బెంగాలీ సాహిత్యం
| బెంగాలీ సాహిత్యం বাংলা সাহিত্য | |
|---|---|
   (పై నుండి కింది వరకు సవ్యదిశలో:) అత్యంత ప్రాచీన బెంగాలీ లిపి గ్రంథం చర్యాపద (పై భాగం), కాజీ నజ్రుల్ ఇస్లాం (కుడి దిగువన), రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ (ఎడమ దిగువన). | |
| బెంగాలీ సాహిత్యం | |
| వర్గం ద్వారా బెంగాలీ భాష | |
| బెంగాలీ భాషా రచయితలు | |
| కాలక్రమ జాబితా – అక్షరక్రమ జాబితా | |
| బెంగాలీ రచయితలు | |
| రచయితలు – నవలా రచయితలు – కవులు | |
| రూపాలు | |
| నవలలు – కవిత్వం – వైజ్ఞానిక కల్పన | |
| సంస్థలు, పురస్కారాలు | |
| సాహిత్య సంస్థలు సాహిత్య పురస్కారాలు | |
| సంబంధిత పోర్టళ్లు సాహిత్య పోర్టల్ భారతదేశం పోర్టల్ | |
బెంగాలీ సాహిత్యం అనేది బెంగాలీ భాషలో వెలువడిన రచనల సమూహాన్ని సూచిస్తుంది; ఇది కాలక్రమేణా, వివిధ రాజవంశాల పోషణ లేదా అనాదరణల ప్రభావంతో వచ్చిన మార్పులతో కూడిన ప్రాచీన, మధ్యయుగ, ఆధునిక బెంగాలీ సాహిత్య దశలను కలిగి ఉంటుంది.[1] బెంగాలీ సాహిత్యం సుమారు 1,400 సంవత్సరాల కాలంలో అభివృద్ధి చెందింది. బెంగాలీ సాహిత్యం ఆవిర్భావం సుమారు క్రీ.శ. 650 నాటిదని భావిస్తే, దీని అభివృద్ధి చరిత్ర 1600 ఏళ్ల నాటిదని చెప్పవచ్చు. బెంగాలీ సాహిత్యంలో లభించే అత్యంత పురాతన రచన 'చర్యపద'; ఇది 8వ శతాబ్దానికి చెందిన, ప్రాచీన బెంగాలీ భాషలోని బౌద్ధ ఆధ్యాత్మిక గీతాల సంకలనం. బెంగాలీ సాహిత్య కాలాన్ని మూడు దశలుగా విభజించారు: ప్రాచీన (650–1200), మధ్యయుగ (1200–1800), ఆధునిక (1800 తర్వాత). మధ్యయుగ బెంగాలీ సాహిత్యంలో వివిధ రకాల కావ్య ప్రక్రియలు ఉన్నాయి; వీటిలో హిందూ మత గ్రంథాలు (ఉదా: మంగళకావ్యం), ఇస్లామిక్ ఇతిహాసాలు (ఉదా: సయ్యద్ సుల్తాన్, అబ్దుల్ హకీమ్ రచనలు), వైష్ణవ గ్రంథాలు (ఉదా: చైతన్య మహాప్రభు జీవిత చరిత్రలు), అరబిక్, పర్షియన్, సంస్కృత గ్రంథాల అనువాదాలు, అలాగే ముస్లిం కవులు రచించిన లౌకిక సాహిత్యం (ఉదా: అలోల్ రచనలు) వంటివి ఉన్నాయి. 19వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో నవలలు ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి. నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ బెంగాలీ సాహిత్యంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన వ్యక్తి. సామాజిక ఉద్యమకారుడిగా, బ్రిటిష్ వ్యతిరేక సాహిత్య రచనలకు ప్రసిద్ధి చెందిన కాజీ నజ్రుల్ ఇస్లాం ' ను విప్లవ కవి'గా అభివర్ణించారు, ప్రస్తుతం బంగ్లాదేశ్ జాతీయ కవిగా గుర్తింపు పొందారు.
ప్రాచీన
[మార్చు]బెంగాలీ మొదటి రచనలు 8వ, 12వ శతాబ్దాల మధ్య కనిపించాయి.[2] దీనిని సాధారణంగా చర్యాపద అని పిలుస్తారు, వివిధ బౌద్ధ సన్యాసులు, లుయిపాడ, కన్హపాడ, కుక్కురిపాడ, చాటిల్పాడ, భుసుకుపడ, కమలిపాడ, ధెందన్పాడ, శాంతిపాడ, శబరపాడ వంటి వారు స్వరపరిచిన 47 ఆధ్యాత్మిక శ్లోకాలు. ఈ వ్రాతప్రతులను 1907లో నేపాల్ రాయల్ కోర్ట్ లైబ్రరీలోని తాటి ఆకు మీద బెంగాలీ భాషావేత్త హరప్రసాద్ శాస్త్రి కనుగొన్నారు. ఈ వ్రాతప్రతుల భాష పాక్షికంగా మాత్రమే అర్థం కావడం వల్ల, వాటిని శాస్త్రి శాంధ భాష (సంధ్యా భాష అంటే సాయంత్రం భాష) అనే పేరుతో వర్గీకరించారు.
