Jump to content

బౌద్ధ ధర్మ గ్రంథాలు

వికీపీడియా నుండి
త్రిపిటక
యొక్క అనువాదం
తెలుగుత్రిపీఠకములు
పాళీTipiṭaka
సంస్కృతముत्रिपिटक (Sanskrit: [tripiʈɐkɐ])
బెంగాళీত্রিপিটক
బర్మీస్ပိဋကတ် သုံးပုံ
[pḭdəɡaʔ θóʊɴbòʊɴ]
చైనీస్三藏
(Pinyin: Sānzàng)
జాపనీస్三蔵 (さんぞう)
(rōmaji: sanzō)
ఖ్మేర్ព្រះត្រៃបិដក
కొరియన్삼장 (三臧)
(RR: samjang)
సింహళముතිපිටකය
(Tipitakaya)
థాయ్ భాషพระไตรปิฎก
వియెత్నాం భాషTam tạng (三藏)
ఇండోనేషియా భాషTripitaka, Tiga Keranjang
ఆంగ్ల భాషTripitaka, Tiga Keranjang
Glossary of Buddhism

ప్రారంభ బౌద్ధ సాహిత్యంలోని మూడు ముఖ్యమైన పాఠ్య విభాగాలను సూచిస్తాయి:సుత్తలు, వినయ, అభిధమ్మ.[1]

సూత్రాలు అనేవి సూత్ర లేదా కథన రూపంలో సిద్ధాంతపరమైన బోధనలు. చారిత్రక బుద్ధుడు తన ప్రసంగాలన్నింటినీ మగధి ప్రాకృత ఇచ్చాడు. ఈ భాష పాలి వంటి ఇతర ప్రాకృత భాషలతో సంబంధం కలిగి ఉంది, అయితే దాని ఖచ్చితమైన స్వభావం పూర్తిగా తెలియదు. సూత్రాలు క్రీస్తుపూర్వం మొదటి శతాబ్దంలో వ్రాయబడే వరకు మౌఖికంగా ప్రసారం చేయబడ్డాయి. సూత్ర పిటకంలో కూడా పాత, తరువాతి గ్రంథాలను గుర్తించడం సాధ్యమవుతుంది.[2]

వినయ పిటకం, సన్యాస నియమావళికి (ప్రాతిమోక్ష) ఒక వ్యాఖ్యానంగా, సమర్థనగా క్రమంగా అభివృద్ధి చెందినట్లు కనిపిస్తుంది. ఇది సంచార భిక్షువుల సమూహం (సూత్ర పిటక కాలం) నుండి మరింత స్థిరమైన సన్యాస సమూహానికి (వినయ పిటక కాలం) జరిగిన పరివర్తనను ఊహిస్తుంది.[3] ఈ సన్యాసుల సంకేతాలు వినయధారులచే తరతరాలుగా ప్రసారం చేయబడ్డాయి, అంటే "క్రమశిక్షణను కలిగి ఉన్నవారు".[4] వినయ మఠ జీవన నియమాలు, నిబంధనలపై లేదా దుస్తులు, ఆహార నియమాల నుండి కొన్ని వ్యక్తిగత ప్రవర్తనల నిషేధాల వరకు ఉండే నైతికత, నైతికతపై దృష్టి పెడుతుంది.[5]

అభిధర్మం అనేది పాండిత్యపరమైన తాత్విక రచనలను సూచిస్తుంది. ఈ గ్రంథాలలో చాలా వరకు సూత్రాల కంటే తరువాతి కాలానికి చెందినవి, నిర్దిష్ట శాఖలకు చెందినవి. అందువల్ల, సర్వాస్తివాద శాఖ అభిధర్మ పీఠకంలోని గ్రంథాలు, థేరవాద శాఖ అభిధమ్మ సంకలనంలోని గ్రంథాల కంటే పూర్తిగా భిన్నమైనవి.

ప్రారంభ బౌద్ధ పాఠశాలల నియమాలలో ఈ మూడు పాఠ్య వర్గాలు చాలా సాధారణం అయినప్పటికీ, అవి మాత్రమే కాదు. కొన్ని పాఠశాలల్లో ప్రధాన మూడు కాకుండా అదనపు పిటకాలు కూడా ఉండేవి. ఈ అదనపు పిటకాలలో విద్యాధర పిటక, మంత్ర పిటక లేదా ధరణి పిటక అని పిలువబడే మంత్రాలు, మాంత్రిక మంత్రాలు లేదా ధారణీ పిటక అని పిలిచేవారు.[6][7] అదేవిధంగా, భారతదేశంలోని కొన్ని బౌద్ధ పాఠశాలలు బోధిసత్వ పిటకాలను కూడా నిర్వహించాయి, వీటిలో తరువాత "మహాయాన" అని పిలువబడే గ్రంథాలు ఉన్నాయి.[6][7]

పన్నెండు రెట్లు విభజన

[మార్చు]

ద్వదాశాంగం (పన్నెండు రెట్లు [గ్రంథ] విభాగం ") బౌద్ధ గ్రంథాల కోసం, ముఖ్యంగా ప్రారంభ భారతీయ బౌద్ధమతంలో, సాంప్రదాయ భారతీయ వర్గీకరణ పథకాన్ని సూచిస్తుంది. ఇది బుద్ధుని బోధనలలో కనిపించే పన్నెండు విభిన్న రకాల ఉపన్యాసాలను (అంగ, "లింబ్" లేదా "వర్గం") వివరిస్తుంది. ఈ వర్గాలు తరువాతి లేఖన విభాగాల కంటే ముందుగానే ఉండవచ్చు. లలితవిస్తార, మహాయాన సూత్రాలంకర, చైనీస్ ఆగమ, మహాయానసూత్ర సంప్రదాయాలతో సహా శ్రావకాయన, మహాయాన మూలాలలో ఈ పన్నెండు రెట్లు విభజన కనిపిస్తుంది. కొన్ని వచన సంప్రదాయాలు ఆంగాల కొద్దిగా భిన్నమైన జాబితాలను కలిగి ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, పాలి మూలాలు సాధారణంగా తొమ్మిది ఆంగాలను మాత్రమే జాబితా చేస్తాయి. అంగ వర్గాలు జాబితా పద్ధతిగా, బుద్ధుని విభిన్న బోధనా పద్ధతుల సిద్ధాంతపరమైన ధృవీకరణగా పని చేశాయి.

పన్నెండు అంగాలు ఏవనగా:

