బ్రసీలియా
బ్రసీలియా | |
|---|---|
ఫెడరల్ రాజధాని | |
టీవీ టవర్ నుండి కనిపించే స్మారక అక్షం మెట్రోపాలిటన్ కేథడ్రల్ ప్లానాల్టో ప్యాలెస్ జుసెలినో కుబిట్షెక్ వంతెన బ్రెజిల్ జాతీయ కాంగ్రెస్ బ్రెసిలియా పైలట్ ప్లాన్ | |
.svg) Flag .svg) Coat of arms | |
| Nickname(s): క్యాపిటల్ ఫెడరల్ , BSB, క్యాపిటల్ డా ఎస్పెరాంకా | |
| Motto(s): "వెంచురిస్ వెంటిస్"( లాటిన్ ) "రాబోయే గాలులకు" | |
 Interactive map of బ్రసీలియా | |
| దేశం |  బ్రెజిల్ |
| ప్రాంతం | సెంట్రల్-వెస్ట్ |
| జిల్లా | ఫెడరల్ డిస్ట్రిక్ట్ |
| Founded | 21 ఏప్రిల్ 1960 |
| Area | |
• ఫెడరల్ రాజధాని | 5,802 కి.మీ2 (2,240.164 చ. మై) |
| Elevation | 1,172 మీ (3,845 అ.) |
| Population (2025) | |
• ఫెడరల్ రాజధాని | 29,96,899[1] (3వ) </ref> |
| • Density | 489.06/కి.మీ2 (1,266.7/చ. మై.) |
| • Metro | 35,48,438[2] (4వ) |
| పట్టణ ప్రాంతం అంటే ఫెడరల్ డిస్ట్రిక్ట్ జనాభా; మెట్రో ప్రాంతంలో గోయియాస్లోని 12 పొరుగు మునిసిపాలిటీలు ఉన్నాయి | |
| Demonym(s) | బ్రసిలియెన్స్, కాండాంగో (స్లాంగ్) |
| GDP | |
| • Year | 2015 అంచనా |
| • Total | $65.338 బిలియన్లు (8వ) |
| • Per capita | $21,779 (వ) |
| HDI | |
| • Year | 2021 |
| • HDI | 0.814 (1వ) |
| Time zone | UTC−03:00 (బ్రసీలియా సమయం) |
| పోస్టల్ కోడ్ | 70000-000 |
| Area code | +55 61 |
| Website | పోర్చుగీస్ భాషలో |
| అధికారిక పేరు | బ్రెసిలియా |
| రకం | సాంస్కృతిక |
| క్రైటేరియా | i, iv |
| గుర్తించిన తేదీ | 1987 (11వ సమావేశం) |
| రిఫరెన్సు సంఖ్య. | 445 |
| ప్రాంతం | లాటిన్ అమెరికా & కరేబియన్ |
.jpg)
.jpg)
బ్రెసిలియా ( / brə ˈzɪl iə / brə- ZIL -ee- ə ,[3][4] బ్రెజిలియన్ పోర్చుగీస్: [ bɾaˈziliɐ , bɾaˈziljɐ ] బ్రెసిలియా) బ్రెజిల్ రాజధాని, ఫెడరల్ జిల్లా.