బైరాగి కైంలా

బైరాగి కైంలా
బైరాగి కైంలా
वैरागी काइँला (Nepali); ᤋᤡᤗ ᤒᤡᤡᤡᤁᤪᤔ ᤏᤣᤶᤒᤠᤅ ᤗᤡᤶᤒᤢ (Limbu)
	తిల్ బిక్రమ్ నెంబంగ్ లింబు; 1939 ఆగస్టు 9 (వయసు: 87); పౌవా సర్తాప్, పాంచ్‌థర్ జిల్లా, నేపాల్
చదువు	బ్యాచిలర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్
విద్యాలయాలు	కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం
వృత్తి	కవి, నేపాల్ అకాడమీ మాజీ వైస్ చాన్సలర్
ఉద్యమం	తేస్రో ఆయామ్
Spouse	దేవ్ కుమారి నెంబంగ్ లింబు
పిల్లలు	1 కుమార్తె
తల్లిదండ్రులు	ఖడ్గ బహదూర్ నెంబంగ్ లింబు (తండ్రి) ; సరస్వతి నెంబంగ్ లింబు (తల్లి)
బంధువులు	7 గురు సోదరులు, 6 గురు సోదరీమణులు
పురస్కారాలు	సాఝా పురస్కారం; జగదంబ శ్రీ పురస్కారం

తిల్ బిక్రమ్ నెంబంగ్ లింబు, తన వృత్తిపరమైన పేరు బైరాగి కైంలా లేదా బైరాగి కైలాగా సుపరిచితులు. ఆయన ఒక నేపాలీ కవి, సాహితీవేత్త.^[1]^[2]^[3] ఆయన 2009 (2066 బిక్రమ్ సంబత్) నుండి 2013 (2070 బిక్రమ్ సంబత్) వరకు నేపాల్ అకాడమీ వైస్ చాన్సలర్‌గా సేవలు అందించారు.^[4] ఆయన సాహిత్య ప్రస్థానంలో ఒక ముఖ్యమైన ఘట్టం తేస్రో ఆయామ్ (మూడవ పరిమాణం) ఉద్యమం. 1960ల ప్రారంభంలో, ఆయన ఈశ్వర్ బల్లవ్, ఇంద్ర బహదూర్ రాయ్ లతో కలిసి నేపాలీ సాహిత్యంలో అన్వేషించని సరిహద్దులను శోధించి, నేపాలీ సాహిత్యానికి సరికొత్త పరిమాణాన్ని — మూడవ పరిమాణాన్ని — జోడించారు.^[5]

ఆయన ప్రస్తుతం తూర్పు నేపాల్‌లోని లింబు జాతి ప్రజల జానపద రంగానికి సంబంధించిన పరిశోధనలలో నిమగ్నమై ఉన్నారు. నేపాల్‌లోని మైనారిటీ సంఘాలు, జాతీయతలు, స్థానిక తెగల సంస్కృతి, భాష, సాహిత్యాల ప్రచారానికి కూడా ఆయన కృషి చేస్తున్నారు. బైరాగి కైంలా 1990లో రాయల్ నేపాల్ అకాడమీ సభ్యుడిగా ఎంపికయ్యారు.

ప్రారంభ జీవితం, విద్య

బైరాగి కైంలా 1999లో జన్మించారు. ఆయన తన తొలి అక్షరాలను ఇంట్లోనే నేర్చుకున్నారు. స్థానిక ఉపాధ్యాయులు ఆయనకు విద్యను అందించారు. ఆయన ఉమ్మడి కుటుంబంలో నివసించారు, ఆయన తండ్రికి ఆరుగురు భార్యలు ఉన్నారు. కైంలా తండ్రి తన కాలం కంటే ఎంతో ఆలోచనాపరుడు. ఆయన సైన్స్ చదవడానికి కైంలాను డార్జిలింగ్ పంపించేంత ఉదార స్వభావం కలవారు. అయితే అధికారిక చదువుల కంటే కైంలా సాహిత్య కార్యక్రమాలలో ఎక్కువగా నిమగ్నమయ్యారు.