  • సూత్ర (సాహిత్యం. "థ్రెడ్") -గద్యంలో ఉపన్యాసాలు, తరచుగా పరిచయంతో ప్రారంభమవుతాయి (దీనిని నిదానా అని పిలుస్తారు, ఇది "నేను విన్నాను" అనే పదబంధంతో ప్రారంభమవుతుంది, ఇది ఆనందచే గుర్తుచేసుకోబడుతుందని, గుర్తుకు వస్తుందని సూచిస్తుంది. ఇవి బుద్ధుని ప్రత్యక్ష బోధనలను ప్రదర్శిస్తాయి.
  • గీయ (సాహిత్యం. "పాట") -మిశ్రమ గద్య, పద్య బోధనలు మొదట గద్యంలో ప్రదర్శించబడతాయి, తరువాత అంశాన్ని సంగ్రహించడం లేదా వివరించే శ్లోకాలు ఉంటాయి.
  • గాథా (పద్యం) -సాధారణంగా స్వతంత్రమైన ఉపదేశ పద్యాలు లేదా కవితలు.
  • నిదానా-ఒక నిర్దిష్ట ఉపన్యాసం బోధనకు దారితీసే సంఘటనల పరిచయ వివరణలు.
  • ఇతివృత్తం (ఇది మాట్లాడబడినట్లుగా) -బుద్ధుని శిష్యుల గత జీవితాల వృత్తాంతాలు లేదా నిర్దిష్ట పరిస్థితులలో బోధించిన బుద్ధుని మాటలు.
  • జాతక-బోధిసత్వుడిగా బుద్ధుడి మునుపటి జీవితాలను వివరించే గత జీవిత కథలు.
  • అభుతధర్మ-బుద్ధుడి అద్భుతాలు వంటి అద్భుతమైన లేదా అతీంద్రియ వృత్తాంతాలు.
  • అవదాన-సాధారణంగా పుణ్య కార్యాలు, కర్మ ఫలితాలకు సంబంధించిన ఆదర్శవంతమైన కథలు, తరచుగా మునుపటి జీవితాలను కలిగి ఉంటాయి.
  • ఉపదేశ-వివరణాత్మక సిద్ధాంత బోధనలు లేదా సూచనలు, సాధారణంగా ప్రశ్న, జవాబు రూపంలో ఉంటాయి. ఒక ప్రామాణిక బోధన సాధారణంగా ఇతర గ్రంథాల కంటే మరింత విస్తృతమైన వివరాలతో విశ్లేషించబడుతుంది.
  • ఉదానా (ప్రేరేపిత ఉచ్చారణలు) తరచుగా బుద్ధుడు నిర్దిష్ట పరిస్థితులలో ఎవరూ అడగకుండా ఆకస్మిక ఆశ్చర్యాలు చేస్తాడు.
  • వైపుల్య, "విస్తరించిన" గ్రంథాలు, సాంకేతికంగా విస్తృత పరిధిని సూచిస్తాయి, కానీ మహాయాన సంప్రదాయాలలో, ఇది దాదాపు ఎల్లప్పుడూ మహాయాన సూత్రాలను సూచిస్తుంది.మహాయాన సూత్రాలు
  • వ్యాకరన (ప్రవచనం, లేదా "అంచనా"-భవిష్యత్ చైతన్యాన్ని తరచుగా ప్రవచించే అంచనాలు.

ప్రారంభ కానన్లు

[మార్చు]

తొలి బౌద్ధ పాఠశాలల్లో ప్రతిదానికి త్రిపిటకానికి సంబంధించిన వారి సొంత రూపాలు ఉండే అవకాశం ఉంది . కొన్ని ఆధారాల ప్రకారం, ఐదు లేదా ఏడు పిటకాలను కలిగి ఉన్న కొన్ని భారతీయ బౌద్ధ పాఠశాలలు ఉన్నాయి.[8]

8వ శతాబ్దంలో భారతదేశానికి యాత్ర చేసిన చైనా యాత్రికుడైన యిజింగ్ ప్రకారం నికాయ బౌద్ధ పాఠశాలలు కొన్ని ఉద్దేశపూర్వక లేదా అనుకోని వ్యత్యాసాలతో విభిన్నమైన ప్రామాణిక గ్రంథాలను కలిగి ఉన్నాయి. మహాయాన-యేతర పాఠశాలలలో యిజింగ్ నాలుగు ప్రధాన గ్రంథ సేకరణలను పేర్కొన్నాడు:[9]

  • మహాసాంఘిక త్రిపిటాక (300,000 శ్లోకాలు) ఇవి ప్రాకృత భాష లేదా హైబ్రిడ్ సంస్కృతం నిర్వహించబడతాయి
  • సర్వస్తివద త్రిపిటకా (300,000 శ్లోకాలు కూడా) సంస్కృతంలో నిర్వహించబడింది
  • స్థావీర త్రిపిటాకా (అలాగే 300,000 శ్లోకాలు) పాలి కానన్ దక్షిణ తెరవాడ పాఠశాలకు చెందిన ఈ త్రిపిటాకా ఒక రూపం.
  • సామిత్య త్రిపిటాక (సుమారు 200,000 శ్లోకాలలో) అసలు గ్రంథాలు ఏవీ అసలు భాషలో మిగిలి లేవు.

అనేక ఉప-పాఠశాలలు, విభాగాలు ఉన్నప్పటికీ, ఉప-వర్గాలు తమ మాతృ సంప్రదాయం త్రిపిటాకను పంచుకున్నాయని యిజింగ్ పేర్కొన్నాడు (దీనిని అతను "నిరంతర సంప్రదాయం నాలుగు ప్రధాన పాఠశాలలు" లేదా "ఆర్య" సంప్రదాయాలు అని పిలిచాడు).[10] అయితే, వివిధ ఉప-పాఠశాలలు తమ సొంత ప్రత్యేకమైన త్రిపిటాకను కలిగి లేవని దీని అర్థం కాదు. పైన పేర్కొన్న పాఠశాలలతో పాటు ధర్మగుప్తక, కశ్యప, మహిషాసకతో సహా ఏడు వేర్వేరు పాఠశాలల త్రిపిటకను జువాన్జాంగ్ చైనాకు తీసుకువచ్చినట్లు చెబుతారు.[10]

ఎ. కె. వార్డర్ ప్రకారం, టిబెటన్ చరిత్రకారుడు బు-స్టన్, సుమారుగా లేదా క్రీ.శ. 1వ శతాబ్దానికి ముందు పద్దెనిమిది బౌద్ధ శాఖలు ఉండేవని, వాటిలో ప్రతిదానికీ దాని స్వంత త్రిపిటకం వ్రాత రూపంలోకి లిప్యంతరీకరించబడిందని చెప్పాడు.[11] అయితే, పూర్తిగా లభించిన ఒక ప్రతి, కొన్ని భాగాలు మాత్రమే లభించిన ఇతర ప్రతులు మినహా, ఈ గ్రంథాలలో చాలా వరకు చరిత్రలో కనుమరుగయ్యాయి లేదా ఇంకా కనుగొనబడలేదు.[11]

మహాసాంఘిక

[మార్చు]

మహాసాంఘికులు (గొప్ప సమాజం) బౌద్ధ సంఘంలో మొదటి చీలిక నుండి ఉద్భవించిన ఒక ప్రధాన ప్రారంభ బౌద్ధ శాఖ (ఇది అశోకుని కాలంలో ఏదో ఒక సమయంలో సంభవించింది ). మహాసాంఘిక శాఖలలో దేని నుండి కూడా ఒకే పూర్తి సంకలనం లేనప్పటికీ , మహావాస్తు ( గొప్ప సంఘటన ), మహాసాంఘిక వినయ (416 క్రీ. శ.లో బుద్ధభద్ర, ఫాక్సియన్ చేత చైనీస్‌లోకి అనువదించబడింది , తైషో త్రిపిటక 1425), లోకానువర్తనా సూత్రం ( తైషో నం. 807) , శారిపుత్రపరిపృచ్ఛా ( తైషో 1465) వంటి అనేక గ్రంథాలు నేటికీ లభ్యమవుతున్నాయి.[12][13]