[5][6] దేశంలోని మధ్య-పశ్చిమ ప్రాంతంలోని బ్రెజిలియన్ హైలాండ్స్ ఉన్న దీనిని రియో డి జనీరో స్థానంలో జాతీయ రాజధానిగా 21 ఏప్రిల్ 1960న అధ్యక్షుడు జుసెలినో కుబిట్షెక్ స్థాపించారు. సావో పాలో, రియో డి జనీరో తరువాత బ్రెజిల్ మూడవ అత్యధిక జనాభా కలిగిన నగరం బ్రెసిలియా, దీని జనాభా 2.8 మిలియన్లు.[7] ప్రధాన లాటిన్ అమెరికన్ నగరాల్లో, ఇది అత్యధిక తలసరి జి. డి. పి. ని కలిగి ఉంది.[8]
బ్రెసిలియా అనేది 1956లో లూసియో కోస్టా, ఆస్కార్ నీమేయర్, జోక్విమ్ కార్డోజోలచే అభివృద్ధి చేయబడిన ఒక ప్రణాళికాబద్ధమైన నగరం. రాజధానిని రియో డి జనీరో నుండి ఒక కమిటీ ద్వారా ఎంపిక చేయబడిన మరింత కేంద్ర స్థానానికి తరలించే పథకంలో భాగంగా దీనిని నిర్మించారు. దీని ల్యాండ్స్కేప్ ఆర్కిటెక్ట్ రాబర్టో బర్లే మార్క్స్.[9][10] నగరం రూపకల్పన దానిని సంఖ్యలతో కూడిన బ్లాక్లుగా, అలాగే హోటల్ సెక్టార్, బ్యాంకింగ్ సెక్టార్, మ ఎంబసీ సెక్టార్ వంటి నిర్దిష్ట కార్యకలాపాల కోసం విభాగాలుగా విభజిస్తుంది. దాని ఆధునిక వాస్తుశిల్పం, ప్రత్యేకమైన కళాత్మక పట్టణ ప్రణాళిక కారణంగా 1987లో బ్రెసిలియా యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం నమోదు చేయబడింది.[11] దీనికి అక్టోబర్ 2017లో యునెస్కోచే "సిటీ ఆఫ్ డిజైన్" అని పేరు పెట్టబడింది, అప్పటి నుండి ఇది క్రియేటివ్ సిటీస్ నెట్వర్క్లో భాగంగా ఉంది.[12]
ఆస్కార్ నీమేయర్ రూపొందించిన దాని తెల్లని, ఆధునిక వాస్తుశిల్పానికి ఇది ప్రసిద్ధి చెందింది. బ్రెజిల్ సమాఖ్య ప్రభుత్వంలోని మూడు శాఖలు ఈ నగరంలో ఉన్నాయి: కార్యనిర్వాహక , శాసన, న్యాయ శాఖలు . బ్రెసిలియా 124 విదేశీ రాయబార కార్యాలయాలకు కూడా ఆతిథ్యం ఇస్తుంది.[13] ఈ నగరం అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం దీనిని అన్ని ఇతర ప్రధాన బ్రెజిలియన్ నగరాలకు కొన్ని అంతర్జాతీయ గమ్యస్థానాలకు కలుపుతుంది, ఇది బ్రెజిల్లో మూడవ అత్యంత రద్దీగా ఉండే విమానాశ్రయం. ఇది 2014 ఫిఫా ప్రపంచ కప్ ప్రధాన ఆతిథ్య నగరాల్లో ఒకటి, 2016 వేఒలింపిక్స్ సమయంలో కొన్ని ఫుట్బాల్ మ్యాచ్లకు ఆతిథ్యం ఇచ్చింది; ఇది 2013 ఫిఫా కాన్ఫెడరేషన్స్ కప్కు కూడా ఆతిథ్యం ఇచ్చింది.
