బ్రిటిషు గయానా
British Guiana | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1831–1966 | |||||||||||||
.svg) జండా
.svg) Coat of arms
| |||||||||||||
.svg) | |||||||||||||
| స్థాయి | British colony | ||||||||||||
| రాజధాని | Georgetown | ||||||||||||
| సామాన్య భాషలు | Official English Vernacular language Guyanese Creole | ||||||||||||
| Monarch | |||||||||||||
• 1831–1837 | William IV | ||||||||||||
• 1837–1901 | Victoria | ||||||||||||
• 1901–1910 | Edward VII | ||||||||||||
• 1910–1936 | George V | ||||||||||||
• 1936 | Edward VIII | ||||||||||||
• 1936–1952 | George VI | ||||||||||||
• 1952–1966 | Elizabeth II | ||||||||||||
| శాసనవ్యవస్థ | Legislative council | ||||||||||||
| చారిత్రిక కాలం | New Imperialism | ||||||||||||
• Single colony | 21 July 1831 | ||||||||||||
• New constitution | 1928 | ||||||||||||
• Independence | 26 May 1966 | ||||||||||||
| విస్తీర్ణం | |||||||||||||
| 1924[1] | 231,800 km2 (89,500 sq mi) | ||||||||||||
| జనాభా | |||||||||||||
• 1924[1] | 307,391 | ||||||||||||
| ద్రవ్యం | Spanish dollar (to 1876) British Guiana dollar (to 1940s) British West Indies dollar (1949–65) East Caribbean dollar (1965–66) | ||||||||||||
| ISO 3166 code | GY | ||||||||||||
| |||||||||||||
| Today part of | Guyana | ||||||||||||
బ్రిటిషు గయానా అనేది బ్రిటిషు కాలనీ. ఇది బ్రిటిషు వెస్టిండీసు ప్రధాన భూభాగంలో భాగానికి ఇది దక్షిణ అమెరికా ఉత్తర తీరంలో ఉంది. 1966 నుండి దీనిని గయానా స్వతంత్ర దేశంగా పిలుస్తారు.[2]
గయానా ఎదుర్కొన్న మొదటి యూరోపియను ఆంగ్ల అన్వేషకుడు సర్ వాల్టరు రాలీ. ఆయన సిబ్బంది. రాలీ ది డిస్కవరీ ఆఫ్ గయానా అనే పుస్తకాన్ని ప్రచురించాడు. కానీ ఇది ప్రధానంగా వెనిజులాలోని గయానా ప్రాంతంకి సంబంధించింది.
17వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో డచ్చుకు చెంది అక్కడ స్థిరపడిన మొదటి యూరోపియన్లు అయిన ఎస్సెక్విబో, బెర్బిసు కాలనీలను స్థాపించారు. 18వ శతాబ్దం మధ్యలో డెమెరారాను కూడా చేర్చారు.
1796లో నెదర్లాండ్స్ను ఆక్రమించిన ఫ్రెంచి వారితో జరిగిన శత్రుత్వాల సమయంలో గ్రేటు బ్రిటను ఈ మూడు కాలనీలను స్వాధీనం చేసుకుంది. 1802లో బ్రిటను ఈ భూభాగాన్ని బటావియను రిపబ్లిక్కుకు తిరిగి ఇచ్చింది. కానీ ఒక సంవత్సరం తర్వాత నెపోలియను యుద్ధాల సమయంలో కాలనీలను స్వాధీనం చేసుకుంది. నెదర్లాండ్సు 1815లో అధికారికంగా కాలనీలను యునైటెడు కింగ్డానికి అప్పగించింది.
1831లో బ్రిటిషు వారు ఈ భూభాగాలను ఒకే కాలనీగా ఏకీకృతం చేశారు. కాలనీ రాజధాని జార్జిటౌను (1812కి ముందు స్టాబ్రోకు అని పిలుస్తారు)లో ఉంది.
19వ శతాబ్దం చివరి నుండి ఆర్థిక వ్యవస్థ మరింత వైవిధ్యభరితంగా మారింది. కానీ ఇప్పటికీ వనరుల దోపిడీ మీద ఆధారపడింది. 1966 మే 26న గయానా యునైటెడు కింగ్డం నుండి స్వతంత్రం పొందింది.
స్థాపన
[మార్చు]
17వ శతాబ్దంలో బ్రిటిషు గయానాగా పిలువబడే భూములను వలసరాజ్యం చేయడానికి ఆంగ్లేయులు కనీసం రెండు విఫల ప్రయత్నాలు చేశారు. ఆ సమయానికి డచ్చు వారు ఈ ప్రాంతంలో రెండు కాలనీలను స్థాపించారు: ఎస్సెక్విబో, డచ్చు వెస్టు ఇండియా కంపెనీ ద్వారా నిర్వహించబడుతుంది. బెర్బిసు, బెర్బిసు అసోసియేషను ద్వారా నిర్వహించబడుతుంది. డచ్చు వెస్టు ఇండియా కంపెనీ 18వ శతాబ్దం మధ్యలో డెమెరారా అనే మూడవ కాలనీని స్థాపించింది.