వివిధ ప్రాచీన గ్రంథాలు ( భావవివేక, పరమార్థ వంటివి) కూడా మహాసాంఘిక సంప్రదాయంలోని వివిధ శాఖలు ( బహుశ్రుతీయ వంటివి ) తమ గ్రంథంలో బోధిసత్వ పిటకాన్ని కలిగి ఉన్నాయని సూచిస్తున్నాయి.[14][15] క్రీ. శ. 6వ శతాబ్దపు భారతీయ సన్యాసి అయిన పరామర్త, బుద్ధుని పరినిర్వాణ 200 సంవత్సరాల తరువాత, మహాసాంఘిక పాఠశాలలో ఎక్కువ భాగం రాజగృహ ఉత్తరాన తరలించబడిందని, అక్కడ మహాయాన సూత్రాలను వారి త్రిపిటకలో అధికారికంగా చేర్చాలా వద్దా అనే దానిపై వారు విభేదించారు. ఈ కథనం ప్రకారం, వారు ఈ మహాయాన గ్రంథాల అధికారాన్ని అంగీకరించిన సాపేక్ష విధానం, స్థాయి ఆధారంగా మూడు సమూహాలుగా విడిపోయారు.[16] కుక్కుట్టికా శాఖ మహాయాన సూత్రాలను బుద్ధవాకనంగా అంగీకరించలేదని, లోకోత్తరవాద శాఖ, ఏకవ్యవాహరిక శాఖ మహాయానసూత్రాలను బుద్ధవాకనని అంగీకరించాయని పరామర్త పేర్కొన్నాడు.[17] క్రీ. శ. 6వ శతాబ్దంలో, అవలోకితావ్రత మహాసాంఘికుల గురించి "గొప్ప ఆగమ పిటక" ను ఉపయోగించి వ్రాసాడు, ఇది అప్పుడు ప్రజ్ఞాపరమిత, దశభుమిక సూత్రం వంటి మహాయాన సూత్రాలతో ముడిపడి ఉంది.[7]

కొన్ని మూలాల ప్రకారం, అభిధర్మను మహాసాంఘిక పాఠశాల కానానికల్గా అంగీకరించలేదు.[18] ఉదాహరణకు, మహాసాంఘికులకు అభిధర్మం లేదని తెరావాడిన్ దీపవంశంలో నమోదు చేయబడింది.[19] అయితే, అభిధర్మం అటువంటి సేకరణలు ఉన్నాయని ఇతర ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి, చైనీస్ యాత్రికులు ఫాక్సియన్, జువాన్జాంగ్ ఇద్దరూ మహాసాంఘిక అభిధర్మ గురించి ప్రస్తావించారు. నాగార్జునకోంద వచన ఆధారాలు, శాసనాల ఆధారంగా, జోసెఫ్ వాల్సర్ కనీసం కొన్ని మహాసాంఘిక విభాగాలలో అభిధర్మ సేకరణ ఉండి ఉండవచ్చని, అందులో ఐదు లేదా ఆరు పుస్తకాలు ఉండి ఉండవచ్చని ముగించారు.[20]

కైటికా

[మార్చు]

కైతికాలలో పూర్వశైలి, అపరశైలి, సిద్ధార్థిక, రాజగిరికలతో సహా అనేక ఉప-వర్గాలు ఉండేవి. 6వ శతాబ్దం CEలో, అవలోకితావ్రత వ్రాస్తూ, ప్రజ్ఞాపరమిత వంటి మహాయాన సూత్రాలను,ఇతరులను అపరశైళ్ళు, పూర్వశైళ్ళు జపిస్తారు.[7] క్రీ. శ. 6వ శతాబ్దంలో, విద్యావివేకులు విద్యావద్ర పిటకాన్ని ఉపయోగించి సిద్ధార్థుల గురించి, పూర్వశైళ్ళు, అపరశైళ్ళు ఇద్దరూ బోధిసత్వ పిటకాన్ని ఉపయోగించడం గురించి మాట్లాడతారు, ఈ కైతిక పాఠశాలల్లోని మహాయాన గ్రంథాల సేకరణలను సూచిస్తుంది.[7]

బహుశ్రుతీయ

[మార్చు]

బహుశ్రుత పాఠశాల వారి కానన్లో బోధిసత్వ పిటకాన్ని చేర్చిందని చెబుతారు. తత్వసిద్ధ శాస్త్రం అని కూడా పిలువబడే సత్యసిద్ధ శాస్త్రం బహుశ్రుత పాఠశాల నుండి ఉన్న అభిధర్మం. ఈ అభిధర్మ పదహారు ఫాస్కిల్స్ (తైషో ట్రిపిటాకా 1646) లో చైనీస్ భాషలోకి అనువదించబడింది.[21] దీని రచయితగా మధ్య భారతదేశానికి చెందిన మూడవ శతాబ్దపు సన్యాసి అయిన హరివర్మన్కు ఆపాదించబడింది. ఈ బహుశ్రుతియ అభిధర్మం హీనయాన, మహాయాన సిద్ధాంతాల కలయికను కలిగి ఉందని పరామర్త పేర్కొన్నాడు. ఈ అంచనా సరైనదని జోసెఫ్ వాల్సర్ అంగీకరిస్తాడు.[22]

ప్రజ్ఞాప్తివాద

[మార్చు]

ప్రజ్ఞాప్తివాదులు వివిధ పిటకాలలోని బుద్ధుని బోధనలు నామమాత్రమైనవి (సంస్కృతం: ప్రజ్ఞాప్తి ), సాంప్రదాయమైనవి (సంస్కృతం: సంవృతి ), కారణభూతమైనవి (సంస్కృతం: హేతుఫల ) అని భావించారు.[23] అందువల్ల, ప్రజ్ఞాప్తివాదులు అన్ని బోధనలను తాత్కాలిక ప్రాముఖ్యత కలిగినవిగా పరిగణించారు, ఎందుకంటే అవి అంతిమ సత్యాన్ని కలిగి ఉండవు.[24] బుద్ధుని బోధనల గురించిన ఈ దృక్పథం మహాయాన సూత్రాల పూర్తిగా అభివృద్ధి చెందిన స్థానానికి చాలా దగ్గరగా ఉందని గమనించబడింది.[23][24]

స్థవిరా కానన్స్

[మార్చు]

స్థవిర నికాయ (సంస్కృతంలో "పెద్దల సమూహం") ప్రారంభ బౌద్ధ పాఠశాలల ఒక శాఖ. మొదటి చీలిక సమయంలో వారు అసలు రెండు ప్రధాన విభాగాలలో ఒకటి (మరొకటి మహాసాంఘిక).[25] సింహళీయుల తెరవాడ పాఠశాల పాలి కానన్ ప్రారంభ బౌద్ధ పాఠశాలల పూర్తి రూపంలో మిగిలి ఉన్న ఏకైక కానన్. అయితే, ఇతర స్థవిర శాఖల నుండి వ్యక్తిగత, ఖండిత గ్రంథాలు కూడా మిగిలి ఉన్నాయి.

ధర్మగుప్తక

[మార్చు]

ధర్మగుప్తక పాఠశాల దిర్దీర్ఘ ఆగమ (తైషో త్రిపిటక 1) యొక్క పూర్తి సంస్కరణను బుద్ధయశాలు, జు ఫోనియన్ (తరువాతి క్విన్ రాజవంశంలో, క్రీ. శ. 413 నాటిది) చైనీయులలోకి అనువదించారు. ఇది తెరవాడిన్ దిఘా నికాయలోని 34 సూత్రాలకు విరుద్ధంగా 30 సూత్రాలను కలిగి ఉంది. ఎ. కె. వార్డర్ కూడా ధర్మగుప్తక వినయకు అనుగుణంగా ఉండే సన్యాసుల నియమాల సంఖ్య కారణంగా, ప్రస్తుతం ఉన్న ఎకోట్టార ఆగమ (తైషో త్రిపిటక 125) ను ధర్మగుప్తక పాఠశాలతో అనుబంధించారు.[26] ధర్మగుప్తక వినయ చైనీస్ అనువాదంలో కూడా ఉంది (తైషో త్రిపిటక 1428), తూర్పు ఆసియాలోని బౌద్ధ సన్యాసులు ధర్మగుప్తక వినయాన్ని అనుసరిస్తారు.

