బ్రిటిష్ సాహిత్యం
బ్రిటిష్ సాహిత్యం అనేది గ్రేట్ బ్రిటన్, ఉత్తర ఐర్లాండ్ యునైటెడ్ కింగ్డమ్, ఐల్ ఆఫ్ మ్యాన్, ఛానల్ దీవులకు చెందిన సాహిత్య సముదాయం. ఈ వ్యాసం ఆంగ్ల భాషలోని బ్రిటిష్ సాహిత్యాన్ని వివరిస్తుంది. ఆంగ్లో-సాక్సన్ ( పాత ఆంగ్ల ) సాహిత్యం చేర్చబడింది, ఆంగ్లో-లాటిన్, ఆంగ్లో-నార్మన్ సాహిత్యం గురించి కూడా కొంత చర్చ ఉంది, ఈ భాషలలోని సాహిత్యం ఆంగ్ల భాష, సాహిత్యం ప్రారంభ అభివృద్ధికి సంబంధించినది. స్కాట్స్లో రచనలు చేసిన ప్రముఖ వ్యక్తుల గురించి కూడా కొంత సంక్షిప్త చర్చ ఉంది, కానీ ప్రధాన చర్చ వివిధ స్కాటిష్ సాహిత్య వ్యాసాలలో ఉంది.
"బ్రిటన్ ఇతర భాషలలోని సాహిత్యం" అనే వ్యాసం, బ్రిటన్లో ప్రస్తుతం వాడుకలో ఉన్న, గతంలో వాడుకలో ఉన్న ఇతర భాషలలో వ్రాయబడిన సాహిత్యాలపై దృష్టి సారిస్తుంది. బ్రిటన్లోని లాటిన్ సాహిత్యం, ఆంగ్లో-నార్మన్, కార్నిష్, గ్వెర్నేసియస్, జెర్రియైస్, లాటిన్, మాంక్స్, స్కాటిష్ గేలిక్, వెల్ష్ మొదలైన వివిధ సాహిత్యాలపై కూడా వ్యాసాలు ఉన్నాయి.
ఇంగ్లాండ్, స్కాట్లాండ్లలో సాహిత్యాభివృద్ధిలో ఐరిష్ రచయితలు ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు, కానీ జనవరి 1801 నుండి డిసెంబర్ 1922 వరకు ఐర్లాండ్ మొత్తం రాజకీయంగా యునైటెడ్ కింగ్డమ్లో భాగంగా ఉన్నప్పటికీ, ఐరిష్ సాహిత్యాన్ని బ్రిటిష్ సాహిత్యం అని వర్ణించడం వివాదాస్పదంగా ఉంటుంది. కొందరికి ఇందులో ఉత్తర ఐర్లాండ్కు చెందిన రచయితల రచనలు కూడా ఉంటాయి.
ప్రపంచంలోని ఏ ఇతర దేశం కంటే యునైటెడ్ కింగ్డమ్ తలసరి ఎక్కువ పుస్తకాలను ప్రచురిస్తుంది. [1]
బ్రిటిష్ గుర్తింపు
[మార్చు]బ్రిటిష్ గుర్తింపు స్వరూపం కాలక్రమేణా మారింది. ఇంగ్లాండ్, స్కాట్లాండ్, వేల్స్లను కలిగి ఉన్న ద్వీపాన్ని రోమన్ ప్లినీ ది ఎల్డర్ ( c. 23 AD కాలం నుండి బ్రిటన్ అని పిలుస్తున్నారు. –79). జాతీయ భాషగా ఆంగ్లం, క్రీ.శ. 450 ప్రాంతంలో ప్రారంభమైన ఆంగ్లో-సాక్సన్ దండయాత్రతో మొదలైంది. దానికి ముందు, నివాసులు ప్రధానంగా వివిధ సెల్టిక్ భాషలను మాట్లాడేవారు. ప్రస్తుత యునైటెడ్ కింగ్డమ్లోని వివిధ భాగాలు వేర్వేరు సమయాల్లో కలిశాయి. 1536, 1542 సంవత్సరాల యూనియన్ చట్టాల ప్రకారం వేల్స్ ఇంగ్లాండ్ రాజ్యంలో విలీనం చేయబడింది. అయితే, 1707లో ఇంగ్లాండ్, స్కాట్లాండ్ మధ్య జరిగిన ఒప్పందంతోనే గ్రేట్ బ్రిటన్ రాజ్యం ఉనికిలోకి వచ్చింది. ఇది జనవరి 1801లో ఐర్లాండ్ రాజ్యంతో విలీనమై గ్రేట్ బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ యునైటెడ్ కింగ్డమ్గా ఏర్పడింది. తదనంతరం, ఐరిష్ జాతీయవాదం 1922లో ఐర్లాండ్ ద్వీపాన్ని విభజించడానికి దారితీసింది; అందువల్ల రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఐర్లాండ్ సాహిత్యం బ్రిటిష్ కాదు, అయితే ఉత్తర ఐర్లాండ్ సాహిత్యం ఐరిష్, బ్రిటిష్ రెండూ. [2] 1927లో రాయల్ అండ్ పార్లమెంటరీ టైటిల్స్ యాక్ట్ 1927 ద్వారా UK పేరును అధికారికంగా యునైటెడ్ కింగ్డమ్ ఆఫ్ గ్రేట్ బ్రిటన్ అండ్ నార్తర్న్ ఐర్లాండ్గా మార్చారు. ఇటీవలి కాలం వరకు స్కాట్లాండ్, వేల్స్, కార్న్వాల్, ఐర్లాండ్లలో సెల్టిక్ భాషలు విస్తృతంగా మాట్లాడబడేవి, ఈ భాషలు, ముఖ్యంగా వేల్స్లోని కొన్ని ప్రాంతాలలో, ఇప్పటికీ మనుగడలో ఉన్నాయి.
వెల్ష్ రచయితలు ఆంగ్ల భాషలో వ్రాసిన రచనలు, ముఖ్యంగా వాటి ఇతివృత్తం వేల్స్కు సంబంధించినదైతే, 20వ శతాబ్దం నుండి ఒక ప్రత్యేకమైన అస్తిత్వంగా గుర్తించబడ్డాయి. ఆధునిక వెల్ష్-భాషా సాహిత్యం సమాంతరంగా అభివృద్ధి చెందడం వల్ల ఈ రకమైన రచనకు ప్రత్యేక గుర్తింపు అవసరం ఏర్పడింది.
బ్రిటన్ ఒక వలసరాజ్యమైన శక్తి కావడం వలన ఆంగ్ల భాష వాడకం ప్రపంచవ్యాప్తంగా వ్యాపించింది; 19వ శతాబ్దం నుండి లేదా అంతకు ముందు యునైటెడ్ స్టేట్స్లో, తరువాత ఇతర మాజీ వలసరాజ్యాలలో, బ్రిటన్, ఐర్లాండ్ సరిహద్దులకు ఆవల ఆంగ్లంలో ప్రముఖ రచయితలు కనిపించడం ప్రారంభించారు; తరువాత వీరిలో నోబెల్ బహుమతి గ్రహీతలు కూడా ఉన్నారు. [3] [4]
జానర్ ఫిక్షన్
[మార్చు]20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో
[మార్చు]20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఈ శైలిలోని ముఖ్యమైన రచయితలలో గూఢచారి నవలలు రాసిన ఎర్స్కైన్ చైల్డర్స్ ' ది రిడిల్ ఆఫ్ ది సాండ్స్ ' (1903), ఫ్రెంచ్ విప్లవ కాలంలో ఇంగ్లీష్ ఉన్నత వర్గానికి చెందిన ఒక సభ్యుని సాహసాలను వివరించిన చారిత్రక ప్రేమకథ 'ది స్కార్లెట్ పింపెర్నెల్' రచయిత్రి ఎమ్మా ఓర్జీ (బారోనెస్ ఓర్జీ) ఉన్నారు. శీర్షికలోని పాత్ర " రహస్య గుర్తింపు ఉన్న హీరో" అనే భావనను ప్రజా సంస్కృతిలో నెలకొల్పింది. జాన్ బుచాన్ ప్రెస్టర్ జాన్ (1910) వంటి సాహస నవలలు రాశాడు. రెండు ప్రపంచ యుద్ధాల మధ్య కాలంలో, ఒక పెద్దమనిషి సాహసికుడి కథానాయకుడిగా ఉన్న నవలలు బాగా ప్రాచుర్యం పొందాయి. దీనికి ఉదాహరణగా హెచ్సి మెక్నీల్ రచించిన బుల్డాగ్ డ్రమ్మండ్ (1920) సిరీస్, లెస్లీ చార్టెరిస్ రచించిన అనేక పుస్తకాలు సైమన్ టెంప్లర్, అలియాస్ ది సెయింట్ సాహసాలను వివరించాయి. మధ్యయుగాల పండితుడైన ఎం.ఆర్. జేమ్స్, సమకాలీన నేపథ్యంలో ఎంతో ప్రశంసలు పొందిన దెయ్యాల కథలను రాశారు.
