బావందర్
| ధింధోరా బవందర్ | |
|---|---|
 | |
| దర్శకత్వం | జగ్ ముంధ్రా |
| రచన | స్క్రీన్ ప్లే: అశోక్ మిశ్రా, సుధా అరోరా డైలాగ్: హరిరామ్ ఆచార్య, దీపక్ పురోహిత్ జగ్ ముంధ్రా (రచన) |
| నిర్మాత | గౌరంగ్ దోషి జగ్ ముంధ్రా |
| తారాగణం | దీప్తి నావల్, నందితా దాస్ |
| ఛాయాగ్రహణం | అశోక్ కుమార్ |
| కూర్పు | జగ్ ముంధ్రా |
| సంగీతం | విశ్వమోహన్ భట్ |
విడుదల తేదీ | 2000 నవంబరు 17 |
సినిమా నిడివి | 125 ని. |
| దేశం | భారతదేశం |
| భాషలు |
|
బావందర్ (ఆంగ్ల శీర్షిక: ది సాండ్ స్టార్మ్) అనేది 2000లో విడుదలైన ఒక భారతీయ చిత్రం. ఇది భారతదేశంలోని రాజస్థాన్‌కు చెందిన అత్యాచార బాధితురాలైన భాన్వరీ దేవి నిజ జీవిత కథ ఆధారంగా రూపొందించబడింది. భారతీయ న్యాయస్థానాలలో న్యాయం కోసం పోరాడుతున్నప్పుడు భాన్వరీ దేవి ఎదుర్కొన్న వ్యక్తిగత క్షోభ, బహిరంగ అవమానం, చట్టపరమైన అన్యాయాన్ని ఈ చిత్రం చిత్రీకరిస్తుంది.[1]
కథాంశం
[మార్చు]బవందర్ అనేది భాన్వరీ దేవి సామూహిక అత్యాచారం కేసు నిజ జీవిత కథ ఆధారంగా రూపొందించబడింది. చట్టపరమైన కారణాల వల్ల పాత్రల, ప్రదేశాల పేర్లు మార్చబడ్డాయి. ఉదాహరణకు, భాన్వరీ పాత్రను సాన్వరీ అని, ఆమె భర్త మోహన్ పాత్రను సోహన్ అని, వారి గ్రామాన్ని ధబ్రి (నిజ జీవితంలో భటేరి) అని పిలుస్తారు.
ఒక వార్తాపత్రికలో సాన్వరీ కేసు గురించి చదివిన అమీ (లైలా రౌస్) అనే విదేశీ రిపోర్టర్ కథనం ద్వారా ఈ కథ ప్రారంభమవుతుంది. సామూహిక అత్యాచారం జరిగిన ఐదు సంవత్సరాల తర్వాత, అమీ, ఆమె స్నేహితుడు-కమ్-అనువాదకుడు రవి (రాహుల్ ఖన్నా) ఈ విషయాన్ని విచారించడానికి సాన్వరీ గ్రామాన్ని సందర్శిస్తారు. రాజస్థాన్‌కు చేరుకున్న తర్వాత, అమీ, రవి యాదృచ్ఛికంగా సోహన్ (రఘువీర్ యాదవ్) అనే రిక్షా లాగేవారిని కలుస్తారు. సాన్వరీపై అత్యాచారం చేసిన వారిని వారు కలిసే గ్రామానికి వెళ్ళే మార్గంలో అతను వారికి సహాయం చేస్తాడు. సోహన్ సాన్వరీ భర్త అని తేలుతుంది, అతను సాన్వరీ అత్యాచార కేసు కథను చెబుతాడు.
