బాష్పోత్సేకం

వికీపీడియా నుండి
Jump to navigation Jump to search
ఎలేక్ట్రోన్ మైక్రోస్కోప్ కలరైజింగ్ స్కాన్నింగ్ ద్వారా టొమాట ఆకులోని స్టోమాను చూపిస్తుంది.
అమెజాన్ దాట్టమైన అడవుల్లో ఉత్చ్వేధనం కారణంగా ఏర్పడిన మబ్బుల యొక్క చిత్రం
నీళ్ళ లోపం వలన ఆకుల ఉపరితలం పై కొన్ని జీరోఫైట్స్ తగ్గుతాయి(ఎడమ).ఒకవేళ ఉష్ణోగ్రత సరిపడినంత చల్లగా ఉంది మరియు నీళ్ళు తగు మోతాదులో ఉంటే ఆకులు మళ్ళీ వ్యాప్తి చెందుతాయి(కుడి).

బాష్పోత్సేకం బాష్పీకరణానికి సమానమైన పద్ధతి. ఇది నీటి చక్రంలో ఒక భాగం, ఇది మొక్క భాగాల నుంచి నీరు ఆవిరయిపోవడం (చెమట పట్టడం లాంటిదే), ముఖ్యంగా ఆకులలో అంతేకాక కాండాలు, పువ్వులు మరియు వేళ్ళలో కూడా ఇది జరుగుతుంది. ఆకు ఉపరితలాలు పత్రరంధ్రం(స్టొమాటా) అని పిలువబడే తెరిచి ఉన్న భాగాలతో నిండి ఉంటాయి, చాలా మొక్కలలో ఇవి సామాన్య పత్రాల క్రింద భాగాల్లో అసంఖ్యాకంగా ఉంటాయి. మూసి తెరిచే రక్షక కణాలు పత్ర రంధ్రం చుట్టూ ఉంటాయి.[1] ఆకు ట్రాన్‌స్పిరేషన్ పత్రరంధ్రం ద్వారా జరుగుతుంది, ఇది పత్రరంధ్రం తెరుచుకోవడానికి అవసరమైన చర్యగా కిరణజన్యసంయోగకక్రియలో కార్భన్ డయాక్సైడ్ విడుదలకి అవకాశం కల్పిస్తుంది. ట్రాన్‌స్పిరేషన్ మొక్కలని చల్లబరిచి ఖనిజ పోషకాలు మరియు నీటి సమూహా ప్రవాహాలను వేళ్ళ నుండి కొనల దాకా తీసుకురావడానికి సహాయపడుతుంది.

వేళ్ళ నుండి ఆకుల వరకు ద్రవ రూప నీటి రాశి ప్రవాహం మొక్కల పై భాగాలలో హైడ్రోస్టాటిక్ (నీటి) ఒత్తిడి తగ్గడం వలన, పత్రరంధ్రం నుండి నీరు వాతావరణంలోకి విడుదలవడం వలన జరుగుతుంది. ద్రవాభిసరణం (ఒస్మోసిస్) ద్వారా వేళ్ళ నుండి నీరు పీల్చబడుతుంది, కరిగిన ఖనిజ పోషకాలు దారువు ద్వారా ప్రయాణం చేస్తాయి.

ట్రాన్‌స్పిరేషన్ శాతం నేరుగా మొక్క భాగాలనుంచి ఆవిరైన నీటి బిందువుల మీద ఆధారపడి ఉంటుంది, ముఖ్యంగా ఉపరితల భాగాలు, లేదా పత్రరంధ్రాలు, ఆకులు ఇందులో ఉన్నాయి. పత్రరంధ్రంలో ట్రాన్స్‌పిరేషన్ మొక్క నీటి నష్టతకి కారణమవుతుంది, కానీ కొంత ప్రత్యక్ష బాష్పీకరణ ఆకుల బాహ్యచర్మపు కణాల ఉపరితలం మీద జరుగుతుంది. కోల్పోయిన నీటి శాతం మొక్క వేళ్ళ భాగాలు తీసుకున్న నీటి శాతం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇది వాతావరణ పరిస్థితులైన సూర్యరశ్మి, తేమ, గాలి మరియు ఉష్ణోగ్రతల మీద కూడా ఆధారపడి ఉంటుంది. ఒక మొక్కని పూర్తి సూర్యరశ్మిలోకి ఊడుపు చేయరాదు, ఎందుకంటే అది చాలా శాతం నీటిని కోల్పోయి పాడయిన వేళ్ళు కావలసిన నీటిని అందించే లోపలే వాడిపోతుంది. ఆకులోని నీటిని సూర్యుడు వేడి చేసినపుడు ట్రాన్స్‌పిరేషన్ ఏర్పడుతుంది.

