బోరివాలి
బోరివలి
బోరివ్లీ | |
|---|---|
ఉపనగరం | |
 సంజయ్ గాంధీ జాతీయ ఉద్యానవనం నుండి కనిపించే బోరివలి ఆకాశరేఖ | |
| నిర్దేశాంకాలు: 19°14′N 72°52′E / 19.23°N 72.86°E | |
| దేశం |  India |
| రాష్ట్రం | మహారాష్ట్ర |
| జిల్లా | ముంబై సబర్బన్ జిల్లా |
| నగరం | ముంబై |
| ప్రభుత్వం | |
| • రకం | మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ |
| • ప్రధానభాగం | బృహన్ముంబై మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ (MCGM) |
| జనాభా | |
• మొత్తం | 10 లక్షలు |
| భాషలు | |
| • అధికారిక | మరాఠీ |
| టైమ్ జోన్ | UTC+5:30 (IST) |
| పిన్ కోడ్ | బోరివలి (తూర్పు) - 400066 బోరివలి (పడమర) - 400091, 400092 మండపేశ్వర్ (బోరివలి) - 400103 |
| Area code | 022 |
| వాహన నమోదు | MH 47 |
| లోక్సభ నియోజకవర్గం | ముంబై నార్త్ |
| విధాన సభ నియోజకవర్గం | బోరివలి[a] మగథానే[b] |
బోరివలి (ఉచ్చారణ: [boːɾiʋəliː]) భారతదేశంలోని ముంబై నగర వాయవ్య భాగంలో ఉన్న ఒక ఉపనగరం. సంప్రదాయంగా బోరివలిలో గిరిజనులు, ఈస్ట్ ఇండియన్లు నివసించేవారు.
ఇక్కడి ప్రధాన ఆకర్షణలలో సంజయ్ గాంధీ జాతీయ ఉద్యానవనం, ఫిష్ పార్క్, కన్హేరి గుహలు, మండపేశ్వర్ గుహలు, వాటర్ కింగ్డమ్, రుషివన్, హనుమాన్ టెక్కడి వంటి ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. ఇవి ఉపనగర ప్రాంతాల అందమైన దృశ్యాలను చూపిస్తాయి.
బోరివలి రైల్వే స్టేషన్ ముంబై ఉపనగర రైల్వేలో ఒక ప్రారంభ, తుదిగమ్య రైల్వే స్టేషన్గా పనిచేస్తుంది. ఇక్కడి నుండి దక్షిణ దిశలోని చర్చ్గేట్, ఉత్తర దిశలోని విరార్ వైపు ముంబై స్థానిక రైళ్లు నడుస్తాయి. అదనంగా, కొన్ని ఎక్స్ప్రెస్ రైళ్లు కూడా ఈ స్టేషన్లో ఆగుతాయి. దీని వల్ల దీర్ఘదూర ప్రయాణాలు చేసే ప్రజలకు సౌలభ్యం కలుగుతుంది.
జనాభా గణాంకాలు
[మార్చు]బోరివలిలో మరాఠీ ప్రజలు అధిక సంఖ్యలో నివసిస్తారు. వారి తరువాత గుజరాతీ ప్రజలు ఎక్కువగా ఉన్నారు.[1]
చరిత్ర
[మార్చు]
15వ నుండి 17వ శతాబ్దాల మధ్యకాలానికి చెందిన మరాఠీ భాషా గ్రంథం మహికావతిచి బఖర్లో బోరివలి పేరు “బోరివళీ” (बोरिवळी), “బోరియ్లీ-గ్రామ్” రూపాల్లో కనిపిస్తుంది. ఈ పేర్లు మరాఠీలో భారతీయ జుజూబ్ చెట్టు (బోర్) అనే పదం నుండి ఉద్భవించాయి.[2]
ప్రస్తుత బోరివలి ప్రాంతం గతంలో ఉన్న చిన్న చిన్న గ్రామాల సమూహం నుండి అభివృద్ధి చెందింది. వాటిలో ఎక్సర్, పోయిసర్, వజీరా, షింపోలి, మండపేశ్వర్, దత్తపాడా, కన్హేరి, తులసి, మగథానే, గోరై ఉన్నాయి. ఇవి మౌంట్ పోయిన్సూర్ చుట్టూ, దహిసర్ నది, పోయిసర్ నది మధ్య ప్రాంతంలో విస్తరించి ఉండేవి.