సోహన్, సాన్వరీ కుమ్మరి (కుమ్మరి) అనే నిమ్న కులానికి చెందిన వివాహిత దంపతులు. ఈ జంట సోహన్ తల్లిదండ్రులతో కలిసి నివసిస్తారు, వారికి ఒక చిన్న అమ్మాయి, ఒక అబ్బాయి అనే ఇద్దరు పిల్లలు ఉన్నారు. వారి జీవనోపాధి కోసం సాన్వరీ కుండలు తయారు చేస్తుండగా, సోహన్ రిక్షా నడుపుతాడు. ఒక స్థానిక క్వారీలో పనిచేస్తున్నప్పుడు, సాన్వరీ అవినీతిపరుడైన సూపర్‌వైజర్‌తో తన హక్కుల కోసం నిలబడుతుంది. ఆమె ధైర్యసాహసాల వార్త భారత ప్రభుత్వం కోసం పనిచేసే సామాజిక కార్యకర్త అయిన శోభా దేవి (దీప్తి నవల్)కి చేరుతుంది. బాల్య వివాహాలు, మహిళలపై అణచివేత వంటి సామాజిక దురాచారాలకు వ్యతిరేకంగా నిరక్షరాస్య గ్రామస్తులలో అవగాహన కల్పించడం ఆమె పని. ధాబ్రిలో, ఆమె రాజస్థాన్ ప్రభుత్వం నడుపుతున్న మహిళా అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులో భాగంగా సాన్వరీని (నందితా దాస్) ఒక క్షేత్రస్థాయి కార్యకర్తగా నియమించుకుంటుంది.
తన ఉద్యోగంలో భాగంగా, సాన్వరి గ్రామంలోని మహిళలకు బాల్య వివాహాలకు, స్త్రీలపై జరిగే అణచివేతకు వ్యతిరేకంగా అవగాహన కల్పిస్తూ, సంప్రదాయవాద గ్రామ పెద్దల ఆగ్రహానికి గురవుతుంది. ఈ గ్రామస్తులలో చాలామంది ఉన్నత కులమైన గుజ్జర్ వర్గానికి చెందినవారు. సాన్వరిని అణచివేయడానికి, గుజ్జర్ వర్గానికి చెందిన ఐదుగురు సభ్యులు ఆమెను, ఆమె కుటుంబాన్ని సామాజికంగా, ఆర్థికంగా బహిష్కరించాలని ఆదేశిస్తారు. గ్రామస్తులు ఆమె కుటుంబానికి పాలు అమ్మడం, వారు తయారుచేసే మట్టి కుండలను కొనడం మానేస్తారు. గుజ్జర్ వర్గంలో జరుగుతున్న ఒక బాల్య వివాహం గురించి సాన్వరి పోలీసులకు సమాచారం ఇచ్చినప్పుడు, ఆ వివాహం జరగాల్సిన గుజ్జర్ కుటుంబానికి చెందిన ఐదుగురు పురుషులు సాన్వరికి గుణపాఠం నేర్పాలని నిర్ణయించుకుంటారు. ఆమె చేసే అల్లరి పనులతో విసిగిపోయి, తమ పురుషాహంకారానికి ఆమె అవమానం అని భావించిన వారందరూ కలిసి ఆమె భర్తను చితకబాది, వారిలో ఇద్దరు వంతులవారీగా ఆమెపై సామూహిక అత్యాచారానికి పాల్పడతారు.
ఆ సంఘటన ఎంత భయంకరమైనదైనా, దానితో ముడిపడి ఉన్న అపఖ్యాతి ఉన్నప్పటికీ, సాన్వరీ, సోహన్ ధైర్యం కూడగట్టుకుని ఫస్ట్ ఇన్ఫర్మేషన్ రిపోర్ట్ (FIR) నమోదు చేయడానికి పోలీస్ స్టేషన్‌కు వెళ్తారు. కానీ, అవినీతిపరుడైన ఇన్‌స్పెక్టర్ (రవి ఝాంకల్) వైద్య నివేదిక లేదనే కారణంతో FIR నమోదు చేయడానికి నిరాకరిస్తాడు. ఇది అత్యాచార కేసు కాబట్టి తాను అలా చేయలేనని వివరిస్తూ, కోర్టు ఉత్తర్వు లేనిదే వైద్య నివేదిక ఇవ్వడానికి డాక్టర్ నిరాకరిస్తాడు. శోభ సహాయంతో, ఆ జంట చివరికి కోర్టు ఉత్తర్వును పొందగలుగుతారు. కోర్టు ఉత్తర్వుతో, వారు జైపూర్‌లో వైద్య పరీక్ష చేయించుకుంటారు, సంఘటన జరిగిన రెండు రోజుల తర్వాత ఫిర్యాదు నమోదు చేయబడుతుంది.