దీనిని ' డిటెక్టివ్ ఫిక్షన్ స్వర్ణయుగం ' అని పిలిచేవారు. నేర నవలలు, చిన్న కథలు, నాటకాల రచయిత్రి అయిన డేమ్ అగాథా క్రిస్టీ, ఆమె రచించిన 80 డిటెక్టివ్ నవలలు, విజయవంతమైన వెస్ట్ ఎండ్ థియేటర్ నాటకాల ద్వారా ఎక్కువగా గుర్తుండిపోతారు. క్రైమ్ ఫిక్షన్ శైలిలోని ఇతర మహిళా రచయితలలో డోరతీ ఎల్. సేయర్స్ ( జెంటిల్మన్ డిటెక్టివ్, లార్డ్ పీటర్ విమ్సే ), మార్జరీ అల్లింగ్హామ్ ( ఆల్బర్ట్ క్యాంపియన్ - సేయర్స్ విమ్సేకి పేరడీగా సృష్టించబడింది [5] ), న్యూజిలాండ్కు చెందిన డేమ్ న్గాయో మార్ష్ ( రోడెరిక్ అల్లెన్ ) ఉన్నారు. జార్జెట్ హేయర్ చారిత్రక ప్రేమకథా శైలిని సృష్టించారు, డిటెక్టివ్ ఫిక్షన్ కూడా రాశారు.
20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో వచ్చిన ఒక ప్రధాన సైన్స్ ఫిక్షన్ రచన స్కాటిష్ రచయిత డేవిడ్ లిండ్సే రాసిన 'ఎ వాయేజ్ టు ఆర్క్టరస్', ఇది 1920లో మొదటిసారి ప్రచురించబడింది, [6], ఇది సి.ఎస్. లూయిస్ 'స్పేస్ ట్రియాలజీ'పై ప్రధాన ప్రభావాన్ని చూపింది. [7]
1930ల ప్రారంభం నుండి 1940ల చివరి వరకు, ఆక్స్ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలోని ఆంగ్ల అధ్యాపక బృందానికి అనుబంధంగా ఉన్న 'ది ఇంక్లింగ్స్' అనే ఒక అనధికారిక సాహిత్య చర్చా బృందం ఉండేది. దీని ప్రముఖ సభ్యులు ప్రధాన ఫాంటసీ నవలా రచయితలైన జె.ఆర్.ఆర్. టోల్కీన్, సి.ఎస్. లూయిస్ . లూయిస్ 'ది స్క్రూటేప్ లెటర్స్' (1942), 'ది క్రానికల్స్ ఆఫ్ నార్నియా', 'ది స్పేస్ ట్రైయాలజీ' రచనలకు ప్రసిద్ధి చెందగా, టోల్కీన్ ' ది హాబిట్' (1937), 'ది లార్డ్ ఆఫ్ ది రింగ్స్', 'ది సిల్మరిల్లియన్' రచయితగా ప్రసిద్ధి చెందారు.
20వ శతాబ్దం చివరిలో
[మార్చు]20వ శతాబ్దపు ద్వితీయార్ధంలోని జానర్ ఫిక్షన్ ముఖ్య రచయితలలో థ్రిల్లర్ రచయిత, జేమ్స్ బాండ్ 007 సృష్టికర్త అయిన ఇయాన్ ఫ్లెమింగ్ ఒకరు. ఫ్లెమింగ్, కాసినో రాయల్ (1953)తో సహా 12 నవలలలో బాండ్ సాహసాలను వివరించాడు.