డార్జిలింగ్‌లో కైంలాకు కళాశాలలో ఇంద్ర బహదూర్ రాయ్, ఈశ్వర్ బల్లవ్ లతో పరిచయం ఏర్పడింది, వారి ప్రోత్సాహం ఆయన కవిత్వ వ్యక్తిత్వాన్ని తీర్చిదిద్దడంలో కీలకపాత్ర పోషించింది. రచనలపై ఈ ముగ్గురి నిరంతర చర్చల ఫలితంగా 'ఫూల్ పాత్ పత్కర్' అనే పత్రికను ప్రచురించడానికి దారితీసింది, అందులో వారు కవిత్వం, వ్యాసాలు, కథలను ప్రచురించేవారు.^[6]

ఉమ్మడి కుటుంబంలో జన్మించిన కైంలా ఎనిమిది మంది సోదరులు, ఆరుగురు సోదరీమణులతో కలిసి పెరిగారు. పెద్ద కుటుంబంలో పెరగడం వల్ల ఎల్లప్పుడూ చుట్టూ ఎవరో ఒకరు ఉండటం ఒక మంచి విషయమని కైంలా గుర్తుచేసుకుంటారు. అయితే పెద్ద కుటుంబంలో ఉన్న ఒక కష్టమైన విషయం ఏమిటంటే, కుటుంబంలోని మహిళలు ఉదయం నాలుగు గంటలకే లేచి దైనందిన పనులు ప్రారంభించాల్సి వచ్చేదని ఆయన గుర్తుచేసుకుంటారు.

విద్యకు ప్రాధాన్యతనిచ్చిన తొలి లింబులలో తన తండ్రి ఒకరని, పైచదువుల కోసం తన పిల్లలను ఇంటికి దూరంగా పంపించారని ఆయన గుర్తుచేసుకుంటారు. ఆయన తండ్రి మొదటి లింబు గేయ కవిత్వం 'కిరాత్ మిఖాన్ సామ్లో' (కిరాత్ జాగరణ్ గీత్) ను కూడా ప్రచురించారు, దీనిని తరువాత కైంలా 2038 బిక్రమ్ సంబత్ లో దేవనాగరి లిపిలోకి మార్చారు.^[7]

స్పైనీ బాబ్లర్ చైర్‌పర్సన్ పారా లింబుతో జరిగిన సంభాషణలో ఆయన ఇలా అన్నారు:

ఆయన సైన్స్ చదివి, కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయం పరిధిలోని డార్జిలింగ్ ప్రభుత్వ కళాశాల నుండి ఇంటర్మీడియట్ ఆఫ్ సైన్స్ (ISc) పూర్తి చేశారు.

ఉద్యోగ ప్రస్థానం

ప్రారంభం

బైరాగి కైంలా కవిత్వ రచనలు 1960ల ప్రారంభంలో డార్జిలింగ్‌లో విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడే ప్రారంభమయ్యాయి. ఆ సమయంలో ముద్రణ ఖరీదైనది కావడంతో చేతితో రాసిన పత్రికలు ప్రాచుర్యంలో ఉండేవి. కైంలా తన రచనలను వాటిలో ప్రచురించేవారు.^[7]

ది థర్డ్ డైమెన్షన్ (తేస్రో ఆయామ్)

కైంలాకు డార్జిలింగ్ కళాశాలలో ఇంద్ర బహదూర్ రాయ్, ఈశ్వర్ బల్లవ్ పరిచయమయ్యారు, వారి ప్రోత్సాహం ఆయన కవిత్వ వ్యక్తిత్వాన్ని తీర్చిదిద్దడంలో కీలకపాత్ర పోషించింది. రచనలపై వారి నిరంతర చర్చల ఫలితంగా వారి సొంత డబ్బుతో ఫూల్ పాత్ పత్కర్ అనే పత్రికను ప్రచురించారు, అందులో వారు కవిత్వం, వ్యాసాలు, చిన్న కథలను ప్రచురించారు.^[6]

కైంలా, ఇంద్ర బహదూర్ రాయ్, ఈశ్వర్ బల్లవ్ లతో కలిసి ఒక త్రయంగా ఏర్పడ్డారు, వారు కొత్త సాహిత్య ధోరణి, తేస్రో ఆయామ్ (మూడవ పరిమాణం) అనే శక్తివంతమైన ఉద్యమంతో ముందుకు వచ్చారు. 1963లో కైంలా, రాయ్, బల్లవ్ మొదట తేస్రో ఆయామ్ రచనలతో ప్రయోగాలు చేశారు.^[8] వారు డార్జిలింగ్ నుండి తేస్రో ఆయామ్ అనే పత్రిక ప్రచురణతో ఆయామేలి ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించారు, ఇది ఆ సమయంలో నేపాలీ సాహిత్యంలో ఒక సైద్ధాంతిక మార్పును తీసుకువచ్చింది.^[6]