పురాతన కాలానికి చెందిన “మండపేశ్వర్” — ఇది 8వ శతాబ్దానికి చెందిన రాతి చెక్కుదల శైలిలో నిర్మించబడిన శివాలయ గుహాల సముదాయం —, కన్హేరి గుహలు ఈ ప్రాంతపు గొప్ప చారిత్రక వారసత్వానికి నిదర్శనాలుగా నిలుస్తున్నాయి. బ్రిటిష్ పాలనలో బోరివలిని “బెరేవ్లీ” (Berewlee) అని వ్రాసేవారు. దీనిని “బోరివ్లీ” అని కూడా ఉచ్చరిస్తారు.
బోరివలి జనసాంద్రత ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతం అయినప్పటికీ, తూర్పున ఉన్న సంజయ్ గాంధీ జాతీయ ఉద్యానవనం (పూర్వంలో “బోరివలి నేషనల్ పార్క్”), పడమర వైపున ఉన్న మ్యాంగ్రోవ్ అడవుల వల్ల కొంత పచ్చదనాన్ని ఇప్పటికీ నిలుపుకుంది.
ప్రసిద్ధ ప్రదేశాలు
[మార్చు]బోరివలిలోని అనేక ఉద్యానవనాలలో లోకమాన్య తిలక్ రోడ్, రివాలి పార్క్ సమీపంలో ఉన్న వీర్ సావర్కర్ ఉద్యాన్ ముఖ్యమైనది. ఈ ఉద్యానవనానికి టి.పి.ఎస్. రోడ్, ఫ్యాక్టరీ లేన్, బభాయ్ ప్రాంతాల నుండి నాలుగు ప్రవేశ ద్వారాలు ఉన్నాయి. ఇందులో జాగింగ్ ట్రాక్, బోటింగ్ ప్రాంతం, పిల్లల ఆటస్థలం, స్కేటింగ్ సదుపాయాలు ఉన్నాయి.
గోరై ఉద్యాన్ గోరై సెక్టార్-1లో ఉంది. ఐ.సి. కాలనీ ప్రాంతంలో ఉన్న తుకారాం ఓంబాలే ఉద్యాన్ / ఫిష్ పార్క్ కూడా ప్రసిద్ధి చెందినది. దీనిని లింక్ రోడ్, ఐ.సి. కాలనీ చివరి బస్ స్టాప్ నుండి చేరుకోవచ్చు.[3] 2009లో ఎస్కే రిసార్ట్కు సమీపంలోని లింక్ రోడ్పై ఝాన్సీ కి రాణి లక్ష్మీబాయి జాగర్స్ పార్క్ ప్రారంభించబడింది.[4] సుమారు 4 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న ఈ ఉద్యానవనంలో నీటి మడుగు చుట్టూ జాగింగ్ ట్రాక్ ఏర్పాటు చేయబడింది. ఇక్కడ బోటింగ్ సదుపాయాలు కూడా అందుబాటులో ఉన్నాయి. అదనంగా, వివిధ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల గురించి సమాచారం చెక్కిన శిలాఫలకాలు, వృద్ధుల కోసం కూర్చునే ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. ఈ జాగర్స్ పార్క్లో ప్రవేశానికి స్వల్ప రుసుము వసూలు చేస్తారు. మరో జాగర్స్ పార్క్ చికువాడిలో ఉంది.[5]
ఎస్పీ స్క్వేర్ బోరివలి తూర్పులోని దత్తపాడా రోడ్డుపై నిర్మాణంలో ఉన్న వ్యాపార కేంద్రం. ఇది వెస్ట్రన్ ఎక్స్ప్రెస్ హైవేతో అనుసంధానించబడింది.
ఓబెరాయ్ స్కై సిటీ అనేది నిర్మాణంలో ఉన్న సమగ్ర టౌన్షిప్. ఇందులో ఆకాశహర్మ్యాలు, ఒక షాపింగ్ మాల్, ఐదు నక్షత్రాల హోటల్ ఉన్నాయి.