18వ శతాబ్దం చివరలో ఫ్రెంచి విప్లవాత్మక యుద్ధాల సమయంలో నెదర్లాండ్సును ఫ్రెంచి వారు ఆక్రమించినప్పుడు. గ్రేటు బ్రిటను, ఫ్రాన్సు యుద్ధంలో ఉన్నప్పుడు బ్రిటను 1796లో కాలనీని స్వాధీనం చేసుకుంది. ఫ్రెంచి ఆధిపత్యంలోని బటావియను రిపబ్లిక్కు నుండి కాలనీలను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి దాని బార్బడోస్ కాలనీ నుండి బ్రిటిషు యాత్రా దళాన్ని పంపారు. కాలనీలు ఎటువంటి పోరాటం లేకుండా లొంగిపోయాయి. కాలనీల దీర్ఘకాలంగా స్థాపించబడిన చట్టాలు అమలులో ఉండటానికి బ్రిటిషు వారు అంగీకరించడంతో ప్రారంభంలో చాలా తక్కువ మార్పులు వచ్చాయి.
1802లో బ్రిటను అమియన్సు ఒప్పందం నిబంధనల ప్రకారం కాలనీలను బటావియను రిపబ్లిక్కుకు తిరిగి ఇచ్చింది. కానీ 1803లో నెపోలియను యుద్ధాలలో ఫ్రాన్సుతో తిరిగి శత్రుత్వం ప్రారంభించిన తర్వాత బ్రిటను ఒక సంవత్సరం లోపు కాలనీలను మళ్ళీ స్వాధీనం చేసుకుంది. నెదర్లాండ్సు అధికారికంగా 1814 ఆంగ్లో-డచ్చు ఒప్పందంలో మూడు కాలనీలను యునైటెడు కింగ్డానికి అప్పగించింది.
1822 వరకు యుకె వ్యక్తిగత కాలనీల ప్రత్యేక పరిపాలనను కొనసాగించింది. ఆ సమయంలో ఎస్సెక్విబో, డెమెరారా పరిపాలన కలిపింది. 1831లో ఎస్సెక్విబో-డెమెరారా, బెర్బిసు పరిపాలన కూడా కలిపింది. ఐక్య కాలనీ బ్రిటిషు గయానాగా పిలువబడింది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో యునైటెడు స్టేట్సు నేవీ బ్రిటిషు గయానాలో ఎన్ఎఎఫ్ బ్రిటిషు గయానా, ఎన్ఎఎఫ్ పారామారిబో లను స్థాపించింది.[3]
ఆర్థిక వ్యవస్థ - రాజకీయాలు
[మార్చు]ఆర్థిక వ్యవస్థ చెరకును ఒక వస్తువు పంటగా పండించడం, ప్రాసెస్ చేయడం మీద ఆధారపడింది. ఇది ఎక్కువగా సబ్-సహారా ఆఫ్రికను సంతతికి చెందిన బానిస కార్మికుల విస్తృత శ్రమ మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. యుకె, యునైటెడు స్టేట్సు 1807లో అట్లాంటికు బానిస వ్యాపారాన్ని రద్దు చేసినప్పటికీ 1830లలో బ్రిటను తన కాలనీలలో బానిసలుగా ఉన్న వారందరినీ విముక్తి చేసే వరకు దేశీయ బానిస వ్యాపారం వృద్ధి చెందింది. వారు సృష్టించిన సంపద ఎక్కువగా బ్రిటనులో ముఖ్యంగా గ్లాస్గో, లివరుపూలులో నివసిస్తున్న గైర్హాజరు బానిస యజమానుల సమూహానికి చేరింది.[4]
_(14780654981).jpg)
బ్రిటిషు గయానా ఆర్థిక వ్యవస్థ పూర్తిగా చెరకు ఉత్పత్తి మీద ఆధారపడి ఉంది. 1880ల వరకు చెరకు చక్కెర ధరలు తగ్గడం వల్ల వరి వ్యవసాయం, మైనింగు, అటవీ సంరక్షణ వైపు మొగ్గు చూపారు. కానీ చెరకు ఉత్పత్తి ఆర్థిక వ్యవస్థలో ముఖ్యమైన భాగంగా ఉంది (1959లో చక్కెర ఇప్పటికీ ఎగుమతుల్లో దాదాపు 50% వాటా కలిగి ఉంది). డచ్చు వారి హయాంలో తీరం నుండి లోతట్టు ప్రాంతాలలో ఉన్న చెరకు తోటల చుట్టూ స్థిరనివాసం, ఆర్థిక కార్యకలాపాలు కేంద్రీకృతమై ఉండేవి.
