Jump to content

బోరో మా కాళి ఆలయం, నైహతి

బోరో మా కాళి ఆలయం, నైహతి
2022లో కాళీ పూజ సందర్భంగా బోరో మా దేవత
2022లో కాళీ పూజ సందర్భంగా బోరో మా దేవత
భౌగోళికం
భౌగోళికాంశాలు22°53′19″N 88°24′52″E / 22.8885984°N 88.4143351°E / 22.8885984; 88.4143351
దేశం India
రాష్ట్రంపశ్చిమ బెంగాల్
ప్రదేశంనైహటి
సంస్కృతి
దైవంబోరో మా కాళీ
ముఖ్యమైన పర్వాలు
  • కాళీ పూజ[1]
  • కౌశికీ అమావాస్య[2]
  • దీపాన్వితా అమావాస్య[3]
  • బైసాఖీ అమావాస్య
వాస్తుశైలి
నిర్మాణ శైలులుబెంగాల్ శిల్పకళ
చరిత్ర, నిర్వహణ
నిర్మించిన తేదీ1923[4]
నిర్వహకులు/ధర్మకర్తనైహటి బరాకాళీ పూజా సమితి ట్రస్ట్

బోరో మా కాళీ ఆలయం అనేది భారతదేశంలోని పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రం, ఉత్తర 24 పరగణాల జిల్లాలోని నైహటి పట్టణంలో ఉన్న ఒక హిందూ ఆలయం. ఈ ఆలయం హిందూ దేవత అయిన కాళీకి అంకితం చేయబడింది. కాళీ దేవి పది మహావిద్యలులో ఒకరు, హిందూ తాంత్రిక సంప్రదాయంలో, అలాగే కాలికుల ఆరాధనా సంప్రదాయంలో పరమ దేవతగా పూజించబడుతుంది.[5][6] ఈ ఆలయ చరిత్ర క్రీ.శ. 1923 సంవత్సరానికి చెందినది. ఆ సమయంలో భవేష్ చక్రబర్తి అనే యువకుడు నబద్వీప్ ను సందర్శించి అక్కడి విగ్రహాల వైభవాన్ని చూసిన తరువాత ఒక స్వప్నం పొందాడు. ఆ ప్రేరణతో అతను తిరిగి నైహటికి వచ్చి, 22 అడుగుల ఎత్తు గల కాళీ దేవి విగ్రహాన్ని నిర్మించాడు. ఆ విగ్రహమే కాలక్రమేణా “బోరో మా”గా ప్రసిద్ధి చెందింది.[7][8] ఈ ఆలయంలో మా కాళీని వైష్ణవం నమ్మకాల ప్రకారం, భయంకర రూపమైన అతి చీకటి రక్షా కాళీ లేదా శ్మశాన కాళీగా పూజిస్తారు. ఈ రూపం వినాశనాన్ని, పునరుత్థానాన్ని సూచిస్తుంది.[9] దేవీ భాగవత పురాణం, కాళికా పురాణం, శక్తిపీఠ స్తోత్రం ప్రకారం, ఇది భారతదేశంలోని 52 శక్తి పీఠాలలో ఒకటిగా భావించబడుతుంది.[10][11] ప్రతి సంవత్సరం భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల నుండి లక్షలాది భక్తులు, యాత్రికులు ఈ ఆలయాన్ని సందర్శిస్తారు.[12][13]

పురాణ కథనం, ప్రాముఖ్యత

[మార్చు]