విమానం ఆకారంలో నిర్మించబడిన దీని "ఫ్యూజ్లేజ్" ( విమాన శరీరం ) మాన్యుమెంటల్ యాక్సిస్, ఇది ఒక పెద్ద పార్కుకు ఇరువైపులా ఉన్న రెండు వెడల్పాటి అవెన్యూల జత. "కాక్పిట్"లో ప్రాకా డోస్ ట్రేస్ పోడెరెస్ ఉంది, దీని చుట్టూ ఉన్న 3 ప్రభుత్వ శాఖల పేరు మీదుగా దీనికి ఆ పేరు వచ్చింది. బ్రెజిల్లోని ఇతర నగరాల వలె మునిసిపాలిటీ కాకుండా , ఒక పరిపాలనా ప్రాంతంగా ఉండటం వల్ల బ్రసీలియాకు ఒక ప్రత్యేకమైన చట్టపరమైన హోదా ఉంది. "బ్రసీలియా" అనే పేరు తరచుగా మొత్తం ఫెడరల్ డిస్ట్రిక్ట్కు పర్యాయపదంగా ఉపయోగించబడుతుంది , ఇది 35 పరిపాలనా ప్రాంతాలుగా విభజించబడింది, వాటిలో ఒకటి (ప్లానో పైలటో ) వాస్తవంగా ప్రణాళిక చేయబడిన నగరం ప్రాంతం, దాని ఫెడరల్ ప్రభుత్వ భవనాలను కలిగి ఉంది. మొత్తం ఫెడరల్ డిస్ట్రిక్ట్ను IBGE బ్రసీలియా నగర ప్రాంతంగా పరిగణిస్తుంది, స్థానిక ప్రభుత్వం మొత్తం డిస్ట్రిక్ట్తో పాటు గోయియాస్ రాష్ట్రంలోని 12 పొరుగు మునిసిపాలిటీలను తన మెట్రోపాలిటన్ ప్రాంతం పరిగణిస్తుంది.[7][14]
వ్యుత్పత్తి
[మార్చు]బ్రసిలియా అనే పదం బ్రెజిల్ లాటిన్ అనువాదం నుండి వచ్చింది, దీనిని 1821లో జోస్ బోనిఫాసియో డి ఆండ్రాడా ఇ సిల్వా దేశ రాజధానికి ఒక పేరుగా సూచించారు.[15][16]
చరిత్ర
[మార్చు]నేపథ్యం
[మార్చు]1763లో బ్రెజిల్ మొదటి రాజధాని సాల్వడోర్ రియో డి జనీరో బ్రెజిల్ రాజధానిగా మారింది, 1960 వరకు అలాగే ఉండిపోయింది. ఈ కాలంలో, వనరులు బ్రెజిల్ ఆగ్నేయ ప్రాంతంలో కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి, దేశ జనాభాలో ఎక్కువ భాగం దాని అట్లాంటిక్ తీరానికి సమీపంలో కేంద్రీకృతమై ఉంది.[17] బ్రెసిలియా భౌగోళికంగా కేంద్ర స్థానం మరింత ప్రాంతీయంగా తటస్థ సమాఖ్య రాజధానిని ప్రోత్సహించింది.
బ్రెజిల్ రాజధాని నగరాన్ని మార్చాలనే ఆలోచనను 1827లో చక్రవర్తి పెడ్రో I సలహాదారు అయిన జోస్ బోనిఫాసియో రూపొందించారు. బ్రెజిల్ జనరల్ అసెంబ్లీ బ్రెసిలియా అనే కొత్త నగరం కోసం భారీ జనాభా కలిగిన ఆగ్నేయ కారిడార్ నుండి రాజధానిని పశ్చిమానికి తరలించాలనే ఆలోచనతో ఆయన ఒక ప్రణాళికను సమర్పించారు. గోయిస్ చుట్టుపక్కల ప్రాంతంలో తదుపరి ప్రణాళికలకు బదులుగా సావో ఫ్రాన్సిస్కో నది వద్ద బ్రెసిలియాను నిర్మించడమే అసలు ప్రణాళిక. మొదటి పెడ్రో అసెంబ్లీని రద్దు చేసినందున ఈ బిల్లు అమలు కాలేదు.