అయితే, అత్యాచారానికి పాల్పడినవారు అరెస్టు కాకుండా, సాన్వరితో తమ కామక్రీడ గురించి గొప్పలు చెప్పుకుంటూ స్వేచ్ఛగా తిరుగుతున్నారు. ఢిల్లీలోని ఒక మహిళా స్వచ్ఛంద సంస్థ అధిపతి ఈ కేసులో జోక్యం చేసుకుని, సాన్వరికి సహాయం చేయడానికి ప్రయత్నించడంతో, ఆమె కేసు దేశవ్యాప్త దృష్టిని ఆకర్షించింది. భారత ప్రధాని స్వయంగా ఈ దర్యాప్తును సెంట్రల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్‌కు అప్పగించి, ప్రధానమంత్రి సహాయ నిధి నుండి సాన్వరికి సహాయంగా రూ. 1 లక్షను అందించారు.
నిందితులను అరెస్టు చేసి కోర్టులో విచారిస్తారు, కానీ వారికి స్థానిక ఎమ్మెల్యే ధనరాజ్ మీనా (గోవింద్ నామ్‌దేవ్) మద్దతు ఉంటుంది. నిందితుల తరఫున వాదించడానికి మీనా పురోహిత్ అనే లాయర్‌ను నియమిస్తాడు. ఒక గుజ్జర్ లాయర్ (గుల్షన్ గ్రోవర్) సాన్వరీ తరఫున వాదిస్తాడు, కానీ నిందితురాలికి అనుకూలంగా వ్యవహరించాలని తన సమాజం నుండి ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటాడు. ఈ కేసును విచారిస్తున్న న్యాయమూర్తులు చాలాసార్లు బదిలీ అవుతారు, తుది తీర్పు ఆమెకు వ్యతిరేకంగా వస్తుంది, దీంతో నిందితులు ఐదుగురూ నిర్దోషులుగా బయటపడతారు.
సహాయం చేయని గ్రామస్తులు, బంధువులు, అసమర్థ పోలీసు బలగం, అవినీతిమయమైన న్యాయవ్యవస్థ ఉన్నప్పటికీ, భాన్వరీ దేవి తన న్యాయ పోరాటాన్ని వదులుకోవడానికి నిరాకరించిందని, నేడు అలాంటి అన్యాయాలకు గురైన మహిళలకు సహాయం, కౌన్సెలింగ్, స్ఫూర్తిని అందించే అత్యాచార వ్యతిరేక కార్యకర్తగా చురుకుగా ఉందని నటి దీప్తి నవల్ చెప్పడంతో సినిమా ముగుస్తుంది.
