Jump to content

బ్రజ్

వికీపీడియా నుండి
బ్రజ్
ప్రాంతం
ఎగువ-ఎడమ నుండి జిగ్‌జాగ్‌గా: బర్సానా లోని కీర్తి మందిర్ లో రాధాకృష్ణులు, మథుర లోని కృష్ణ జన్మస్థాన్, బర్సానా లోని రాధా రాణి దేవాలయం, బృందావనం లోని రాధా మదన్ మోహన్ దేవాలయం, గోవర్ధన గిరి లోని కుసుమ్ సరోవర్.
పటం
Interactive map of బ్రజ్
దేశం India
ప్రాంతంఉత్తర భారతదేశం
భాషబృజ్ భాష

బ్రజ్, వ్రజ్, వ్రజ, బ్రిజ్, బ్రిజ్‌భూమి అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది భారతదేశం లో యమునా నదికి ఇరువైపులా విస్తరించి ఉన్న ఒక ప్రాంతం. దీని కేంద్రం ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని మథుర-బృందావనం. ఈ ప్రాంతం హర్యానా రాష్ట్రంలోని పల్వల్, బల్లబ్ గఢ్, నూహ్, రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని దీగ్, భరత్‌పూర్, కరౌలి, ధోల్పూర్, మధ్యప్రదేశ్ లోని మొరేనా లను కలుపుకుని విస్తరించి ఉంది.[1] ఉత్తర ప్రదేశ్‌లో ఇది సాంస్కృతికంగా చాలా స్పష్టంగా సరిహద్దులు కలిగి ఉంది, ఈ ప్రాంతం మథుర, అలీగఢ్, ఆగ్రా, హాథ్రస్, ఇటావా జిల్లా వరకు విస్తరించి ఉంది.[2] బ్రజ్ ప్రాంతం పవిత్ర గ్రంథాల ప్రకారం వరుసగా బర్సానా, మథుర లలో జన్మించిన రాధ, కృష్ణులతో ముడిపడి ఉంది.[3][4] ఇది హిందూ తీర్థయాత్ర కృష్ణ సర్క్యూట్ కు ప్రధాన కేంద్రం.[1]

ఇది ఢిల్లీ కి దక్షిణంగా 150 కి.మీ, ఆగ్రాకు వాయవ్యంగా 50 కి.మీ దూరంలో ఉంది.[1]

పర్యావరణపరంగా, అడవుల నరికివేతతో పాటు అడవి జంతువుల సంఖ్య భారీగా క్షీణించడంతో గత 200 ఏళ్లలో బ్రజ్ రూపురేఖలు తీవ్రంగా మారిపోయాయి. 1980ల చివరలో రాసిన ఎన్ట్‌విజిల్ ఈ ప్రాంతంలో కేవలం కొన్ని తోటలు మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాయని, వ్యవసాయ స్థావరాలతో మానవులు అనేక పవిత్ర స్థలాలను ఆక్రమిస్తున్నారని పేర్కొన్నాడు.[5]

పదవ్యుత్పత్తి

[మార్చు]

బ్రజ్ పదం సంస్కృత పదం व्रज వ్రజ నుండి ఉద్భవించింది.[4][6] వ్రజ మొదటిసారిగా ఋగ్వేదం లో ప్రస్తావించబడింది, సంస్కృతంలో దీని అర్థం ఆవుల ఆశ్రయం లేదా పశువుల మంద. ఇది ఆంగ్లంలో "వెళ్ళడానికి" అని అర్థం వచ్చే సంస్కృత పదం "వ్రజ్" నుండి వచ్చింది.

బ్రజ్ తీర్థయాత్ర మార్గాలు

[మార్చు]

తీర్థయాత్ర బ్రజ్ యాత్ర సర్క్యూట్ 16వ శతాబ్దపు వైష్ణవ సంప్రదాయ సాధువుల చేత స్థిరమైన మార్గాలు, ప్రయాణ ప్రణాళిక, ఆచారాలతో లాంఛనప్రాయంగా స్థాపించబడింది. ఈ సర్క్యూట్ పరిధి 84 కోసులు లేదా 300 కి.మీల అంచులతో 2500 చ.కి.మీ మేర విస్తరించి ఉంది, ఇది తూర్పున 10 కి.మీ, ఉత్తర, పశ్చిమాలకు 50 కి.మీ వరకు విస్తరించి ఉంటుంది. బ్రజ్‌లో ప్రధానంగా రెండు రకాల తీర్థయాత్ర మార్గాలు ఉన్నాయి, మొత్తం సర్క్యూట్‌ను చుట్టివచ్చే సాంప్రదాయక సుదీర్ఘమైన బ్రజ్ యాత్ర, మథుర, బృందావనం, గోకులం, గోవర్ధన గిరి వద్ద గల ప్రధాన ప్రదేశాలను సందర్శించే ఇతర చిన్న ఆధునిక తీర్థయాత్ర. సుదీర్ఘమైన సాంప్రదాయక తీర్థయాత్ర మార్గంలో అదనంగా నందగావ్, బర్సానా వంటి పవిత్ర ప్రదేశాలు కాలినడకన ప్రయాణించడంతో పాటు కలిసి ఉంటాయి.[1]

ముఖ్యమైన తీర్థయాత్ర స్థలాలు

[మార్చు]

ఎన్ట్‌విజిల్ (1987) నుండి గ్రహించిన ముఖ్యమైన యాత్రా స్థలాలు.[7]