ఒక పురాణం ప్రకారం, 1883లో ఇటాలియన్ సెయింట్ డాన్ బోస్కోకు ఒక కల వచ్చింది, అందులో అతను బ్రెసిలియా ఉన్న ప్రదేశానికి సుమారుగా సరిపోయే భవిష్యత్ నగరాన్ని వర్ణించాడు.[18] నేటి బ్రెసిలియాలో, సేల్సియన్ ఆర్డర్ను స్థాపించిన బోస్కోకు సంబంధించిన అనేక ప్రస్తావనలు నగరం అంతటా కనిపిస్తాయి, నగరంలోని ఒక చర్చి పారిష్ అతని పేరును కలిగి ఉంది.[19]
గణతంత్రం ప్రకటన తరువాత, 1891 నుండి కొత్త రాజ్యాంగంలోని మూడవ ఆర్టికల్ రాజధానిని రియో డి జనీరో నుండి దేశ కేంద్రానికి దగ్గరగా ఉన్న ప్రదేశానికి తరలించాలని పేర్కొంది.[20] "రిపబ్లిక్ కేంద్ర పీఠభూమిలో, 14,400 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణం యూనియన్ సొంతం చేసుకుంటుంది, ఇది భవిష్యత్ సమాఖ్య రాజధానిని స్థాపించడానికి నిర్ణీత సమయంలో గుర్తించబడుతుంది" అని పేర్కొంది.[21]
1892, 1894లో రెండు దండయాత్రలు చేసిన ప్రభుత్వం, భవిష్యత్ రాజధాని కోసం భూమిని సర్వే చేయడానికి సెంట్రల్ పీఠభూమిలోకి ఒక మిషన్ కోసం బెల్జియన్ భూగోళ శాస్త్రవేత్త, ఖగోళ శాస్త్రవేత్త లూయిస్ క్రల్స్ నియమించింది. భవిష్యత్ సమాఖ్య రాజధాని కోసం గుర్తించబడిన భూమిని క్రుల్స్ క్వాడ్రిలేటరల్ (క్వాడ్రిలేటెరో క్రుల్స్) అని పిలిచారు, కొత్త రాజధానికి ప్రతిపాదిత పేరు వెరా క్రూజ్ (బ్రెజిల్ మొదటి పేరు, ఇల్హా డి వెరా క్రూజ్ను సూచిస్తూ).[22][23] అయితే, ఈ ప్రాజెక్ట్ చాలా ప్రతిష్టాత్మకమైనదిగా, సవాలుతో కూడుకున్నదిగా, ఖరీదైనదిగా పరిగణించబడింది, పాత రిపబ్లిక్ ప్రభుత్వాలకు కొత్త రాజధాని ఆలోచన చాలా తక్కువ ప్రాధాన్యతగా మిగిలిపోయింది.
1922లో బ్రెజిల్ స్వాతంత్ర్య 100వ వార్షికోత్సవాన్ని పురస్కరించుకుని , భవిష్యత్ రాజధాని స్థానాన్ని గుర్తించడానికి, అధ్యక్షుడు ఎపిటాసియో పెసోవా క్రుల్స్ క్వాడ్రిలేటరల్లో బ్రెసిలియా ఫౌండేషన్ స్టోన్ అని పిలువబడే ఒక ఒబెలిస్క్ను నిర్మించాలని ఆదేశించారు.[24]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ "População estimada do país chega a 213,4 milhões de habitantes, divulga IBGE | Agência de Notícias". Agência de Notícias - IBGE (in బ్రెజీలియన్ పోర్చుగీస్). 28 August 2025. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 16 April 2026.
- ↑ "Área Metropolitana de Brasília" [Brasília Metropolitan Area]. Atlas do Distrito Federal (in పోర్చుగీస్). Instituto de Pesquisa e Estatística do Distrito Federal (IPEDF). the original నుండి 21 November 2023 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 November 2023.
A Área metropolitana de Brasília (AMB) foi definida pela Codeplan na Nota Técnica n° 01/2014. A AMB é formada pelo Distrito Federal e sua periferia metropolitana, constituída por 12 municípios circunvizinhos (também integrantes da Ride-DF) que possuem fluxos e relações de natureza metropolitana com o Distrito Federal.