సుమారు శతాబ్దం క్రితం, 1900ల ప్రారంభంలో, జ్యూట్ మిల్ ఉద్యోగిగా, సామాజిక కార్యకర్తగా పనిచేసే భవేష్ చక్రబర్తి అనే యువకుడు తన నలుగురు మిత్రులతో కలిసి నబద్వీప్ లో జరిగే “భంగా రాశ్”ను దర్శించడానికి వెళ్లాడు. నబద్వీప్‌లోని విగ్రహాల అపారమైన ఎత్తు, వైభవం అతన్ని మంత్రముగ్ధుడిని చేశాయి. తిరిగి తన నివాసమైన నైహటికి వచ్చిన తరువాత, అప్పట్లో చక్రబర్తి కుటుంబానికి చెందిన చిన్న దేవతగా ఉన్న మా కాళీ అతనికి ఒక కలలో దర్శనమిచ్చి, నబద్వీప్‌లో ఉన్నట్లే తనను 22 అడుగుల ఎత్తుగల విగ్రహంగా మలచమని ఆదేశించిందని నమ్మకం ఉంది.[14] ప్రారంభంలో ఈ పూజను “బోరో కాళీ” లేదా “భవేష్ కాళీ”గా పిలిచేవారు. ఈ పూజ చక్రబర్తి కుటుంబం ద్వారానే నిర్వహించబడుతూ, ఆ కుటుంబానికే పరిమితమై ఉండేది.[15] అయితే, కాలక్రమేణా బోరో కాళీ యొక్క ప్రాచుర్యం పెరుగుతూ రావడంతో, ఈ పూజను సామాన్య ప్రజల కోసం తెరిచారు. అప్పటి నుండి ఆ విగ్రహాన్ని “బోరో మా”గా పిలవడం ప్రారంభించారు. ఇది ఆమెను సమస్తుల తల్లిగా ప్రతీకాత్మకంగా చూపిస్తుంది.[16][17] ఆమె భక్తులచే అత్యంత భక్తితో పూజించబడే బోరో మా, కులం, సామాజిక స్థితి లేదా ఆర్థిక నేపథ్యం అనే తేడా లేకుండా, తనను ఆశ్రయించే ప్రతి భక్తుని కోరికలను నెరవేర్చుతుందని విస్తృతంగా నమ్మకం ఉంది. “బోరో మా కౌకే ఫెరాయ్ నా”, “ధర్మో జార్ జార్, బోరో మా సోబార్” అనే మాటలు ప్రజల్లో విస్తృతంగా వినిపిస్తాయి.[18][19] బోరో మా ఆలయాన్ని దర్శించి ఆమె ఆశీర్వాదాలు పొందిన తరువాత తమ సమస్యలు పరిష్కారమయ్యాయని లేదా వృత్తి జీవితంలో విజయాన్ని సాధించారని చెప్పే అనేక వ్యక్తిగత అనుభవ కథనాలు పశ్చిమ బెంగాల్ అంతటా విస్తృతంగా వినిపిస్తుంటాయి.[20][21][22] 2014 నుండి, స్థానిక శిల్పి శుభేందు సర్కార్ ప్రతి సంవత్సరం 22 అడుగుల ఎత్తైన విగ్రహాన్ని తయారు చేస్తున్నాడు.[23] ఆ విగ్రహాన్ని ప్రతి సంవత్సరం గంగ నదిలో విసర్జనం చేస్తారు. అయితే, పండల్‌కు కొద్ది దూరంలోనే ఉన్న ఒక ఆలయంలో బోరో మా యొక్క చిన్న రూపం సంవత్సరం పొడవునా ప్రతిష్ఠించబడి ఉంటుంది. గులాబీ, పసుపు రంగులతో అలంకరించబడిన ఈ ఆలయం 2014లో ప్రారంభించబడింది. ఇందులో భక్తులు ప్రార్థనలు చేయడానికి ఒక ప్రాంగణం కూడా ఉంది.[12] పూజకు 100 సంవత్సరాలు పూర్తైన సందర్భంగా, ఈ ఆలయం అత్యధిక సంఖ్యలో భక్తుల రాకను నమోదు చేసింది. వీరిలో లక్షకు పైగా భక్తులు తమ కోరికలు నెరవేరాలని “దండీ కాటా” ఆచరణను నిర్వహించారు.[24] 1970కు ముందు, భారీ విగ్రహాన్ని పట్టణంలోని బలవంతులైన పురుషులు తమ భుజాలపై మోసుకుంటూ పండల్ నుండి సమీపంలోని గంగా నదికి విసర్జన కోసం తీసుకెళ్లేవారు. 1970 తర్వాత, నిర్వాహకులు పట్టణవాసుల సహకారంతో చక్రాలున్న ట్రాలీపై బోరో మా విగ్రహాన్ని నదికి తీసుకెళ్లాలని నిర్ణయించారు.[25] వేలాది మంది పురుషులు కలిసి భారీ విగ్రహాన్ని ఊరేగింపు మార్గం గుండా దారి చూపుతారు. ఈ ఊరేగింపులో హౌరా నుండి వచ్చిన పుష్పాల తయారీదారులు రూపొందించిన భారీ పరిమాణంలోని ప్రకాశవంతమైన పూలమాలలు విగ్రహాన్ని అలంకరిస్తాయి. ఈ మాలలు ప్రధానంగా రక్తవర్ణ జవ్వా పువ్వులుతో తయారు చేయబడుతాయి. అదనంగా కొన్ని మాలలు మల్లె, పసుపు, నారింజ గెండ పువ్వులు, గులాబి, రాజనిగంధ, చెందామామ పువ్వులతో తయారు చేయబడతాయి.[26][27]

బోరో మా

[మార్చు]

ప్రతి సంవత్సరం 22 అడుగుల ఎత్తైన మా కాళీ విగ్రహాన్ని తయారు చేస్తారు. ఈ విగ్రహానికి పునాది వేయడం ఖుటి పూజతో కలిసి లక్ష్మీ పూజ రోజున జరుగుతుంది.[28][29] ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 15 రోజులలో ఈ విగ్రహ నిర్మాణం పూర్తవుతుంది. ఈ విగ్రహాన్ని అలంకరించేందుకు 12 కిలోల బంగారం, 200 కిలోల వెండి ఆభరణాలను ఉపయోగిస్తారు.[30] ఈ ఆభరణాలలో బంగారు గాజులు, కిరీటం, హారం, కంటి అలంకరణ, నాలుక అలంకరణ, నూపురం, చంద్రమాల ఉన్నాయి.[31] ఈ ఆభరణాలు ఆలయం స్థాపించబడిన తరువాత గత 100 సంవత్సరాలుగా సమాజంలోని అన్ని వర్గాల ప్రజలు విరాళంగా అందించిన చిన్న చిన్న ఆభరణాలు, బిందీలతో తయారు చేయబడ్డాయి.[32] ఈ దేవతకు ముదురు వర్ణం, నాలుగు చేతులు, బంగారు అంచుతో కూడిన గాఢ ఎరుపు నాలుక, కమలాకార కళ్ళు ఉంటాయి. ఈ కళ్ళు ఒకవైపు మమకారాన్ని, మరోవైపు శక్తిని వ్యక్తపరుస్తాయని నమ్మకం ఉంది.[33][34] 2023లో పూజకు 100 సంవత్సరాలు పూర్తైన సందర్భంగా, దేవతకు అంకితంగా ఒక కొత్త ఆలయాన్ని ప్రారంభించారు.[35][36] అదే సంవత్సరంలో కాళీ పూజ రోజున, “కస్థి పాథర్”తో తయారైన బోరో మా కొత్త విగ్రహానికి ప్రాణ ప్రతిష్ఠ నిర్వహించారు.[37] 2024లో ఆమె పూజకు 101 సంవత్సరాలు పూర్తైన సందర్భంగా, భక్తులు తమ “మనోత్సాహాల” విజయానికి కృతజ్ఞతగా విరాళంగా ఇచ్చిన 35 నుండి 40 కిలోల వెండితో తయారైన వెండి ఘటము, తాళం చెవిని దేవతకు సమర్పించారు.[38]