బాండ్ వాస్తవికతకు మించిన గూఢచర్య కథలకు భిన్నంగా, జాన్ లె కారే గూఢచర్యం, ప్రతి-గూఢచర్యం చీకటి ప్రపంచాన్ని చిత్రించిన గూఢచర్య నవలల రచయిత, అతని అత్యంత ప్రసిద్ధ నవల 'ది స్పై హూ కేమ్ ఇన్ ఫ్రమ్ ది కోల్డ్ ' (1963) ఈ శైలిలో ప్రముఖమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది.
ఫ్రెడరిక్ ఫోర్సైత్ థ్రిల్లర్ నవలలు రాస్తారు, కెన్ ఫోలెట్ గూఢచారి థ్రిల్లర్లతో పాటు చారిత్రక నవలలు కూడా రాస్తారు, ముఖ్యంగా 'ది పిల్లర్స్ ఆఫ్ ది ఎర్త్' (1989).
యుద్ధ నవలలలో అలిస్టర్ మాక్లీన్ థ్రిల్లర్ ' ది గన్స్ ఆఫ్ నవరోన్ ' (1957), 'వేర్ ఈగిల్స్ డేర్' (1968), జాక్ హిగ్గిన్స్ ' ది ఈగిల్ హ్యాస్ ల్యాండెడ్ ' (1975) ఉన్నాయి. పాట్రిక్ ఓ'బ్రియన్ నావికా చారిత్రక నవలలలో రాయల్ నేవీ నేపథ్యంలో సాగే ఆబ్రే-మటూరిన్ సిరీస్ ఒకటి.
రోనాల్డ్ వెల్చ్ కార్నెగీ మెడల్ గెలుచుకున్న ' నైట్ క్రూసేడర్' నవల 12వ శతాబ్దంలో జరిగిన మూడవ క్రూసేడ్ను వర్ణిస్తుంది, ఇందులో క్రైస్తవ నాయకుడు, ఇంగ్లాండ్ రాజు అయిన రిచర్డ్ ది లయన్హార్ట్ ప్రధాన పాత్రగా ఉంటారు. నైజెల్ ట్రాంటర్, ప్రసిద్ధ స్కాటిష్ యోధులైన రాబర్ట్ ది బ్రూస్ గురించిన చారిత్రక నవలలను కూడా రాశారు.
రూత్ రెండెల్, పి.డి. జేమ్స్ ఇద్దరి హత్య రహస్య నవలలు ప్రసిద్ధ క్రైమ్ ఫిక్షన్గా నిలిచాయి.
సైన్స్ ఫిక్షన్
[మార్చు]
జాన్ విండమ్ ప్రళయానంతర సైన్స్ ఫిక్షన్ రాశారు, అతని ముఖ్యమైన రచనలు ది డే ఆఫ్ ది ట్రిఫిడ్స్ (1951), ది మిడ్విచ్ కుకూస్ (1957). ఈ శైలిలోని ఇతర ముఖ్యమైన రచయితలు సర్ ఆర్థర్ సి. క్లార్క్ ( 2001: ఎ స్పేస్ ఒడిస్సీ), బ్రియాన్ ఆల్డిస్ . మైఖేల్ మూర్కాక్ 'న్యూ వేవ్' సైన్స్ ఫిక్షన్ రచయితలతో సంబంధం కలిగి ఉన్నాడు, "వారి లక్ష్యాలలో ఒకటి ఈ ప్రక్రియకు సాహిత్య విలువను కల్పించడం" అదేవిధంగా జె.జి. బల్లార్డ్ (1930–2009) "1960లలో 'న్యూ వేవ్' సైన్స్ ఫిక్షన్ రచయితలలో అత్యంత ప్రముఖుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు". సైన్స్ ఫిక్షన్లో తర్వాతి కాలంలో ఒక ప్రముఖ వ్యక్తిగా నిలిచిన ఇయాన్ ఎం. బ్యాంక్స్, 'ది కల్చర్' అనే ఒక కల్పిత అరాచకవాద, సామ్యవాద, ఆదర్శ సమాజాన్ని సృష్టించారు. నోబెల్ బహుమతి గ్రహీత డోరిస్ లెస్సింగ్ కూడా 1979 నుండి 1983 వరకు ఆర్గాస్: ఆర్కైవ్స్లో 'ది కానోపస్' అనే ఐదు సైన్స్ ఫిక్షన్ నవలల శ్రేణిని ప్రచురించారు.