ధర్మగుప్తక త్రిపిటకంలో మొత్తం ఐదు పిటకాలు ఉన్నాయని చెబుతారు.[22] వీటిలో బోధిసత్వ పిటక, మంత్ర పిటక (Ch. 咒藏) కొన్నిసార్లు ధరణి పిటక అని కూడా పిలుస్తారు.[6] ధర్మగుప్తక వినయను చైనీయులలోకి అనువదించిన 5వ శతాబ్దపు ధర్మగుప్తక సన్యాసి బుద్ధయాస్ ప్రకారం, ధర్మగుప్తక పాఠశాల మహాయాన త్రిపిటకను (Ch. 大乘三藏)ని సమీకరించింది.[27]

మహీశాసక

[మార్చు]

మహీశాసక వినయం చైనీస్ అనువాదంలో (తైషో త్రిపిటక 1421) భద్రపరచబడింది, దీనిని క్రీ. శ. 424లో బుద్ధజీవ, జు దావోషెంగ్ అనువదించారు.[28][29]

కాశ్యపీయ

[మార్చు]

కాశ్యపీయ సంప్రదాయానికి చెందిన త్రిపిటకంలోని చిన్న భాగాలు చైనీస్ అనువాదంలో లభ్యమవుతున్నాయి. క్రీ.శ. 352-431 మధ్యకాలంలో (మూడు క్విన్) తెలియని అనువాదకుడు చేసిన కాశ్యపీయ సంప్రదాయానికి చెందిన సంయుక్త ఆగమం అసంపూర్ణ చైనీస్ అనువాదం లభ్యమవుతోంది.[30]

సార్వాస్తివాద

[మార్చు]

సర్వస్తివద పాఠశాల ఉత్తర భారతదేశంలో ఒక ప్రధాన శాఖ. ఇది కుషాను సామ్రాజ్యం యొక్క కనిష్క చక్రవర్తి (క్రీ. శ.) ప్రోత్సాహాన్ని పొందడంతో, వారు త్వరలో ఉత్తర భారతదేశంలో శతాబ్దాలుగా బౌద్ధమతం ఆధిపత్య విభాగాలలో ఒకటిగా మారారు, వాయవ్య భారతదేశం, ఉత్తర భారతదేశం, మధ్య ఆసియా అంతటా అభివృద్ధి చెందారు. రెండవ కనిష్కుడి పాలనలో సర్వస్తివద పాఠశాల కాశ్మీర్ ఒక మండలిని నిర్వహించింది. ఈ మండలిలో, వారి ప్రామాణిక గ్రంథాలు సంస్కృతం అనువదించబడ్డాయి, వారి ప్రధాన ప్రామాణిక అభిధర్మ గ్రంథం, మహావిభష, కూర్చబడింది.[31]

ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లో సంస్కృతంలో సుమారు మూడింట రెండు వంతుల దిర్ఘ ఆగమాలను ఇటీవల కనుగొన్నందుకు కృతజ్ఞతలు తెలుపుతూ ప్రస్తుతం పండితులు "సర్వస్తివద పాఠశాల నుండి సూత్రాల పూర్తి సేకరణ" కలిగి ఉన్నారు. మధ్యమ ఆగమం ( తైషో త్రిపిటక నం. 26) గౌతమ సంఘదేవునిచే అనువదించబడింది, చైనీస్ కానన్‌లో భాగంగా చైనీస్ అనువాదంలో అందుబాటులో ఉంది.[32] గుణభద్రునిచే అనువదించబడిన సంయుక్త ఆగమం (తైషో త్రిపిటక నం. 99) కూడా చైనీస్ అనువాదంలో అందుబాటులో ఉంది. అందువల్ల, థేరవాదంతో పాటు గణనీయమైన సంఖ్యలో సూత్రాలు ఉన్న ఏకైక తొలి సంప్రదాయం సర్వాస్తివాదమే. సర్వాస్తివాద వినయ పిటక కూడా చైనీస్ అనువాదంలో లభ్యమవుతోంది, అలాగే సర్వాస్తివాదానికి చెందిన ఏడు పుస్తకాలు కూడా. అభిధర్మ పితక, అభిధర్మ మహావిభాషా శాస్త్రం (తైషో త్రిపిట్టక 1545)తో సహా, ఇది వాయవ్య భారతదేశంలోని వైభాషిక సర్వస్తివాదుల ప్రధాన కానానికల్ అభియోధర్మ గ్రంథం.

మూలసార్వస్తివద

[మార్చు]

మూలసార్వాస్తివాద త్రిపిటకంలోని కొన్ని భాగాలు టిబెటన్ అనువాదంలో నేపాలీ వ్రాతప్రతులలో లభ్యమవుతున్నాయి.[33] మూలసార్వాస్తివాద సంప్రదాయానికి, సర్వాస్తివాద సంప్రదాయానికి మధ్య ఉన్న సంబంధం అనిశ్చితంగా ఉంది; వాటి వినయాలు ఖచ్చితంగా భిన్నంగా ఉన్నాయి, కానీ వాటి సూత్ర పిటకం భిన్నంగా ఉందో లేదో స్పష్టంగా లేదు. గిల్గిట్ వ్రాతప్రతులలో సంస్కృతంలో మూలసార్వాస్తివాద సంప్రదాయానికి చెందిన ఆగమాలు ఉండవచ్చు.[34] మూలసార్వాస్తివాద వినయ పిటకం టిబెటన్ అనువాదంలో చైనీస్ అనువాదంలో (తైషో త్రిపిటకం 1442) కూడా లభ్యమవుతోంది. గిల్గిట్ వ్రాతప్రతులలో సంస్కృతంలో మూలసార్వాస్తివాద సంప్రదాయానికి చెందిన వినయ గ్రంథాలు కూడా ఉన్నాయి.[34]

జీవన బౌద్ధ సంప్రదాయాల నియమావళి

[మార్చు]
మొత్తం పాలి కానన్ ఆధునిక ఎడిషన్ను కలిగి ఉన్న క్యాబినెట్
మయన్మార్ మండలే వద్ద పాలరాయి పలకలపై ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద పుస్తకం అయిన త్రిపిటాకను కలిగి ఉన్న 729 స్థూపాలతో కూడిన కుథోడ పగోడా

థేరవాద పాలి కానన్

[మార్చు]

పాలి కానన్ అనేది పాలి భాషలో వ్రాసిన, సంరక్షించబడిన తెరవాడ సంప్రదాయం నిర్వహించే పూర్తి త్రిపిటాకా సమితి.[35]

త్రిపిటాక కాలక్రమం అస్పష్టంగా ఉంది. పాలి కానన్ ప్రస్తుత నిర్మాణం విషయాలు క్రీస్తుపూర్వం 3 వ శతాబ్దంలో ఆకారం దాల్చాయని మాక్స్ ముల్లర్ పేర్కొన్నాడు, ఆ తరువాత ఇది తరం నుండి తరానికి మౌఖికంగా ప్రసారం చేయబడటం కొనసాగింది, చివరకు క్రీస్తుపూర్చి 1 వ శతాబ్దంలో (దాదాపు 500 సంవత్సరాల తరువాత) బుద్ధుడి జీవితకాలం.[36][37]

