బాలబోధ్
బాలబోధ్ (మరాఠీః బాలబోధ్, బాలబోధ్) Marathi pronunciation: [baːɭboːd̪ʱ]Marathi pronunciation: [baːɭboːd̪ʱ] [baːnaboːdʃh], అనువాదంః పిల్లలు అర్థం చేసుకుంటారు ] మరాఠీ భాష ,కొర్కు భాష వ్రాయడానికి ఉపయోగించే దేవనాగరి లిపి కొద్దిగా సవరించిన శైలి.[1][2][3][4][5] . దీనిని "పిల్లలు అర్థం చేసుకుంటారు" అని అర్ధం వచ్చేలా "బాలబోధ్" అని పిలుస్తారు.
బాలబోధ్ లిపి దేవనాగరి లిపి నుండి కొద్దిగా భిన్నంగా ఉంటుంది. ఇది అక్షరాలను మరింత సరళంగా చదవడానికి సులభంగా చేస్తుంది. దీనిని ముఖ్యంగా పిల్లలు కొత్తగా భాష నేర్చుకునేవారు ఉపయోగిస్తారు.
బాలబోధ్ లిపి కొన్ని ప్రత్యేకతలు:
- కొన్ని అక్షరాల ఆకారం దేవనాగరి లిపిలో కంటే భిన్నంగా ఉంటుంది.
- కొన్ని సంయుక్త అక్షరాలను రాయడం సులభం.
- ఇది మరింత స్పష్టమైన చదవగలిగే లిపి.
ఇతర భాషలకు ఉపయోగించే దేవనాగరి లిపి నుండి బాలబోధను వేరు చేసేది ఏమిటంటే, ळ /ɭ/ (రెట్రోఫ్లెక్స్ లాటరల్ అప్రోక్సిమాంట్) र् (ఐలాష్ రెఫ్ / రాఫర్ అని పిలుస్తారు) రెండింటినీ తరచుగా క్రమం తప్పకుండా ఉపయోగించడం..[6] అదనంగా, బాల్బోధ్ శైలిలో ఆంగ్ల ఆధారిత పదాలలో [æ] [ɒ] ఉచ్చరించడానికి అనుసరణలుగా ऍ/ॲ ऑ ఉన్నాయి. మరొక విలక్షణమైన లక్షణం ఏమిటంటే, వెనుక ఉన్న అచ్చు పొడవును సూచిస్తుంది.
వ్యుత్పత్తి శాస్త్రం
[మార్చు]బాలబోధ అనే పదం ‘बाळ’ /baːɭ/ ‘बोध’ /boːd̪ʱ/ అనే పదాల కలయిక. ‘बाळ’ అనేది సంస్కృత పదం బాల "పిల్లవాడు" నుండి ఉద్భవించిన నపుంసక నామవాచకం.[7] ‘बोध’ అనేది పురుష నామవాచకం ,తత్సమ అంటే "గ్రహణశక్తి".".[7]
మరాఠీ సాహిత్యం విషయానికొస్తే, బాలబాధ అనేది "బాళ" అంటే ప్రాథమిక "బోధ" అంటే జ్ఞానంతో కూడి ఉంటుందని భావించవచ్చు. కాబట్టి మరాఠీ బాలబాధను మరాఠీ భాష ప్రాథమిక జ్ఞానంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు. ప్రాథమిక జ్ఞానంలో, 12 అచ్చులు अ आ इ ई उ ऊ ए ऐ ओ औ अं अः (ఇంగ్లీషులో A, E, I, O, U లాగా) ఐదు సమూహాలలో 36 హల్లులు (क वर्ग, च वर्ग, ट वर्ग, त वर्ग प वर्ग) 11 వ్యక్తిగత హల్లులను పిల్లలకు నిరక్షరాస్యులకు పారాయణం పలకలపై రాయడం ద్వారా నేర్పుతారు.