మధ్యయుగ (1200-1800)
[మార్చు]ప్రారంభ మధ్యయుగ/పరివర్తన (1200-1350)
[మార్చు]ఈ కాలం అనేక సాధారణ సామెతలు, పద్యాలు మొదట ఉద్భవించిన కాలంగా పరిగణించబడుతుంది. బెంగాలీ వర్ణమాల ప్రస్తుతం ఉన్నట్లే మారింది. రమయి పండిట్, హలయుధ్ మిశ్రా ఈ కాలంలోని ప్రముఖ రచయితలు.[3]
నాథ్ సాహిత్యం
[మార్చు]నాథ్ సాహిత్యం అనేది మధ్యయుగ బెంగాలీ సాహిత్యంలో ఒక విశిష్టమైన శాఖ. ఇది నాథ్ యోగుల బోధనలు, ఆధ్యాత్మిక సాధనలలో పాతుకుపోయింది. 10వ శతాబ్దంలో ప్రారంభమైన ఇది, బౌద్ధ, శైవ, జానపద సంప్రదాయాల అంశాలను మిళితం చేస్తుంది. యోగా, గురుభక్తి, ఆధ్యాత్మిక క్రమశిక్షణ వంటి ఇతివృత్తాలపై ఇది కేంద్రీకృతమై ఉంటుంది. 'గోరక్షా బిజోయ్', మైనామతి, గోపీచంద్రుల గురించిన పాటలు దీని ముఖ్యమైన రచనలలో కొన్ని. ఇవి అతీంద్రియ కథలను త్యాగం, ఆత్మనిగ్రహం, ఆధ్యాత్మిక విజయంపై పాఠాలతో మేళవిస్తాయి. మౌఖిక, లిఖిత సంప్రదాయాల ద్వారా తరతరాలుగా వస్తున్న నాథ్ సాహిత్యం, బెంగాల్ యొక్క మత సంస్కృతి, గ్రామీణ సమాజం, జానపద వారసత్వాన్ని తీర్చిదిద్దడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది. ఇది నేటికీ బెంగాలీ జానపద గీతాలపై ప్రభావం చూపుతూనే ఉంది.[4]
చైతన్యకు పూర్వం (1350-1500)
[మార్చు]
ముస్లిం రచయితలు మతం, సంస్కృతి, విశ్వోద్భవ శాస్త్రం, ప్రేమ, చరిత్ర వంటి కథనాలు, ఇతిహాసాల ద్వారా వివిధ ఇతివృత్తాలను అన్వేషిస్తున్నారు-తరచుగా వెయ్యి, ఒక రాత్రులు, షానమేహ్ వంటి అరబిక్, పర్షియన్ సాహిత్య రచనల నుండి ప్రేరణ పొందారు లేదా అనువదించారు.[5] సాహిత్య శృంగార సంప్రదాయంలో యూసుఫ్, జులైఖా లపై షా ముహమ్మద్ సగీర్ రాసిన కవితలతో పాటు జైనుద్దీన్, సబిరిద్ ఖాన్ రచనలు కూడా కనిపించాయి. ముస్లిం కథలను వివరించడానికి దోభాషి సంస్కృతి అరబిక్, పర్షియన్ పదజాలాన్ని బెంగాలీ గ్రంథాలలో ప్రవేశపెట్టింది. పురాణ కవిత్వం సయ్యద్ సుల్తాన్ రచించిన నబిబాంగ్ష, షా బారిద్ రచించిన రసూల్ బిజోయ్ ఉన్నాయి.[6]
ఈ కాలంలోని ప్రసిద్ధ హిందూ గీత కవి చండీదాస్, జయదేవ రచనలను సంస్కృతం నుండి బెంగాలీకి అనువదించి, శ్రీకృష్ణుడి కీర్తన వంటి రాధా, కృష్ణుడి మధ్య ప్రేమకు అంకితమైన వేలాది కవితలను రూపొందించినందుకు ప్రసిద్ధి చెందారు. ఈ కాలంలో ఎక్కువ మంది హిందూ రచయితలు మైథిలి భాష ప్రసిద్ధి చెందిన విద్యాపతి అని పిలువబడే వైష్ణవ కవి నుండి ప్రేరణ పొందారు. మళాధర్ బసు యొక్క శ్రీ కృష్ణ విజయ, ఇది ప్రధానంగా భాగవత పురాణం 10వ, 11వ శ్లోకాల అనువాదం, ఇది ఒక ఖచ్చితమైన తేదీకి కేటాయించగల తొలి బెంగాలీ కథన పద్యం.[7] క్రీ. శ. 1473, 1480 మధ్య కూర్చబడిన ఇది కృష్ణ పురాణం యొక్క పురాతన బెంగాలీ కథన పద్యం కూడా.[8][7] శ్రీ రామ పాంచాలి అనే పేరుతో రామాయణం కృత్తిబాస్ ఓజా ద్వారా అనువదించబడింది.[9]
మధ్యయుగ కాలం చివరిలో (1500-1800)
[మార్చు]