ది ఓరియన్ బోరివలి పడమరలోని సర్దార్ వల్లభ్భాయ్ పటేల్ రోడ్డుపై నిర్మాణంలో ఉన్న వ్యాపార పార్క్.[6]
ఆకర్షణలు
[మార్చు]- గోరై బీచ్ బోరివలి పడమర చివరలో ఉంది. ఇక్కడికి చేరుకోవడానికి గోరై క్రీక్ ను ఫెర్రీ ద్వారా దాటాలి. ఫెర్రీకి అవతల ఆటోరిక్షా సౌకర్యం అందుబాటులో ఉంటుంది. సెలవు దినాలలో ఈ బీచ్ సందర్శకులు, స్థానికులతో కిక్కిరిసిపోతుంది. గోరై బీచ్ వద్ద అనేక వసతి సదుపాయాలు కూడా లభ్యమవుతాయి.[7][8]
- ఎస్సెల్వరల్డ్: ముంబైలోని అతిపెద్ద వినోద ఉద్యానవనాలలో ఒకటి. కోవిడ్-19 మహమ్మారి అనంతరం ఈ కేంద్రం మూసివేయబడింది.[9]
- వాటర్ కింగ్డమ్: ఆసియాలోని అతిపెద్ద జల వినోద పార్క్.[10]
- సంజయ్ గాంధీ జాతీయ ఉద్యానవనం ప్రధాన మహానగర పరిమితులలో ఉన్న జాతీయ ఉద్యానవనాలలో ఒకటి. ఇది ప్రపంచంలో అత్యధికంగా సందర్శించబడే జాతీయ ఉద్యానవనాలలో కూడా ఒకటిగా గుర్తించబడింది.[11]
- అవర్ లేడీ ఆఫ్ ఇమ్మాక్యులేట్ కన్సెప్షన్ చర్చ్ – మౌంట్ పోయిన్సూర్, మండపేశ్వర్, ఐ.సి. కాలనీ – రోమన్ కాథలిక్ చర్చి
- మండపేశ్వర్ గుహలు
- గ్లోబల్ విపశ్యన పగోడా
- మండపేశ్వర్ గుహలు
- కన్హేరి గుహలు
- గోరై మ్యాంగ్రోవ్ పార్క్[12]
విద్య
[మార్చు]- రయాన్ ఇంటర్నేషనల్ స్కూల్
- విబ్గ్యోర్ గ్రూప్ ఆఫ్ స్కూల్స్[13]
- సెయింట్ ఫ్రాన్సిస్ డి'అస్సిసీ హై స్కూల్
- మేరీ ఇమ్మాక్యులేట్ గర్ల్స్ హై స్కూల్
- జేబీసీఎన్ ఇంటర్నేషనల్ స్కూల్
- డాన్ బోస్కో హై స్కూల్ అండ్ జూనియర్ కాలేజ్
- సెయింట్ యాన్స్ గర్ల్స్ హై స్కూల్
రవాణా
[మార్చు]రోడ్డు మార్గాలు: బోరివలిలో, బోరివలికి అందుబాటులో ఉన్న ప్రజా రవాణా సౌకర్యాలలో ఆటోరిక్షాలు, టాక్సీలు, బెస్ట్ బస్సులు, రైళ్లు ఉన్నాయి. బోరివలి (తూర్పు) వెస్ట్రన్ ఎక్స్ప్రెస్ హైవేతో బాగా అనుసంధానించబడి ఉండగా, బోరివలి (పడమర) న్యూ లింక్ రోడ్డుతో కలుపబడి ఉంది. బోరివలి మీదుగా వెళ్లనున్న రెండు మెట్రో మార్గాలైన ముంబై మెట్రో లైన్ 2, ముంబై మెట్రో లైన్ 7 కారణంగా రవాణా అనుసంధానం మరింత మెరుగుపడింది.
రైల్వే స్టేషన్
[మార్చు]
బోరివలి రైల్వే స్టేషన్ ముంబై ఉపనగర రైల్వే పశ్చిమ మార్గంలో ఉన్న ఒక ప్రధాన రైల్వే స్టేషన్. ఇది ముంబై మహానగరంలోని ప్రధాన స్టేషన్లలో ఒకటిగా, అలాగే పశ్చిమ రైల్వేలో అతిపెద్ద రైల్వే స్టేషన్లలో ఒకటిగా గుర్తించబడింది. ఈ స్టేషన్ ద్వారా చర్చ్గేట్ నుండి విరార్ వరకు ఉన్న అన్ని స్టేషన్లకు రైలు సౌకర్యం లభిస్తుంది.
