డిస్క్, సింగిల్ డిస్క్ DVD, స్పెషల్ ఎడిషన్ DVD మరియు ఒక ఆంథాలజి సెట్ ఉన్నాయి. 2005లో విడుదల అయిన ది బాట్‌మన్: ది మోషన్ పిక్చర్ ఆంథాలజి లో, టిమ్ బర్టన్/జోయల్ షుమాకర్ బాట్‌మన్ ఫిలంస్ యొక్క 2-డిస్క్ స్పెషల్ ఎడిషన్ DVDలు ఉన్నాయి. 10 మార్చ్, 2009న ఈ ఆంథాలజి సెట్ తిరిగి బ్లూ-రే మీద విడుదల చేయబడినది.

మే 19, 2009న ఒక 20వ వార్షికోత్సవపు స్వతంత్రంగా పనిచేసే సంచిక విడుదల చేయడం జరిగింది. ఈ స్వతంత్ర క్రియాశక్తి కల రూపాంతరానికి, సరిగ్గా ఆంథాలజి సెట్ (DVD మరియు బ్లూ-రే రెండూ) ప్రతిరూపాలకు ఉన్న ప్రత్యేకమయిన లక్షణాలే కలిగి ఉన్నాయి. అందులో రెండు తేడాలున్నాయి: ఈ రూపాంతరంలో చిత్రానికి 50 పుటల బుక్‌లెట్ గైడ్ ఉన్నది, పాకేజ్ విషయంలో సాధారణంగా ఉండే బ్లూ-రే పెట్టెలకన్న కొంత భిన్నత్వం కనపడుతుంది (వార్నర్ బ్రదర్స్. *డిజిబుక్*) రెండింటిలోనూ చిత్రం యొక్క డిజిటల్ కాపీ ఉంటుంది.

సూచనలు[మార్చు]