బ్రిటిషు వారి హయాంలో చెరకు పెంపకం ఎక్కువ తీరప్రాంత రక్షణతో ధనిక తీరప్రాంత భూములకు విస్తరించింది. బ్రిటిషు సామ్రాజ్యంలో బానిసత్వాన్ని రద్దు చేయడం వరకు చక్కెర రైతులు చక్కెరను ఉత్పత్తి చేయడానికి దాదాపుగా బానిస కార్మికులపైనే ఆధారపడ్డారు. 1823లో జార్జిటౌను ఒక ముఖ్యమైన బానిస తిరుగుబాటు జరిగిన ప్రదేశంగా ఉంది.
1880లలో బ్రిటిషు గయానాలో బంగారం, వజ్రాల నిక్షేపాలు కనుగొనబడ్డాయి. వాటిలో 1922లో ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద వజ్రంగా భావించబడినది కూడా ఉంది.[5] అవి గణనీయమైన ఆదాయాన్ని ఉత్పత్తి చేయలేదు.
బాక్సైట్ నిక్షేపాలు మరింత ఆశాజనకంగా నిరూపించబడ్డాయి. ఇవి ఆర్థిక వ్యవస్థలో ముఖ్యమైన భాగంగా ఉంటాయి. చక్కెర కర్మాగారాలు, బియ్యం మిల్లులు, సామిల్లు కొన్ని చిన్న తరహా పరిశ్రమలు (బ్రూవరీ, సబ్బు కర్మాగారం, బిస్కెట్టు ఫ్యాక్టరీ, ఆక్సిజను-ఎసిటిలీన్ ప్లాంటు, ఇతర వాటితో సహా) తప్ప కాలనీలో మరే ముఖ్యమైన తయారీ పరిశ్రమ అభివృద్ధి చెందలేదు.
లండనుకు చెందిన బుకరు గ్రూపు కంపెనీలు (బుకరు బ్రదర్సు, మెక్కానెలు & కో., లిమిటెడ్) బ్రిటిషు గయానా ఆర్థిక వ్యవస్థను ఆధిపత్యం చేశాయి. 19వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి బుకర్సు కాలనీలో చక్కెర తోటలను కలిగి ఉన్నారు; శతాబ్దం చివరి నాటికి వారు వాటిలో ఎక్కువ భాగాన్ని కలిగి ఉన్నారు. 1950 నాటికి వారు మూడు తప్ప అన్నింటినీ కలిగి ఉన్నారు. బుకరు గ్రూపు పెరుగుతున్న విజయం, సంపదతో వారు అంతర్జాతీయంగా విస్తరించారు. రం ఫార్మాస్యూటికల్సు, ప్రచురణ, ప్రకటనలు, రిటైలు దుకాణాలు, కలప, పెట్రోలియం వంటి ఇతర పరిశ్రమలలో పెట్టుబడి పెట్టడం ద్వారా వైవిధ్యభరితంగా మారారు. బుకరు గ్రూప్ కాలనీలో అతిపెద్ద యజమానిగా మారింది. దీనివల్ల కొందరు దీనిని "బుకర్సు గయానా" అని పిలుస్తారు.
1850 నుండి 1920 వరకు భారతదేశం నుండి ఒప్పంద కార్మికులు నియమించబడ్డారు. వారు ఎక్కువగా స్థానంలోనే ఉన్నారు. వారు మైనారిటీ చలనశీలతను సాధించారు. కొందరు రహస్యంగా పారిపోయారు; మరికొందరు వారి ఒప్పందాలు ముగిసే వరకు వేచి ఉన్నారు. కాలనీలలోని భారతీయ వలసలో మూడు దశలు ఉన్నాయి: తోటలను విడిచిపెట్టడం; కదలిక స్థావరాలు, తరువాత పట్టణ ప్రాంతాలకు; ఒక కరేబియను ద్వీపం నుండి మరొక ప్రాంతానికి అంతరు-ప్రాంతీయ వలస. కాలనీలలో ఎక్కువగా సాంప్రదాయ దృఢమైన భారతీయ కుల వ్యవస్థ కూలిపోయింది.[6]
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో గయానీలు అన్ని బ్రిటిషు దళాలలో పనిచేశారు. తరువాత అనుభవజ్ఞుల ప్రయోజనాలను పొందారు. యుద్ధ ప్రయత్నాలకు కాలనీ చిన్నదే అయినప్పటికీ ముఖ్యమైన ఆర్థిక సహకారాన్ని అందించింది. ఖండాంతర ఐరోపా నుండి స్థానభ్రంశం చెందిన యూదులకు ఇది ఆశ్రయంగా కూడా పనిచేసింది. అక్కడ నాజీలు, ఫాసిస్టులు హోలోకాస్టులో వారిని నాశనం చేయడానికి పనిచేశారు.[7]
రైల్వేలు
[మార్చు]బ్రిటిషు వలసవాదులు బ్రిటిషు గయానాలో మొదటి రైల్వే వ్యవస్థను నిర్మించారు: జార్జిటౌను నుండి రోసిగ్నోలు వరకు ట్రాకు గేజు స్టాండర్డు 98 km (61 mi), వ్రీడెను హూపు, పారికా మధ్య 3 అడుగులు 6 అంగుళాలు లైను 31 km (19 mi); ఇది 1848లో ప్రారంభమైంది.[8] చక్కెర పరిశ్రమకు సేవ చేయడానికి అనేక ఇరుకైన-గేజు లైన్లు నిర్మించబడ్డాయి. మరికొన్ని తరువాత బాక్సైటు, ఇతర గనులకు సేవ చేయడానికి నిర్మించబడ్డాయి.