తారాగణం
[మార్చు]- నందితా దాస్ - సాన్వ్రి
- రఘువీర్ యాదవ్ - సోహన్ (సాన్వ్రీ భర్త)
- దీప్తి నావల్ - శోభా దేవి
- రాహుల్ ఖన్నా - రవి
- లైలా రౌస్ - అమీ
- గోవింద్ నామ్‌దేవ్ - ధనరాజ్ మీనా (ఎమ్మెల్యే)
- ఇష్రత్ అలీ - పూర్నియా గుజ్జర్ (సర్పంచ్)
- యశ్‌పాల్ శర్మ - సర్జు
- లలిత్ తివారీ - తేజ్ కరణ్
- అనుపమ్ శ్యామ్ - మంగళ్ పాండా (పండిట్)
- అశోక్ బంతియా
- శ్రీ వల్లభ వ్యాసుడు - (శ్రీవల్లభ వ్యాసునిగా)
- రవి జంకల్ - పోలీస్ ఇన్‌స్పెక్టర్
- మోహన్ భండారి
- లిల్లెట్ దుబే
వివాదాలు
[మార్చు]సినిమా విడుదలకు ముందు, చిత్రనిర్మాతలు తనతో సినిమా గురించి చర్చించలేదని, తాను వారి నుండి ఎటువంటి డబ్బు తీసుకోలేదని, తనకు సినిమా చూపించలేదని భాన్వరీ దేవి పేర్కొన్నారు.[2] జర్నలిస్ట్ సుఖ్మణి సింగ్, భాన్వరీ దేవి "అలసిపోయి, నిరాశతో, చేదు అనుభవంతో" ఉన్నారని నివేదించారు. అతని ప్రకారం, భాన్వరీని " రాఖీ సోదరి"గా అభివర్ణించే ఒక చిన్నపాటి రాజకీయ కార్యకర్త, వ్యాపారవేత్త, సినిమా కోసం ముంధ్రాతో ఒక ఒప్పందాన్ని కుదిర్చారు.[3] దర్శకుడు జగ్ ముంధ్రా, తాను భాన్వరీకి, ఆమె కుటుంబానికి సినిమాను ప్రదర్శించానని పేర్కొన్నారు. అతను భాన్వరీని HDFC బ్యాంక్ జైపూర్ శాఖకు తీసుకెళ్లి, ఆమె పేరు మీద ఒక ఖాతాను తెరిచి, సినిమా లండన్ ఛారిటీ షో నుండి వచ్చిన £3,000ను ఆ ఖాతాలో జమ చేశానని కూడా పేర్కొన్నారు. అతని ప్రకారం, మహిళా కార్యకర్తల నుండి వ్యతిరేకత వస్తుందనే భయంతో, భాన్వరీ ఆ డబ్బును స్వీకరించినట్లు అంగీకరించడానికి వెనుకాడవచ్చు.[2] 2007లో, శివమ్ విజ్ "భన్వారీ దేవికి బావందర్ సినిమా చేసిన వారిపై చాలా కోపం వచ్చింది" అని నివేదించారు.[4]
భన్వరీ దేవి ప్రతికూల ప్రజా పరిశీలనకు గురవుతుందనే ఆందోళనల కారణంగా కొన్ని మహిళా సంఘాలు ఈ చిత్రాన్ని వ్యతిరేకించాయి. ఈ చిత్రం "తమ పాత్రను క్షమించరాని విధంగా వక్రీకరిస్తుందని" పోలీసులు కూడా భావించారు.[2] నిందితులు చెందిన గుర్జర్ సమాజాన్ని ఈ చిత్రం చికాకు పెట్టవచ్చనే ఆందోళన కూడా ఉంది. ఈ చిత్రం కుల ఆధారిత ఉద్రిక్తతలకు దారితీస్తుందని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఆందోళన చెందింది.[2]
ఈ చిత్రాన్ని 18 సెప్టెంబర్ 2000న సెంట్రల్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఫిల్మ్ సర్టిఫికేషన్ పరిశీలనా కమిటీకి సమర్పించారు. కమిటీ అధిపతి ఆశా పరేఖ్ దానిని పునఃసమీక్షక కమిటీకి పంపారు, ఆ కమిటీ అక్టోబర్ 6న చిత్రాన్ని చూసి, ఊహించిన "వయోజన" ధృవీకరణ పత్రాన్ని ఇచ్చింది. అది ఐదు కోతలను సిఫార్సు చేసింది, వాటిలో రెండింటిని జర్నలిస్ట్ పింకీ విరానీ "భాన్వరీ దేవికి దారుణంగా అన్యాయం చేసేవి" అని వర్ణించారు.[5] మొదటి కోత ఏమిటంటే, ఒక మామ-అల్లుడు జంట ఆమెపై అత్యాచారం చేస్తుండగా, భాన్వరీ దేవి, ఆమె భర్తను పురుషులు పట్టుకొని ఉంచడం. మహిళ కాళ్ళను బలవంతంగా వేరుచేయడం అనుచితమని సెన్సార్లు భావించారు. రెండవ కోత "ఒక పోలీసు అధికారి సూచనాత్మక హస్తప్రయోగం చేస్తున్న దృశ్యాలు".[5]