ఫాంటసీ
[మార్చు]సర్ టెర్రీ ప్రాచెట్ తన డిస్క్వరల్డ్ కామిక్ ఫాంటసీ నవలల సిరీస్కు ప్రసిద్ధి చెందారు, ఇది 'ది కలర్ ఆఫ్ మ్యాజిక్' (1983)తో ప్రారంభమై, 'నైట్ వాచ్' (2002)ను కూడా కలిగి ఉంది. నీల్ గైమన్ సైన్స్ ఫిక్షన్, ఫాంటసీ రెండింటినీ రాసే రచయిత, వాటిలో స్టార్డస్ట్ (1998) కూడా ఉంది. డగ్లస్ ఆడమ్స్ తన ఐదు సంపుటాల సైన్స్ ఫిక్షన్ కామెడీ సిరీస్ అయిన 'ది హిచ్హైకర్స్ గైడ్ టు ది గెలాక్సీ'కి ప్రసిద్ధి చెందారు. 20వ శతాబ్దంలో ఫాంటసీ ప్రక్రియలో బహుశా అత్యంత ప్రసిద్ధ రచయిత అయిన జె.ఆర్.ఆర్. టోల్కీన్, 'ది లార్డ్ ఆఫ్ ది రింగ్స్' (1954), విస్తృతమైన 'టోల్కీన్స్ లెజెండారియం' సృష్టికి బాధ్యత వహించారు.
పిల్లలు, యువకుల కోసం సాహిత్యం
[మార్చు]
పిల్లల కోసం రచనలు చేసిన ప్రముఖ రచయితలలో కెన్నెత్ గ్రాహమ్, ది విండ్ ఇన్ ది విల్లోస్ (1908), రెవ్. డబ్ల్యూ. ఆవ్డ్రీ, ది రైల్వే సిరీస్ (1945–2011), ఎ.ఎ. మిల్నే, విన్నీ-ది-పూ (1926), పి.ఎల్. ట్రావర్స్ మేరీ పాపిన్స్ ఉన్నారు . ప్రముఖ బాలల రచయిత్రి ఎనిడ్ బ్లైటన్, 'ది ఫేమస్ ఫైవ్' అనే తన పుస్తకంలో కొంతమంది చిన్న పిల్లలు, వారి కుక్క సాహసాలను వివరించారు. టి.హెచ్. వైట్ ' ది వన్స్ అండ్ ఫ్యూచర్ కింగ్' అనే ఆర్థూరియన్ ఫాంటసీని రచించారు, దీని మొదటి భాగం 'ది స్వోర్డ్ ఇన్ ది స్టోన్ ' (1938). మేరీ నార్టన్ ' ది బారోవర్స్' సిరీస్ (1952–1982) రాశారు, ఇందులో మనుషుల నుండి అప్పు తీసుకునే చిన్న జీవులు ప్రధాన పాత్రగా ఉంటాయి. ఫ్రాన్సెస్ హాడ్గ్సన్ బర్నెట్ రాసిన 'ది సీక్రెట్ గార్డెన్' నవలకు కెంట్లోని గ్రేట్ మేథమ్ హాల్ గార్డెన్ స్ఫూర్తినిచ్చింది. హ్యూ లాఫ్టింగ్ 12 పుస్తకాల సిరీస్లో కనిపించే డాక్టర్ డూలిటిల్ అనే పాత్రను సృష్టించగా, డోడీ స్మిత్ రచించిన ' ది హండ్రెడ్ అండ్ వన్ డాల్మేషియన్స్'లో క్రూయెల్లా డి విల్ అనే విలన్ పాత్ర ఉంది.
