బ్రాహ్మణి (దేవత)
| బ్రహ్మాణి | |
|---|---|
 బ్రహ్మ యొక్క స్త్రీ రూపంగా చిత్రీకరించబడిన బ్రహ్మాణి | |
| బ్రహ్ముని శక్తి | |
| దేవనాగరి | ब्रह्माणी |
| సంస్కృత అనువాదం | Brahmāṇī |
| అనుబంధం | సరస్వతి |
| నివాసం | బ్రహ్మలోకం లేదా సత్యలోకం |
| భర్త / భార్య | బ్రహ్మ |
| వాహనం | హంస & తామర |
బ్రహ్మాణి (సంస్కృతం: ब्रह्माणी, IAST: Brahmāṇī) లేదా బ్రాహ్మీ (సంస్కృతం: ब्राह्मी, IAST: Brāhmī), సప్తమాతృకలుగా ప్రసిద్ధి చెందిన ఏడు హిందూ మాతృదేవతలలో ఒకరు.[1][2] ఆమె సరస్వతి యొక్క ఒక రూపంగా భావించబడుతుంది, హిందూమతంలో సృష్టికర్త దేవుడు బ్రహ్మ యొక్క శక్తిగా పరిగణించబడుతుంది. ఆమె ఆది శక్తి యొక్క ఒక అంశం. "రజోగుణం"ను కలిగి ఉండటం వల్ల బ్రహ్ముడి శక్తికి మూలంగా భావిస్తారు.[3]
పురాణ కథలు
[మార్చు]
ప్రపంచ సృష్టి కోసం బ్రహ్మ ధ్యానంలో ఉన్నప్పుడు, అతని శరీరం రెండు భాగాలుగా విభజించబడింది. వాటి నుండి దేవతలు, దేవీలు ఉద్భవించారు. ఒక భాగం పురుష స్వరూపం కాగా, మరొకటి స్త్రీ స్వరూపం. ఈ విధంగా స్త్రీ భాగాల నుండి గాయత్రీ, సావిత్రి, సరస్వతి తదితర దేవతలు అవతరించారని కథనం చెబుతుంది.[4]
రూపవివరణ
[మార్చు]ఈ దేవిని పసుపు వర్ణంతో, నాలుగు తలలు, నాలుగు (లేదా ఆరు) చేతులతో చిత్రిస్తారు. బ్రహ్ముని మాదిరిగానే ఆమె చేతుల్లో జపమాల, కమండలం (నీటి పాత్ర), పద్మం, గంటలు, వేదాలు, త్రిశూలం ఉంటాయి. ఆమె తన వాహనం అయిన హంసపై ఆసీనురాలై ఉంటుంది. కొన్నిసార్లు ఆమెను తామరపువ్వుపై కూర్చుని, పతాకంపై హంస చిహ్నంతో చూపిస్తారు. ఆమె వివిధ ఆభరణాలను ధరించి ఉంటుంది. ముఖ్యంగా కరంద ముకుత అని పిలువబడే బుట్ట ఆకారపు కిరీటం ఆమె ప్రత్యేకతగా నిలుస్తుంది.[5]
కులదేవి
[మార్చు]రాజస్థాన్, కచ్ ప్రాంతాలలోని ప్రజాపతి సమాజ్ (గుర్జర్), క్షత్రియ కడియా, గోల్వాడియా (లేవా పటేల్ ఉపకులం), నగర్ బ్రాహ్మణులు, దర్జీ సమాజ్, రాజపుత్రులు, కేజీకే సమాజం సహా అనేక సముదాయాల కులదేవిగా బ్రహ్మాణిని ఆరాధిస్తారు.[6]
భారతదేశంలోని బ్రహ్మాణి ఆలయాలు
[మార్చు]- రాజస్థాన్లోని బారణ్ వద్ద బ్రహ్మాణి మాతాజీ ఆలయం.[7]
- రాజస్థాన్లోని హనుమాన్గఢ్ సమీపంలోని పల్లో గ్రామంలో బ్రహ్మాణి మాతాజీ ఆలయం.[8][9]
- ఉత్తర ప్రదేశ్లోని బల్లియా సమీప హనుమాన్గంజ్లోని బ్రహ్మాణి గ్రామంలో బ్రహ్మాణి మాత ఆలయం.[10]
- హిమాచల్ ప్రదేశ్లోని చంబా సమీప భర్మౌర్ వద్ద బ్రహ్మాణి మాత ఆలయం.[11]
- గుజరాత్ లోని కలోల్ సమీప డింగుచా వద్ద బ్రహ్మాణి మాత ఆలయం.[12]
- గాంధీనగర్లోని జమియత్పురా వద్ద బ్రహ్మాణి మాత ఆలయం.