ఫీచర్లు
[మార్చు]రెట్రోఫ్లెక్స్ పార్శ్వ ఉజ్జాయింపు
[మార్చు]ఇండో-ఆర్యన్ భాషలు
[మార్చు]చారిత్రాత్మకంగా, రెట్రోఫ్లెక్స్ పార్శ్వ ఉజ్జాయింపు (λ/λ/) వేద సంస్కృతం ఉనికిలో ఉంది ,శాస్త్రీయ సంస్కృతం కోల్పోయింది. నేడు ఇది ఉనికిలో ఉన్న ఇండో-ఆర్యన్ భాషలు మరాఠీ ,కొంకణి (ఒరియా గుజరాతీ), రాజస్థానీ, భిలి, పంజాబీ భాష కొన్ని మాండలికాలు (పశ్చిమ పహారీ, కుమావోని, హర్యానవి ,వాయవ్య కౌరవి సహారన్పూర్ మాండలికం చాలా మాండలికాలను). వీటిలో, కొంకణి, రాజస్థానీ, భిలి, కుమావోని, హర్యానావి, సహారన్పూర్ మాండలికం దేవనాగరి లిపిని ఉపయోగిస్తాయి. రెట్రోఫ్లెక్స్ లాటరల్ అప్రోక్సిమాంట్ చాలా ఇతర ఇండో-ఆర్యన్ భారతీయ భాషలలో లేదు.[6]
దక్షిణ భారత భాషలు
[మార్చు]రెట్రోఫ్లెక్స్ లాటరల్ అప్రాక్సిమాంట్ (ळ /ɭ/) తెలుగు (ళ), మలయాళం (ള), కన్నడ (ಳ), తమిళం (ள) వంటి అనేక ద్రావిడ భాషలలో ఉంది. ఇది ఒకప్పుడు సింహళంలో (ෲగా) ఉండేది.[6] ఇది వేద సంస్కృతం సహా అనేక భారతీయ భాషలలో ఉంది.[8]
కనురెప్ప రెఫ్/రఫర్
[మార్చు]కనురెప్పల రెఫ్ / రఫార్ (रेफ/ रफार) (र्) అనేది మరాఠీతో పాటు నేపాలీ భాషలోనూ ఉంది. కనురెప్పల రెఫ్ / రఫార్ (र्) అనేది యూనికోడ్లో [ra र ] + [virāma ्] + [ZWJ] [rra ऱ ]+ [virāma ्] + [ZWJ] అనే క్రమం ద్వారా ఉత్పత్తి చేయబడుతుంది.[9] మరాఠీలో, 'र' అనేది హల్లుల సమూహంలో మొదటి హల్లు ఒక అక్షరం ప్రారంభంలో సంభవించినప్పుడు, దానిని ఐలాష్ రెఫ్ / రఫార్ అని వ్రాస్తారు.[10]
| Examples |
|---|
| तर्हा |
| वाऱ्याचा |
| ऱ्हास |
| ऱ्हस्व |
| सुऱ्या |
| दोऱ्या |
కనీస జతలు
[మార్చు]| Using the (Simple) Reph / Raphar | Using the Eyelash Reph / Raphar |
|---|---|
| आचार्यास (to the teacher) | आचार्यास (to the cook) |
| दर्या (ocean) | दर्या (valleys) |
సాధారణ కంప్యూటర్ ఫాంట్లు ఐలాష్ సాధారణ రెఫ్/రాపహార్ రెండింటినీ అందించకపోవచ్చు లేదా QWERTY-కీబోర్డ్ ఆధారిత టైపింగ్లో సాధారణ రాఫర్కు డిఫాల్ట్గా ఉండకపోవచ్చు, "ry" హల్లుల క్లస్టర్ కోసం చేతితో వ్రాసేటప్పుడు ఒక సాధారణ సూచన ఏమిటంటే, సంస్కృత ఆధారిత అరువు పదాలు (తత్సమ) నామినేటివ్ సందర్భంలో సగం-R ఉన్న ఇతర భాషల పదాలకు (పైన చూపిన విధంగా అరబిక్ "దర్య" లేదా "దరియా" అంటే సముద్రం) సాధారణ రాఫర్ (సంస్కృతంతో సాధారణం) ఉపయోగించడం, అయితే ఐలాష్ రెఫ్ ("కడుపులో" రూపంలో కూడా పిలుస్తారు, వ్యావహారిక వాడుకలో Y "బొడ్డు"కి బాకును పోలి ఉంటుంది) R-ముగింపు పదాల బహువచనాలు స్టెమ్ రూపాలతో (పై ఉదాహరణలో "లోయలు" "కుక్") ఉపయోగించాలి.
ప్రింటింగ్
[మార్చు]మరాఠీలో ముద్రించడం సాధ్యమయ్యే ముందు, గద్య రచనకు మోడీ లిపిని, కవిత్వం రాయడానికి బాలబోధను ఉపయోగించేవారు. మరాఠీలో ముద్రించడం సాధ్యమైనప్పుడు, మోడీ ,బాలబోధ మధ్య ఎంపిక సమస్యగా ఉండేది. బెంగాల్లోని సెరాంపూర్ మోడీ లిపిలో ముద్రణ అందుబాటులో లేనందున విలియం కారీ 1805లో బాలబోధను ఉపయోగించి మరాఠీ వ్యాకరణంపై మొదటి పుస్తకాన్ని ప్రచురించాడు. ఆ సమయంలో, మరాఠీ పుస్తకాలు సాధారణంగా బాలబోధలో వ్రాయబడ్డాయి. అయితే, 1810లో ప్రారంభమైన మరాఠీ వ్యాకరణంపై విలియం కారీ రాసిన పుస్తకం తదుపరి సంచికలు మోడీ లిపిని ఉపయోగించాయి.[11][12]
ప్రాథమిక శైలిగా
[మార్చు]1917 జూలై 25న, బొంబాయి ప్రెసిడెన్సీ, ప్రెసిడెన్సీలోని ఇతర రంగాలతో సౌలభ్యం ,ఏకరూపత కోసం, మోడీ లిపి స్థానంలో పరిపాలన ప్రాథమిక లిపిగా బాలబోధాన్ని మార్చాలని నిర్ణయించింది. అనేక దశాబ్దాల తరువాత వరకు పాఠశాలల్లో మోడీ లిపిని బోధించడం కొనసాగింది, బాలబోధకు ప్రత్యామ్నాయ లిపిగా ఉపయోగించడం కొనసాగింది. 1940ల వరకు, పాత తరాల ప్రజలు వ్యక్తిగత ,ఆర్థిక ఉపయోగాల కోసం ఈ లిపిని విస్తృతంగా ఉపయోగించారు.