1948లో బెర్ముడాలోని రైల్వే మూసివేయబడినప్పుడు లోకోమోటివులు, రోలింగు స్టాకు, ట్రాకు, స్లీపరు రైల్వే దాదాపు అన్ని అనుబంధ సామగ్రిని పాత వ్యవస్థను పునరుద్ధరించడానికి బ్రిటిషు గయానాకు రవాణా చేశారు.
1972లో ఈ లైన్లు పనిచేయడం ఆగిపోయాయి.[9] పెద్ద సెంట్రలు స్టేషను ఇప్పటికీ జార్జిటౌనులో ఉంది. కొన్ని లోతట్టు గనులు ఇప్పటికీ నారో-గేజు లైనులను నిర్వహిస్తున్నాయి.
పరిపాలన
[మార్చు]బ్రిటిషు వారు బ్రిటిషు గయానాలో డచ్చు వలస ప్రభుత్వ రూపాలను చాలా కాలం కొనసాగించారు. వలసవాద గవర్నరు (ఇది 1831 నుండి 1966 వరకు ఉనికిలో ఉంది) ఆదేశాల మేరకు శాసనసభ కార్యనిర్వాహక విధులను కోర్టు ఆఫ్ పాలసీ నిర్వహించింది. ఆర్థిక ప్రతినిధులు అని పిలువబడే ఒక సమూహం పన్ను విధానాలను నిర్ణయించడానికి కంబైన్డు కోర్టులో కోర్టు ఆఫ్ పాలసీతో కూర్చుంది. కోర్టులలోని మెజారిటీ సభ్యులను గవర్నరు నియమించారు; మిగిలిన వారిని కీజర్సు కళాశాల (ఎలక్టర్లు) ఎంపిక చేశారు. కీజర్లు ఎన్నికయ్యారు. ఆస్తి హోల్డింగుల ఆధారంగా, కాలనీలోని పెద్ద భూస్వాములకు పరిమితం చేయబడిన పరిమిత ఫ్రాంచైజుతో.[10] వారు జీవితాంతం లేదా కాలనీలో నివసించే కాలంలో ఈ పదవిలో ఉన్నారు.[11][12] కోర్టులు ప్రారంభ శతాబ్దాలలో చక్కెర రైతులు, వారి ప్రతినిధులచే ఆధిపత్యం చెలాయించబడ్డాయి.
1891లో కోర్టుల ఎన్నికైన సభ్యుల ప్రత్యక్ష ఎన్నికకు అనుకూలంగా కీజర్సు కళాశాల రద్దు చేయబడింది. పాలసీ న్యాయస్థానంలో సభ్యత్వంలో సగం మంది ఎన్నికయ్యారు. సగం మంది నియమితులయ్యారు. ఆర్థిక ప్రతినిధులందరు ఎన్నికైన పదవులుకు ప్రతినిధులుగా మారారు. పాలసీ న్యాయస్థానం కార్యనిర్వాహక విధులు గవర్నరు నియంత్రణలో ఉన్న కొత్త కార్యనిర్వాహక మండలికి బదిలీ చేయబడ్డాయి. ఓటర్లకు, కోర్టులకు అభ్యర్థులకు ఆస్తి అర్హతలు గణనీయంగా సడలించబడ్డాయి.
1928లో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం డచ్చు ప్రభావిత రాజ్యాంగాన్ని రద్దు చేసి దానిని క్రౌన్ కాలనీ రాజ్యాంగంతో భర్తీ చేసింది.[13] నియమిత మెజారిటీతో ఒక శాసన మండలి స్థాపించబడింది. గవర్నరు పరిపాలనా అధికారాలు బలోపేతం చేయబడ్డాయి. ఈ రాజ్యాంగ మార్పులు గయానీసు ప్రజలలో ప్రజాదరణ పొందలేదు. వారు వాటిని వెనుకబడిన విధానంగా భావించారు. ఫ్రాంచైజు మహిళలకు విస్తరించబడింది.