అరాకాన్ తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత బెంగాలీ సాహిత్యం అభివృద్ధి చెందింది. పద్మావతి రాసిన అలావోల్, అలాగే దౌలత్ ఖాజీ, దౌలత్ వజీర్ బహ్రామ్ ఖాన్, చంద్రావతి రాసిన ఖురేషి మగన్ ఠాకూర్, నాసిర్నామా రాసిన మరాదన్ వంటి అరాకన్ రాజసభలో పోషించిన ప్రముఖ రచయితలకు ఇది నిలయం. రాజసభ పోషణలో ఉన్న మొదటి కవి ఖాజీ. ఆయన మొదటి బెంగాలీ ప్రేమగా పరిగణించబడే సతీమయన ఓ లోర్చంద్రాణిని రాయడం ప్రారంభించాడు. కోర్టులో జట్టుకృషి సర్వసాధారణం,, ఖాజీ ప్రేమను అలావోల్ ముగించాడు, ఎందుకంటే ఖాజీ దానిని పూర్తి చేయకముందే మరణించాడు.[15] వృత్తిరీత్యా న్యాయమూర్తి అయిన హయాత్ మహమూద్ మధ్య బెంగాలీ సాహిత్యంలో చివరి కవిగా పరిగణించబడ్డాడు.[16]
ఆధునిక (1800-ప్రస్తుతం)
[మార్చు]బెంగాలీ సాహిత్యం యొక్క ఆధునిక కాలాన్ని సుమారుగా ఆరు దశలుగా వర్గీకరించవచ్చు.[17]
- మొదటి దశః గద్య యుగం (1800-1850). ఈ సమయంలో, క్రైస్తవ మతప్రచారకులు, సంస్కృతం నేర్చుకున్న బెంగాలీ పండితులు గద్యం ద్వారా ఆధునికతను ప్రేరేపించడానికి కృషి చేశారు.
- రెండవ దశః అభివృద్ధి యుగం (1850-1900). ఈ సమయంలో, పండిట్ ఈశ్వర్ చంద్ర విద్యాసాగర్ చటోపాధ్యాయ ఎఫ్ఆర్జిఎస్ ఎఫ్ఆర్ఎస్ఎ, బంకిమ్ చటోపాధ్యాయ్, మైఖేల్ మధుసూదన్ దత్తా పాశ్చాత్య ప్రభావాన్ని ప్రదర్శించే నవలలు, కవితలు రాశారు. ఈ క్లాసిక్లు కాల పరీక్షలో కళాఖండాలుగా మిగిలిపోతాయి.
- మూడవ దశః రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ యుగం (1890-1930). ఈ కాలంలో ఠాగూర్ రచనలు ఆధిపత్యం చెలాయించాయి, ఇతర రచనలు, ముఖ్యంగా కవితలు, ఆయన ప్రభావంతో విలీనం చేయబడ్డాయి.
- నాల్గవ దశః రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ అనంతర దశ (1930-1947). ఈ సమయంలో, చాలా మంది రచయితలు రవీంద్ర ప్రభావానికి దూరంగా ఉండటానికి చేతన ప్రయత్నం చేశారు. ఇది దాదాపుగా భారత విభజన వరకు కొనసాగింది.
- ఐదవ దశః విభజన అనంతర దశ (1947-1970). విభజన తరువాత, బంగ్లా సాహిత్యం పశ్చిమ బెంగాల్, తూర్పు పాకిస్తాన్/బంగ్లాదేశ్లలో విడిగా అభివృద్ధి చెందడం ప్రారంభించింది, ప్రతి బెంగాల్ యొక్క రాజకీయ, మతపరమైన గుర్తింపులకు అనుగుణంగా ఎక్కువగా దృష్టి సారించింది.
- ఆరవ దశః బంగ్లాదేశ్/పశ్చిమ బెంగాల్ శకం (1971-ప్రస్తుతం) 1971లో బంగ్లాదేశ్ ఏర్పడిన తరువాత, హుమాయున్ అహ్మద్ వంటి రచయితలు బంగ్లాదేశ్లో సాహిత్యాన్ని ఉత్తేజపరిచారు, వీరు సాధారణ భాషలో ప్రజలను ఆకర్షించే కొత్త రచనా శైలిని నిర్మించారు.[18] అదే సమయంలో, సునీల్ గంగోపాధ్యాయ, సమరేష్ మజుందార్, శిర్షేందు ముఖోపాధ్యాయ వంటి పశ్చిమ బెంగాలీ రచయితలు ప్రపంచీకరణ యుగంలో పశ్చిమ బెంగాల్ గురించి కొత్త దృక్పథంతో రాశారు. ఈ యుగానికి చెందిన ప్రముఖ రచయితలు అంతరించిపోవడంతో, సహస్రాబ్ది యుగం సృష్టించిన సాహిత్యం ఇంకా వర్ణించబడలేదు.