రోల్డ్ డాల్, 1964లో వచ్చిన 'చార్లీ అండ్ ది చాక్లెట్ ఫ్యాక్టరీ' వంటి పిల్లల ఫాంటసీ నవలల ప్రముఖ రచయిత. ఈ నవలలు తరచుగా అతని బాల్య అనుభవాల నుండి ప్రేరణ పొంది, ఊహించని ముగింపులతో, భావోద్వేగరహితమైన, గాఢమైన హాస్యంతో ఉంటాయి. ఈ కాలంలోని ప్రసిద్ధ పాఠశాల కథలలో రోనాల్డ్ సియర్ల్ రచించిన సెయింట్ ట్రినియన్స్ ఒకటి.
జేకే రౌలింగ్ హ్యారీ పాటర్ ఫాంటసీ సిరీస్ అనేది, యుక్తవయసులో ఉన్న మాంత్రికుడు హ్యారీ పాటర్ సాహసాలను వివరించే ఏడు నవలల శ్రేణి, చరిత్రలోనే అత్యధికంగా అమ్ముడైన పుస్తకాల సిరీస్. ఈ సిరీస్ 67 భాషల్లోకి అనువదించబడింది, [8] [9] దీనితో రౌలింగ్ చరిత్రలోనే అత్యధికంగా అనువదించబడిన రచయితలలో ఒకరిగా నిలిచారు. [10]
సాహిత్య బహుమతులు
[మార్చు]సాహిత్యానికి నోబెల్ బహుమతి పొందిన బ్రిటీష్ వారిలో రుడ్యార్డ్ కిప్లింగ్ (1907), జాన్ గాల్స్వర్తీ (1932), టి.ఎస్. ఇలియట్ (1948), బెర్ట్రాండ్ రస్సెల్ (1950), విన్స్టన్ చర్చిల్ (1953), విలియం గోల్డింగ్ (1983), వి.ఎస్. నైపాల్ (2001), హెరాల్డ్ పింటర్ (2005), డోరిస్ లెస్సింగ్ (2007), కజువో ఇషిగురో (2017) ఉన్నారు.
యునైటెడ్ కింగ్డమ్ రచయితలు అర్హత పొందే సాహిత్య పురస్కారాలలో ఇవి ఉన్నాయి:
- బుకర్ ప్రైజ్
- కామన్వెల్త్ రచయితల బహుమతి
- అంతర్జాతీయ డబ్లిన్ సాహిత్య పురస్కారం
- కార్నెగీ మెడల్
- కోస్టా బుక్ అవార్డ్స్ (గతంలో విట్బ్రెడ్ అవార్డ్స్)
- ఆరెంజ్ ప్రైజ్ ఫర్ ఫిక్షన్
- క్వీన్స్ గోల్డ్ మెడల్ ఫర్ పొయెట్రీ
మూలాలు
[మార్చు]- ↑ Flood, Alison (2014-10-22). "UK publishes more books per capita than any other country, report shows". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 2023-07-06.
- ↑ Deane, Seamus (1986). A Short History of Irish Literature. London: Hutchinson. ISBN 0091613612.
- ↑ Hill, Douglas (1 October 1988). "A report on stories from the outposts of Commonwealth literature". The Globe and Mail. p. 21.
- ↑ McCrum, Robert (13 October 2003). "English Is a World Language – and That's to Be Prized". Los Angeles Times. p. B15.
- ↑ "The Great Detectives: Albert Campion". Strand Mag. Archived from the original on 2003-12-24.
- ↑ Pullman, Philip (29 September 2017). "Philip Pullman: 'The book I wish I'd written? My next one'". The Guardian.
- ↑ Sellin, Bernard (15 February 2007). The Life and Works of David Lindsay. Cambridge University Press. ISBN 9780521034012 – via Google Books.
- ↑ "Rowling 'makes £5 every second'". BBC News. 3 October 2008. Retrieved 17 October 2008.
- ↑ Dammann, Guy (18 June 2008). "Harry Potter breaks 400m in sales". The Guardian. London. Retrieved 17 October 2008.
- ↑ KMaul (2005). "Guinness World Records: L. Ron Hubbard Is the Most Translated Author". The Book Standard. Archived from the original on 8 March 2008. Retrieved 19 July 2007.
బాహ్య లింకులు
[మార్చు]-
Works related to British literature at Wikisource