1934–1939 బ్రిటిషు వెస్టు ఇండియను కార్మిక అశాంతి తర్వాత కరేబియను ప్రాంతంలోని అన్ని బ్రిటిషు కాలనీల ఆర్థిక, సామాజిక స్థితిని పరిశోధించడానికి 1938లో వెస్టు ఇండియా రాయలు కమిషను ("ది మోయ్న్ కమిషను")ను నియమించారు. ఇతర మార్పులతో పాటు, కమిషను కొన్ని రాజ్యాంగ సంస్కరణలను సిఫార్సు చేసింది. ఫలితంగా 1943లో శాసన మండలి స్థానాలలో ఎక్కువ భాగం ఎన్నికైనవిగా మారాయి. ఓటర్లకు, కౌన్సిలు అభ్యర్థులకు ఆస్తి అర్హతలు తగ్గించబడ్డాయి. కౌన్సిలులో పనిచేసే మహిళలు, మతాధికారుల మీద నిషేధం రద్దు చేయబడింది. శాసన మండలి ఇష్టానికి వ్యతిరేకంగా వీటో చేసే లేదా చట్టాలను ఆమోదించే అధికారం కలిగిన కార్యనిర్వాహక మండలి మీద గవర్నరు నియంత్రణను నిలుపుకున్నారు.
తదుపరి దశ రాజ్యాంగ సంస్కరణలు 1953లో జరిగాయి. దిగువ హౌసు ఆఫ్ అసెంబ్లీ, ఎగువ స్టేట్ కౌన్సిలుతో కూడిన ద్విసభ శాసనసభ స్థాపించబడింది. హౌస్ ఆఫ్ అసెంబ్లీలో ఓటింగు సభ్యత్వం పూర్తిగా ఎన్నికైనది. స్టేటు కౌన్సిలు సభ్యత్వాన్ని గవర్నరు, హౌసు ఆఫ్ అసెంబ్లీ నియమించాయి. పరిమిత సవరణ అధికారాలను కలిగి ఉన్నాయి. గవర్నరు, ఇతర వలస అధికారులతో కూడిన కోర్టు ఆఫ్ పాలసీ కార్యనిర్వాహక సంస్థగా మారింది. సార్వత్రిక వయోజన ఓటు హక్కును స్థాపించారు. పదవులకు ఆస్తి అర్హతలను రద్దు చేశారు.[14]
కొత్త వ్యవస్థ కింద 1953 ఏప్రిల్ 27న జరిగిన ఎన్నికలు తీవ్రమైన రాజ్యాంగ సంక్షోభాన్ని రేకెత్తించాయి. పీపుల్సు ప్రోగ్రెసివు పార్టీ (పిపిపి) హౌసు ఆఫ్ అసెంబ్లీలోని 24 సీట్లలో 18 సీట్లను గెలుచుకుంది. ఈ ఫలితం బ్రిటిషు ప్రభుత్వాన్ని ఆందోళనకు గురిచేసింది. ఇది పిపిపి బలమైన ప్రదర్శనతో ఆశ్చర్యపోయింది. ఇది పిపిపిని కమ్యూనిస్టు సంస్థలతో చాలా స్నేహపూర్వకంగా పరిగణించింది.[15]
కాలనీలో కమ్యూనిస్టు ప్రభావం ఉందనే భయాల ఫలితంగా బ్రిటిషు ప్రభుత్వం రాజ్యాంగాన్ని సస్పెండు చేసి అత్యవసర పరిస్థితి ప్రకటించింది. 1953 అక్టోబరు 9న బ్రిటిషు గయానాను సైనికంగా ఆక్రమించింది.[16][17] బ్రిటిషు కలోనియలు ఆఫీసు ఆదేశాల మేరకు గవర్నరు తాత్కాలిక ప్రభుత్వం కింద కాలనీ ప్రత్యక్ష పాలనను చేపట్టారు. ఇది 1957 వరకు కొనసాగింది.[18] 1957 ఆగస్టు 12నఎన్నికలు జరిగాయి. ఫిపిపి కొత్త శాసనసభలో పద్నాలుగు ఎన్నికల స్థానాలలో తొమ్మిది స్థానాలను గెలుచుకుంది.[19]
1960 మార్చిలో లండనులో సమావేశమైన రాజ్యాంగ సమావేశం, ఎన్నికైన అసెంబ్లీ సభ (35 సీట్లు), నామినేటెడు సెనేటు (13 సీట్లు)తో కూడిన మరొక కొత్త శాసనసభ మీద ఒప్పందానికి వచ్చింది. 1961 ఆగస్టు 21న జరిగిన ఎన్నికలలో పిపిపి అసెంబ్లీ సభలో 20 సీట్లను గెలుచుకుంది. ఎనిమిది మంది సెనేటర్లను నియమించే మెజారిటీ పార్టీగా దీనికి అర్హత లభించింది.[19] 1961 ఎన్నికల తర్వాత బ్రిటిషు గయానా కూడా స్వయం పాలనగా మారింది (రక్షణ, బాహ్య విషయాలలో తప్ప.) .మెజారిటీ పార్టీ నాయకుడు ప్రధానమంత్రి అయ్యాడు. ఆ తరువాత ఆయన మాజీ కార్యనిర్వాహక మండలిని భర్తీ చేస్తూ మంత్రుల మండలిని నియమించారు.