సాధారణ ప్రజలకు ఆమె “మహత్త్వాన్ని” చాటి చెప్పేందుకు, ఆమెకు అంకితంగా భక్తి గీతాలు తరచుగా రచించబడుతుంటాయి.[39] బోరో మా యొక్క నాలుగు చేతులు లోతైన అర్థాలను కలిగిన చిహ్నాలను ధరిస్తాయి. ఆమె కుడి పై చేయి ఆశీర్వాద ముద్రలో పైకెత్తబడి, భక్తులకు భరోసా ఇస్తుంది. కుడి క్రింది చేయిలో ఉన్న “జల్‌భరా సందేశ్” మధురత, ప్రతిఫలం, సద్గుణ జీవితం గడిపే వారికి సంపదను సూచిస్తుంది. ఎడమ పై చేయిలో ఆమె ఆయుధాన్ని పట్టుకొని ఉంటుంది, ఇది చెడును సంహరించే ఆమె శక్తిని సూచిస్తుంది. ఎడమ క్రింది చేయిలో పాపి తలను పట్టుకొని ఉండటం దుష్కర్మల ఫలితాన్ని గుర్తు చేస్తుంది. ఈ ప్రతీకల ద్వారా బోరో మా, పోషకమైనదిగా, భయంకరమైనదిగా ఉన్న కాళీ యొక్క ద్వంద్వ స్వరూపాన్ని వ్యక్తపరుస్తుంది. ఇది కర్మ ఆధారంగా ప్రతిఫలం, శిక్షల మధ్య సమతుల్యతను భక్తులకు గుర్తు చేస్తుంది.[4]

ఆచారాలు

[మార్చు]
కాళీ పూజ ఐదవ రోజున గంగలో విసర్జన సమయంలో బోరో మా

ఆమె కమలాకార కళ్ళు నియంత్రిత కోపానికి ప్రతీకగా భావించబడుతాయి. దేవతకు నైవేద్యాలు సమర్పించడమే కాకుండా, భక్తులు ఆమె ఆశీర్వాదాలు పొందేందుకు దండీ కాటా నిర్వహిస్తారు.[40] ప్రతి సంవత్సరం కాళీ పూజ సమయంలో ఐదు రోజుల పాటు, భవేష్ చక్రబర్తి, ఆయన కుటుంబం మొదట స్థాపించిన సంప్రదాయాలు, ఆచారాల ప్రకారం దేవతను అలంకరించి పూజిస్తారు. చక్రబర్తి ఆకాంక్ష ప్రకారం ఇప్పటికీ పూజ నిర్వహణ కోసం స్థానికుల నుండి చందాగా ఎలాంటి డబ్బు వసూలు చేయరు. పూజా కమిటీ భక్తులు ఇచ్చే విరాళాలతోనే కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తుంది.[41] ఈ ఐదు రోజులలో దేవతకు ప్రత్యేక పూజ ఏదీ చేయరు. అయితే ప్రతి రోజూ ప్రత్యేక భోగాన్ని దేవతకు సమర్పిస్తారు. బోరో మా కు సమర్పించే భోగం ఎల్లప్పుడూ భవేష్ చక్రబర్తి వారసుల కుటుంబం నుంచే వస్తుంది.[42] ప్రతి సంవత్సరం విసర్జన కోసం, బోరో మా విగ్రహాన్ని వందలాది మంది అంకితభావంతో కూడిన భక్తులు ట్రాలీపై ఎక్కించి సమీపంలోని గంగానదికి తీసుకెళ్తారు.[43] విగ్రహంపై ఉన్న ఆభరణాలను జాగ్రత్తగా తీసివేసి, తదుపరి సంవత్సరం మళ్లీ అలంకరించేందుకు భద్రపరిచి ఉంచుతారు.[44] విసర్జన సమయంలో, విగ్రహాన్ని ఆమె “రాజ్ వేషం”లో, అనేక గంటలపాటు ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన లక్షల రూపాయల విలువైన భారీ పూలమాలలతో అలంకరిస్తారు.[45] ఈ ఊరేగింపులో వేలాది మంది భక్తులు, అనుచరులు పాల్గొంటారు.[46] విసర్జన శోభాయాత్రకు హాజరు కాలేని దూరప్రాంతాల భక్తుల కోసం, పూజా కమిటీ తమ అధికారిక ఫెస్ బుక్ ఖాతా ద్వారా ప్రత్యక్ష ప్రసారాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.[47] ప్రతి సంవత్సరం తొక్కిసలాటలు జరగకుండా ఉండేందుకు, బ్యారక్‌పూర్ పోలీస్ కమిషనర్ నేతృత్వంలో వెయ్యికి పైగా పోలీసులు విసర్జన సమయంలో జనసందోహాన్ని నియంత్రిస్తారు.[48] బోరో మా విసర్జన పూర్తైన తరువాత మాత్రమే నైహటిలోని ఇతర కాళీ పూజల విగ్రహాలను విసర్జిస్తారు.[49][50]