- రాజస్థాన్లోని సోర్సన్ వద్ద బ్రహ్మాణి మాత ఆలయం.[13]
- అంజర్లోని బ్రహ్మాణి మాత ఆలయం.[6]
- విస్నగర్లోని కమ్లీ వద్ద బ్రహ్మాణి మాత ఆలయం.
- బ్రహ్మాణి మాత ఆలయం
- గుజరాత్లోని భిలోడా జిల్లాలో నర్సోలి గ్రామంలో 1000 సంవత్సరాల పురాతన శ్రీ బ్రహ్మాణి మాత, శ్రీ ఏకలింగజీ మహాదేవ ఆలయాలు ఉన్నాయి. మొఘల్ దాడుల సమయంలో ఇవి ధ్వంసమయ్యాయి. వాటి పురావస్తు అవశేషాలు ఇప్పటికీ ఉన్నాయి. ఏకలింగజీ ఆలయాన్ని అదే ప్రదేశంలో తిరిగి నిర్మిస్తున్నారు.
- గోవాలోని మొల్లెం వద్ద బ్రహ్మాణి దేవి ఆలయం.[14]
ఇవి కూడా చూడండి
[మార్చు]మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Dictionary of Hindu Lore and Legend (ISBN 0-500-51088-1) by Anna Dallapiccola
- ↑ Hindu Goddesses: Vision of the Divine Feminine in the Hindu Religious Traditions (ISBN 81-208-0379-5) by David Kinsley
- ↑ Mother-Goddess Brahmani Seated in Yogic Posture Holding Water Pot, 1201–1300, ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2021-12-04
- ↑ "Goddess Brahmani (Matrika) or Brahmi". Manish Jaishree (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). 2021-05-29. the original నుండి 2021-12-04 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2021-12-04.
- ↑ "Brahmani (article)". Khan Academy (in ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2021-12-04.
- 1 2 Kutch Gurjar Kshatriyas : A brief History & Glory: by Raja Pawan Jethwa. (2007) Calcutta.Section IV Kuldevi names
- ↑ The Brahmani Mataji Temple, Baran
- ↑ "Hanumangarh, Brahmani Temple". the original నుండి 2011-10-03 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2011-06-09.
- ↑ "पल्लू में मां ब्रह्माणी के मंदिर में श्रद्धालुओं ने लगाई सप्तमी की धोक, मेला आज". Dainik Bhaskar (in హిందీ). 17 October 2018. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 April 2019.
- ↑ Story of Brahmani Mata Temple at Ballia, video
- ↑ "Brahmani Mata, a small, modest temple in a small cluster of buildings, with a tea stall and a pool with freezing cold water where devout pilgrims bathe at Bharmour". the original నుండి 2018-02-09 న ఆర్కైవు చెయ్యబడింది. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2011-06-09.
- ↑ Brahmani Mataji Temple at Dinghucha
- ↑ "यहां होती है देवी की पीठ की पूजा, पीठ सिंदूर और कनेर के पत्तों से होता है शृंगार". Dainik Bhaskar (in హిందీ). 15 April 2016. ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 13 April 2019.
- ↑ Parrikar, Rajan (2011-01-06). "Brahmāṇi Temple". Photo Blog by Rajan Parrikar (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). ఒరిజినల్ పేజీని చూసిన తేదీ: 2024-09-06.
హిందూ దేవతలు మరియు గ్రంథాలు | ||
|---|---|---|
| దేవతలు |  | |
| దేవతలు | ||
| దేవతల సమూహాలు | ||
| గ్రంథాలు (జాబితా) | ||
| ఇతరములు | ||