బ్రిజ్ మహోత్సవం అనేది ఫాల్గుణ శుక్ల పక్షంలో మూడు రోజుల పాటు జరుపుకునే పండుగ. ఇది మార్చి నెలలో జరుపుకుంటారు. శ్రీ కృష్ణుడి గౌరవార్థం జరిగే ఈ పండుగ ఎంతో ఉత్సాహం, ఆనందాలతో జరుపుకుంటారు. రంగురంగుల దుస్తులు ధరించిన గ్రామస్తులు ఉల్లాసంగా పాటలు పాడుతూ, రాసలీల నృత్యం (రాధ, కృష్ణుల అమర ప్రేమకథను వర్ణించే నృత్యం) చేస్తూ కనిపిస్తారు. హోలీ పండుగ ముందు రోజు జరిగే ఈ వేడుకలో భరత్‌పూర్ అంతా జానపద రాగాలతో ప్రతిధ్వనిస్తుంది.[8]

జనాభా

[మార్చు]

బ్రజ్ ప్రాంత నివాసితులలో హిందువులు మెజారిటీగా ఉన్నారు. ప్రధాన బ్రాహ్మణ కులాలలో సనాధ్యులు, గౌడులు, చౌబేలు, అహివాసీలు ఉన్నారు. వ్యవసాయం, పశుపోషణ చేసే కులాలలో యాదవులు (అహీర్లు),[9] జాట్లు, జాదౌన్లు, రాజ్‌పుత్‌లు, గుజ్జర్లు, మేవ్‌లు, చమార్లు ఉన్నారు. ప్రధాన వ్యాపార కులాలు అగర్వాల్‌లు, ఖండేల్వాల్‌లు, మహేశ్వరీలు, బారాశైనిలు. ముస్లింలు చిన్న మైనారిటీగా ఉన్నారు, జైనులు, సిక్కులు, క్రైస్తవులు ఉనికి చాలా తక్కువగా ఉంది.[10]

బ్రజ్ పాకశాల సంప్రదాయం

[మార్చు]

బ్రజ్ ప్రాంతం తన గొప్ప, సుగంధ భరితమైన పాకశాల సంప్రదాయానికి ప్రసిద్ధి చెందింది. శ్రీ కృష్ణుడితో సంబంధం ఉన్న కవల నగరాలు మథుర, బృందావనం బ్రజ్ వంటకాలకు ప్రధాన కేంద్రాలు.[11]

ఇవి కూడా చూడండి

[మార్చు]
ప్రాంతీయ
  • బృజ్ భాష
  • వజ్జి, బజ్జిక ఉద్భవించిన వృజి జనపద ప్రాచీన ప్రాంతం
  • చార్కుల, చెక్క పిరమిడ్లతో చేసే బ్రజ్ నృత్యం
  • మయూర్, కృష్ణుడు, రాధలతో నెమలి నృత్యం
  • రసియా, స్థానిక సంగీత శైలి
  • ధృపద్, బ్రజ్‌లో ప్రారంభమైన భారతీయ సంగీత శైలి
మతపరమైన
వేద కాలం
సాధారణ

మూలాలు

[మార్చు]
  1. 1 2 3 4 Janet Cochrane, 2008, Asian Tourism: Growth and Change, page 249.
  2. ↑ Lucia Michelutti (2002). "Sons of Krishna: the politics of Yadav community formation in a North Indian town" (PDF). PhD Thesis Social Anthropology. London School of Economics and Political Science University of London. p. 49. Retrieved 20 May 2015.
  3. ↑ Lynch, Owen M. (1990-12-31), "ONE. The Social Construction of Emotion in India", Divine Passions, University of California Press, pp. 3–34, doi:10.1525/9780520309753-002, ISBN 978-0-520-30975-3{{citation}}: CS1 maint: work parameter with ISBN (link)
  4. 1 2 Lucia Michelutti (2002). "Sons of Krishna: the politics of Yadav community formation in a North Indian town" (PDF). PhD Thesis Social Anthropology. London School of Economics and Political Science University of London. p. 46. Retrieved 20 May 2015.
  5. ↑ Entwistle 1987, p. 2-3.
  6. ↑ Prasad, Dev (2015). Krishna: A Journey through the Lands & Legends of Krishna. Jaico Publishing House. ISBN 978-81-8495-170-7.
  7. ↑ Entwistle, Alan William (1987). "The Pilgrimage Itinerary". Braj: A Center of Krishna Pilgrimage. Egbert Forsten. pp. 309–429, 521–552.
  8. ↑ "Rajasthan Tourism". rajasthantourism.gov.in. Archived from the original on 2014-05-05. Retrieved 2014-05-31.
  9. ↑ Palshikar, Suhas; Kumar, Sanjay; Lodha, Sanjay (2017-02-03). Electoral Politics in India: The Resurgence of the Bharatiya Janata Party (in ఇంగ్లీష్). Taylor & Francis. ISBN 978-1-351-99691-4.
  10. ↑ Entwistle 1987, p. 4-8.
  11. ↑ "Braj Cuisine Echoes The Legends Of Lord Krishna, Radha And Holi". Slurrp (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2024-08-17. Even now, Krishna is an integrated part of the Braj community and diet, influencing the culture in indelible ways. The essential elements of Braj cuisine are based on a few beliefs and traditions

మరింత చదవడానికి

[మార్చు]
  • రూపర్ట్ స్నెల్, ది హిందీ క్లాసికల్ ట్రెడిషన్: ఎ బ్రజ్ భాషా రీడర్. వ్యాకరణం, పఠనాలు, అనువాదాలు, మంచి పదకోశం ఉంటాయి.
"https://te.wikipedia.org/w/index.php?title=బ్రజ్&oldid=4850706" నుండి వెలికితీశారు