మొదటి, రెండవ దశ (1800-1900)
[మార్చు]ముద్రించబడిన మొదటి బంగ్లా పుస్తకాలు క్రైస్తవ మిషనరీలు రాసినవి. ఉదాహరణకు, డోమ్ ఆంటోనియో ల బ్రాహ్మణ-రోమన్-కాథలిక్ సంవాద్ 17వ శతాబ్దం చివరలో ముద్రించబడిన మొదటి బంగ్లా పుస్తకం. బెంగాలీ పండితులు ఫోర్ట్ విలియం కళాశాల కోసం పాఠ్యపుస్తకాలు రాయడంతో బెంగాలీ రచన మరింత అభివృద్ధి చెందింది. ఈ రచనలలో సాహిత్య విలువలు తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, ఈ ఉపదేశ రచనల అభ్యాసంతో గద్య రచన బాగా అభివృద్ధి చెందింది. రాజా రామ్మోహన్ రాయ్ బెంగాలీ మతపరమైన, విద్యా పుస్తకాల సేకరణకు తోడ్పడ్డారు. మిషనరీలు, బ్రహ్మో షమాజ్ ఎక్కువ పత్రికలు, వార్తాపత్రికలను ప్రచురించడంతో, కొత్త ఆదర్శాలను తెలియజేయడానికి వ్రాసే సంస్కృతి వేగంగా అభివృద్ధి చెందింది.
1860లో ప్రచురించబడిన మైఖేల్ మధుసూదన్ దత్తా మొదటి ఇతిహాసం తిలోత్తమ సంభబ్ కబ్య ఖాళీ పద్యం రాసిన మొదటి బెంగాలీ పద్యం. బంకిమ్ చంద్ర ఛటర్జీ 19వ శతాబ్దపు ప్రముఖ బెంగాలీ నవలా రచయితలు, వ్యాసకర్తలలో ఒకరిగా పరిగణించబడ్డారు. ఆయన తన నవల ఆనందమత్ (1882) లో కనిపించే వందే మాతరం అనే భారత జాతీయ గీతాన్ని కూడా రాశారు.[19] 1880లలో, ఛటర్జీ తన ధర్మతత్వ, కృష్ణ చరిత్ర భగవద్గీత వంటి హిందూ గ్రంథాలను అలాగే చారిత్రక కోణం నుండి కృష్ణమత సమస్యలను విమర్శనాత్మకంగా విశ్లేషించారు.[19]
రొమేష్ చందర్ దత్, మీర్ ముషారఫ్ హుస్సేన్ వారి కల్పిత రచనలకు ప్రసిద్ధి చెందారు. గిరీష్ చంద్ర ఘోష్, ద్విజేంద్రలాల్ రే ఆ కాలంలోని ప్రముఖ నాటక రచయితలు కాగా, అక్షయ్ కుమార్ బోరాల్, రామేంద్ర సుందర్ త్రిబేది వారి ప్రభావవంతమైన వ్యాసాలకు ప్రసిద్ధి చెందారు. 1876లో ఆధునిక బెంగాలీ సాహిత్యంలో మొదటి పూర్తి స్థాయి ఆత్మకథ రాసుందరి దేవి రచించారు.[20]
టాగోర్ పూర్వ యుగం కూడా సమకాలీన బెంగాల్లో దైనందిన జీవితంపై దృష్టి సారించిన ప్రసిద్ధ సాహిత్యం యొక్క అంతర్ప్రవాహాన్ని చూసింది. గద్య శైలి, అలాగే ఈ రచనలలోని హాస్యం తరచుగా అస్పష్టంగా, మొద్దుబారిన, అందుబాటులో ఉండేవి. కాళీప్రసన్న సింఘా రచించిన "హుతోమ్ పెచార్ నక్ష" (ది స్కెచ్ ఆఫ్ ది గుడ్లగూబ), 19వ శతాబ్దపు కోల్‌కతాలోని "బాబు" సంస్కృతిని వ్యంగ్యంగా వర్ణిస్తుంది. ఈ విషయంలో ఇతర ముఖ్యమైన రచనలు పెరీ చంద్ మిత్ర రచించిన "అలలేర్ ఘోరర్ దులాల్" (ది స్పాయిల్డ్ బ్రాట్), శిబ్నాథ్ శాస్త్రి రచించిన "రామ్తాను లాహిరి ఓ తత్కలిన్ బంగా షమాజ్" (రమ్తను లాహిరి & సమకాలీన బెంగాలీ సమాజం), "నబా బాబు బిలాస్" & "నబబాన్బీ బిలాస్" రచించిన "నాబా బాబూ బిలాస్." ఈ పుస్తకాలు సమకాలీన బెంగాలీ మాండలికాన్ని, ప్రజా సమాజాన్ని సమర్థవంతంగా చిత్రీకరించాయని చెప్పవచ్చు. అంతేకాకుండా, రూపచంద్ పాఖీ, భోలా మోయ్రా వంటి దిగ్గజాల ఖిస్తీ, ఖేర్, కబియాల్ గాన్ వంటి ప్రస్తుతం అంతరించిపోయిన సంగీత ప్రక్రియలను కూడా ఇవి పొందుపరిచాయి. టాగోర్ సంస్కృతి ఆవిర్భవించినప్పటి నుండి,, బెంగాలీ సమాజంలో సాహిత్యపు సొగసు, సున్నితత్వం పట్ల పెరుగుతున్న ఆదరణ కారణంగా ఇలాంటి పుస్తకాలు అరుదైపోయాయి.[21]
బంకిమ్ చంద్ర ఛటర్జీ రాసిన మొదటి నవల 'దుర్గేశనందిని' బెంగాలీ సాహిత్య చరిత్రలో ఒక మైలురాయిగా పరిగణించబడింది..[19]
బెంగాలీ భాషా ఉద్యమ వార్షికోత్సవం సందర్భంగా ఢాకాలోని షహీద్ మినార్ దృశ్యం.