ఆలయ సముదాయం

[మార్చు]
ఆలయంలోని బోరో మా యొక్క విగ్రహం

2023కు ముందు వరకు బోరో మా ను సంవత్సరం పొడవునా ఒక చిత్ర రూపంలోనే పూజించేవారు. విగ్రహాన్ని మాత్రం కాళీపూజ సమయంలో మాత్రమే తయారు చేసి, పూజ ముగిసిన తరువాత విసర్జనం చేసేవారు. 2023లో ఒక కొత్త ఆలయాన్ని నిర్మించి, దాన్ని అభిషేక్ బెనర్జీ ప్రారంభించారు.[51] “కస్థి పాథర్”తో తయారు చేసిన బోరో మా యొక్క శాశ్వత విగ్రహాన్ని ఈ ఆలయంలో ప్రధాన దేవతగా ప్రతిష్ఠించారు.[52] ఈ విగ్రహాన్ని రాజస్థాన్ కు చెందిన శిల్పి ధర్మేంద్ర సౌ, నైహటిలోని రాజేంద్రపూర్‌లో మూడు నెలల కాలంలో తయారు చేశాడు.[53] దేవత వెనుక భాగంలో 35 కిలోల వెండితో తయారు చేసిన ఒక “చల్చిత్రం”ను ఉంచారు.[54] కొత్త ఆలయ ప్రారంభోత్సవం సందర్భంగా 12 మంది పూజారులు నిర్వహించిన భారీ యజ్ఞం జరిగింది. ఈ యజ్ఞంలో 50 కిలోల బెల్‌కాథ్ ఉపయోగించబడింది. ఆ పూజారులలో ముగ్గురు వారణాసి నుండి వచ్చారు. అనంతరం గీతాపాఠం, చండీపాఠం, మహామృత్యుంజయ పాఠం, రుద్ర పాఠం నిర్వహించారు. ఆ రోజున బోరో మా ను 100 కిలోల వెండి, బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించారు. కొత్త విగ్రహానికి ప్రాణ ప్రతిష్ఠ, చక్షుదానం కొన్ని రోజుల తరువాత, లక్ష్మీ పూజ రోజున నిర్వహించబడింది.[55] రూ. ₹8 కోట్ల వ్యయంతో నిర్మించిన ఈ ప్రాజెక్టులో, భక్తుల కోసం ఒక అతిథి గృహం, పెద్ద “భోగ్ మందిరం”, 400 మంది వృద్ధుల కోసం ఒక వృద్ధాశ్రమాన్ని కూడా కొత్త ఆలయంతో పాటు ప్రారంభించారు.[56][57] ప్రధాన ఆలయంతో పాటు, ఆలయ సముదాయంలో వివిధ దేవతలకు అంకితమైన మరికొన్ని చిన్న ఆలయాలు కూడా ఉన్నాయి. అంతర్గత సముదాయం వెలుపల త్రినాథ్ ఆలయం ఉంది. ఇది శివునికి అంకితమైనది, అక్కడ ఆయన అరుదైన మూడు తలల రూపంలో దర్శనమిస్తాడు. ఆలయ సముదాయం ఒక మూలలో శీతలా దేవి యొక్క చిన్న విగ్రహం ఉంది; దాని సమీపంలోనే భోజనాల వంట జరుగుతుంది. దీనికి ఎదురుగా ఉన్న సన్నని దారి ఒక ప్రశాంతమైన రాధా–కృష్ణ ఆలయానికి తీసుకెళ్తుంది. అక్కడ ఆపిళ్లు, అరటిపండ్లు నైవేద్యంగా సమర్పించబడతాయి. విగ్రహాల ముందు ఊయలని పోలి ఉండేలా రెండు సమాంతర వరుసలుగా అరటిపండ్లను ఉంచుతారు.[12]

ప్రసాదం

[మార్చు]