  1. 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 1.11 1.12 1.13 Lua error in మాడ్యూల్:Citation/CS1 at line 3723: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).
  2. 2.0 2.1 "Batman". Steve Englehart.com. Retrieved 2007-11-25.
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 Alan Jones (November 1989). "Batman". Cinefantastique. pp. 55–67. |access-date= requires |url= (help)
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 Taylor L. White (July 1989). "Batman". Cinefantastique. pp. 33–40. |access-date= requires |url= (help)
  5. 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 Stephen Rebello (November 1989). "Sam Hamm - Screenwriter". Cinefantastique. pp. 34–41. |access-date= requires |url= (help)
  6. 6.0 6.1 6.2 టిమ్ బర్టన్, సామ్ హామ్, మార్క్ కాంటొన్, మైకేల్ కీటన్, షాడోస్ ఆఫ్ ది బాట్: ది సినిమాటిక్ సగా ఆఫ్ ది డార్క్ నైట్-ది గాదరింగ్ స్టార్మ్ , 2005, వార్నర్ హోమ్ విడియో
  7. 7.0 7.1 7.2 రాబర్ట్ వుహ్ల్, బిల్లి డీ విలియంస్, పాట్ హింగిల్, బాట్‌మన్: ది హీరోస్ , 2005, వార్నర్ హోమ్ విడియో
  8. 8.0 8.1 8.2 Alan Jones (November 1989). "Batman in Production". Cinefantastique. pp. 75–88. |access-date= requires |url= (help)
  9. 9.00 9.01 9.02 9.03 9.04 9.05 9.06 9.07 9.08 9.09 9.10 Nancy Griffin; Kim Masters (1997). "Hit Men". Hit & Run: How Jon Peters and Peter Guber Took Sony For A Ride In Hollywood. Simon & Schuster. pp. 158–174. ISBN 0-684-80931-1.
  10. 10.0 10.1 Hilary de Vries (1989-02-05). "Batman Battles for Big Money". The New York Times. Retrieved 2008-10-26.
  11. Les Daniels (2000). Batman: The Complete History. Chronicle Books. p. 164. ISBN 0-8118-2470-5.
  12. 12.0 12.1 12.2 David Hughes (2003). "Batman". Comic Book Movies. Virgin Books. pp. 33–46. ISBN 0753507676.
  13. 13.0 13.1 13.2 13.3 13.4 13.5 Iain Johnstone (August 1989). "Dark Knight in the City of Dreams". Empire. pp. 46–54. |access-date= requires |url= (help)
  14. 14.0 14.1 టిమ్ బర్టన్, DVD ఆడియో కామెంటరి, 2005, వార్నర్ హోమ్ విడియో
  15. జాక్ నికల్సన్, ట్రేసీ వాల్టర్, బాట్‌మన్: ది విలన్స్ , 2005, వార్నర్ హోం విడియో
  16. 16.0 16.1 16.2 16.3 Joe Morgenstern (1989-04-09). "Tim Burton, Batman and The Joker". The New York Times. |access-date= requires |url= (help)
  17. http://www.ukonscreen.com/gkjhkbb-baaT^man-(1989).html
  18. 18.0 18.1 హాంక్, p.87-96
  19. సాలిస్‌బరి బర్టన్, p.145
  20. 20.0 20.1 Tom Stone (2004-09-28). "How Hollywood had the last laugh". The Daily Telegraph. |access-date= requires |url= (help)
  21. ఆంటన్ ఫర్స్ట్, డెరెక్ మెడ్డింగ్స్, విజువలైజింగ్ గోథమ్: ది ప్రొడక్షన్ డిజైన్ ఆఫ్ బాట్‌మన్ , 2005, వార్నర్ హోమ్ విడియో
  22. 22.0 22.1 Richard Corliss; Elaine Dutka (1989-06-19). "The Caped Crusader Flies Again". Time. Retrieved 2008-10-26.
  23. "Batman". Keith Short.com. Retrieved 2008-05-12.
  24. కీత్ షార్ట్, బిల్డింగ్ ది బాట్‌మొబైల్ , 2005, వార్నర్ హోమ్ విడియో
  25. 25.0 25.1 Jody Duncan Shannon (February 1990). "Building the Bat-suit". Cinefex. pp. 16–24. |access-date= requires |url= (help)
  26. బాబ్ రింగ్‌వుడ్, టిమ్ బర్టన్, డిజైనింగ్ ది బాట్‌సూట్ , 2005, వార్నర్ హోమ్ విడియో
  27. "Reinventing the Batsuit for the Modern Era". American Movies Classic. Retrieved 2008-10-17.
  28. Alan Jones (November 1989). "The Joker's Make-up". Cinefantastique. pp. 69–70. |access-date= requires |url= (help)
  29. డాని ఎల్ఫ్‌మన్, టిమ్ బర్టన్, నాక్టర్నల్ ఒవర్చర్స్: ది మ్యూజిక్ ఆఫ్ బాట్‌మన్ , 2005, వార్నర్ హోమ్ విడియో
  30. 30.0 30.1 టిమ్ బర్టన్, సామ్ హామ్, డాని ఎల్ఫ్‌మాన్, షాడోస్ ఆఫ్ ది బాట్: ది సినీమాటిక్ సగా ఆఫ్ ది డార్క్ నైట్-ది లెజెండ్ రిబార్న్ , 2005, వార్నర్ హోమ్ విడియో