దీపవంశ అని పిలువబడే తెరవాడ చరిత్ర ప్రకారం, అనురాధపురానికి చెందిన వల్గాంబ పాలనలో (క్రీ. పూ. 1) గతంలో టిపిటాక దాని వ్యాఖ్యానాన్ని మౌఖికంగా గుర్తుంచుకున్న సన్యాసులు కరువు, యుద్ధం వల్ల ఎదురయ్యే ముప్పు కారణంగా ఇప్పుడు వాటిని పుస్తకాలలో రాశారు. మహావంశ ఈ సమయంలో కానన్, వ్యాఖ్యానాలను వ్రాసిన విషయాన్ని కూడా క్లుప్తంగా సూచిస్తుంది.[38] శ్రీలంక మూలాల ప్రకారం అరహంత్ పదవిని పొందిన 1000 మందికి పైగా సన్యాసులు ఈ పనిలో పాల్గొన్నారు. ఈ ప్రాజెక్ట్ చేపట్టిన ప్రదేశం శ్రీలంకలోని మాతాలే లోని అలువిహారే లో ఉంది.[39] ఫలితంగా వచ్చిన గ్రంథాలు తరువాత పాక్షికంగా చైనీస్, టిబెటన్, మంగోలియన్ వంటి అనేక తూర్పు ఆసియా భాషలలోకి పురాతన సందర్శించే పండితులచే అనువదించబడ్డాయి, ఇవి విస్తృతమైనవి అయినప్పటికీ అసంపూర్ణంగా ఉన్నాయి.[40]

ప్రతి బౌద్ధ ఉప-సంప్రదాయానికి దాని మఠాల కో,సం దాని స్వంత త్రిపిటాకా ఉంది, దాని సంఘంచే వ్రాయబడింది, ప్రతి సమూహంలో 32 పుస్తకాలు ఉన్నాయి, మూడు భాగాలు లేదా బోధనల బుట్టలలో ఉన్నాయి: వినయ పిటక (క్రమశిక్షణ బుట్ట) సూత్ర పిటక (ఉపన్యాసం బుట్ట, అభిధమ్మ పిటక (ప్రత్యేక [లేదా మరింత] సిద్ధాంతం బుట్టి).[41][37][42] ముఖ్యంగా వినయ బుట్టలోని నిర్మాణం, ప్రవర్తనా నియమావళి, నైతిక ధర్మాలు హిందూ మతంలోని మనుగడలో ఉన్న కొన్ని ధర్మసూత్ర గ్రంథాలతో సారూప్యతను కలిగి ఉన్నాయి.[43]

మిగిలి ఉన్న త్రిపిటక సాహిత్యంలో ఎక్కువ భాగం పాలీలో ఉంది, కొన్ని సంస్కృతంతో పాటు ఇతర స్థానిక ఆసియా భాషలలో ఉన్నాయి.[42] తూర్పు ఆసియా, టిబెట్లలో వలె మహాయాన పాఠశాలలు తెరవాడ సంప్రదాయంలో ప్రభావవంతంగా లేనందున పాలి కానన్లో మహాయాన సూత్రాలు, తంత్రాలు లేవు. అందువల్ల, తెరవాడ సంప్రదాయంలో ప్రధాన మహాయాన (హీనయాన లేదా ప్రత్యెకబుద్ధయాన పాఠశాలలు కూడా లేవు. తెరవాడ సంప్రదాయంలోని తాంత్రిక పాఠశాలలు తాంత్రిక గ్రంథాలను స్వతంత్రంగా ఉపయోగిస్తాయి, సేకరణలో భాగంగా కాదు.

బాగా సంరక్షించబడిన పాలి కానన్లలో కొన్ని చత్తా సంగయన టిపిటాకా, బుద్ధ జయంతి ట్రిపిటాకా, థాయ్ టిపిటాకా మొదలైనవి.

చైనీస్ బౌద్ధ కానన్

[మార్చు]
త్రిపిటాకా కొరియానా ముద్రణ బ్లాకులు
దక్షిణ కొరియాలోని హప్చియోన్‌లోని హేయిన్సాలో ఉన్న త్రిపిటక కొరియానా చెక్క దిమ్మె .

చైనీస్ బౌద్ధ కానన్ అనేది తూర్పు ఆసియా బౌద్ధ సంప్రదాయం నిర్వహించే త్రిపిటాకా సేకరణ. ఈ శాసనం వివిధ భారతీయ భాషల నుండి (సంస్కృతం, గాంధారీ ప్రాకృతము వంటివి) బౌద్ధ చైనీస్ భాషలోకి అనువదించబడిన గ్రంథాలను కలిగి ఉంది, ఇది సాంప్రదాయ సాహిత్య చైనీస్ ఒక రూపం. కానన్ సాంప్రదాయ పదం "గ్రేట్ స్టోరేజ్ ఆఫ్ స్క్రిప్చర్స్" (సాంప్రదాయ చైనీస్: 大藏經; సరళీకృత చైనీస్ :大藏经; పిన్యిన్ : Dàzàngjīng; జపనీస్ :大蔵経; రోమాజీ : Daizōkyō ; కొరియన్ : 대장경 ; రోమాజా : Daejanggyeong ; వియత్నామీస్ : Đại tạng kinh ).[44]

వు, చియా ప్రకారం, ఉద్భవిస్తున్న ఆధారాలు, అనిశ్చితంగా ఉన్నప్పటికీ, తొలి లిఖిత బౌద్ధ త్రిపిటక గ్రంథాలు క్రీ.పూ. 1వ శతాబ్దం నాటికి భారతదేశం నుండి చైనాకు చేరుకొని ఉండవచ్చని సూచిస్తున్నాయి.[45] బౌద్ధ గ్రంథాల ప్రారంభ గ్రంథ పట్టికల నిర్మాణం ఆధారంగా క్రీ. శ. 6వ శతాబ్దంలో బౌద్ధ గ్రంథాల వ్యవస్థీకృత సేకరణ ఉద్భవించడం ప్రారంభమైంది. అయితే, 730లో జిషెంగ్ రూపొందించిన 'కైయువాన్ ఎరా కాటలాగ్' శాశ్వత నిర్మాణాన్ని అందించింది. మహాయాన, హీనయాన వర్గీకరించబడిన రెండు సెట్ల సూత్రం వినయ, అభిధర్మ రచనలతో జిషెంగ్ ప్రాథమిక ఆరు రెట్లు విభజనను ప్రవేశపెట్టాడు.[46] క్రీ.శ. 845 నాటి హింసల తర్వాత కానన్‌ను పునర్నిర్మించడానికి దీనిని ఉపయోగించినందున జిషెంగ్ కేటలాగ్ నిర్ణయాత్మకమైనదిగా నిరూపించబడింది; అయితే, ఇది "కానన్ సరైన చైనీస్ రూపం మొత్తం నాలుగు వందల సంవత్సరాల అభివృద్ధికి ఒక పరిపూర్ణ సంశ్లేషణ"గా కూడా పరిగణించబడింది.[47]

చైనీస్ కానన్ అత్యంత ప్రసిద్ధ సంరక్షించబడిన సంచికలలో ఒకటి ట్రిపిటకా కొరియానా  వుడ్‌బ్లాక్ సంచిక. ఈ వుడ్‌బ్లాక్‌లు ఆధునిక పాండిత్యం కోసం అత్యంత విస్తృతంగా ఉపయోగించబడిన, డిజిటలైజ్ చేయబడిన జపనీస్ తైషో ట్రిపిటకా ఆధునిక సంచికకు ఆధారం అయ్యాయి . తైషో డైజోక్యో అనేది జపనీస్ పండితులచే క్రమబద్ధీకరించబడిన ప్రామాణిక ఆధునిక సంచిక, ఇది 1924 నుండి 1929 వరకు జపాన్‌లో ప్రచురించబడింది.[48]

ఇప్పటికీ "త్రిపిటాకా" అనే సాంప్రదాయ పదం ద్వారా సూచించబడుతున్నప్పటికీ, ఇది వాస్తవానికి అనేక వచన వర్గాలుగా విభజించబడింది, వీటిలో: ఆగమాలు (నికాయాస జాతకాలు, మహాయాన సూత్రాలు, రహస్య గ్రంథాలు, వినయ, సూత్ర వ్యాఖ్యానాలు, అభిధర్మ, మహాయాన శాస్త్రాలు ('ట్రీటైజెస్' చైనీస్ వ్యాఖ్యానాలు, చైనీస్ గ్రంథాలు, చరిత్రలు, జీవిత చరిత్రలు).[49]

ఆధునిక యుగంలో, చైనీస్ బౌద్ధ శాసనం పూర్తిగా ఆధునిక కొరియాలోకి అనువదించబడింది. దీనిని జపనీస్ పండితులు పూర్తిగా జపనీస్ భాషలోకి అనువదించారు. అనేక గ్రంథాలు ఆంగ్లంలోకి కూడా అనువదించబడినప్పటికీ, ఇంకా చాలా గ్రంథాలు అనువదించబడలేదు.