భాషా స్మృతిస్తంభం, కోల్కతా.
కైకోబాద్ ఒక ప్రజాదరణ పొందిన కథాత్మక కవి.
గ్రామీణ బెంగాల్లో హసన్ రాజా కవిత్వం ఇప్పటికీ ప్రముఖంగా ఉంది.
.jpg)
బంకిమ్ చంద్ర ఛటర్జీ రచించిన వందే మాతరం భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం కీలక పాత్ర పోషించింది, భారతదేశంలో ఆయనకు విస్తృతంగా గౌరవం ఉంది. ఆయన నవలలు బంగ్లాదేశ్లో కొంతవరకు ప్రజాదరణ పొందాయి. బంకిమ్ మెమోరియల్ అవార్డు భారతదేశంలోని పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రభుత్వం అందించే అత్యున్నత సాహిత్య పురస్కారం.
మూడవ, నాల్గవ దశలు (1900-1947)
[మార్చు]
రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్, కాజీ నజ్రుల్ ఇస్లాం 20వ శతాబ్దంలో బెంగాల్లో అత్యంత ప్రసిద్ధ రచయితలు. ఠాగూర్ భారతదేశ జాతీయ గీతం, జన గణ మన, బంగ్లాదేశ్ యొక్క అమర్ షోనార్ బంగ్లా రెండింటి రచయితగా అలాగే శ్రీలంక మఠానికి ప్రేరణగా ప్రసిద్ధి చెందారు. ఠాగూర్ యొక్క చిన్న కథలు మానవ భావోద్వేగాలు, సామాజిక సమస్యల యొక్క లోతైన అన్వేషణకు ప్రసిద్ధి చెందాయి. "ది హోమ్కమింగ్" లోని ఫాటిక్ వంటి పాత్రల ద్వారా, "ది బాబస్ ఆఫ్ నయన్జోర్" లోని తరగతి ఇతివృత్తాల ద్వారా, ఠాగూర్ భారతీయ సమాజంలోని సంక్లిష్టతలను, మానవ అనుభవాన్ని నైపుణ్యంగా వర్ణించారు.[22] అదేవిధంగా, నజ్రుల్ను బంగ్లాదేశ్ జాతీయ కవి జరుపుకుంటారు. [23][24][25]
శరత్ చంద్ర ఛటర్జీ నవలలు, నవలలు, కథలు రాశారు. ఆయన నరీర్ ముల్యా (1923) , స్వదేశ్ ఓ సాహిత్య (1932) లలో వ్యాసాలను కూడా రాశారు. ఆయన రచనలలో శ్రీకాంత, చరిత్రహన్, దేవదాస్, గృహదహ, దేనా-పావోనా, పథేర్ దాబి అత్యంత ప్రజాదరణ పొందినవి.