దేశంలోని వివిధ రాష్ట్రాలకు వెళ్లే ఎక్స్ప్రెస్ రైళ్లకు కూడా ఈ స్టేషన్ మంచి అనుసంధానాన్ని కలిగి ఉంది. ఇక్కడ మొత్తం 10 ప్లాట్ఫారమ్లు ఉన్నాయి. 2019లో వీటి సంఖ్యలను మార్చడం వల్ల నిత్య ప్రయాణికుల్లో కొంత గందరగోళం ఏర్పడింది. ప్రతి ప్లాట్ఫారమ్ రోజుకు సుమారు 18–20 గంటల పాటు రద్దీగా ఉంటుంది.
ఇది పశ్చిమ రైల్వేలో దృష్టి లోపం ఉన్నవారికి అనుకూలంగా రూపొందించిన రైల్వే స్టేషన్లలో ఒకటిగా భావించబడుతుంది. సమాచార హక్కు చట్టం (RTI) ద్వారా పొందిన సమాచారం ప్రకారం, ప్రతిరోజూ సుమారు 2.87 లక్షల మంది ప్రయాణికులు ప్రయాణించే ముంబైలోని అత్యంత రద్దీ గల స్టేషన్ ఇదే.[14]
ప్రసిద్ధ వ్యక్తులు
[మార్చు]- ఆశా భోంస్లే – గాయని
- రోహిత్ శర్మ – క్రికెటర్
- హరిభాయ్ పార్థిభాయ్ చౌధరి – రాజకీయ నాయకుడు, భారతీయ జనతా పార్టీ జాతీయ నాయకుడు
- జయవంత్ దల్వీ – మరాఠీ రచయిత
- దృష్టి ధామి – టెలివిజన్ నటి
- భవ్య గాంధీ – టెలివిజన్ నటుడు
- అవధూత్ గుప్తే – మరాఠీ శాస్త్రీయ గాయకుడు
- బోస్ కృష్ణమాచారి – మలయాళీ చిత్రకారుడు
- ధోండుటాయి కులకర్ణి – హిందుస్థానీ శాస్త్రీయ గాయని
- రామ్ నాయక్ – ఉత్తరప్రదేశ్ గవర్నర్, మాజీ కేంద్ర మంత్రి
- రత్నాకర్ పై – హిందుస్థానీ శాస్త్రీయ గాయకుడు
- రోహన్ షా – నటుడు
- వినోద్ తావ్డే – శాసనసభ సభ్యుడు, మంత్రి
- దిశా వకాని – టెలివిజన్ నటి
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Rishi, Shubir (February 24, 2017). "BMC polls: How the BJP burrowed into Gujarati-dominated suburbs".
- ↑ Dipesh Karmarkar (2012). "Understanding Place Names in 'Mahikavati's Bakhar': A Case of Mumbai-Thane Region". Studies in Indian Place Names. XXXI. Mysore: Place Names Society of India: 123, 128. ISSN 2394-3114.
- ↑ [మూలాలు అవసరం]
- ↑ "Borivli residents get a joggers' park". The Times of India.
- ↑ [మూలాలు అవసరం]
- ↑ [మూలాలు అవసరం]
- ↑ "Gorai Beach". Archived from the original on 7 December 2007. Retrieved 26 March 2012.
- ↑ "Mumbaikars will soon be able to visit Mangrove Park in Gorai". 21 October 2021.
- ↑ "Esselworld". www.esselworld.in. Retrieved 2017-12-05.
- ↑ "Water Kingdom - Asia's Largest Theme Water Park". www.waterkingdom.in. Archived from the original on 2017-11-24. Retrieved 2017-12-05.
- ↑ [మూలాలు అవసరం]
- ↑ "Mumbai's Gorai Mangrove Park expected to open on May 1". The Indian Express (in ఇంగ్లీష్). 2 March 2025.
- ↑ "ICSE | CBSE School in Borivali, Mumbai - VIBGYOR High". www.vibgyorhigh.com. Retrieved 2017-11-25.
- ↑ [మూలాలు అవసరం]