ప్రతి సంవత్సరం 12 అమావాస్యల రోజుల్లో ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహించబడతాయి. వీటిలో “కాళీ పూజ”, “బైశాఖీ అమావాస్య” సందర్భాలలో లక్షలాది భక్తులు తరలివస్తారు.[58] పూజా కార్యక్రమాల అనంతరం, భారీ పరిమాణంలో ప్రసాదం తయారు చేసి భక్తులకు పంచుతారు. ప్రతి అమావాస్యకు సుమారు నాలుగు వేల ఐదు వందల కిలోల భోగం సిద్ధం చేస్తారు. ఇందులో పులావు, ఐదు రకాల కూరగాయల వేపుళ్లు, ఐదు రకాల కూరలు, ఐదు రకాల మిఠాయిలు ఉంటాయి.[59][60] అనేక సంవత్సరాలుగా కాళీ పూజ ప్రసాదాన్ని చంద్రకాంత మిశ్రా సిద్ధం చేస్తున్నారు.[61] పూజకు 100 సంవత్సరాలు పూర్తైన సందర్భంగా, తొలిసారిగా “అన్నకూట్” ప్రసాదాన్ని సిద్ధం చేసి దేవతకు సమర్పించారు.[62] 100 గంటల పాటు ప్రసాదాన్ని ప్రజలకు పంపిణీ చేశారు, ఈ వేడుక గుర్తుగా 100 మొక్కలను నాటారు.[63] ఈ ప్రసాదంలో 3000 కిలోల పులావు, ఆలూర్ దమ్, పాయసం, ఇతర పదార్థాలు ఉన్నాయి.[64] చాలాసార్లు భక్తులు పూజ కోసం భారీ మొత్తంలో పండ్లను విరాళంగా అందిస్తారు. ఆలయ నిర్వహణ కమిటీ ఆ పండ్ల ప్రసాదాన్ని ఆసుపత్రులు, వృద్ధాశ్రమాలకు పంపిణీ చేస్తుంది. ఇది బోరో మా ఆశీర్వాదాలతో వారి త్వరిత కోలుకోవడం, ఆరోగ్యం, దీర్ఘాయుష్షు కోసం ప్రార్థిస్తూ చేయబడుతుంది.[65][66]

ఆన్‌లైన్ పూజా సదుపాయాలు

[మార్చు]

ఆలయంలో అధిక రద్దీని నివారించడానికి, అలాగే దూరప్రాంతాల్లో నివసిస్తూ ప్రత్యక్షంగా రాలేని భక్తులకు సహాయంగా, ఆలయ కమిటీ “జోయ్ బోరో మా” అనే యాప్‌ను ప్రారంభించింది. దీని ద్వారా భక్తులు ఆన్‌లైన్‌లో పూజలు సమర్పించగలరు.[67][68] అదనంగా, పూజ కోసం పేరు నమోదు చేయడం, ఆన్‌లైన్‌లో దక్షిణలు పంపేందుకు ఒక ప్రత్యేక నంబర్‌ను కూడా నిర్వాహకులు అందుబాటులో ఉంచారు.[69] ప్రతి సంవత్సరం కాళీ పూజ సమయంలో, ఆలయం వెలుపల ఒక LED స్క్రీన్‌ను ఏర్పాటు చేస్తారు. దీని ద్వారా క్యూలో నిలబడిన భక్తులు దేవత వద్దకు చేరే వరకు పూజను ప్రత్యక్షంగా వీక్షించగలుగుతారు.[70]