టిబెటన్ బౌద్ధ కానన్

[మార్చు]

టిబెటన్ కానన్‌లో అనేక ముద్రణలు ఉన్నాయి, వాటిలో కొన్ని ప్రధానమైన ముద్రణలలో డెర్గే ముద్రణ, లాసా ముద్రణ, పెకింగ్ ముద్రణ, జియాంగ్ ముద్రణ ఉన్నాయి.

బంగారు సిరాతో కంగ్యూర్ వ్రాస్తూ

టిబెటన్ కాంగ్యూర్, టెంగ్యూర్ కూడా క్లాసికల్ మంగోలియన్‌లోకి అనువదించబడ్డాయి. ఈ గ్రంథాలు మంగోలియన్ బౌద్ధ కానన్‌ను ఏర్పరుస్తాయి.[50]టిబెటన్ బౌద్ధ సిద్ధాంతం అనేది టిబెటన్ బుద్ధమతంలోని వివిధ శాఖలచే గుర్తించబడిన పవిత్ర గ్రంథాల సమాహారం. సూత్రయాన గ్రంథాలతో పాటు, టిబెటన్ కానన్లో తాంత్రిక గ్రంథాలు ఉన్నాయి. టిబెటన్ కానన్ 14వ శతాబ్దంలో బుటాన్ రించెన్ డ్రబ్ చేత తుది సంకలనం చేయబడింది.

టిబెటన్ కానన్‌కు దాని స్వంత పథకం ఉంది, ఇది గ్రంథాలను రెండు విస్తృత వర్గాలుగా విభజించింది:

  • కాంగ్యూర్ (వైలీ : bka'-'gyur ) లేదా "అనువదించబడిన మాటలు లేదా వచనం ", అనేది బుద్ధుడు స్వయంగా చెప్పినట్లు భావించబడే రచనలను కలిగి ఉంటుంది. అన్ని గ్రంథాలకు సంస్కృత మూలం ఉందని భావిస్తున్నారు, అయినప్పటికీ చాలా సందర్భాలలో టిబెటన్ గ్రంథం చైనీస్ కానన్ నుండి చైనీస్ భాషలోకి, పాలి కానన్ నుండి పాలి భాషలోకి లేదా ఇతర భాషల్లోకి అనువదించబడింది
  • టెంగ్యూర్ ( వైలీ : bstan-'gyur ) లేదా "అనువదించబడిన గ్రంథాలు లేదా శాస్త్రాలు ", అనేది వ్యాఖ్యానాలు, గ్రంథాలు, అభిధర్మ రచనలను (మహాయాన, మహాయానేతర రెండూ) కేటాయించిన విభాగం. టెంగ్యూర్‌లో 224 సంపుటాలలో 3,626 గ్రంథాలు ఉన్నాయి.

టిబెటన్ కానన్‌లో అనేక ముద్రణలు ఉన్నాయి, వాటిలో కొన్ని ప్రధానమైన ముద్రణలలో డెర్గే ముద్రణ, లాసా ముద్రణ, పెకింగ్ ముద్రణ, జియాంగ్ ముద్రణ ఉన్నాయి.

టిబెటన్ కాంగ్యూర్, టెంగ్యూర్ కూడా క్లాసికల్ మంగోలియన్‌లోకి అనువదించబడ్డాయి. ఈ గ్రంథాలు మంగోలియన్ బౌద్ధ కానన్‌ను ఏర్పరుస్తాయి.[51]

మంగోలియన్ కానన్

[మార్చు]

మంగోలియన్ బౌద్ధ కానన్ అనేది మంగోలియా బౌద్ధ సంప్రదాయానికి కేంద్రంగా ఉన్న శాస్త్రీయ మంగోలియన్ బౌద్ధ అనువాదాల కార్పస్. ఇది ఎక్కువగా టిబెటన్ బౌద్ధ సిద్ధాంతంపై ఆధారపడి ఉంటుంది, కానీ ప్రామాణిక టిబెటన్ సిద్ధాంత సేకరణలలో కనిపించని గ్రంథాలను కూడా కలిగి ఉంది.[52] టిబెటన్ కానన్ మాదిరిగానే, మంగోలియన్ కానన్లో రెండు ప్రధాన విభాగాలు ఉన్నాయి: కంజుర్ (బుద్ధుడి అనువాద పదాలు), తెంజుర్ (భారతీయ, టిబెటన్ మాస్టర్స్ వ్యాఖ్యానాలు, గ్రంథాలు). యువాన్ రాజవంశం ప్రారంభమైన టిబెటన్ గ్రంథాలు టిబెటన్ నుండి సాంప్రదాయ మంగోలియన్ అనువదించబడ్డాయి. కానీ 17వ శతాబ్దం వరకు ఈ కానన్ అనువాదం పూర్తి కాలేదు, అప్పుడు లిగ్దాన్ ఖాన్ , మంగోలియాలోని టిబెటన్ బౌద్ధమతం గెలుగ్ పాఠశాల నాయకుడు జనాబజార్ నేతృత్వంలో అనువాద ప్రాజెక్టును పర్యవేక్షించారు. క్వింగ్ రాజవంశం (1636–1912) ఐదవ చక్రవర్తి అయిన చైనా క్వియాన్‌లాంగ్ చక్రవర్తి (1711–99), మంగోలియన్ కానన్‌ను అనువదించడం పూర్తి చేసి, ఆపై దానిని ( వుడ్‌బ్లాక్ ప్రింటింగ్ టెక్నాలజీతో) ముద్రించడానికి ఒక గొప్ప ప్రాజెక్టును పర్యవేక్షించినప్పుడు మంగోలియన్ కానన్ పూర్తిగా పూర్తయింది.[53]

నేపాలీ సంస్కృత బౌద్ధ శాసనం

[మార్చు]
1511 నాటి నేపాల్ నుండి వచ్చిన అష్టశాస్రికా ప్రజ్ఞాపరమిత మాన్యుస్క్రిప్ట్ నుండి పెయింటెడ్ కవర్లు, సింగిల్ ఫోలియో. రాయల్ లైబ్రరీ, డెన్మార్క్