1962 నుండి 1964 వరకు జాతి, సామాజిక, ఆర్థిక సంఘర్షణల నుండి ఉత్పన్నమైన అల్లర్లు, సమ్మెలు, ఇతర అవాంతరాలు బ్రిటిషు గయానాకు పూర్తి స్వాతంత్ర్యాన్ని ఆలస్యం చేశాయి.[20][21] రాజకీయ పార్టీల నాయకులు బ్రిటిషు వలస కార్యదర్శికి స్వతంత్ర ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి మిగిలిన వివరాల మీద ఒప్పందం కుదుర్చుకోలేకపోయారని నివేదించారు. బ్రిటిషు వలస కార్యాలయం దాని స్వంత స్వాతంత్ర్య ప్రణాళికను విధించడం ద్వారా జోక్యం చేసుకుంది. కొంతవరకు కొత్త అనుపాత ప్రాతినిధ్య వ్యవస్థ కింద మరొక ఎన్నిక అవసరం. ఈ వ్యవస్థ పిపిపి గెలుచుకున్న సీట్ల సంఖ్యను తగ్గిస్తుందని, మెజారిటీని పొందకుండా నిరోధిస్తుందని బ్రిటను ఆశించింది.
1964 డిసెంబరులో కొత్త శాసనసభకు జరిగిన ఎన్నికల్లో పిపిపికి 45.8% (24 సీట్లు) పీపుల్సు నేషనలు కాంగ్రెసు (పిఎన్సి)కి 40.5% (22 సీట్లు), యునైటెడు ఫోర్సు (యుఎఫ్)కి 12.4% (7 సీట్లు) వచ్చాయి.[22] యుఎఫ్ పిఎన్సి సంకీర్ణ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి అంగీకరించింది. తదనుగుణంగా పిఎన్సి నాయకుడు కొత్త ప్రధానమంత్రి అయ్యాడు. 1965 నవంబరులో లండనులో జరిగిన ఒక స్వాతంత్ర్య సమావేశం త్వరగా స్వతంత్ర రాజ్యాంగం మీద ఒప్పందానికి వచ్చింది; ఇది స్వాతంత్ర్య తేదీని 1966 మే 26గా నిర్ణయించింది. ఆ తేదీన అర్ధరాత్రి 12 గంటలకు, బ్రిటిషు గయానా గయానాగా కొత్త దేశంగా మారింది.
ప్రాదేశిక వివాదాలు
[మార్చు]
వెనిజులాతో పశ్చిమ సరిహద్దు
[మార్చు]1840లో బ్రిటిషు ప్రభుత్వం జర్మనీలో-జన్మించిన అన్వేషకుడు రాబర్టు హెర్మాను స్కోంబర్గును బ్రిటిషు గయానా పశ్చిమ సరిహద్దును కొత్తగా స్వతంత్ర వెనిజులాతో సర్వే చేసి గుర్తించడానికి నియమించింది. వెనిజులా స్కోంబర్గు రేఖను అంగీకరించలేదు. ఇది మొత్తం కుయుని నది బేసినును కాలనీలో ఉంచింది. వెనిజులా ఎస్సెక్విబో నదికి పశ్చిమాన ఉన్న అన్ని భూములను తన భూభాగంగా క్లెయిం చేసింది (ఈ విభాగంలో మ్యాపు చూడండి).
ఈ వివాదం అర్ధ శతాబ్దం పాటు కొనసాగింది. ఇది 1895 వెనిజులా సంక్షోభంలో ముగిసింది. దీనిలో వెనిజులా తన స్థానానికి మద్దతు పొందడానికి యునైటెడు స్టేట్సు మన్రో సిద్ధాంతాన్ని ఉపయోగించుకోవాలని ప్రయత్నించింది. అమెరికా అధ్యక్షుడు గ్రోవర్ క్లీవ్ల్యాండ్ బ్రిటిషు వారిని ఈ సమస్య మధ్యవర్తిత్వానికి అంగీకరించేలా దౌత్యపరమైన ఒత్తిడిని ఉపయోగించారు. చివరికి బ్రిటనుకు సరిపోయే మధ్యవర్తిత్వానికి నిబంధనలను అంగీకరించారు. 1898లో పారిసులో ఒక మధ్యవర్తిత్వ ట్రిబ్యునలు సమావేశమై 1899లో దాని అవార్డును జారీ చేసింది. ట్రిబ్యునలు వివాదాస్పద భూభాగంలో దాదాపు 94% బ్రిటిషు గయానాకు ఇచ్చింది. ఈ తీర్పు ప్రకారం ఒక కమిషను కొత్త సరిహద్దును సర్వే చేసింది. పార్టీలు 1905లో సరిహద్దును అంగీకరించాయి.