సూచనలు

[మార్చు]
  1. Das, Salmali (30 October 2024). "নৈহাটিতে বড়মার পুজো দেবেন? সঠিক সময়সূচি-অঞ্জলির নির্ঘণ্ট আগেই জেনে রাখুন". News18 (in Bengali). the original నుండి 23 ఏప్రిల్ 2025 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  2. Sarkar, Tiyasha (29 August 2019). "কৌশিকী অমাবস্যায় সিমেন্টের মূর্তিতে প্রাণপ্রতিষ্ঠা নৈহাটির বড়মার". Sangbad Pratidin (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 December 2024.
  3. বন্দ্যোপাধ্যায়, প্রীতম (4 November 2023). "দীপান্বিতা অমাবস্যার জন্য আজ থেকেই নৈহাটির বড়মাকে দেওয়া যাবে পুজো". Ei Samay (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024.
  4. 1 2 Chakraborty, Rohini (31 October 2024). "t2 made a trip to Naihati to chronicle a 21-feet Kali idol worshipped for 101 years". t2 Online. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  5. Mitra, Anamika (11 November 2023). "কোন অমোঘ টানে প্রতি বছর ছুটে আসে হাজার হাজার মানুষ নৈহাটি বড়মার পুজোয়, জেনে নিন". Hindustan Times (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  6. "The Significance of Dus Mahavidya". The Times Of India. 7 May 2014. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  7. "Naihati Boro Maa Kali Temple". Boro Maa, Naihati. the original నుండి 20 డిసెంబర్ 2024 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024. {{cite news}}: Check date values in: |archive-date= (help)
  8. "Shakti Peeths: Sacred Sites of the Divine Feminine". The Indosphere. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  9. Shankar, Ravi (3 October 2021). "Motherlodes of Power: The story of India's 'Shakti Peethas'". The New Indian Express. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  10. "Shakti Peethas". Manidvipa. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  11. "Naihati Baro Maa: হাজার মানুষ, চোখেতে আকুতি, মিলবে প্রার্থনা, মাথার উপর হাত রাখেন, তিনি সবার বড় মা". ABP Ananda (in Bengali). 7 November 2023. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024.
  12. 1 2 3 Dutta, Marik, Samriddha, Priyam (4 November 2021). "Naihati's Boro Maa Kali: Where grandeur meets devotion". The Telegraph. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.{{cite news}}: CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  13. Mitra, Anamika (19 October 2024). "১০১ তম বর্ষে নতুন চমক! কাঠামো পুজো দিয়ে শুরু হল নৈহাটির বড়মার উৎসব". Hindustan Times (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  14. Roy, Rudra Narayan (1 November 2024). "Naihati Boro Maa: বড়মার মোহময়ী রূপ, অমাবস্যায় রাতভর যা চলল নৈহাটিতে..! জানলে ভক্তিতে মাথা নত হবে". News18 (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.[permanent dead link]
  15. Patra, Subhankar (22 October 2024). "বড় মা'র আগমনে সাজছে নৈহাটি, কবে থেকে পুজো দিতে পারবেন ভক্তরা?". Sangbad Pratidin (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  16. "'ওই সময় কাউকে সরাতে পারবেন না, ওইদিনটা তারাপীঠ-দক্ষিণেশ্বরের থেকেও বেশি ভিড় হয়', পুজো কর্তার মুখে নৈহাটির বড় মায়ের মাহাত্ম্য". ABP Ananda (in Bengali). 22 October 2024. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024.
  17. "বড়মা". Ei Samay (in Bengali). 25 October 2024. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  18. Roy, Rudra Narayan (13 November 2023). "Naihati Boro Maa: কাউকে খালি হাতে ফেরান না, শতবর্ষে নৈহাটির বড়মার পুজো নিয়ে এবার বিরাট সিদ্ধান্ত". News18 (in Bengali). the original నుండి 13 నవంబర్ 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024. {{cite news}}: Check date values in: |archive-date= (help)
  19. "ধর্ম হোক যার যার, বড় মা সবার', এটাই মূল মন্ত্র নৈহাটির বড় মা-র". ABP Ananda (in Bengali). 28 October 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024.
  20. "'দুই মহিলা এসে হাউহাউ করে কাঁদছেন, পরের বছর এসে জানান...', অসীম মাহাত্ম্য নৈহাটির বড় মা-র !". ABP Ananda (in Bengali). 22 October 2024. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024.
  21. সেনগুপ্ত, বরুণ (27 October 2024). "Naihati: Diwali: Boro Maa Kali: অলৌকিক! সারা দেশ থেকে ভক্তেরা ছুটে আসেন নৈহাটির বড় মা'র কাছে..." Zee News (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024.
  22. Bhattacharya, Nibedita (28 October 2024). "Naihati Boro Maa : লোকসমক্ষে মুখ দেখাতে লজ্জা ! বীভৎস ফুসকুড়ি-ঘা, বড় মার কাছে এসে যা ঘটল..." ABP Ananda (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024.
  23. Patra, Subhankar (27 October 2024). "ভবেশকালী থেকে বড়মা, নৈহাটির জাগ্রত কালীর মাহাত্ম্য সর্বজনবিদিত". Sangbad Pratidin (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  24. Dutta, Elina (13 November 2023). "কালীপুজোয় নৈহাটি বড়মার মন্দিরে ভক্তদের রেকর্ড! শতবর্ষে প্রসাদ বিতরণে বিশেষ ঘোষণা". Ei Samay (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024.