నేపాల్‌లోని నెవార్ బౌద్ధ సంప్రదాయం సంస్కృతం అనేక బౌద్ధ గ్రంథాలను సంరక్షించింది. నేపాల్ బౌద్ధ గ్రంథ సంప్రదాయం అనేది ప్రధానంగా నేపాల్‌లో, ముఖ్యంగా ఖాట్మండు లోయ నేవార్ బౌద్ధ సమాజంలో భద్రపరచబడిన బౌద్ధ గ్రంథాల ప్రత్యేకమైన సేకరణ.[54] అనేక మహాయాన, వజ్రయాన గ్రంథాల సంస్కృత మూలాలను సంరక్షించడంపై దృష్టి పెట్టడానికి ఇది ప్రత్యేకమైనది, ఇవి భారతదేశంలో పోయాయి టిబెట్, చైనా వంటి ప్రాంతాలలో అనువాదాలలో మాత్రమే మనుగడ సాగించాయి. నెవార్ లు నేటి వరకు సంస్కృత వ్రాతప్రతులను కాపీ చేయడం కొనసాగించారు.[54]

ముఖ్యంగా 12వ శతాబ్దపు ముస్లిం విజయాల తరువాత భారతీయ మఠాల నాశనం తరువాత, ఖాట్మండు లోయ చాలాకాలంగా బౌద్ధ విద్వత్తుకు కేంద్రంగా ఉంది. టిబెటన్ పండితులు తరచుగా గ్రంథాలను పొందటానికి సందర్శించారు, గృహనిర్వాహక మతాధికారులు (శాక్యాభిక్షు, వజ్రచార్యాస్) తో సహా స్థానిక నేవార్ బౌద్ధులు సంస్కృతంలో ప్రావీణ్యం కలిగి ఉన్నారు, ఇది ఈ ప్రాంతంలో బౌద్ధ విద్వత్తుకు ముఖ్యమైన భాషగా మారింది.[55] 19వ శతాబ్దం నుండి, నేపాల్ నుండి సంస్కృత వ్రాతప్రతులు సేకరించి బ్రియాన్ హెచ్. హోడ్జ్సన్ వంటి వ్యక్తులచే కలకత్తా, ఐరోపాలోని విద్యా సంస్థలకు పంపబడ్డాయి, ఇవి ఆధునిక బౌద్ధ అధ్యయనాలకు దోహదపడ్డాయి.[56] అయితే, ఆధునిక నేవార్ బౌద్ధ సాహిత్యం దృష్టి ఎక్కువగా నేవారి స్థానిక భాషలోని స్థానిక రచనలపై ఉండేది, ఇది నేవార్ బౌద్ధమతం యొక్క విభిన్న పద్ధతులను ప్రతిబింబిస్తుంది. నేవార్ గ్రంథాలు తరచుగా ద్విభాషా రూపాలను ఉపయోగించాయి, సంస్కృతం. నెవారిని ఏకీకృతం చేశాయి. నేవా లిపి. రంజన వంటి విభిన్న సులేఖన లిపులను ఉపయోగించాయి.

డిజిటల్ సంస్కృత బౌద్ధ కానన్

[మార్చు]

ఇటీవలి డిజిటల్ హ్యుమానిటీస్ ప్రాజెక్ట్, మిగిలి ఉన్న సంస్కృత బౌద్ధ సాహిత్యం ఆధారంగా ఒక సంస్కృత బౌద్ధ కానన్‌ను సంకలనం చేస్తోంది . యూనివర్సిటీ ఆఫ్ ది వెస్ట్ , నేపాల్‌లోని కాఠ్మండులో ఉన్న నాగార్జున ఇన్‌స్టిట్యూట్‌తో కలిసి , సంస్కృత గ్రంథాలను డిజిటలైజ్ చేసి, డిజిటల్ సంస్కృత బౌద్ధ కానన్ (DSBC) ప్రాజెక్ట్‌లో భాగంగా పంపిణీ చేయడానికి కృషి చేసింది.[57] డిఎస్బిసి ప్రాజెక్ట్ పరిధి చాలా విస్తృతమైనది, ఇది సంస్కృతంలో మిగిలి ఉన్న కనీసం 600 మహాయాన బౌద్ధ సూత్రాల డిజిటలైజేషన్‌ను కలిగి ఉంది. ఇప్పటివరకు, DSBC 604 కంటే ఎక్కువ గ్రంథాలను విజయవంతంగా డిజిటలైజ్ చేసింది, ఇది సుమారు 50,000 పేజీలకు సమానం, దాని అధికారిక వెబ్‌సైట్‌లో 369 కంటే ఎక్కువ గ్రంథాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. అదనపు గ్రంథాలు డిజిటలైజ్ చేయబడి, ప్రజలకు అందుబాటులోకి వస్తున్న కొద్దీ ఈ సేకరణ విస్తరిస్తూనే ఉంది.[57]

శీర్షికగా

[మార్చు]

త్రిపిటాకా చైనీస్ రూపం, "సాన్జాంగ్" (тини тиония) కొన్నిసార్లు త్రిపిటాకా బోధనలలో ప్రావీణ్యం పొందిన బౌద్ధ సన్యాసికి గౌరవ బిరుదుగా ఉపయోగించబడింది. చైనీస్ సంస్కృతిలో, బౌద్ధ గ్రంథాలను అధ్యయనం చేసి చైనాకు తిరిగి తీసుకురావడానికి భారతదేశానికి తీర్థయాత్ర చేసిన టాంగ్ రాజవంశం సన్యాసి జువాన్జాంగ్ విషయంలో ఇది గుర్తించదగినది, జర్నీ టు ది వెస్ట్ నవలలో "టాంగ్ సంజాంగ్" (టాంగ్ రాజవంశీయ త్రిపిటాకా మాస్టర్) గా చిత్రీకరించబడింది. నవల ప్రజాదరణ కారణంగా, "సాన్జాంగ్" అనే పదాన్ని తరచుగా సన్యాసి జువాన్జాంగ్ పేరుగా తప్పుగా అర్థం చేసుకుంటారు. దీనికి సంబంధించిన స్క్రీన్ వెర్షన్ 1979లో వచ్చిన ప్రసిద్ధ మంకీ (టీవీ సిరీస్) .

ఆధునిక భారతీయ పండితుడైన రాహుల్ సంకృత్యాయన్‌కు త్రిపిటకంతో ఉన్న పరిచయాన్ని బట్టి, ఆయనను కొన్నిసార్లు త్రిపిటకాచార్య అని కూడా పిలుస్తారు.  