కైంలా ఎక్కువ రాయనప్పటికీ, రాసిన వాటిని అత్యంత శక్తివంతంగా రాశారు. ఆయన తూర్పు నేపాల్‌లోని లింబు సంఘానికి చెందినవారు. ఆయన తన కవిత్వంలో స్థానిక పురాణాలు, కథలను ఉపయోగిస్తారు, ఇది సాంప్రదాయ రచనలకు ఒక భిన్నమైన రూపాన్ని ఇచ్చింది. కైంలా కవిత్వం స్వేచ్ఛా గీతం. ఆయన ఒక గొప్ప స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, వివిధ ఉద్యమాలలో చురుకుగా పాల్గొన్నారు. ఆయన రచనలలో ప్రేమ, తిరుగుబాటు యొక్క లోతైన భావాలు కనిపిస్తాయి. ఆయన రాసిన 'బైరాగి కైంలాకా కవితాహరు' లో నేపాలీ భాషలోని కొన్ని అద్భుతమైన కవితలు ఉన్నాయి.^[8]

నేపాల్ అకాడమీ వైస్ చాన్సలర్‌గా

కైంలా 2066 బిక్రమ్ సంబత్ నుండి 2070 బిక్రమ్ సంబత్ వరకు నేపాల్ అకాడమీ వైస్ చాన్సలర్‌గా పనిచేశారు.

రచనలు

చాలా కాలం క్రితం, నా ప్రియతమా, నేను నీకు మాట ఇచ్చాను నక్షత్రాల కాంతిలో నిన్ను నృత్యానికి తీసుకువెళతానని, కలల లాంటి స్వర్గానికి నిన్ను తీసుకెళ్తానని, అమరత్వపు పానీయాన్ని నీకు అందిస్తానని, మనల్ని ఒక మరపురాని చరిత్రగా మారుస్తానని.

ఇదంతా ఒక పొరపాటు కావచ్చు. నేను మేనక లాంటి శాశ్వతమైన యవ్వనాన్ని కూడా వాగ్దానం చేశాను.

నేను ఇప్పుడు నీకు చెప్పగలను నేను మట్టి నుండి వచ్చాను. నేను ఒక పువ్వు నుండి వచ్చాను. నేను నీకు చీర కొనగలను, రెస్టారెంట్లలో నీకు ఆహారం తినిపించగలను, నీతో కలిసి కూడళ్ల వరకు నడవగలను.

నేను నీకు నిజాయితీగా ఉండగలను, నేను నీకు నమ్మకంగా ఉండగలను, నా ప్రియతమా, నేను జీవించి ఉన్నంత కాలం నిన్ను ప్రేమించగలను.

నువ్వు చూస్తున్నావు, స్వర్గం వైపు ఎగురుతూ, నేను నా ఇంటి మెట్లు ఎక్కడం మర్చిపోయాను. అమరత్వం గురించి కలలు కంటూ నేను బ్రతకడమే దాదాపు మర్చిపోయాను.

నేను భూమిని ఏడ్పించాను, మానవ హృదయాన్ని అవమానించాను. కానీ ఇప్పుడు నేను నమ్మకంగా చెప్పగలను, నేను మట్టి నుండి వచ్చాను. నేను ఒక పువ్వు నుండి వచ్చాను.

నా ప్రియతమా, నేను నిన్ను కవి కలం యొక్క స్త్రీగా మార్చగలను, నేను నిన్ను రాజు లాంటి కొడుకుకు తల్లిని చేయగలను, నేను ఓటమిని అంగీకరించగలను, నేను ప్రేమించగలను, నేను మనిషిని, నేను మనిషిగా ఉండగలను – నీ కోసం. నేను నిన్ను ప్రేమించగలను, నేను జీవించి ఉన్నంత కాలం నిన్ను రక్షించగలను.

నా కళ్లలోకి చూడు, నేను నీకోసం నా ప్రేమ యొక్క కొత్త ముద్రణను తీసుకువస్తున్నాను. నేను నా గతపు బూడిద నుండి ఎదుగుతున్నాను ఇక్కడ, నా కళ్లలో, నా కొత్త కవితా సంకలనం లాగా మెరుస్తూ, ఈ ఉదయం నువ్వు టేబుల్‌పై ఉంచిన తాజా పూలలాగా, నేను నీకోసం నా ప్రేమ యొక్క కొత్త ముద్రణను తీసుకువస్తున్నాను.

ఇది ఇక్కడే, ఈ కళ్లలోనే ఉంది, నువ్వు నన్ను కనుగొంటావు నేను నిన్ను కనుగొంటాను ప్రతిసారీ.