  25. Dhar, Sanket (5 November 2024). "Naihati Boro Maa: চোখের জলে বিদায় নিলেন নৈহাটির বড়মা! লক্ষ ভক্তের সমাগমে আবেগঘন মুহূর্ত". Hindustan Times (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  26. "Kali Puja: Grand immersion procession for Naihati's 21-ft idol". Indian Express. 7 November 2021. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  27. Das, Dipta (12 November 2023). "নৈহাটির বড়মাকে কেন 'বড়মা' ডাকা হয়? জানুন ১০০ বছরের প্রাচীন ইতিহাস". TV9 Bangla (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024.
  28. Majumder, Suman (17 October 2024). "প্রহর গুনছে নৈহাটি, বড়মার পুজোয় এবার থাকবে বিরাট চমক, আজ হল 'বড় কাজ'". News18 (in Bengali). the original నుండి 28 డిసెంబర్ 2024 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024. {{cite news}}: Check date values in: |archive-date= (help)
  29. "'দুই মহিলা এসে হাউহাউ করে কাঁদছেন, পরের বছর এসে জানান...', অসীম মাহাত্ম্য নৈহাটির বড় মা-র !". ABP Ananda (in Bengali). 22 October 2024. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 December 2024.
  30. "Naihati Boro Maa Puja 2024: ১০০ ভরি সোনায় সজ্জিত নৈহাটির বড়মা, বাড়ি বসে পুজো কীভাবে? বাম্পার ব্যবস্থা জানুন". Indian Express (in Bengali). 30 October 2024. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  31. Dey, Subhagata (31 October 2024). "Naihati Boro Maa : ১০১ বছরে ১০১ ভরির স্বর্ণালঙ্কারে সজ্জিতা নৈহাটির বড়মা, গয়নার সম্ভারে কী কী রয়েছে? বিরাট চমক চালচিত্রে". News18 (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024.[permanent dead link]
  32. "১০০ কেজির গয়না পরেন, ১০১ তম বর্ষে নতুন চমক, নৈহাটির 'বড়মা'র নামের মাহাত্ম্য জানেন?". Aaj Tak (in Bengali). 21 October 2024. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 December 2024.
  33. "Naihati Boro Maa : নৈহাটির বড় মা-র কাছে কালীপুজোয় অঞ্জলি দেবেন? কখন পৌঁছতে হবে ? মানতে হবে কী নিয়ম?". ABP Ananda (in Bengali). 23 October 2024. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  34. "Kali Puja 2024- Boro Maa- Shyamsundari Maa: বারাসতেই সঙ্গেই কালীপুজোয় ট্রেন্ডিং বড়মা থেকে জীবন্ত কালী! জাগ্রত মন্দিরে ভক্তের ঢল". Aaj Tak (in Bengali). 31 October 2024. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  35. চক্রবর্তী, দেবদীপ (4 October 2023). "নৈহাটি বড় মা মন্দিরের একশো বছর পূর্তির বিশেষ অনুষ্ঠান". Ei Samay (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024.
  36. "Naihati Boro Maa: Why is Maa Kali referred to as Boro Maa here?". Ei Samay (in Bengali). 25 October 2024. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024.
  37. "কাঠামো পুজোর মধ্যে দিয়ে শুরু হয়ে গেল নৈহাটির বড়মার আরাধনা". ETV Bharat (in Bengali). 17 October 2024. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024.
  38. Bhattacharya, Nibedita (23 October 2024). "Naihati Boro Maa : কালীপুজোর আগে বড়-মা'র নতুন রুপোর চালচিত্র, সঙ্গে রুপোর ঘট, চাবি". ABP Ananda (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024.
  39. "Naihati Boro Maa: গানে গানে বিশ্ব জুড়ে বড় মা'র বন্দনা! শুনেছেন?". Zee News (in Bengali). 30 October 2024. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024.
  40. "বড় মা-র পুজোয় জনতার ঢল! দণ্ডি কেটে প্রার্থনা করলেন প্রায় ৫ হাজার ভক্ত". Anandabazar Patrika (in Bengali). 26 October 2022. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  41. Dey, Subhagata (21 October 2022). "মানতেই পূর্ণ মনস্কামনা! সেজে উঠছে নৈহাটির জাগ্রত 'বড়মা', পুজো বিশেষ রীতি মেনেই". News18 (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.[permanent dead link]
  42. Roy, Rudra Narayan (21 October 2024). "কালীপুজোয় নৈহাটিতে বড়মার পুজো দিতে যাবেন? ঠিক কখন শুরু পুজো, কখন অঞ্জলি, কখন বিসর্জন? জানুন নির্ঘণ্ট". News18 (in Bengali). the original నుండి 31 అక్టోబర్ 2024 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024. {{cite news}}: Check date values in: |archive-date= (help)
  43. চক্রবর্তী, দেবদীপ (4 November 2024). "চোখের জলে বিদায়, নৈহাটি বড়মার বিসর্জনে অগুন্তি ভক্তের ভিড়". Ei Samay (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024.
  44. Dey, Subhagata (16 November 2023). "১০০ কেজির গয়না ছেড়ে ফুলে সাজলেন 'বড়মা' কালী, বিসর্জন দেখল লক্ষ লক্ষ মানুষ, আপনিও প্রথম ছবি দেখুন ঘরে বসে". News18 (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 December 2024.[permanent dead link]
  45. Basu, Pooja (4 November 2024). "Naihati Boro Maa: ফুলের অলংকারে রাজবেশে বিসর্জনের পথে নৈহাটির বড় মা কালী! প্রথম দেখুন সেই ছবি". News18 (in Bengali). the original నుండి 28 డిసెంబర్ 2024 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024. {{cite news}}: Check date values in: |archive-date= (help)
  46. Roy, Rudra Narayan (4 November 2024). "Naihati Boro Maa Bhasan: ১০১ ভরির সোনার গয়না পরা মায়ের অপূর্ব রূপ, এক বছরের মায়ের জন্য অপেক্ষা, হয়ে গেল বড় মায়ের ভাসান". News18 (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 22 December 2024.[permanent dead link]
  47. দে, অরিজিৎ (16 November 2023). "শোভাযাত্রা করে প্রতিমা নিরঞ্জন, লাইভ দেখার সুযোগ! বড়মার বিসর্জনের সময়সূচি জানেন?". Ei Samay (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024.
  48. মাঝি, সুমন (4 November 2024). "নৈহাটির বড়মার বিসর্জনে থাকবে ১ হাজার পুলিশ, কড়া ব্যবস্থা প্রশাসনের". Ei Samay (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 December 2024.