చిన్న కథల రచయితలు
[మార్చు]బెంగాలీ సాహిత్యం చిన్న కథలకు కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్, మాణిక్ బందోపాధ్యాయ, తారాశంకర్ బందోపాధ్యాయ్, బిభూతిభూషణ్ బందోపాధ్యాయ (పరశురామ్ సయ్యద్ ముజ్తబా అలీ, ప్రేమేంద్ర మిత్ర), బెంగాల్ కూడా సత్యజిత్ రే, శరదిందు బందోపాధ్యాయ, ఇతరులు రాసిన డిటెక్టివ్ కథలు, నవలలకు ప్రసిద్ధి చెందింది.[26]
ఐదవ దశః విభజన అనంతర కాలం (1947-1971)
[మార్చు]బెంగాలీ సాహిత్యంలో వ్యంగ్య కథల రచయితగా రాజశేఖర్ బసు (1880-1960) ప్రసిద్ధి చెందారు.[27] "పరశురామ్" అనే మారుపేరుతో రాసిన తన కథలలో బెంగాలీ సమాజంలోని వివిధ వర్గాల కపటత్వం, నీచత్వాన్ని ఆయన ఎగతాళి చేశారు.[27] ఆయన ప్రధాన రచనలలోః గద్దాలిక (1924) కజ్జ్వాలి (1927) హనుమానేర్ స్వప్న (1937) గమానుష్ జతిర్ కథా (1945) ధుస్తురిమయ ఇట్టాది గాల్పా (1952) కృష్ణకాళి ఇట్టాది గాల్ప (1953) నిల్తారా ఇట్టాది గాల్ప్ (1956) ఆనందిబాయి ఇట్టాది గాల్పే (1958), చమత్కుమారి ఇట్టాది గాల్పో (1959). ఆయన కృష్ణకాళి ఇట్యాడి గాల్పా 1955లో పశ్చిమబంగ అత్యున్నత సాహిత్య పురస్కారం రవీంద్ర పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు.[28] రాజశేఖరు ప్రముఖ నిఘంటువు రచయిత, అనువాదకుడు, వ్యాసకర్త కూడా. ఆయన యొక్క చలంతిక (1937) అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన సంక్షిప్త బెంగాలీ నిఘంటువులలో ఒకటి, అయితే ఆయన చేసిన మేఘదూత (1943) రామాయణం (1946) మహాభారతం (1949), భగవద్గీత (1961) యొక్క బెంగాలీ-భాషా అనువాదాలు కూడా ప్రశంసించబడ్డాయి.[27] ఆయన రాసిన ప్రధాన వ్యాసాలు లఘుగురు (1939), బిచింటా (1955) లలో చేర్చబడ్డాయి.[27] ఆ కాలంలోని ఇతర ముగ్గురు ప్రసిద్ధ రచయితలు బిభూతిభూషణ్ బందోపాధ్యాయ, తారాశంకర్ బందోపాధ్యాయ, బందోపాధ్యాయ ట్రాయ్ (త్రియో ఆఫ్ బందోపాధ్యాయ) గా ప్రసిద్ధి చెందిన మాణిక్ బందోపాధ్యాయ.[29] బనాఫుల్ అనే కలం పేరుతో రాసిన బలాయ్ చంద్ ముఖోపాధ్యాయ ఆ కాలానికి చెందిన మరో ప్రముఖ రచయిత. అతను తరచుగా కేవలం అర పేజీల పొడవైన తన చిన్న విగ్నెట్లకు ప్రసిద్ధి చెందాడు, కానీ అతని రచన అరవై ఐదు సంవత్సరాల పాటు కొనసాగింది, "వేల కవితలు, 586 చిన్న కథలు (వీటిలో కొన్ని ఆంగ్లంలోకి అనువదించబడ్డాయి) 60 నవలలు, 5 నాటకాలు, అనేక ఏక-చర్య నాటకాలు, పాస్చట్పట్ అనే ఆత్మకథ (బ్యాక్ గ్రౌండ్), అనేక వ్యాసాలు".[30]ప్రఖ్యాత చారిత్రక కథా రచయిత అయిన సరదిందు బందోపాధ్యాయ, డిటెక్టివ్ బ్యోమకేష్ బక్షి ని సృష్టించారు. ఈ కాలంలోని ఇతర ప్రముఖ రచయితలలో సమరేష్ బసు, బుద్ధదేవ్ బోసు, ప్రేమేంద్ర మిత్ర, షిబ్రామ్ చక్రవర్తి, నారాయణ్ గంగోపాధ్యాయ, సుబోధ్ ఘోష్, నరేంద్రనాథ్ మిత్ర ఉన్నారు.
ప్రాకల్పనా ఉద్యమం
[మార్చు]ప్రముఖ అమెరికా విమర్శకుడు స్టీవ్ లెబ్లాక్ చేత 'ఒక చిన్న సాహిత్య విప్లవం' గా బ్రాండ్ చేయబడిన, కోల్కతా 'పెంపకం' చేసిన, 1969 లో ప్రారంభమైన, వట్టచ్చార్జ చందన్ నాయకత్వం వహించిన నాలుగు దశాబ్దాలకు పైగా, ప్రాకల్పనా కల్పన, సర్బంగిన్ కవిత్వం, చేతనవ్యాసిజం యొక్క కొత్త శైలులను ప్రోత్సహిస్తోంది. బెంగాలీ సాహిత్యం ద్వారా పుట్టుకొచ్చిన భారతదేశంలో బహుశా ఇది ఏకైక ద్విభాషా (బెంగాలీ-ఆంగ్ల) సాహిత్య ఉద్యమం, ఇది రిచర్డ్ కోస్టెలనెట్జ్, జాన్ ఎమ్. బెన్నెట్, షీలా మర్ఫీ, డాన్ వెబ్ వంటి ప్రసిద్ధ అంతర్జాతీయ అవాంట్-గార్డ్ రచయితలు, మెయిల్ కళాకారుల భాగస్వామ్యం ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్తంగా తన రెక్కలను విస్తరించింది.