వేడి అధిక శాతం నీటిని నీటి బిందువులుగా మారుస్తుంది. ఈ వాయువు అప్పుడు పత్రరంధ్రం ద్వారా బయటకి వెళుతుంది. ట్రాన్స్‌పిరేషన్ ఆకు లోపల భాగాన్ని చల్లబరుస్తుంది ఎందుకంటే బయటకి వెళ్ళే బాష్పం వేడిని పీల్చుకొని ఉంటుంది. పత్రరంధ్రం తెరుచుకొనే స్థాయి ఆకు చుట్టూ ఉన్న వాతావరణం మరియు ఆవిరి ఆవశ్యకతను బట్టి ఉంటుంది. చుట్టుప్రక్కల కాంతి గాఢత,[2] ఉష్ణోగ్రత, తేమ మరియు గాలి వేగాలతోపాటుమొక్క కోల్పోయే నీటి శాతం దాని పరిమాణాన్ని బట్టి ఉంటుంది. (అన్నీ ఆవిరి ఆవశ్యకతను ప్రభావితం చేస్తాయి). మట్టి, నీటి పంపిణీ మరియు మట్టి ఉష్ణోగ్రత పత్రరంధ్రంల్ తెరుచుకోవడం మరియు ట్రాన్స్‌పిరేషన్ శాతం మీద ఆధారపడి ఉంటుంది.

బాగా పెరిగిన చెట్టు అనేక వందల గాలన్ల నీటిని ఆకుల ద్వారా వేడి, పొడి రోజున కోల్పోతుంది. వేళ్ళ ద్వారా చేరిన నీటిలో దాదాపు 90% నీరు ఈ పద్ధతికి ఉపయోగపడుతుంది. ట్రాన్స్‌పిరేషన్ నిష్పత్తి అనేది రాశి లోకి ప్రవేశించి అవిరయిన నీటి నిష్పత్తి, ఉత్పత్తయిన పొడి పదార్ధానికి సమానం; పంటల ట్రాన్స్‌పిరేషన్ నిష్పత్తి 200 నుండి 1000 కి మధ్య ఉంటుంది, అంటే' పంట మొక్కలు ప్రతి కేజీ పొడి ఉత్పత్తి ఉత్పత్తయినదానికి 200 నుండి 1000 కేజీల నీటిని ఆవిరి చేస్తుంది.[3]

మొక్కల ట్రాన్స్‌పిరేషన్ శాతం అనేక పద్ధతుల ద్వారా కొలవవచ్చు, పోటో మీటర్స్, లీజి మీటర్స్, పోరో మీటర్స్, కిరణజన్యసంయోగక క్రియ పద్ధతి మరియు వేడి సమతూక సాప్ ఫ్లో గాగ్స్ మొదలైనవి ఇందులో ఉన్నాయి.

ఎడారి మొక్కలు మరియు శృంగాకార మొక్కలు ప్రత్యేక అనువర్త నిర్మాణాలను కలిగిఉంటాయి, ట్రాన్స్‌పిరేషన్‌ని తగ్గించి నీటిని నిలపడానికి అవి మందపాటి అంచులు, తక్కువ ఆకు ప్రాంతాలు, కుంచించుకుపోయిన పత్రరంధ్రాలు మరియు వెంట్రుకలను కలిగి ఉంటాయి. చాలా కాక్టి ఆకులలో కాకుండా కుచించుకుపోయిన కాండాలలో కిరణజన్య సంయోజక క్రియని నిర్వహిస్తాయి, కనుక కాండం ఉపరితల ప్రాంతం కిందకి ఉంటుంది. చాలా ఎడారి మొక్కలు ప్రత్యేక తరహా కిరణజన్యసంయోజక క్రియని కలిగిఉంటాయి, క్రాసులేషియన్ ఆసిడ్ మెటబాలిజం పదం లేదా CAM అని పిలవబడుతుంది, ఇందులో పత్రరంధ్రం పగలు మూసుకొని ట్రాన్స్‌పిరేషన్ తక్కువగా ఉండే రాత్రి సమయంలో తెరుచుకుంటుంది.

వీటిని కూడా చూడండి[మార్చు]

  • బాష్పోత్సేక నిరోధకం - బాష్పోత్సేకాన్ని అరికట్టే పదార్దం

సూచనలు[మార్చు]

  1. Benjamin Cummins (2007), Biological Science (3 ed.), Freeman, Scott, p. 215 
  2. డెబ్బి స్వార్థఅవుట్ మరియు C.మైఖేల్ హొగన్. 2010. పత్రరంధ్రం . ఎన్సైక్లోపెడియా అఫ్ ఎర్త్. నేషనల్ కౌన్సిల్ ఫర్ సైన్స్ అండ్ ది ఎన్విరాన్మెంట్, వాషింగ్టన్ DC
  3. Martin, J.; Leonard, W.; Stamp, D. (1976), Principles of Field Crop Production (Third Edition), New York: Macmillan Publishing Co., Inc., ISBN 0-02-376720-0 

బాహ్య లింకులు[మార్చు]