  49. মুখোপাধ্যায়, চট্টোপাধ্যায়, ঋতবান, শর্মিষ্ঠা (17 November 2023). "Boro Maa Bisorjon : সোয়া লাখ টাকার ফুলের গয়নায় বড় মা-র বিসর্জন". Ei Samay (in Bengali).{{cite news}}: CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  50. "আবার এসো মা! 'বড়মা' বিসর্জনে পুষ্পবৃষ্টি, গঙ্গাঘাটে বিদায় দেবীর". Sangbad Pratidin (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024.
  51. "অভিষেকের হাতেই বড় মা'র নয়া মন্দিরের উদ্বোধন, নতুন মূর্তির প্রতিষ্ঠা পুজোয় নজরকাড়া আয়োজন". Indian Express (in Bengali). 12 October 2023. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 December 2024.
  52. দত্ত, এলিনা (25 October 2023). "১৪ বছর পর নৈহাটির বড়মা মন্দিরের এল নতুন মূর্তি, কবে থেকে দর্শন পাবেন ভক্তরা?". Ei Samay (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 December 2024.
  53. "আজ প্রাণ প্রতিষ্ঠা নৈহাটির বড়মার, সেজে উঠলেন ১০০ ভরির গয়নায়, দেখুন মায়ের ছবি". Asianet News (in Bengali). 24 November 2023. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 December 2024.
  54. জোয়ারদার, সায়নী (31 October 2024). "বড়মার সামনে দাঁড়িয়ে হাউ হাউ করে কাঁদছেন কেউ, কারও স্থির পলক". Ei Samay (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 December 2024.
  55. Sen, Sayani (27 October 2023). "রাত পোহালেই বড়মার মূর্তির প্রাণ প্রতিষ্ঠা, নৈহাটিতে উৎসবের আমেজ". Sangbad Pratidin (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 December 2024.
  56. Biswas, Suman (11 October 2023). "Naihati Boro Maa: চমৎকার কষ্টিপাথরের মূর্তি, শত ভরির গয়নায় সাজবেন নৈহাটির বড়মা! নতুন মন্দির খুলছে কবে, কে করছেন উদ্বোধন?". News18 (in Bengali). the original నుండి 28 డిసెంబర్ 2024 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024. {{cite news}}: Check date values in: |archive-date= (help)
  57. চক্রবর্তী, দেবদীপ (10 November 2023). "সাজিয়ে তোলা হচ্ছে বিশালাকার মূর্তি, নৈহাটি বড়মার পুজো ঘিরে তুঙ্গে উন্মাদনা". Ei Samay (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024.
  58. Bhattacharya, Nibedita (8 May 2024). "Naihati Boro Maa : সাড়ে ৪ হাজার কেজির ভোগ ! প্রসাদ পেলেন কাতারে কাতারে মানুষ, অভূতপূর্ব ছবি বড়-মার অন্নকূূটে". ABP Ananda (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  59. Bhattacharya, Nibedita (23 October 2024). "Boro Ma : কালীপুজোয় কখন হবে বড় - মা'র পুজো, অঞ্জলি কখন? কীভাবে সংগ্রহ করবেন মায়ের প্রসাদ?". ABP Ananda (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  60. Neogi, Arjun (8 May 2024). "Boro Maa Annakut: বড়মার দরবারে ৪,৫০০ কেজির অন্নকূট ভোগ! বিপুল অলঙ্কার দেখতেও ভিড়, সকলের চক্ষু ছানাবড়া". News18 (in Bengali). the original నుండి 28 డిసెంబర్ 2024 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024. {{cite news}}: Check date values in: |archive-date= (help)
  61. দত্ত, এলিনা (30 October 2024). "বড়মার জন্য বিপুল পরিমাণ ভোগ রাঁধেন। স্বয়ং বড়মার আর্শীবাদ তাঁর মাথায় হাত রেখেছেন, এমনটাই মনে করেন ৭২-এর চন্দ্রকান্ত মিশ্র।". Ei Samay (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  62. Patra, Subhankar (7 May 2024). "তিন হাজার কেজির পোলাও ভোগ! মনস্কামনা পূরণে বড়মার অন্নকূট উৎসবে ভক্তের ঢল". Sangbad Pratidin (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 December 2024.
  63. Sarkar, Sayan (11 November 2023). "ভক্তদের খালি হাতে ফেরান না তিনি, শতবর্ষে পা নৈহাটির বড় মা'র পুজো, চলবে ১০০ ঘন্টা প্রসাদ বিতরণ". Indian Express (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 30 December 2024.
  64. Mitra, Anamika (9 May 2024). "বিশেষ ভোগ নিবেদনে আয়োজিত হলো ১০০ বছর পূর্তি উপলক্ষ্যে বড়মার অন্নকূটের অনুষ্ঠান". Hindustan Times (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  65. Patra, Subhankar (3 November 2024). "কালীপুজোয় বড়মা-র মন্দিরে ফলের পাহাড়! ১৫ হাজার কেজি প্রসাদ গেল হাসপাতাল-বৃদ্ধাশ্রমে". Sangbad Pratidin (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  66. Roy, Rudra Narayan (7 May 2024). "Boro Maa: বিপুল গয়নায় মোড়া মূর্তি! ৩০০০ কেজির ভোগ নিবেদন নৈহাটির বড়মাকে! অন্নকূটে এলাহী আয়োজন". News18 (in Bengali). the original నుండి 7 మే 2024 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 28 December 2024.
  67. "ভক্তদের অনুরোধে সাড়া ! অনলাইনেও দেওয়া যাবে নৈহাটি বড়মা'র পুজো - NAIHATI BORO MAA". ETV Bharat (in Bengali). 26 October 2024. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  68. Chattopadhyay, Ananta (28 October 2024). "Naihati Boro Maa: নৈহাটির বড় মা-কে পুজো দিতে চান? অনলাইনেও মিলবে সেই সুযোগ". TV9 Bangla (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  69. চক্রবর্তী, দেবদীপ (7 November 2023). "বড়মা'র বার্ষিক পুজোর অনলাইনে বুকিং, কোথায়-কীভাবে? জানুন বিশদে". Ei Samay (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.
  70. Patra, Subhankar (25 October 2024). "এবার অনলাইনেও দেওয়া যাবে নৈহাটির বড়মা'র পুজো, অ্যাপ আনল কমিটি". Sangbad Pratidin (in Bengali). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 20 December 2024.

బాహ్య లింకులు

[మార్చు]