ఆరవ దశః రెండు ప్రవాహాలు (1971-ప్రస్తుతం)
[మార్చు]బంగ్లాదేశ్ ప్రవాహం
[మార్చు]హుమాయున్ అహ్మద్, తనదైన సరళమైన రచనా శైలిని సృష్టించి, దానికి అపారమైన ప్రజాదరణను తెచ్చిపెట్టారు. హిము, మిసిర్ అలీ, బేకర్ భాయ్ వంటి ఆయన పాత్రలు నేటికీ అందరికీ ప్రియమైనవిగా నిలిచిపోయాయి. బంగ్లాదేశ్ షేక్స్‌పియర్‌గా పరిగణించబడే ఆయన గురువు, నాట్యగురు నూరుల్ మోమెన్, నాటక రచన, లలిత సాహిత్యం, వ్యంగ్యం అనే మూడు సాహిత్య రంగాలలో ఏకకాలంలో మార్గదర్శకులుగా నిలిచారు. ఇతర ప్రముఖ రచయితలలో ముహమ్మద్ జాఫర్ ఇక్బాల్, హుమాయున్ ఆజాద్, అహ్మద్ సోఫా, సెలీనా హుస్సేన్, తస్లీమా నస్రీన్, మరెందరో ఉన్నారు.[18][31][32]
పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రవాహం
[మార్చు]పశ్చిమ బెంగాల్ బెంగాలీ సాహిత్యం బెంగాలీ సాహిత్యాన్ని నడిపించిన ఆధునిక ఆలోచనాపరుల మంద ద్వారా ప్రభావితమైంది. కవి, నవలా రచయిత, పిల్లల కథ రచయిత అయిన సునీల్ గంగోపాధ్యాయ తన కాలంలోని అత్యంత ఫలవంతమైన రచయితలలో ఒకరు. సత్యజిత్ రే తన సొంత డిటెక్టివ్ ఫెలుడా సృష్టించాడు, అతనితో పాటు తపేష్ రంజన్ మిత్ర, ఫెలుడా, లాల్మోహన్ గంగూలీ అతని మారుపేరుతో 'తోప్సే' అని పిలుస్తారు. విప్లవ శాస్త్రవేత్త, సాహసోపేత, కథకుడు అయిన ప్రొఫెసర్ షోంకు, తారిణి ఖురో పాత్రలను కూడా రే సృష్టించారు. వీరితో పాటు నారాయణ్ సన్యాల్, బుద్ధదేవ్ గుహ, మహాశ్వేతా దేవి, నిరేంద్రనాథ్ చక్రవర్తి, సమరేష్ మజుందార్, సమరేశ్ బసు, సుచిత్రా భట్టాచార్య, పురుషోత్తమ్ కుమార్ దేబ్నాథ్, నబనీతా దేవ్ సేన్, సయ్యద్ ముస్తఫా సిరాజ్, బారెన్ గంగోపాధ్యాయ, అమియా భూషణ్ మజుందార్.
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Azad, Humayun (2016). Koto Nodi Sorobor Ba Bangla Vashar Jibonee (The History of Bangla Language) (in Bengali) (2nd ed.). Dhaka, Bangladesh: Agami Prokashoni. ISBN 9789840414215.
- ↑ Sen, Sukumar (1979) [1960]. History of Bengali (3rd ed.). New Delhi: Sahitya Akademi. p. 24. ISBN 81-7201-107-5.
- ↑ Mohammad Daniul Haq & Aminur Rahman (2012). "Bangla Literature". In Sirajul Islam; Miah, Sajahan; Khanam, Mahfuza; Ahmed, Sabbir (eds.). Banglapedia: the National Encyclopedia of Bangladesh (Online ed.). Dhaka, Bangladesh: Banglapedia Trust, Asiatic Society of Bangladesh. ISBN 984-32-0576-6. OCLC 52727562. OL 30677644M. Retrieved 14 అక్టోబరు 2026.
- ↑ "Nath Literature - Banglapedia". Banglapedia. Retrieved 2025-07-10.
- ↑ "The development of Bengali literature during Muslim rule" (PDF). Archived (PDF) from the original on 9 August 2017. Retrieved 2017-09-22.
- ↑ "Sufi Literature". Banglapedia. Archived from the original on 11 September 2016.
- 1 2 Sen, Sukumar (1979) [1960]. History of Bengali (3rd ed.). New Delhi: Sahitya Akademi. pp. 65–66. ISBN 81-7201-107-5.
- ↑ Ahmed, Wakil (2012). "Maladhar Basu". In Islam, Sirajul; Jamal, Ahmed A. (eds.). Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh (Second ed.). Asiatic Society of Bangladesh.
- ↑ Sen, Sukumar (1991, reprint 2007). Bangala Sahityer Itihas, Vol.I, (in Bengali), Kolkata: Ananda Publishers, ISBN 81-7066-966-9, pp.105–10
- ↑ Caudhurī, Ābadula Āhasāna (1992). Lālana Śāha, 1774 – 1890 (1. punarmudraṇa. ed.). Ḍhākā: Bāṃlā Ekāḍemī. ISBN 978-9840725977. OCLC 246442470.