[The Brasília Metropolitan Area (AMB) was defined by Codeplan in Technical Note No. 01/2014. The AMB is formed by the Federal District and its metropolitan periphery, consisting of 12 surrounding municipalities (also members of Ride-DF) that have flows and relationships of a metropolitan nature with the Federal District.] - ↑ "Brasília". Collins English Dictionary. HarperCollins. ఒరిజినల్ నుండి 10 May 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 10 May 2019.
- ↑ "Definition of Brasilia in US English: Brasilia". en.oxforddictionaries.com. Oxford University. the original నుండి 2019-05-10 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2019-05-10.
- ↑ "Brasília". Collins English Dictionary. HarperCollins. ఒరిజినల్ నుండి 10 May 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 10 May 2019.
- ↑ "Definition of Brasilia in US English: Brasilia". en.oxforddictionaries.com. Oxford University. the original నుండి 2019-05-10 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2019-05-10.
- 1 2 "Distrito Federal - Panorama". cidades.ibge.gov.br. IBGE. ఒరిజినల్ నుండి 18 October 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 21 November 2023.
- ↑ Istrate, Emilia. "Global MetroMonitor | Brookings Institution". Brookings.edu. the original నుండి 15 January 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 25 February 2014.
- ↑ "Niemeyer e Joaquim Cardozo: uma parceria mágica entre arquiteto e engenheiro" (in పోర్చుగీస్). Brazil Communication Company. 2012. ఒరిజినల్ నుండి 6 January 2019 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 7 January 2019.
- ↑ "Brasília 50 anos" (PDF). Veja (in పోర్చుగీస్). 2009. the original (PDF) నుండి 3 March 2016 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 7 January 2019.
- ↑ "World Heritage List". Unesco. ఒరిజినల్ నుండి 19 January 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 6 February 2013.
- ↑ "The Brazilian cities Brasília, Paraty and João Pessoa join the UNESCO Creative Cities Network". ఒరిజినల్ నుండి 3 October 2018 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 3 October 2018.
- ↑ "Lista do Corpo Diplomático e Organismos Internacionais". Cerimonial, Ministério das Relações Exteriores. the original నుండి 7 August 2011 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 18 August 2011.
- ↑ (2020). "Área metropolitana de Brasília e o mercado de trabalho". Instituto de Pesquisa Econômica Aplicada (IPEA).
- ↑ "Qual a origem dos nomes das capitais dos países da América Latina?". BBC News Brasil (in పోర్చుగీస్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2024-06-28.
- ↑ "Lobos, córregos e candangos inspiram nomes de cidades do DF". agenciabrasilia.df.gov.br (in పోర్చుగీస్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2024-06-28.[permanent dead link]
- ↑ Epstein, David G. (1980). Brasília, Plan and Reality: A Study of Planned and Spontaneous Urban Development. University of New Mexico Press. p. 26. ISBN 9780826309594. the original నుండి 5 April 2017 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 5 April 2017.
- ↑ "São João Bosco". Don Bosco Sanctuary website (in పోర్చుగీస్). the original నుండి 21 March 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 8 March 2013.
- ↑ "Brasilia Brazil". www.brazil-travel-northeast.com. the original నుండి 2 October 2013 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
- ↑ "História do nascimento de Brasília". Brasília, DF: Brasiliatur. the original నుండి 2006-06-14 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది.
- ↑ Constituição da República dos Estados Unidos do Brasil, de 24 de fevereiro de 1891
- ↑ ".: Senado Federal - 50 anos de Brasíia :". www.senado.gov.br. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2020-09-24.
- ↑ Cláudia Gutemberg, Marcelo Araújo, Leocádio Guimarães, Rodrigo Ledo (2002). Brasília… Em 300 questões. Brasília: Dédalo.
{{cite book}}: CS1 maint: multiple names: authors list (link) - ↑ "O lançamento da pedra fundamental de Brasília - 7 de Setembro de 1922 | Centenário da Independência". doc.brazilia.jor.br. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2023-08-20.