— 'బైరాగి కైంలాకా కవితాహరు' లోని బైరాగి కైంలా కవిత మై లవ్స్ న్యూ ఎడిషన్^[9]

ప్రచురణలు

బైరాగి కైంలాకా కవితాహరు, సాఝా ప్రకాశన్, బిక్రమ్ సంబత్ 2031/1974
సప్పోక్-చోమెన్: లింబు జాతిమా కోఖ్-పూజ, నేపాల్ అకాడమీ, 2048/1991
నాహెన్ ముంధుమ్: ఈర్ష్య రా ఆంఖీదాహికో ఆఖ్యాన్ రా అనుష్ఠాన్, 2051
సాంసోఘా ముంధుమ్: ప్రేతాత్మకో ఆఖ్యాన్ రా అనుష్ఠాన్, 2051
సాసిక్ ముంధుమ్: మోచ్-మార్నే ఆఖ్యాన్ రా అనుష్ఠాన్, 2052
తోంగ్సింగ్ తోక్మా ముంధుమ్: ఆఖ్యాన్ రా అనుష్ఠాన్, 2052
నవాచోయిత్ ముంధుమ్, 2060
అంధా మాన్ఛెహరు రా హత్తి, 2068
ముజింగ్నా ఖేయోంగ్నా ముంధుమ్, 2070
లహాదోంగ్నా-సుహంపేబా ముంధుమ్, 2070
పజైబా ముంధుమ్, 2070
ఖప్పునామా మెల్లోంగ్హాంగ్మా ను లుప్లినామా వాదన్నామా ముంధుమ్, 2070
నామ్సామి-కేసామి ముంధుమ్, 2070

అనువాదం: కవిత్వం

కిరాత్ ఆవాజ్ గీత్ (లింబు గీత కవిత్వం) - సుబ్బా ఖడ్గ బహదూర్ నెంబంగ్ లింబు, 2038

సంపాదకత్వం: వచనం

లింబు బిబ్లియోగ్రఫీ, రాయల్ నేపాల్ అకాడమీ, 2050
లింబు భాషా తథా సాహిత్య విచార్ గోష్ఠి, రాయల్ నేపాల్ అకాడమీ, 2050
రాష్ట్రీయ భాషాకో కవితా సంగాల్లో (ఎ యోంజన్‌తో కలిసి), రాయల్ నేపాల్ అకాడమీ
లింబు జానపద కథలు (అతిథి సంపాదకుడిగా) సాయిపత్రిలో, రాయల్ నేపాల్ అకాడమీ

సహ-రచన

లింబు వ్యాకరణం (యాక్థుంగ్ హుప్పన్)

పత్రిక, జర్నల్ సంపాదకత్వం

తేస్రో ఆయామ్ (మాసపత్రిక), డార్జిలింగ్, 1963
కవితా (త్రైమాసిక పత్రిక), రాయల్ నేపాల్ అకాడమీ
లింబు లాంగ్వేజ్ అండ్ లిటరేచర్, ఎ ట్రై-లింగ్వల్ జర్నల్, 1993 నుండి

సామాజిక కార్యకలాపాలు

మాజీ సభ్యుడు, రాయల్ నేపాల్ అకాడమీ (1991-1999)
మాజీ సభ్యుడు, లింగ్విస్టిక్ సొసైటీ ఆఫ్ నేపాల్ (జీవితకాల సభ్యుడు)
అధ్యక్షుడు, సొసైటీ ఫర్ ది డెవలప్‌మెంట్ ఆఫ్ ది లింబు లాంగ్వేజ్, లిటరేచర్ అండ్ కల్చర్
ఉపాధ్యక్షుడు, నేపాల్ సెంటర్ ఫర్ కాంటెంపరరీ స్టడీస్ (NCCS), నేపాల్
మాజీ సభ్యుడు, నేపాల్ నేషనల్ ఎథ్నోగ్రాఫిక్ మ్యూజియం
సభ్యుడు, ఫోక్‌లోర్ సొసైటీ ఆఫ్ నేపాల్
సభ్యుడు, గణేష్‌మాన్ సింగ్ అకాడమీ, నేపాల్
కన్వీనర్, జాతీయ భాషా విధాన సలహా కమిటీ, హెచ్ఎమ్‌జి, 1993
సభ్యుడు, జాతీయ సాంస్కృతిక విధాన సిఫార్సు కమిటీ, ヘచ్ఎమ్‌జి, 1991
సభ్యుడు, నేపాల్‌లోని కొన్ని జాతీయ భాషలలో వార్తల ప్రసారాల సిఫార్సు కమిటీ, హెచ్ఎమ్‌జి
కోఆర్డినేటర్, అందరికీ విద్య, ఎన్‌ఎన్‌పిఎ, స్థానిక ప్రజలు మరియు భాషా మైనారిటీల నేపథ్య సమూహం, హెచ్ఎమ్‌జి, 2002
జీవితకాల సభ్యుడు, రాయల్ నేపాల్ అకాడమీ
చైర్మన్, సాఝా ప్రకాశన్ నేపాల్ (2004)
అధ్యక్షుడు, డెమోక్రటిక్ క్రియేటర్స్ యునైటెడ్ ఫోరమ్, నేపాల్, 2006
మాజీ సలహాదారు, NEFEN
సలహాదారు, కిరాత్ యాక్థుంగ్ చుమ్లుంగ్ (KYC) ^[10]