- ↑ Urban, Hugh B. (2001). Songs of ecstasy tantric and devotional songs from colonial Bengal. New York: Oxford University Press. p. 18. ISBN 978-0-19-513901-3.
- ↑ Tagore, Rabindranath; K. Stewart, Tony (Translation); Twichell, Chase (Translation) (2003). The lover of God. Port Townsend, Wash.: Consortium Book Sales & Dist. p. 94. ISBN 978-1556591969.
- ↑ Hossain, Abu Ishahaq (2009). Lalon Shah, the great poet. Dhaka: Palal Prokashoni. p. 148. ISBN 978-9846030679.
- ↑ . "Same Multiple Identity: An Interview with Allen Ginsberg".
- ↑ Sen, Sukumar (1993). Islami Bangla Sahitya (in Bengali), Kolkata: Ananda Publishers, ISBN 81-7215-301-5, pp.23–33
- ↑ Wakil Ahmed (2012). "Heyat Mamud". In Sirajul Islam; Miah, Sajahan; Khanam, Mahfuza; Ahmed, Sabbir (eds.). Banglapedia: the National Encyclopedia of Bangladesh (Online ed.). Dhaka, Bangladesh: Banglapedia Trust, Asiatic Society of Bangladesh. ISBN 984-32-0576-6. OCLC 52727562. OL 30677644M. Retrieved 14 అక్టోబరు 2026.
- ↑ "Bangla Literature". Banglapedia. Retrieved 2022-04-28.
- 1 2 "How Humayun Ahmed became the Shakespeare of Bangladesh". Daily Sun (in ఇంగ్లీష్). 13 November 2020. Archived from the original on 2020-11-13. Retrieved 2022-04-28.
- 1 2 3 Sen, Sukumar (1979) [1960]. History of Bengali (3rd ed.). New Delhi: Sahitya Akademi. pp. 211–12. ISBN 81-7201-107-5.
- ↑ Deepa Bandopadhyay. নারীর লেখা নারীর কথা. Kali O Kalam (in Bengali). Archived from the original on 19 May 2015.
- ↑ "Mechanicalcutta: Industrialisation, new media in the 19th century" (PDF). Archived from the original (PDF) on 5 July 2010. Retrieved 16 March 2010.
- ↑ "Dattatraya Das". Celebrating Tagore - The Man, The Poet and The Musician (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2024-07-31.
- ↑ de Silva, K. M.; Wriggins, Howard (1988). J. R. Jayewardene of Sri Lanka: a Political Biography – Volume One: The First Fifty Years. University of Hawaii Press. p. 368. ISBN 0-8248-1183-6.
- ↑ "Man of the series: Nobel laureate Tagore". The Times of India. Times News Network. 3 April 2011.
- ↑ "How Tagore inspired Sri Lanka's national anthem". IBN Live. 8 May 2012. Archived from the original on 10 May 2012.
- ↑ "Mosquito and Other Stories by Premendra Mitra". Purple Pencil Project (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 2019-03-04. Retrieved 2020-06-09.
- 1 2 3 4 Das, Sisir Kumar, ed. (2003). Samsad Bangla Sahityasangi [Samsad Companion to Bengali Literature] (in Bengali) (1st ed.). Kolkata: Sahitya Samsad. p. 189. ISBN 81-7955-007-9.
- ↑ Adhya, Hemanta Kumar (2001). Rajshekhar Basu. Bharatiya Sahityakar Pustakmala (in Bengali) (1st ed.). Kolkata: Sahitya Akademi. 41-45.
- ↑ "তিন বন্দ্যোপাধ্যায়ের দ্যুতি". Ritujan Publication. 19 April 2021. Archived from the original on 14 డిసెంబర్ 2024. Retrieved 21 ఆగస్టు 2026.
{{cite web}}: Check date values in:|archive-date=(help) - ↑ "Wildfire and Other Stories by Banaphool". Purple Pencil Project (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 2020-06-13. Retrieved 2020-07-05.
- ↑ Ramesh, Randeep (2008-02-11). "Leading Indians campaign for exiled writer". The Guardian (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). ISSN 0261-3077. Retrieved 2025-04-13.
- ↑ "Why Taslima Nasreen wants to return to Bangladesh". BBC News (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). 2014-07-16. Retrieved 2025-04-13.
బాహ్య లింకులు
[మార్చు]- లైబ్రరీ ఆఫ్ కాంగ్రెస్-బెంగాలీ విభాగం
- సయీద్ అబూబకర్ రచించిన బెంగాలీ సాహిత్యంపై ఆంగ్ల పత్రిక
- అబ్దుల్ మోమిన్ రచించిన బెంగాలీ సాహిత్యంపై బెంగాలీ ఫోరం Archived 2025-06-03 at the Wayback Machine
- ఠాగూర్ వేడుకలు