అయితే, అప్పటి నుండి మోడీ వాడకం తగ్గింది, ఇప్పుడు మరాఠీ రాయడానికి బాలబోధా ప్రాథమిక లిపిగా ఉపయోగించబడుతోంది.[13][14]
కొర్కు భాష
[మార్చు]మరాఠీతో పాటు, ముండా ఉపవిభాగం ఆస్ట్రోయాసియాటిక్ భాషా కుటుంబానికి చెందిన కొర్కు భాష వ్రాయడానికి కూడా బాలబోధాన్ని ఉపయోగిస్తారు, దీనిని మహారాష్ట్ర ,మధ్యప్రదేశ్ కొన్ని ప్రాంతాల్లో నివసించే కొర్కు ప్రజలు మాట్లాడతారు.[5]
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]- మోడీ లిపి, ఇతర మరాఠీ లిపి
సూచనలు
[మార్చు]- ↑ Campbell, George L.; King, Gareth (2013). Compendium of the World's Languages. Routledge. p. 1071. ISBN 9781136258466. Archived from the original on 7 December 2014.
- ↑ Bhimraoji, Rajendra (28 February 2014). "Reviving the Modi Script" (PDF). Typoday. Archived from the original (PDF) on 7 December 2014.
- ↑ "Languages of India". RBC Radio. Marathi. Archived from the original on 10 September 2013.
- ↑ Savargaonkar, Nilesh. "Marathi Language". Marathi Script. Archived from the original on 14 July 2014.
- ↑ 5.0 5.1 Sebeok, Thomas Albert, ed. (1971). Current Trends in Linguistics. Walter de Gruyter. p. 425. Archived from the original on 7 December 2014. ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని
<ref>ట్యాగు; ":0" అనే పేరును విభిన్న కంటెంటుతో అనేక సార్లు నిర్వచించారు - ↑ 6.0 6.1 6.2 Masica, Colin P. (1993). The Indo-Aryan Languages. Cambridge University Press. pp. 97 and 437. ISBN 9780521299442. Archived from the original on 7 December 2014. ఉల్లేఖన లోపం: చెల్లని
<ref>ట్యాగు; ":2" అనే పేరును విభిన్న కంటెంటుతో అనేక సార్లు నిర్వచించారు - ↑ 7.0 7.1 Molesworth, James Thomas (1857). A Dictionary, Marathi and English. Bombay [sic]: Bombay Education Society's Press. p. 593.
{{cite book}}: CS1 maint: deprecated archival service (link) - ↑ Southworth, Franklin C. "Prehistoric Implications of the Dravidian element in the NIA lexicon, with special attention to Marathi" (PDF). University of Pennsylvania. Archived from the original (PDF) on 28 June 2011.
- ↑ Indic Working Group (7 November 2004). "Devanagari Eyelash Ra". The Unicode Consortium. Archived from the original on 27 May 2014.
- ↑ Kalyan, Kale; Soman, Anjali (1986). Learning Marathi. Pune: Shri Vishakha Prakashan. p. 26.
- ↑ Rao, Goparaju Sambasiva (1994). Language Change: Lexical Diffusion and Literacy. Academic Foundation. pp. 48 and 49. ISBN 9788171880577. Archived from the original on 7 December 2014.
- ↑ Carey, William (1805). A Grammar of the Marathi Language. Serampur [sic]: Serampore Mission Press. ISBN 9781108056311.
{{cite book}}: ISBN / Date incompatibility (help) - ↑ Chhatrapati, Shahu; Sangave, Vilas Adinath; Khane, B. D. (1997). Rajarshi Shahu Chhatrapati papers. Vol. 7. Shahu Research Institute. Archived from the original on 7 December 2014.
- ↑ "History Of Modi Lipi". Modi Lipi. Archived from the original on 25 October 2013.