1962 వరకు ఈ విషయం అక్కడే ఉంది. వెనిజులా తన 19వ శతాబ్దపు వాదనను పునరుద్ధరించింది. ఆర్బిట్రలు తీర్పు చెల్లదని ఆరోపించింది.[23] ఆయన మరణం తర్వాత వెనిజులాకు న్యాయ సలహాదారుడు. న్యూయార్కు న్యాయ సంస్థ కర్టిసు, మాలెటు-ప్రెవోస్టు, కోల్టు & మోస్లేలో పేరున్న భాగస్వామి అయిన సెవెరో మాలెటు-ప్రెవోస్టు ఒక లేఖను ప్రచురించాడు. రష్యా, గ్రేటు బ్రిటను మధ్య జరిగిన ఒక రహస్య ఒప్పందం ఫలితంగా ట్రిబ్యునలులోని న్యాయమూర్తులు అనుచితంగా వ్యవహరించారు. 1899 అవార్డు చెల్లుబాటును నొక్కి చెబుతూ బ్రిటిషు ప్రభుత్వం ఈ వాదనను తిరస్కరించింది. అప్పుడు పిపిపి నాయకత్వంలో ఉన్న బ్రిటిషు గయానా ప్రభుత్వం కూడా ఈ వాదనను తీవ్రంగా తిరస్కరించింది. 1966లో గయానా స్వాతంత్ర్యం సందర్భంగా ఈ విషయాన్ని పరిష్కరించడానికి అన్ని పార్టీలు చేసిన ప్రయత్నాలు విఫలమయ్యాయి; నేటికీ, వివాదం పరిష్కారం కాలేదు.
సురినాంతో తూర్పు సరిహద్దు
[మార్చు]రాబర్టు స్కోంబర్గు 1840 కమిషనులో సురినాం డచ్చు కాలనీ ఇప్పుడు స్వతంత్ర సురినాం దేశంతో కాలనీ తూర్పు సరిహద్దు సర్వే కూడా ఉంది. బ్రిటిషు గయానా-వెనిజులా సరిహద్దును పరిష్కరించే 1899 మధ్యవర్తిత్వ తీర్పు సురినాం సరిహద్దును కొరంటైను నది మూలం నుండి కొనసాగిస్తున్నట్లు ప్రస్తావించింది. దీనిని అది కుటారి నది అని పేరు పెట్టింది. కుటారిని కాదు కొత్త నదిని కొరంటైను, సరిహద్దుకు మూలంగా పరిగణించాలని నెదర్లాండ్సు దౌత్యపరమైన నిరసనను లేవనెత్తింది. 1900లో బ్రిటిషు ప్రభుత్వం కుటారిని సరిహద్దుగా దీర్ఘకాలంగా అంగీకరించడం ద్వారా ఈ సమస్య ఇప్పటికే పరిష్కరించబడిందని సమాధానం ఇచ్చింది.
1962లో నెదర్లాండ్స్ రాజ్యం దాని అప్పటి రాజ్యాంగ దేశం అయిన సురినాం తరపున చివరకు వివాదాస్పదంగా ఉన్న న్యూ కుటారి నదుల మధ్య త్రిభుజాకార ఆకారపు ప్రాంతం "న్యూ రివరు ట్రయాంగిలు" మీద అధికారిక దావా వేసింది. అప్పటి సురినామీసు వలస ప్రభుత్వం 1975 తర్వాత స్వతంత్ర సురినామీసు ప్రభుత్వం డచ్చు స్థానాన్ని కొనసాగించగా బ్రిటిషు గయానా ప్రభుత్వం, తరువాత స్వతంత్ర గయానీసు ప్రభుత్వం బ్రిటిషు స్థానాన్ని కొనసాగించాయి.
బ్రిటిషు గయానా స్టాంపులు - పోస్టలు చరిత్ర
[మార్చు]
బ్రిటిషు గయానా దాని ప్రారంభ తపాలా స్టాంపులకు ఫిలటెలిస్టులలో ప్రసిద్ధి చెందింది. వీటిని మొదట 1850లో విడుదల చేశారు. ఈ స్టాంపులలో ప్రపంచంలోనే అత్యంత అరుదైన అత్యంత ఖరీదైన స్టాంపులు ఉన్నాయి. 1856 నుండి ప్రత్యేకమైన బ్రిటిషు గయానా 1c మెజెంటా వంటివి ఉన్నాయి. ఇవి 2014లో యుఎస్$9.5 మిలియన్లకు అమ్ముడయ్యాయి.[24]
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ 1.0 1.1 "The British Empire in 1924". The British Empire. Archived from the original on 25 December 2018. Retrieved 7 November 2017.
- ↑ థామస్ జె. స్పిన్నర్, ఎ పొలిటికల్ అండ్ సోషల్ హిస్టరీ ఆఫ్ గయానా, 1945-1983 (1984).
- ↑ "2)ZANDERY AIRFIELD - ది గయానాస్ అండ్ ట్రినిడాడ్ ఎయిర్ఫీల్డ్స్ - గయానాస్ అండ్ ట్రినిడాడ్లోని US నేవీ బేస్లు - వ్యాసాలు - సిక్స్టాంట్ - దక్షిణ అట్లాంటిక్లో రెండవ యుద్ధం". www.sixtant.net.