సంగీతం
[మార్చు]ఈ చిత్రానికి సంగీతాన్ని విశ్వ మోహన్ భట్ స్వరపరిచారు,[3], దీనిని సరిగమ లేబుల్ క్రింద విడుదల చేశారు. ఇందులో ఈ క్రింది ట్రాక్‌లు ఉన్నాయి:
- ఆయో హోలీ, సప్నా అవస్తి, రామ్ శంకర్ పాడారు
- ఇప్పుడు జగ్నా హి హోగా
- అబ్ తో జగ్యా, మహాలక్ష్మి అయ్యర్, కోరస్ పాడారు
- ఘఘరియో, సప్నా అవస్తి పాడారు
- హర్ అయో, పరమేశ్వరి, కోరస్ పాడారు
- అబ్ తో జగ్యా - 2
- అబ్ తో జగ్యా - 3, సోనాలి వాజ్‌పేయి పాడారు
- కేసరియా (వాయిద్యం)
- రీటా గంగూలీ పాడిన కేసరియా (విచారకరమైనది)
- కేసరియా
- పంఘాట్
- తుమ్సే అచ్ఛా కౌన్ హై, కె వికాస్ పాడారు
అవార్డులు
[మార్చు]ఈ చిత్రం పలు అంతర్జాతీయ చలనచిత్రోత్సవాలలో ప్రదర్శించబడింది, అనేక అవార్డులను గెలుచుకుంది:
- ప్రేక్షకుల ఎంపిక పురస్కారం, బెర్ముడా అంతర్జాతీయ చలనచిత్రోత్సవం (2001)
- పొలిటికల్ ఫిల్మ్ సొసైటీ, USA (PFS) అవార్డు - శాంతి విభాగం (2004)
- ఉత్తమ నటి (నందితా దాస్), శాంటా మోనికా ఫిల్మ్ ఫెస్టివల్
- 2001: జాంజిబార్ అంతర్జాతీయ చలనచిత్రోత్సవం : గోల్డెన్ డౌ
- 2001: ఉత్తమ సినిమాటోగ్రఫీకి వి. శాంతారామ్ అవార్డు[6]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Pushkar Raj (February 2002). "Gender inequality and development in society". PUCL Bulletin. People's Union for Civil Liberties. Archived from the original on 16 June 2010. Retrieved 2010-04-07.
- 1 2 3 4 Rohit Parihar (2001-12-01). "Desert Storm". India Today. Archived from the original on 26 November 2005. Retrieved 2010-04-07.
- 1 2 Smriti Ananth (2001-12-28). "A film album supervised by Vishwamohan Bhatt". The Music Magazine. Retrieved 2010-04-07.
- ↑ Shivam Vij (2007-10-13). "A Mighty Heart". Tehelka. Archived from the original on 27 May 2012. Retrieved 2010-04-07.
- 1 2 Pinki Virani (2001-03-04). "Long wait for justice". The Hindu. Archived from the original on 6 June 2011. Retrieved 2010-04-07.
- ↑ "'Backwaters' brings a mystery of India". The Sunday Times (Sri Lanka). 24 June 2007. Archived from the original on 24 September 2015. Retrieved 18 November 2014.