మూలాలు

[మార్చు]
  1. ↑ An Introduction to Buddhism: Teachings, History and Practices; Peter Harvey, Cambridge University Press,2012.
  2. ↑ Lyons, Martyn (2011). Books: A Living History. United States: Getty Publications. p. 33. ISBN 978-1-60606-083-4.
  3. ↑ Voyce, Malcolm (2015-08-31). "The Presentation of the Vinaya within Forms of Western Scholarship". Journal for the Academic Study of Religion (in ఇంగ్లీష్). 28 (1): 61–90. doi:10.1558/jasr.v28i1.18807. ISSN 2047-7058.
  4. ↑ Shiri, Yael (2025). "A Reconsideration of the Issue of Authorship in the Vinaya". Numen.
  5. ↑ Korean Buddhism has its own unique characteristics different from other countries Archived 2020-12-02 at the Wayback Machine, koreapost.com, Jun 16, 2019.
  6. ↑ 6.0 6.1 6.2 Baruah, Bibhuti. Buddhist Sects and Sectarianism. 2008. p. 52
  7. ↑ 7.0 7.1 7.2 7.3 7.4 Walser 2005, p. 53.
  8. ↑ Skilling, Peter (1992), The Raksa Literature of the Sravakayana, Journal of the Pali Text Society, volume XVI, page 114
  9. ↑ Zhihua Yao (2012) The Buddhist Theory of Self-Cognition, pp. 8-9. Routledge.
  10. ↑ 10.0 10.1 Zhihua Yao (2012) The Buddhist Theory of Self-Cognition, p. 9. Routledge.
  11. ↑ 11.0 11.1 A. K. Warder (2000). Indian Buddhism. Motilal Banarsidass. pp. 282–283. ISBN 978-81-208-1741-8. Archived from the original on 2022-10-20. Retrieved 2016-10-20.
  12. ↑ Xing, Guang, The Lokānuvartanā Sūtra, Journal of Buddhist Studies, Vol IV, 2006.
  13. ↑ Zhan Ru [湛如]. Mahāsāṃghika and Mahāyāna: An Analysis of Faxian and the Translation of the Mahāsāṃghika Vinaya (Chin. Mohe Sengqi Lü)*, Peking University. doi:10.15239/hijbs.02.01.10
  14. ↑ Baruah, Bibhuti. Buddhist Sects and Sectarianism. 2008. p. 48
  15. ↑ Walser, Joseph. Nāgārjuna in Context: Mahāyāna Buddhism and Early Indian Culture. 2005. p. 53
  16. ↑ Walser 2005, p. 51.
  17. ↑ Sree Padma. Barber, Anthony W. Buddhism in the Krishna River Valley of Andhra. 2008. p. 68.
  18. ↑ "Abhidhamma Pitaka." Encyclopædia Britannica. Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2008.
  19. ↑ Walser 2005, p. 213.
  20. ↑ Walser 2005, p. 212-213.
  21. ↑ The Korean Buddhist Canon: A Descriptive Catalog (K 966), archived from the original on 2010-06-12, retrieved 2011-02-24
  22. ↑ 22.0 22.1 Walser 2005, p. 52.
  23. ↑ 23.0 23.1 Dutt 1998, p. 118.
  24. ↑ 24.0 24.1 Harris 1991, p. 98.
  25. ↑ Harvey, Peter (2013). An Introduction to Buddhism: Teachings, History and Practices (2nd ed.). Cambridge, UK: Cambridge University Press. pg. 89-90.
  26. ↑ Warder, A.K. Indian Buddhism. 2000. p. 6
  27. ↑ Walser 2005, p. 52-53.
  28. ↑ Hsing Yun (2008). Humanistic Buddhism : a blueprint for life (Rev. ed.). Hacienda Heights, CA: Buddha's Light. ISBN 978-1932293333., p. 163
  29. ↑ The Korean Buddhist Canon: A Descriptive Catalog (T 1421)
  30. ↑ A Dictionary of Buddhism, by Damien Keown, Oxford University Press: 2004
  31. ↑ Westerhoff, 2018, p. 61.
  32. ↑ Sujato, Bhikkhu. "The Pali Nikāyas and Chinese Āgamas". What the Buddha Really Taught. Archived from the original on March 2, 2009. Retrieved September 8, 2019.
  33. ↑ "Preservation of Sanskrit Buddhist Manuscripts In the Kathmandu" (PDF). Archived (PDF) from the original on 2016-03-04. Retrieved 2010-06-27.
  34. ↑ 34.0 34.1 "Arquivo.pt". arquivo.pt. Archived from the original on 2009-06-29. Retrieved 2022-10-06.{{cite web}}: CS1 maint: bot: original URL status unknown (link)
  35. ↑ Matthew Meghaprasara (2013). New Guide To The Tipitaka: A Complete Guide To The Pali Buddhist Canon. A Sangha of Books. p. 5. ISBN 978-1-926892-68-9. Archived from the original on 2016-08-18. Retrieved 2018-03-03.
  36. ↑ Friedrich Max Müller (1899). The Six Systems of Indian Philosophy. Longmans, Green. pp. 19–29.
  37. ↑ 37.0 37.1 Barbara Crandall (2012). Gender and Religion, 2nd Edition: The Dark Side of Scripture. Bloomsbury Academic. pp. 56–58. ISBN 978-1-4411-4871-1. Archived from the original on 2022-10-20. Retrieved 2016-10-20.
  38. ↑ Mahavamsa. 8 October 2011. p. 100. Archived from the original on 8 August 2020. Retrieved 15 May 2020.
  39. ↑ A. K. Warder (2000). Indian Buddhism. Motilal Banarsidass. pp. 282–283. ISBN 978-81-208-1741-8. Archived from the original on 2022-10-20. Retrieved 2016-10-20.
  40. ↑ A. K. Warder (2000). Indian Buddhism. Motilal Banarsidass. p. 3. ISBN 978-81-208-1741-8. Archived from the original on 2022-10-20. Retrieved 2016-10-20.
  41. ↑ Tipitaka Archived 2017-05-25 at the Wayback Machine Encyclopædia Britannica (2015)
  42. ↑ 42.0 42.1 Richard F. Gombrich (2006). Theravada Buddhism: A Social History from Ancient Benares to Modern Colombo. Routledge. p. 4. ISBN 978-1-134-21718-2. Archived from the original on 2022-10-20. Retrieved 2016-10-20.
  43. ↑ Oskar von Hinuber (1995), "Buddhist Law according to the Theravada Vinaya: A Survey of Theory and Practice", Journal of International Association of Buddhist Studies, volume 18, number 1, pages 7–46
  44. ↑ Jiang Wu, "The Chinese Buddhist Canon" in The Wiley Blackwell Companion to East and Inner Asian Buddhism, p. 299, Wiley-Blackwell (2014).
  45. ↑ Jiang Wu; Lucille Chia (2015). Spreading Buddha's Word in East Asia: The Formation and Transformation of the Chinese Buddhist Canon. Columbia University Press. pp. 111–123. ISBN 978-0-231-54019-3. Archived from the original on 2022-10-20. Retrieved 2016-10-20.
  46. ↑ Storch 2014: 125
  47. ↑ Storch 2014: 123.
  48. ↑ Harvey, Peter (2013), An Introduction to Buddhism (Second ed.), Cambridge University Press, Appendix 1: Canons of Scriptures.
  49. ↑ Harvey, Peter (2013), An Introduction to Buddhism (Second ed.), Cambridge University Press, Appendix 1: Canons of Scriptures.
  50. ↑ Klasanova, Lyudmila. "The Mongolian Buddhist Canon as a Symbol of Cultural Dialogue between India and Mongolia: An Interview with Prof. Shashi Bala". Buddhistdoor Global (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2024-11-18.
  51. ↑ Klasanova, Lyudmila. "The Mongolian Buddhist Canon as a Symbol of Cultural Dialogue between India and Mongolia: An Interview with Prof. Shashi Bala". Buddhistdoor Global (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2024-11-18.
  52. ↑ "The Mongolian Kanjur - Should Tibetologists Care?". podcasts.ox.ac.uk (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2024-12-05.
  53. ↑ Klasanova, Lyudmila. "The Mongolian Buddhist Canon as a Symbol of Cultural Dialogue between India and Mongolia: An Interview with Prof. Shashi Bala". Buddhistdoor Global (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2024-12-05.
  54. ↑ 54.0 54.1 "Digital Sanskrit Buddhist Canon - Contact Us". www.dsbcproject.org. Retrieved 2024-11-18.
  55. ↑ Tuladhar-Douglas, Will. Remaking Buddhism for Medieval Nepal: The Fifteenth-Century Reformation of Newar Buddhism, Introduction. Routledge, Jan 24, 2007.
  56. ↑ Lewis, Todd T. Popular Buddhist Texts from Nepal: Narratives and Rituals of Newar Buddhism, p. 11. SUNY Press, Sep 14, 2000.
  57. ↑ 57.0 57.1 "Digital Sanskrit Buddhist Canon - Contact Us". www.dsbcproject.org. Retrieved 2024-11-18.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=బౌద్ధ_ధర్మ_గ్రంథాలు&oldid=4850486" నుండి వెలికితీశారు