సాహిత్య పురస్కారాలు

సాఝా పురస్కారం, 2031 బిక్రమ్ సంబత్
పతకాలు: గూర్ఖా దక్షిణ బాహు (రెండవ తరగతి), 2051 ಬిక్రమ్ సంబత్
యుగ కవి సిద్ధిచరణ్ పురస్కారం, 2052 బిక్రమ్ సంబత్
హరిహర్ శాస్త్రి- సావిత్రి దేవి సాహిత్య పురస్కారం, 2058 బిక్రమ్ సంబత్
శ్రీ కృష్ణ కుమారి మనోరథ్ స్మృతి పురస్కారం, 2060 బిక్రమ్ సంబత్
ఆదివాసి గీతి సమ్మాన్, 2063 బిక్రమ్ సంబత్
మధుపర్క సమ్మాన్, 2065 బిక్రమ్ సంబత్
విశిష్ట స్రష్ట సమ్మాన్, 2066 బిక్రమ్ సంబత్ (నారి సాహిత్య ప్రతిష్ఠాన్, ఖాట్మండు)
ఇమాన్ సింగ్ చెమ్‌జోంగ్ సాహిత్య పురస్కారం, సిక్కిం, భారతదేశం, 2011
జగదంబ శ్రీ పురస్కారం, 2075 బిక్రమ్ సంబత్

మూలాలు

↑ "Litterateur Bairagi Kaila Awarded". 3 September 2012.
↑ "Bairagi Kaila | Online Sahitya". Archived from the original on 2014-03-23. Retrieved 2013-05-12.
↑ "Bairagi Kaila to be honoured with Basundhara Shree Award". Retrieved 2013-05-12.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)
↑ Biodata of Bairagi Kaila Archived 2013-03-01 at the Wayback Machine Nepal Academy
↑ gorkhapedia.wikidot.com
1 2 3 "Kainla and his third dimension". kathmandupost.ekantipur.com.
1 2 "Nepali poet Bairagi Kainla". Archived from the original on 2024-05-18. Retrieved 2026-07-13.
1 2 "A Day of Defeat (Bairagi Kainla)". 31 October 2012. Archived from the original on 1 ఏప్రిల్ 2019. Retrieved 13 జూలై 2026.
↑ "Bairagi Kainla ! - Poems". Nepali Students Chautari. Archived from the original on 2018-01-11. Retrieved 2026-07-13.
↑ "आजीवन सदस्य – ::नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठान::". Archived from the original on 2020-07-10. Retrieved 2026-07-13.

వెలుపలి లింకులు

[1] "Litterateur Bairagi Kaila Awarded". 3 September 2012.

[2] "Bairagi Kaila | Online Sahitya". Archived from the original on 2014-03-23. Retrieved 2013-05-12.

[3] "Bairagi Kaila to be honoured with Basundhara Shree Award". Retrieved 2013-05-12.{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (link)

[nepal_academy-4] Biodata of Bairagi Kaila Archived 2013-03-01 at the Wayback Machine Nepal Academy

[5] rkhapedia.wikidot.com

[ekantipur.com-6] 1 2 3 "Kainla and his third dimension". kathmandupost.ekantipur.com.

[bossnepal.com-7] 1 2 "Nepali poet Bairagi Kainla". Archived from the original on 2024-05-18. Retrieved 2026-07-13.

[sanghiya.com-8] 1 2 "A Day of Defeat (Bairagi Kainla)". 31 October 2012. Archived from the original on 1 ఏప్రిల్ 2019. Retrieved 13 జూలై 2026.

[9] "Bairagi Kainla ! - Poems". Nepali Students Chautari. Archived from the original on 2018-01-11. Retrieved 2026-07-13.

[10] "आजीवन सदस्य – ::नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठान::". Archived from the original on 2020-07-10. Retrieved 2026-07-13.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]