- ↑ డ్రేప్, 2012.
- ↑ పాపులర్ సైన్స్ మంత్లీ. మెక్క్లూర్, ఫిలిప్స్ మరియు కంపెనీ. 1922. Archived from the original on 6 జూలై 2022. Retrieved 15 జూన్ 2022.
- ↑ రూప్నారైన్, 2011.
- ↑ మున్రో, 2005.
- ↑ Shayt, David H. (1992). "ది డెమెరారా రైల్వే రివిజిటెడ్". రైల్రోడ్ హిస్టరీ (166): 126–129. ISSN 0090-7847. JSTOR 43523702.
- ↑ "బ్రిటిష్ రాయల్టీ గయానాలో రైలులో ప్రయాణించినప్పుడు - గయానా క్రానికల్". guyanachronicle.com (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2025-02-28.
- ↑ "ది క్రానికల్: పోర్ట్-ఆఫ్-స్పెయిన్". ట్రినిడాడ్ క్రానికల్. 17 జూన్ 1870. p. 3.
- ↑ "బ్రిటిష్ వలసవాది. పశ్చిమ భారతీయ వ్యవహారాలు". ది బ్రిటిష్ బ్యానర్. 20 మార్చి 1850. p. 198.
- ↑ "బ్రిటిష్ గయానా- "రాజ్యాంగ సంస్కరణ."". ది బ్రిటిష్ బ్యానర్. 5 జూన్ 1850. p. 380.
- ↑ "కలోనియల్ బ్రిటిష్ గయానాలో రాజ్యాంగ పరిణామాలు - గయానా క్రానికల్". guyanachronicle.com (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2025-03-13.
- ↑ "బ్రిటిష్ గయానా (గయానా) జనరల్ ఎలక్షన్ కలెక్షన్ | FIU స్పెషల్ కలెక్షన్స్". specialcollections.fiu.edu. Retrieved 2025-02-28.
- ↑ CURTIS, MARK (2023-10-10). "చెడ్డీ జగన్ను ఎవరు గుర్తుంచుకుంటారు? దక్షిణ అమెరికాలో బ్రిటన్ మరచిపోయిన తిరుగుబాటు". Declassified Media Ltd (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2025-02-28.
- ↑ "MI5 ఫైల్స్ బ్రిటిష్ గయానా నాయకులను పడగొట్టిన 1953 తిరుగుబాటు వివరాలను వెల్లడిస్తున్నాయి". The Guardian (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). Associated Press. 2011-08-26. ISSN 0261-3077. Retrieved 2025-02-28.
- ↑ Reece, Maggie (2014-03-27). "Forbes Burnham & Cheddi Jagan వారి లండన్ మరియు భారతదేశానికి మార్గం - 1953". Guyana Graphic - ప్రస్తుత & చారిత్రక సంఘటనలు & గణాంకాలు (in అమెరికన్ ఇంగ్లీష్). Retrieved 2025-02-28.
- ↑ Bahadur, Gaiutra (2020-10-30). "1953లో, బ్రిటన్ విషాదకరమైన పరిణామాలతో ఎన్నికైన ప్రభుత్వాన్ని బహిరంగంగా తొలగించింది". The Guardian (in బ్రిటిష్ ఇంగ్లీష్). ISSN 0261-3077. Retrieved 2025-02-28.
- ↑ 19.0 19.1 Prados, John; Jimenez-Bacardi, Arturo (6 ఏప్రిల్ 2020). "CIA రహస్య కార్యకలాపాలు: బ్రిటిష్ గయానాలో చెడ్డి జగన్ను 1964లో పడగొట్టడం". National Security Archive.
- ↑ TIME (1964-06-05). "బ్రిటిష్ గయానా: జాతి యుద్ధం". TIME (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2025-02-28.
- ↑ రాష్ట్ర శాఖ. ఎలక్ట్రానిక్ ఇన్ఫర్మేషన్ కార్యాలయం, బ్యూరో ఆఫ్ పబ్లిక్ అఫైర్స్. "డాక్స్ 274-299". 2001-2009.state.gov (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2025-02-28.
- ↑ "చారిత్రక పత్రాలు - చరిత్రకారుడి కార్యాలయం". history.state.gov. Retrieved 2025-02-28.
- ↑ Revista, CEBRI. "Notes on the History of the Venezuelas/Guyana Boundary Dispute". CEBRI Revista (in ఇంగ్లీష్). Retrieved 2025-02-28.
- ↑ "అరుదైన బ్రిటిష్ గయానా స్టాంపు న్యూయార్కు వేలంలో రికార్డు సృష్టించింది". BBC వార్తలు. 18 జూన్ 2014. Archived from the original on 18 జూన్ 2014. Retrieved 21 జూన్ 2018.