  31. "The Elfman Cometh". Entertainment Weekly. 1990-02-23. Retrieved 2007-12-18.
  32. Judy Sloane (August 1995). "Elfman on scoring". Film Review. p. 77. |access-date= requires |url= (help)
  33. Stephen Holden (1989-07-19). "The Pop Life". The New York Times. |access-date= requires |url= (help)
  34. 34.0 34.1 34.2 Ken Hanke (1999). "Going Batty in Britain". Tim Burton: An Unauthorized Biography of the Filmmaker. Renaissance Books. pp. 75–85. ISBN 1-58063-162-2.
  35. Kim Newman (September 1989). "Batman". Monthly Film Bulletin. pp. 61–64. |access-date= requires |url= (help)
  36. Hal Hinson (1989-06-23). "Batman". The Washington Post. Retrieved 2008-10-24.
  37. Richard Corliss (1989-06-19). "Murk in The Myth". Time. Retrieved 2008-10-26.
  38. 38.0 38.1 38.2 Alison McMahan (2005). "Burton's Batman: Myth, Marketing, and Merchandising". The Films of Tim Burton: Animating Live Action in Contemporary Hollywood. Farmington Hills, Michigan: Gale. ISBN 0-8264-1566-0 121-156 Check |isbn= value: length (help).
  39. కెవిన్ స్మిత్, అన్ ఈవినింగ్ విత్ కెవిన్ స్మిత్ , 2002, సోని పిక్చర్స్ హోమ్ ఎంటర్టెయిన్‌మెంట్
  40. "Batman: The Novelization (Mass Market Paperback)". Amazon.com. Retrieved 2008-08-16.
  41. "Paperback Best Sellers: June 18, 1989". The New York Times. 1989-06-18. |access-date= requires |url= (help)
  42. Staff (1989-06-27). "Batman Sets Record And So Does Hollywood". The New York Times. Retrieved 2008-10-26.
  43. "Batman (1989)". Box Office Mojo. Retrieved 2008-05-03.
  44. "DC Comics Movies". Box Office Mojo. Retrieved 2008-05-03.
  45. "All Time Domestic Box Office Results". Box Office Mojo. Retrieved 2008-05-03.
  46. "1989 Worldwide Grosses". Box Office Mojo. Retrieved 2008-05-03.
  47. "1989 Domestic Grosses". Box Office Mojo. Retrieved 2008-05-03.
  48. 48.0 48.1 జెఫ్రీ రెస్నర్ (ఆగస్ట్ 1992). "త్రీ గో మాడ్ ఇన్ గోథం", ఎంపైర్ , pp. 44-52. రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2008-08-14.
  49. "Batman". Rotten Tomatoes. Retrieved 2008-05-04.
  50. "Batman (1989): Reviews". Metacritic. Retrieved 2008-05-04.
  51. James Berardinelli (2001-06-05). "Batman (1989)". ReelViews. Retrieved 2008-05-05. External link in |work= (help)
  52. "Batman". Variety. 1989-01-01. Retrieved 2008-05-05.
  53. "Batman". Roger Ebert. Retrieved 2008-05-05.
  54. Jonathan Rosenbaum (1989-06-23). "Batman". Chicago Reader. Retrieved 2008-05-05.
  55. "Batman". Academy of Motion Picture Arts and Sciences. Retrieved 2008-10-04.
  56. "Batman". Hollywood Foreign Press Association. Retrieved 2008-05-06.
  57. "Batman". British Academy of Film and Television Arts. Retrieved 2008-10-04.
  58. "Past Saturn Awards". Saturn Awards.org. Retrieved 2008-05-07.
  59. "1990 Hugo Awards". The Hugo Awards. Retrieved 2008-05-06.
  60. Paul Dini; Chip Kidd (1998). Batman Animated. Titan Books. p. 2. ISBN 1-84023-016-9.
  61. Bruce Timm; Erick Nolen-Weathington (2004). Modern Masters Volume 3: Bruce Timm. TwoMorrows Publishing. pp. 38–49. ISBN 1893905306.
  62. Geoff Boucher (2008-10-15). "Tim Burton talks about Johnny Depp, 'Alice in Wonderland' and 'The Dark Knight'". Los Angeles Times. |access-date= requires |url= (help)
  63. ఆలి రిచర్డ్స్ (సెప్టెంబర్ 1992). "ట్రబుల్ ఇన్ గోథమ్", ఎంపైర్ , pp. 21-23. రిట్రీవ్డ్ ఆన్ 2008-08-14.
  64. Scott Mendelson (June 24, 2009@ 10:38 AM). "20 years later, how Batman changed the movie business..." Salon.com. Retrieved 2009-07-04. Check date values in: |date= (help)
  65. http://connect.afi.com/site/DocServer/handv100.pdf?docID=246
  66. http://www.empireonline.com/500/8.asp

మరింత చదవటానికి[మార్చు]

బాహ్య లింకులు[మార్చు]